اردبيل - خبرنگار «ايران»: يك قطعه فرش نفيس با نقشه و طرح موسوم به هفت سين هخامنشى براى نخستين بار از سوى هنرمندان اردبيلى طراحى و بافته شد.
ارسلان باقرپور، طراح اصلى نقشه اين فرش گفت: طرح اصلى اين فرش از سوى او ارائه و با قلم حسين عباسى نقاشى و در مدت ۱۴ ماه از سوى خانواده كمال مولايى در ادبيل بافته شده است. وى افزود: فرش هفت سين هخامنشى به طول ۲‎/۵ و عرض ۲ متر و در رج ۳۵ بافته شده است.
او گفت: به لحاظ استفاده از پشم هاى ريزدستى و به كارگيرى ۱۳ رنگ اصيل و تمام گياهى بافت چنين فرشى در ايران سابقه ندارد. وى افزود: حتى اصل فرش مشهور بقعه شيخ صفى الدين اردبيلى كه در زمان حاضر در موزه ويكتوريا آلبرت هال لندن نگهدارى مى شود هر چند كه از رنگ هاى گياهى در آن استفاده شده ولى بافت آن به شكل نيمه سنتى انجام گرفته است در حالى كه بافت فرش هفت سين هخامنشى به طور كلى به شكل سنتى است.
باقرپور، كه خود از توليدكنندگان فرش در اردبيل است،گفت: هدف از بافت اين فرش با چنين طرح و نقشه اى شناساندن فرهنگ اصيل ايران زمين و زيبايى سنت پسنديده نوروز و اختصاص داشتن اين رسم به ايرانيان با زبان هنر به دنياست.
وى از همزمانى پايان كار بافت اين فرش با سال نوآورى و شكوفايى و نيز پيشنهاد ثبت عيد نوروز ايرانى در فهرست آثار جهانى ابراز خوشحالى كرد. او گفت: قصد دارد آن را در فهرست آثار ملى ايران به ثبت برساند كه مسئولان ذيربط در اين زمينه قول مساعد داده اند.

كيش - خبرنگار «ايران»: پنجمين نمايشگاه تخصصى و دومين نمايشگاه بين المللى فرش دستباف كيش از ۱۰ تا ۱۳ ارديبهشت امسال در جزيره زيباى كيش برگزار مى شود.
به گزارش اداره كل امور فرهنگى و روابط عمومى سازمان منطقه آزاد كيش در اين نمايشگاه كه بيش از ۱۵۰ شركت داخلى و ۵۰ شركت بين المللى از كشورهاى چين، هند، سوريه، افغانستان و پاكستان حضور خواهند داشت، فرش هاى نفيس دستباف ايرانى و خارجى و تابلو فرش به نمايش درخواهد آمد.بنابر همين گزارش پنجمين نمايشگاه فرش دستباف كيش در فضايى به وسعت ۲۱ هزار مترمربع در محل دائمى نمايشگاه هاى بين المللى كيش به نمايش درمى آيد كه اين رقم نشان دهنده رشد ۵۰ درصدى فضاى نمايشگاه نسبت به دوره قبل است.
اين گزارش مى افزايد: با توجه به اين كه سفر به كيش براى خارجيان نياز به رواديد ندارد، همچنين وجود امكانات و تسهيلات رفاهى، تفريحى اين جزيره مرجانى، پيش بينى مى شود خريداران عمده فرش دستباف از سراسر جهان از جمله آلمان، ايتاليا، اسپانيا، بلژيك، فرانسه، آمريكا، سوئد، هلند، عربستان سعودى، امارات عربى متحده، كويت و تايوان براى بازديد و خريد از نمايشگاه مذكور وارد كيش شوند.
اين نمايشگاه با حمايت سازمان منطقه آزاد كيش و وزارت بازرگانى، سازمان توسعه تجارت ايران، اتحاديه هاى صادر كنندگان فرش دستباف ايران، اتحاديه هاى استانى، اتحاديه سراسرى فرش روستايى و اتحاديه مركزى تعاونى توليد كنندگان فرش ايران، شركت سهامى فرش ايران و اتحاديه بازرگانان و وارد كنندگان فرش آلمان برگزار مى شود.
پارسال بيش از ۲۰ نمايشگاه بين المللى تخصصى در جزيره كيش برگزار شد.

همدان- خبرنگار «ايران»:۸۳ هكتار زمين در همدان، براى كشت گلخانه اى به فارغ التحصيلان رشته كشاورزى واگذار مى شود.
مدير دفتر كشت هاى گلخانه اى جهاد كشاورزى استان همدان با بيان اين كه در ۴ سال اخير نيز زمين هاى آماده شده در شهرستان هاى همدان، نهاوند، ملاير و رزن به متقاضيان واگذار شده است، اظهار داشت: تأسيسات اين زمين ها شامل آب، برق و گاز است كه از سوى سازمان جهاد كشاورزى تأمين شده و در اختيار فارغ التحصيلان رشته كشاورزى قرار مى گيرد.
حجت الله شهبازى تصريح كرد: اين زمين ها ۱۱۳ قطعه است و كار زير بنايى آنها به اتمام رسيده و به ۱۱۳ دانشجوى فارغ التحصيل واگذار مى شود.وى در پايان خاطرنشان كرد: اين سازمان با هدف حمايت فارغ التحصيلان بخش هاى مختلف كشاورزى اقدام به انجام اين كار مى كند و از آنجايى كه فارغ التحصيلان براى خريد زمين با مشكل مواجه هستند، ساخت مجتمع كشت گلخانه اى در دستور كار قرار گرفته است.

* به پيش بينى سازمان هواشناسى كشور به دليل كاهش ۵۰ درصدى بارندگى ها، امسال با خشكسالى شديدى روبه رو هستيم

گروه ـ شهرستانها ـ سازمان هواشناسى كشور با صدور اطلاعيه اى جديد، از خشكسالى شديد امسال خبر داد.
براين اساس به دليل كاهش حجم بارندگى ها، همه شهروندان و روستاييان كشور بايد با مراقبت در مصرف آب، شرايط منطقى گذر از اين بحران را فراهم كنند.
در اطلاعيه جديد سازمان هواشناسى كشور آمده است:با گذشت ۷ ماه از سال زراعى ۸۷-۸۶ بارش دريافت شده در سطح كشور اندكى بيش از ۵۰ درصد ميانگين بلندمدت است كه شاخص يك خشكسالى شديد است. در اين دوره در نيمه جنوبى كشور مقدار بارش از ۳۰ تا ۵۰ درصد بوده است و در نيمه شمالى كشور از ۵۰ تا ۸۰ درصد نوسان داشته است در حالى كه تنها سيستان و بلوچستان ۱۷ درصد بيش از ميانگين بلندمدت بارش دريافت كرده است. فصل پاييز بيشترين كمبود بارش سال زراعى را داشته است در حالى كه در ماه هاى دى و بهمن هوا بسيار سرد و مقدار بارش مناسب بوده است. در ماه اسفند و نيمه اول فروردين افزايش شديد دما همراه با وزش مداوم باد و كم بارشى، تأثير تعيين كننده اى در تشديد تبخير، ذوب شدن برف ها و برجسته شدن خشكسالى داشته است.
پيش بينى دماى آب دريا در مناطق حاره اى نشان مى دهد كه با وجود كاهش شدت لانينا، دماى آب در مناطق حاره اى اقيانوس آرام همچنان حدود يك درجه سانتيگراد كمتر از نرمال باشد كه نشانگر تداوم پديده لانيناى در حال تضعيف در شش ماه آينده است. آينده نگرى دماى آب شاخص حاكم شدن وضع نرمال در ماه هاى پاييز است. در اين دوره دماى آب اقيانوس هند طبيعى است. شايان ذكر است كه مونسون شبه قاره هند از شدت بيشترى نسبت به معمول برخوردار خواهد بود، از اين رو پيش بينى مى شود كه مناطق تحت تأثير اين پديده از جمله جنوب شرق ايران از بارش بيشترى در اواخر بهار و تابستان بهره مند خواهند شد.

اصفهان - خبرنگار «ايران»: در دستور العملى، ادارات دولتى استان اصفهان از اين پس تمامى لوازم مورد نياز خود را از توليدات صنايع دستى تهيه مى كنند.
اين دستور العمل از سوى استاندار اصفهان و به دنبال درخواست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان اصفهان براى تمامى ادارات و ارگان هاى دولتى و عمومى ارسال شده است. حمايت از هنرمندان و رونق هرچه بيشتر صنايع دستى از اهداف اين طرح عنوان شده است.
احمد اديب، معاون صنايع دستى سازمان ميراث فرهنگى استان اصفهان با توجه به لزوم فرهنگ سازى در استفاده از صنايع دستى به«ايران» گفت: با توجه به اين كه امكان توليد تمامى وسايل مورد نياز از ظروف آبخورى، پذيرايى، وسايل روميزى ادارى، تزئينى و غيره از صنايع دستى در استان وجود دارد استفاده از آنها در ادارات علاوه بر حمايت از توليد كننده و رونق اين صنعت موجب ترغيب مردم به استفاده از اين توليدات به جاى كالاهاى نامرغوب خارجى و حتى با كيفيت پايين تر مى شود.
وى با بيان اين كه يكى از عوامل توسعه، جلوگيرى از مرگ صنايع دستى، ايجاد بازار و كاربردى كردن آن است، افزود: روى آوردن مصرف كننده داخلى به توليدات صنايع دستى و اين كه در استفاده از آن براى خود حق و حقوقى قائل شود، توليد كننده داخلى را مجبور به بالا بردن كيفيت، استفاده از بسته بندى و داشتن استاندارد مى كند. اديب با اشاره به شناسايى ۱۹۶ رشته صنايع دستى فعال و نيمه فعال تاكنون در استان اصفهان گفت: از اين تعداد ۱۴ رشته منسوخ شده شناسايى و طرح احيا و آموزش مجدد و مستندنگارى آنها آغازشده است. وى افزود: شرايط به ما مى گويد كه در حال حاضر امكان احيا و زنده سازى چه نوع رشته هايى وجود دارد تا آنجا كه برخى رشته ها مانند تفنگ سازى به علت تغيير شرايط و شيوه توليد و ساخت آن تغيير كرده و ديگر امكان احياى آن وجود ندارد.اديب افزود: درباره رشته هايى كه در حال منسوخ شدن هستند و امكان احياى آن وجود دارد دوگونه برخورد مى شود. يك نوع برخورد حمايت دولتى و خصوصى است كه با شناسايى هنرمندان آن رشته و تهيه ابزار و وسايل مورد نياز كار آنها مانند مواد اوليه، ايجاد كارگاه و.. امكان احياى آن فراهم مى شود.
وى افزود: آموزش اين رشته به ديگران در قالب كارگاه و تلاش براى توسعه بازار اين نوع توليدات از ديگر كارهايى است كه براى جلوگيرى از بين رفتن برخى رشته ها در حال انجام است. تاكنون كار احياى رشته هايى مانند لايه چينى، ماشته بافى، فيروزه كوبى، زرى بافى و گلابتون، چوقا،يراق بافى، سوخت، قفل سازى، نقاشى پشت شيشه و بافت فرش بدون نقشه آغاز شده است.
وى افزود: بازاريابى، فرهنگ سازى و معرفى صنايع دستى و قرار گرفتن در سبد كالاى خانواده از جمله مهم ترين عواملى است كه مى تواند به پايايى يك صنعت دستى كمك كند. وى خاطرنشان كرد: به طور نمونه ايجاد فرهنگ استفاده از ظروف توليد صنايع دستى به جاى ظروف خارجى مانند سفال و مينا و يا احياى برخى رسوم مانند اين كه خانواده ها در جهيزيه دخترانشان حتماً از يك قطعه زرى استفاده كنند به توسعه و جلوگيرى از نابودى صنايع دستى بسيار كمك مى كند. وى گفت: يكى از عوامل رونق اين صنعت رغبت هتل ها و رستوران ها به استفاده از اين نوع توليدهاست كه هم ارزان تر تمام مى شود و هم به نوعى فرهنگ سازى است.
معاون صنايع دستى افزود: در اين صورت امكان توليد تمامى وسايل از مبلمان تا تزئينات و ظروف مصرفى وجود دارد. وى گفت: به طور نمونه هنر زرى بافى اكنون در حد نياز توليد نمى شود اما در صورت وجود مشترى و مصرف كننده، امكان توسعه آن وجود دارد به طور نمونه در حالى كه اگر تمايل به استفاده از پرده يا پارچه مبلمان زرى باف ايجاد شود اين صنعت دستى هم به توليد انبوه مى رسد و حتى امكان صادرات آن هم ميسر مى شود. اديب درباره صنايعى كه در حال حاضر به دلايلى امكان احياى آنها وجود ندارد گفت: در اين مورد ما به ۲ شيوه برخورد مى كنيم يكى حفظ اين نوع صنايع دستى به صورت تك كارگاهى و موزه اى مانند گلابتون و راه دوم مستندنگارى آن است. با ثبت، نقاشى، فيلم و عكس تمامى جزئيات تهيه مى شود به گونه اى كه اگر شخصى يكصد سال آينده قصد احياى اين صنعت را داشت دچار مشكل نشود و بتواند به طور كامل و واقعى آن را احيا كند.

سنندج ـ خبرنگار «ايران »: سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى استان كردستان ۱۰ منطقه گردشگرى را در سطح شهرهاى استان در دست مطالعه دارد.
على فعله گرى، سرپرست سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى استان با بيان اين مطلب افزود: از اين ۱۰ منطقه، مطالعات ۲ منطقه اورامانات و باباگرگرقروه به اتمام رسيده و ۸ منطقه ديگر شامل كرفتوديواندره، زيويه سقز، دكانان بانه، باشماق مريوان، آبيدر سنندج، صلوات آباد، امامزاده عقيل و قم چقاى بيجار با اعتبارى بالغ بر ۲۹۰ ميليون ريال در دست مطالعه و امكان سنجى است.
وى با اشاره به اين كه عمليات ساماندهى و استانداردسازى خدمات گردشگرى ۱۳ روستاى ديگر استان نيز در برنامه كارى اين سازمان قرار دارد، تصريح كرد: در حال حاضر مطالعه محور گردشگرى قشلاق - گريزه با اعتبارى بالغ بر يك هزار و ۲۰۰ ميليون ريال به اتمام رسيده كه اين محور يكى از بزرگ ترين محورهاى گردشگرى كشور بوده و عمليات نقشه بردارى اراضى آن با اعتبارى حدود ۹۰۰ ميليون ريال در حال اجراست.
وى اظهار داشت: قلعه زيويه سقز نيز يكى از مهم ترين آثار باستانى موجود در استان به شمار مى رود و داراى اهميت ويژه اى است و از نظر باستان شناسى و پژوهش هاى تاريخى تنها پايگاه پژوهشى استان است كه در سال هاى گذشته براى حفظ آن، كاوش هايى انجام شده ولى متأسفانه در چند سال اخير تمامى فعاليت هاى آن به حال ركورد درآمده و بقاياى آن در معرض نابودى قرار دارد كه هم اكنون براى بازسازى آن يك هزار و ۱۰۰ ميليون ريال اعتبار از محل اعتبارات ملى اختصاص يافته است.
فعله گرى در ادامه به مصوبات هيأت دولت اشاره كرد و گفت: بيش از ۸۰ درصد مصوبات هيأت دولت در اين سازمان اجرا شده يا در حال اتمام است كه مهم ترين طرح هاى انجام شده در پارسال تملك عمارت خسروآباد، راه اندازى شركت گردشگرى استان راه اندازى و احياى مجدد پايگاه پژوهشى زيويه سقز، اجراى طرح محور فرهنگى - تاريخى سنندج و تملك و آزادسازى مغازه هاى مسجد جامع سنندج بوده است.
وى درباره يكى ديگر از مصوبات هيأت دولت در استان گفت: درياچه زريوار مريوان يكى از مصوبات هيأت دولت در استان بود كه هم اكنون به عنوان قطب گردشگرى استان معرفى شده و با توجه به اين شركت توسعه ايرانگردى و جهانگردى مسئوليت اجراى اين طرح را برعهده دارد، براى تأمين منابع اعتبارى آن مناقصه انجام شده و درحال انعقاد قرارداد با مشاور داخلى هستيم كه در اين راستا محدوده اى بالغ بر ۸ هزار هكتار را در برنامه هاى مطالعاتى خود قرار داده و با انجام اين مشاوره تكليف حوزه زريوار مشخص خواهد شد.
وى در ادامه تصريح كرد: اجرا ى طرح هاى مختلف گردشگرى خصوصاً مصوبات هيأت دولت، در زمينه توسعه گردشگرى و رشد اين صنعت است كه در حال حاضر براى ارتقاى اين صنعت علاوه بر جذب سرمايه گذار و عقد قرارداد براى ساخت هتل هاى لاله سنندج و لاله بانه، ۴ شهرستان ديگر را نيز در برنامه خود قرار داده است.
فعله گرى خاطرنشان كرد: اين سازمان هم اكنون ۲۵ مجتمع بين راهى را به سرمايه گذار واگذار كرده كه از اين تعداد ۵ مجتمع به شركت خصوصى واگذار شده است.
سرپرست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كردستان با اشاره به افزايش اعتبارات عمرانى استان ها براى توسعه ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى گفت: اعتبارات عمرانى در استان كردستان از رشد ۵۰۰ درصدى برخوردار بوده و اعتبارات عمرانى در سال ۸۷ بيش از ۶۰ ميليارد ريال است. وى با اشاره به آمار ورودى گردشگران به شهرستان هاى بانه و مريوان،تصريح كرد: كمك به ماندگارى توريسم با توجه به اهداف تجارى در اين مناطق از برنامه هاى در دست اقدام سازمان در امسال است.

] گزارش و عكس : رضا فرخنده [

وجود تعداد محدودى پلنگ در ايران، موجب شده تا حتى تصوير اين جانور نيز اتفاق فرخنده اى باشد. از آنجاكه اين پستاندار گوشتخوار براى به دست آوردن غذاى خود به گله هاى اهالى منطقه بيرك هجوم مى برد و زيان هايى را نيز وارد مى كند، اداره كل محيط زيست استان سيستان و بلوچستان تصميم بر اين گرفته تا زيان هاى ناشى از پلنگ هاى واق در اين استان را به زيان ديدگان پرداخت كند.
پرويز آرامنش، مدير كل حفاظت محيط زيست استان سيستان و بلوچستان مى گويد: پلنگ هايى كه در كوه بيرك زندگى مى كنند، زيان هايى را به اهالى منطقه وارد مى كنند كه مى تواند سبب به وجود آمدن رفتار نامناسبى از سوى اهالى شود. به همين جهت آخرين كارى كه در اواخر پارسال انجام داديم با توجه به اعتبارهايى كه در اين زمينه دريافت كرده ايم، پرداخت زيان به خسارت ديدگان است.
او مى افزايد: پلنگ ايران از جمله جانورانى است كه حفاظت از آن براى ما بسيار با اهميت است. از اين جانور تعداد بسيار كمى در ايران زندگى مى كند و همين تعداد نيز در معرض خطر قرار دارند. يكى از اين خطرها خشم زيان ديدگان از جانب اين پلنگ است.
وى پرداخت زيان به خسارت ديدگان را راهكارى براى فرو نشاندن خشم آنها دانست و اظهار كرد: وقتى اهالى بدانند زيانى كه از جانب پلنگ به آنها وارد مى شود بازپرداخت مى شود، گزندى از جانب آنها به پلنگ اين منطقه وارد نمى شود.
ارتفاعات مناطق تفتان، گوهر كوه، ايرندگان و بيرك خاش به دليل داشتن شرايط مناسب زيستى براى حفظ نسل پلنگ ايرانى كه يكى از گونه هاى كمياب جانورى در دنياست از مهم ترين و بهترين محل هاى زيستى اين گونه جانورى به شمار مى رود.
علاوه بر ارتفاعات خاش، گزارش هايى از محل زيست اين حيوان در ارتفاعات پلنگ كوه سيستان و مناطق راسك، سرباز و دامنه هاى بلوچستان نيز به دست آمده است.
به گفته كارشناسان اداره كل محيط زيست سيستان و بلوچستان نمونه ها و بقايايى از زيست اين حيوان در مناطق مختلف كشورمان ازجمله گيلان، مازندران، آذربايجان غربى، كردستان، ميشان فارس، ميانكوه، بندر گز، فيروزكوه، كرمان، پارك وحش گلستان، اطراف درياچه اروميه و مناطق حفاظت شده البرز مركزى دريافت شده است. اين حيوان از رده پستانداران، راسته گوشتخواران و خانواده گربه سانان است.
به گفته كارشناسان اداره محيط زيست شهرستان خاش پلنگ ايرانى از بزرگترين نژادهاى پلنگ در دنيا بوده به طورى كه وزن يك پلنگ بالغ ايرانى گاهى به ۹۰ كيلوگرم مى رسد.
طول بدن اين گونه جانورى ۱۶۰ تا ۱۸۰ سانتى متر، طول دم آن تا ۱۱۰ سانتى متر و بلندى ناحيه شانه ها نيز تا ۷۵ سانتى متر است. رنگ هاى سفيد، زرد، زرد قرمز يا زرد خاكسترى در خال هاى اين حيوان وجود دارد. اين حيوان زندگى در نقاط جنگلى و كوهستان ها، ارتفاعات بالاى ۳ هزار و ۵۰۰ متر، نواحى پردرخت و صخره اى و نزديك رودخانه ها را ترجيح مى دهد.
اين حيوان اكثراً در شب ها فعاليت دارد ولى در روز نيز ديده مى شود. خوراك اصلى اين جانور گوسفند، بز وحشى و خوك وحشى بوده و در صورت كمياب بودن شكار از پرندگان، جوندگان و حيوانات كوچك ديگر تغذيه مى كند. فصل جفت گيرى اين جانور در اواخر زمستان و اوايل بهار است و دوران آبستنى آن نيز حدود ۳ ماه طول مى كشد و ۲ تا ۵ بچه به دنيا مى آورد.
آسيب زدن به محيط زيست اين حيوان مهم ترين عامل انقراض آن است و رشد جمعيت انسان و نياز روزافزون به راه ها و تغيير زيستگاه ها از ديگر عوامل تهديد محيط زيست حيوان است.
به گفته دكتر هدايت تاجبخش، استاد دانشگاه، مؤسس و مدير موزه تاريخ طبيعى دارآباد، ۳ نوع پلنگ در ايران يافت مى شود؛ يك نوع نژاد «ساكسى كالور» است كه در كوهستان هاى البرز و جنگل هاى شمال يافت مى شود و نوع دوم «ميلانو» است كه جثه اى كوچكتر و بدنى پرپشم تر دارد، در قسمت هاى كويرى، مركزى، حوالى استان فارس و خوزستان نيز پلنگ ديگرى را مى توان يافت كه نام علمى اش «توليانا»ست و رنگى روشن تر و جثه اى كوچك دارد. تاجبخش، پلنگ را با توجه به جثه اى كه دارد قويترين حيوان دنيا مى داند، چنانكه پلنگى با وزن ۸۰ كيلوگرم، قوچى تا وزن ۱۲۰ كيلوگرم را براى دورى از حيوانات لاشه خوار با دندان هاى خود به بالاى درخت مى كشد.
پرويز آرامنش، مدير كل حفاظت محيط زيست استان سيستان و بلوچستان، در ادامه درباره فيلمبردارى از طرح پلنگ بيرك افزود: خوشبختانه با انجمن يوزپلنگ هماهنگى هايى انجام داده ايم كه اواخر پارسال به منطقه آمدند و در منطقه بيرك دوربين هاى مخصوصى نصب كردند تا بتوانيم تصوير پلنگ اين منطقه را رويت كنيم. البته ما تصوير اين جانور را در كوه هاى بيردف ايرانشهر داريم، ولى در بيرك عكس مستندى از او نداشتيم.
آرامنش مى افزايد: احتمالات نشان از آن دارد كه در اين منطقه بيش از ۳ قلاده پلنگ وجود دارد. نخستين فيلمبردارى حرفه اى از پلنگ ايرانى اواسط تيرماه سال ۸۵ در چشمه پريه منطقه توران استان سمنان به شكل كاملا تصادفى انجام شد. درحالى كه محققان و گروه هاى فيلمبردارى تنها ۳ ثانيه توانستند اين حيوان زيرك را در دام دوربين شان اسير كنند، گروه فيلمبردارى طرح «ايران؛ جهانى در يك مرز» به مديريت محمدعلى اينانلو توانست تا ۱۰ دقيقه به طور حرفه اى در روشنايى روز از يك پلنگ پير فيلم بگيرد.
پيش از اين شبكه بى. بى. سى براى فيلمبردارى از حيات وحش ايران، نتوانسته بود تصوير پلنگ را به قاب دوربين اش بيفزايد. بنابراين با استفاده از آرشيو فيلم هايش پلنگ آفريقايى را به جاى پلنگ ايران معرفى كرد و نشان داد.
دكتر تاجبخش نيز مى گويد: پلنگى كه گروه فيلمبردارى طرح «ايران؛ جهانى در يك مرز» از آن تصوير گرفت، از نژاد ساكسى كالور است كه جثه اى بزرگ دارد و طول بدن آن گاهى به ۳ و نيم متر نيز مى رسد و اغلب اين نژاد در حوالى كوهپايه هاى البرز و جنگل هاى شمال يافت مى شود.
آمارهاى صحيح و واقعى از تعداد گونه پلنگ ايرانى وجود ندارد، نداشتن ثبات اكولوژيك در زيستگاه هاى اين گونه و كاهش طعمه هاى قابل صيد، براثر شكارهاى غيرمجاز و بى رويه، جمعيت بزرگترين گربه سان ايرانى را با خطر تهديد مواجه كرده است. سال ۸۳ آمار پلنگ ايرانى ۵۵۰ تا ۸۵۰ قلاده تخمين زده شد كه آمارى روى خط قرمز هشدار است.

] فروزان ابراهيمى[

بخش نسبتاً مهمى از تاريخ معمارى سنتى ما برج هاى عظيم و شكيل كبوتر است كه نماد صلح، دوستى و آرامش به شمار مى رود. اما با نهايت تأسف در عصر حاضر (برخلاف دوران نه چندان دور گذشته) كمتر مورد توجه قرار مى گيرند و بيم آن مى رود كه اين ابنيه به وادى فراموشى سپرده شوند.
برج هايى كه در گذشته اى نه چندان دور، نقش مهم و پرسودى را در پيشبرد اقتصادى و شكوفايى بخش كشاورزى سنتى ما بويژه در اصفهان تاريخى برعهده داشته اند و هم اكنون نيز برخى از اين برج ها كم و بيش نقش خود را به مانند سابق ايفا مى كنند و اگر مورد توجه بيشتر قرار بگيرند، در عين ارزش هاى تاريخى- فرهنگى خود مى توانند حتى در سيستم مكانيزه كشاورزى امروزين كه فناورى جديد آن را هدايت مى كند، سودمند و پرفايده باشند.
* كاربرد برج هاى كبوتر در گذشته
در گذشته تعداد برج هاى كبوتر بسيار فراوان تر از زمان حال بوده و مسكن و پناهگاه هزاران كبوتر كه از آرامش و آسايش لازم برخوردار بودند، به شمار مى رفت. ضمن اين كه اين مكان ها، محل مناسبى بود براى انباشت و تجمع فضولات آنها كه از اين فضولات به عنوان كودهاى بسيار مفيدى براى بالارفتن كيفيت و تسريع رشد محصولات گياهى در كشاورزى و باغبانى به بهترين شكل استفاده مى شد.
* وجه تسميه برج و كبوتر
فرشيد ابراهيم پور، كارشناس ميراث فرهنگى اصفهان درباره وجه تسميه اين برج ها گفت: وجه تسميه اين پرنده در فرهنگ هاى مختلف، گوناگون بوده و در انواع زبان ها و لهجه ها به شيوه هاى خـاصـى تلفظ مى شوند: مثلاً در هندى باستان به آن Kapota كبوتر خاكسترى مى گويند، در زبان پهلوى باستان Kapotar كبوتر ناميده مى شود و در زبان كردى Kotir، Kavok ناميده مى شود.
كبوتر Kaputar، پرنده اى است معروف كه چند قسم از آن اهلى هستند و آن را كفتر و كبتر و به زبان تازى نيز به آن حمام مى گويند. كبوتر، نام هر يك از مرغان تيره كبوتران ( Columbi dae) است كه در همه جا جز در نواحى بسيار سرد زندگى مى كنند و بدنى ستبر و گردن كوتاه و سركوچك و پرهاى انبوه دارند.
بيش از ۲۹۰ نوع كبوتر تاكنون شناخته شده است. آنها مـرغـان آرامـى هـسـتـند و گاهى هم سخت به جنگ مى پردازند. اصل همه كبوتران اهلى، كبوتر وحشى معروف به كبوتر كوهى است كه از نوع Columba بوده و در آسيا، اروپا و آفريقا زندگى مى كنند. بيش از ۱۵۰ نوع كبوتر اهلى وجود دارد كه آنها را براى خوراك، مسابقه، پـيغام دادن يا نمايش و تفريح (كبوتر بازى) پرورش مى دهند. در تاريخ ايران به دليل جمعيت بسيار كبوتران در ايـن سـرزمـيـن پـهناور، در طول قرن هاى متمادى مكان هاى خاصى را براى آنها در نظر مى گرفتند كه به آن كبوترخان مى گفتند.
كبوترخان يا كبوترخانه، محلى است كه كبوتر در آن آشيانه مى سازد. در برخى نواحى، برج هايى مى ساختند كه از نظر شيوه ساختمانى بر اصول فنى جايگزين و آشيانه كبوتران، بسيار جالب است.
برج كبوتر چنين تعريف شده است: در ايران رسم است كه عمارت بلند چشمه چشمه در صحرا مى سازند و آن مخصوص كبوتران است موسوم به برج كبوتر؛ چون پيخال (فضله، سرگين) كبوتران به كار رنگرزان مى آيد.
* تاريخچه برج هاى كبوتر
تاريخ برج هاى كبوتر بسيار قديمى است و در چند صدسال گذشته در حومه اصفهان اين برج ها وجود داشته اند كه البته قدمت برخى نيز به يكى، دو قرن اخير و دوران معاصر بازمى گردد خيلى قديمى هستند.
ابن بطوطه در اوايل قرن هشتم هـ.ق از برج هاى كبوتر زيادى در مسير اصفهان ياد كرده است. پس از او نيز تعدادى از جهانگردان ديگرى كه از زمان صفويه به بعد به اصفهان آمـده اند، شرحى هرچند مختصر درباره اين برج ها داده اند و بعضاً از معمارى تحسين برانگيز و دلايل وجودى آن اظهار شگفتى كرده اند و گاهى تصاويرى هم از آنها تهيه كرده اند.
* ديدگاه سياحان از برج هاى كبوتر
انگبرت كمپفر، طبيب، سياح و محقق آلمانى كه در سال هاى۸۵-۱۶۸۲ م در زمان سلطنت شاه سليمان صفوى در اصفهان حضور داشته است، ضمن معرفى باغ هزار جريب درباره برج هاى كبوتر آن چنين مى نويسد: چهار برج كبوترخانه در چهارگوشه زمين بنا شده است. اينها را به شكل برج قلعه ها و از خشت خام ساخته اند.
در داخل آنها هزارها لانه رديف هم ديده مى شود كه كبـوتـران در آنها قرار مى گيرند. منظور از ساختن اين كبوترخانه ها فقط اين است كه فضله كبوتر را كه به كار كود دادن صيفى كارى و تاكستان ها ـ هرسال ۲ بار ـ مى خورد به دست مى آورند. به كبوتران نيز كسى صدمه نمى رساند. اما اغلب اين برج هاى مخصوص كبوتر را از آن جهت مى سازند كه به خانه آبرو و حيثيتى بدهند زيرا اين كبوترخانه ها از ساير بناها مرتفع تر است و از دور، نگاه بيگانگان را به خود جلب مى سازد.
فردريك ريچاردز، عضو انجمن سلطنتى نقاشان و حكاكان انگلستان درباره برج هاى كبوتر اصفهان نوشته است: يكى از برجسته ترين و شگفت انگيزترين چيزها در حول و حوش اصفهان، برج هاى گرد و بلندى است كه قـسـمـت فوقانى آنها داراى طرح هاى زيبا و دل انگيز است. اينها شبيه به برج هاى گرد قيصرى قرون وسطى در انگلستان است، با اين تفاوت كه در بالاى آنها اغلب ۲ يا ۳ برج نسبتاً مشابه ديده مى شود كه به ترتيب هر يك از ديـگـرى كـوچـك تـر مـى شـود تـا هنگامى كه اندازه مرتفع ترين آنها به ۶۰ تا ۸۰ پا مى رسد.
در نظر اول اين تصور براى شخص پيش مى آيد كه اينها دژهاى قديمى هستند، ولى هنگامى كه از نزديك به بررسى آنـهـا مـى پـردازيم، بـطـلان ايـن نظريه ثابت مى شود. خربزه هاى عالى اصفهان مشهور است و اين كبوترخانه ها براى نگهدارى كبوتران به منظور استفاده از كود آنها ساخته شـده اسـت. در زمـان شـاه عـباس، پرورش دهندگان خربزه هاى مرغوب براى اين كار متحمل مخارج زيادى مى شدند. داخل اين برج ها، حجره هاى كوچكى وجود دارد كه كبوتران آشيانه هاى خود را در آنجا مى سازند و در حدود ۵ تا ۶ هزار حجره مخصوص آنها در اين برج ها وجود دارد و در هر يك از آنها يك جفت كبوتر جفت گيرى مى كنند و تشكيل خانواده مى دهند.
اين برج ها اكنون مورد استفاده اندك است و بسيارى از آنها ويران شده ولى در عين حال ارزش آن را دارد كه از لحاظ معمارى مورد توجه واقع شوند، برخى از آنها طورى ويران شده است كه قسمتى از تمام ساختمان برج را مى توان مشاهده كرد و دانست كه معماران آنها تا چه انـدازه بـراى صـرفـه جـويـى از زمين استادى و مهارت به خرج داده اند. هنگام مسافرت شاردن به ايران، در حدود ۳ هزار كبوترخانه در خارج شهر اصفهان بوده است كه در برخى از آنها ۱۴ هزار كبوتر لانه كرده بوده اند.