Iran Newspaper - ايران اقتصادى۳

نوذرى، وزير نفت ايران امروز با «هواپيمايى آليتاليا» عازم رم شد. روز پرازدحام كارلو ريپا دى ميينا، وزير انرژى ايتاليا استارت خورد. او امروز ميزبان وزيران انرژى بيش از ۱۵۰ كشور جهان خواهد بود. مصرف كنندگان بزرگ در اتفاقى تازه با غول هاى توليدكننده نفت و گاز گردهم مى آيند. رم، پايتخت ايتاليا اين بار نه براى نقاشى و اپرا كه براى نفت، طلاى سياه قرن انتخاب شده است.
اجلاس دو سال پيش «مجمع جهانى انرژى» دوباره تكرار مى شود؛ گواينكه گرماى فوق تصور سرزمين پرالتهاب قطر، فوران نفت را دامن زد. قيمت هر بشكه نفت خام آمريكا در فاصله اجلاس دوسالانه مصرف كنندگان و توليدكنندگان انرژى از رقم اعجاب آور ۱۰۰ دلار هم گذشت و در آخرين معاملات هفته پيش با يك سه رقمى ديگر به نام «۱۱۵ دلار» هم آشنا شد.
جهان امروز بيشتر به عواقب تحولات انرژى پى برده است؛ تحولاتى كه نه تنها فقط مربوط به نفت نيست بلكه گرم شدن هوا و گران بودن انرژى هاى پاك هم به معضلى بين المللى تبديل شده است.
فردا وزيران نفت تمام كشورهاى جهان در اجلاسى جمع مى شوندكه نوذرى، نماينده نفتى ايران به سران مجمع پيغام داده است تا گفت وگو و همكارى را براى برون رفت از آينده نامطمئن انتخاب كنند.
خبرنگاران امروز در فرودگاه ايتاليا وزيران نفت را نشانه خواهند گرفت تا بدانند اهداف جهان به كدام سمت پيش خواهد رفت.
مصاحبه ما با حسين كاظم پور اردبيلى نماينده ايران در هيأت عامل اوپك كه نوذرى را در سفر به رم همراهى خواهد كرد خواندنى است. او معتقد است «تمايلات سياسى فقط تعيين كننده رفتارهاى اقتصادى كشورهاست.»
درست است كه گفته مى شود ايران از بنيانگذاران مجمع جهانى انرژى بوده
بله.
قبل از اين كه توضيح دهيد فردا يازدهمين اجلاس مجمع جهانى انرژى تشكيل مى شود؛ چه ضرورتى داشته كه اين سازمان بين المللى به وجود آيد
طبيعى است، به دنبال بحران هاى بزرگ نفت در دهه ۷۰ و سقوط قيمت در دهه ۸۰ ميلادى وابستگى متقابلى بين اقتصاد كشورهاى توليدكننده و مصرف كننده انرژى احساس شد. البته قبل از آن اوپك سازمانى را براى توليدكنندگان محدود تشكيل داده بود.
در سال ۱۹۷۵ سازمان بين المللى انرژى (IEA) هم از سوى مصرف كنندگان راه اندازى شد كه هر دوى اين سازمان ها منافع گروه هاى تشكيل دهنده خود را دنبال مى كردند اما واقعيت اين بود كه شوك هاى نفتى صرفنظر از تقابل هاى بين اين دو سازمان كارش را ادامه مى داد شوك هايى كه گاهى به نفع توليدكنندگان و گاهى به نفع مصرف كنندگان بر روابط انرژى حكومت مى كرد. كشورهاى جهان در اين سال ها بود كه به اين فكر افتادند تا دور هم جمع شده و منافع همديگر را لحاظ كنند.
خب ايران چه نقشى داشته است
در سال ۱۹۹۰ ايران اجلاسى را با نام «كنفرانس انرژى اصفهان» تشكيل داد ولى تمام كشورهايى كه در اين اجلاس حاضر شدند به اين نتيجه نرسيدند كه ضرورت دارد تا اين گفت وگو ها را ساختارسازى كنند، به عبارتى لزوم راه اندازى سازمانى مشابه سازمان امروزى مجمع جهانى انرژى لمس نشد. در سال ۱۹۹۱ فرانسه با IEA كنفرانسى را برگزار كرد كه در آن ۲۵ توليدكننده و مصرف كننده و ۹ سازمان بين المللى را كه در زمينه اقتصاد و انرژى از جمله Opec و IEA فعاليت داشتند حضور يافته و به زمينه هاى مختلفى پرداختند. آنجا بود كه اين گردهمايى ها استارت خورد و بعد از آن هر دو سال يك بار اين اجلاس برگزار شد.
طى اين سال ها نروژ، اسپانيا، ونزوئلا، هند، آفريقاى جنوبى، عربستان، ژاپن، هلند، قطر و اين بار رم ميزبانان اين اجلاس بوده اند.
پس سازمان در چه دوره اى تشكيل شد
از سال ۱۹۹۲ به بعد از سوى تمام كشورها سعى شده كه هر بار برنامه اى براى نفت انتخاب شود؛ قيمت ها، روشن شدن جايگزين ها، سرمايه گذارى و ذخاير انرژى از جمله موضوعاتى بوده كه برحسب شرايط زمانى مورد توجه قرار گرفته است. در گردهمايى عربستان كه در سال ۲۰۰۲ ميزبان بود پيشنهاد شد كه اين گفت وگو ها به يك مجمعى تبديل شود كه داراى دبيرخانه، بودجه و پرسنل باشد و آنجا بود كه مقدمات راه اندازى اين مجمع رسماً شكل گرفت.
دبيرخانه اين مجمع در چه كشورى واقع است
مقر اين مجمع در عربستان است كه دبيركل اولش نروژى و فعلى آن هلندى است و ايران هم در سال هايى تا آخرين اجلاس آن در كشور قطر عضو هيأت مديره اين مجمع بوده است. چالش هاى توليد كنندگان و مصرف كنندگان انرژى بارها در اين گفت و گوها بررسى شده و گاز هم يكى از موضوعات مهم ماست و ايران هم اقداماتى براى حل اين چالش انجام داده است.
چه اقداماتى
ما هم از هفت سال پيش مجمع صادر كنندگان گاز را در تهران تعريف و شروع كرديم كه قرار است در سال جارى ساختارسازى اين مجمع هم شروع شود. اعضاى مجمع صادر كنندگان گاز در زمينه تبادل اطلاعات، شفافيت آنها و گفت و گوها و تعامل فرصت هايى را فراهم كردند، لذا اجلاس رم با چنين سابقه اى تشكيل مى شود و كشورها بر اساس علايق شان، نظرات خود را اعلام مى كنند.
بايد بگويم مجمع جهانى انرژى فقط مركب از دولت هاست، اما مجمع بين المللى تجارى انرژى هم داريم كه شركت هاى نفتى از اعضاى آن هستند. يعنى كمپانى هاى نفتى هر يك از كشورهاى حاضر در اين مجمع يك روز قبل از اجلاس وزرا تشكيل جلسه مى دهند و به موضوعات مختلف انرژى مى پردازند.
يعنى وزرا بر اساس تبادل نظرات شركت هاى نفتى تصميم مى گيرند
تقريباً. در اين اجلاس چهار نشست به نام هاى مشاركت در انرژى، سرمايه گذارى در انرژى، كاهش عدم اطمينان ها در بازار و فناورى و منابع انسانى به بررسى مسائل اقتصادى مى پردازند و اين موضوعات در جلسه وزرا در دستور كار قرار مى گيرد تا آنها تصميم گيرى كنند.
مى خواهم بدانم صرف نظر از اين كه آنها چه تصميمى مى گيرند، چقدر تصميمات اين مجمع ضمانت اجرايى دارد
ببينيد، اصولاً روابط بين دولت ها در جهان ضمانت اجرايى چندانى ندارد. پس در واقع ضمانت اجراى روابط بين الملل آن چيزى است كه آنها بر اساس تفاهم ايجاد مى كنند. قطعاً در شرايطى كه چالش هاى ميان منافع توليد كنندگان و مصرف كنندگان بيشتر مى شود، اين كشورها سعى مى كنند آرام آرام به همگرايى بيشترى بپردازند. اصولاً بايد گفت روابط بين الملل كريدورسازى رفتار است.
به نظر شما ۱۰۰ دلارى شدن نفت، كشورهاى جهان را به سوى همگرايى بيشتر خواهد برد
من نمى خواهم بگويم كه انگيزه همگرايى قيمت ها باشد. قيمت واقعى نفت (Real Price) امروز معادل قيمت نفت در سال ۱۹۸۲ است. لذا سطح قيمت ها نبايد تعيين كننده لزوم همگرايى ها باشد.
همگرايى اين است كه اگر مى خواهيم امنيت عرضه داشته باشيم، نبايد كشورى بزرگ و توليد كننده را كه نقش مهمى در عرضه نفت خام دارد، تحت تحريم قرار داد!
بايد روشن شود كه برخى چه مى خواهند تحريم يا عرضه نفت خام و ايجاد امنيت در بازار انرژى
چرا كماكان افزايش قيمت نفت خام ادامه دارد
كاملاً واضح است كه حجم وسيعى از پول يا نقدينگى هاى جهان براى حفظ ارزش واقعى خود به سمت بازارهايى چون طلا و نفت رفته و حتى آنها براى حفظ امنيت ارزش پولى خود به بازارهاى غذا هم روى آورده اند، ورود به بخش هايى كه اطمينان بخش است، كماكان ادامه دارد و در اين حوزه ها هم مثل نفت قيمت ها چند برابر شده است.
پيشنهاد ايران در اين اجلاس چه خواهد بود
ما نگاهمان اين نيست كه به عنوان يك توليد كننده توصيه كنيم. همه ما بايد حرف بزنيم، نه فقط يك كشور تا بحران هاى جهانى به گونه اى حل شود.
آيا مى توانيم بگوييم كه حضور مصرف كنندگان بزرگ در اين اجلاس و رايزنى با توليد كنندگان به اين معنى است كه آنها كماكان به نفت وابسته هستند و هنوز هم اثرى از انرژى هاى جايگزين نيست
اين مجمع «انرژى» است و تنها مربوط به نفت نيست، وزن حامل هاى انرژى به حضور كشورها ربطى ندارد. ما مى خواهيم در مورد ماليات، آب و هوا و ساير زمينه ها هم بحث كنيم و چنين برداشتى از اين مجمع درست نيست و ايران هم همانند ساير اعضا براى پيشبرد همگرايى جهانى بويژه در حوزه انرژى تلاش خواهد كرد و رويكرد هر كشور به عنوان «استراتژى انرژى» با ساير كشورها متفاوت خواهد بود و در اين اجلاس كشورها با توجه به اطلاعات ارائه شده تصميماتى را مبتنى بر منافع اغلب اعضا اتخاذ خواهند كرد.