محسن جندقى ـ مهدى جابرى

از آنجا كه شهرهاى كشور و مديران آنها بايد تمام تلاش خود را براى نوآورى در طرح ها و شكوفاشدن آنها صرف كنند، در اين باره و نيز در زمينه مسائل مختلف پايتخت به سراغ دكتر حمزه شكيب رئيس كميسيون توسعه و عمران شوراى شهر تهران رفتيم تا جويا شويم كه مديران شهرى براى سال جارى چه تمهيداتى انديشيده اند.


* آقاى دكتر شكيب! براى ايجاد ابتكار مديريت شهرى تهران چه برنامه هايى را مدنظر داريد
مى توانيم براى پاسخ به اين سؤال مسائل شهر تهران را به ۲ كالبد فيزيكى و روحى - روانى تقسيم كنيم. شوراى شهر تهران براى هر كدام از اين قالب ها برنامه هايى را تدارك ديده است. ما براساس چشم انداز ۲۰ ساله كشور براى شهر تهران برنامه ريزى مى كنيم. بدين معنا كه چشم انداز ۲۰ ساله اى براى تهران تهيه كرديم و با نگاهى آرمانى به پايتخت مى نگريم و براى رسيدن به آن آرمان ها تلاش مى كنيم. براى اين دوقالب (فيزيكى و روحى - روانى ) نيز براساس همان چشم انداز برنامه ريزى صورت مى گيرد. با توجه به سخنان مقام معظم رهبرى و نامگذارى سال ۱۳۸۷ به نام سال نوآورى و شكوفايى بايد كارهايى را انجام دهيم كه خاص و بنيادى باشد. شوراى شهر تهران در نظر دارد براساس نوآورى و شكوفايى در هر ۲ قالب (كالبد فيزيكى و روحى - روانى) فضايى امن و آرام در شهر ايجاد كند. با اصلاح برنامه ريزى هاى صورت گرفته مى توان سريعتر به اين هدف دست يافت.
در كالبد فيزيكى شهر كه ساخت و سازهاى شهرى و معيارهاى شهرى مثل ساختمان هاى مسكونى و دولتى و پل هاى ارتباطى را شامل مى شود سرمايه گذارى هاى كلانى در حال انجام است . اگر بتوانيم سرمايه گذارى هايى كه در اين قالب انجام مى شود را به حد استانداردهاى بين المللى برسانيم كار بزرگى انجام داده ايم. به عنوان مثال مى توانيم عمر سازه هايمان را افزايش دهيم كه اگر اين اتفاق رخ دهد عمر سازه هاى تهران چهار برابر افزايش مى يابد.
از طرف ديگر با مسائل فرهنگى، اجتماعى در قالب كالبد روحى - روانى تهران مواجه هستيم كه در كميسيون هاى فرهنگى - اجتماعى به آن پرداخته خواهد شد تا با نوآورى و خلاقيت بتوانيم امنيت روانى و آرامش شهر را برقرار كنيم.
امسال بودجه شهردارى تهران نسبت به سال هاى گذشته افزايش چشمگيرى پيدا كرد. به همين علت انتظار داريم فراتر از آن چيزى كه سال قبل در تهران انجام داديم، كار كنيم.
شهردارى تهران نيز باتوجه به افزايش قابل ملاحظه بودجه با انگيزه مضاعفى به كارهاى عمرانى خواهد پرداخت. مثلاً بودجه مترو تهران با توجه به كمك هاى دولت چندبرابر شده و انتظار مى رودكه در سال جارى رشد كارهاى عمرانى دراين حوزه نيز چندين برابر باشد.
* شما به بودجه عمرانى متروى تهران اشاره كرديد. تهرانى ها چندين سال است كه انتظار تكميل حداقل يكى از خطوط مترو را مى كشند. آيا در سال جارى اين امر محقق خواهد شد و به غير از خطوط يك و دو خط جديدى راه اندازى مى شود
ما اميدوار هستيم بخش بزرگى از خط يك مترو تا پايان سال به پايان و تا اواسط سال ۱۳۸۸ اين خط تا ميدان قدس (تجريش) به بهره بردارى كامل برسد. از طرف ديگر امسال بايد خط دو مترو به پايان برسد. همچنين بخشى از خط چهار مترو كه قرار است از ميدان شهدا تا شهرك اكباتان احداث شود امسال افتتاح خواهد شد. افتتاح خط چهار مترو از حجم زيادى از مسافران خط دو مى كاهد. سه ايستگاه از خط چهارم تا دو هفته آينده به بهره بردارى مى رسد. فعاليت عمرانى احداث تونل براى اين خط از ميدان كلاهدوز تا ميدان انقلاب آغاز شده است و اميدوار هستيم امسال تا ميدان ابن سينا احداث تونل اين خط به پايان برسد. از طرف ديگر قراردادهايى به امضا رسيده است كه كار عمرانى و احداث تونل از ميدان انقلاب تا ميدان آزادى آغاز شود. همچنين قراردادهاى خط سه نيز آماده است تا در آينده اى نزديك شاهد آغاز كار عمرانى اين خط باشيم.
* آيا هنوز بر سر احداث يا عدم احداث خطوط ۸و ۹ مترو اختلاف است بالاخره قطار دراين خطوط بايد از زيرزمين خطوط بگذرد يا روى زمين
ما كاملاً موافق خط ۸ و ۹ هستيم اما براى اين كه بدانيم اين سيستم از منوريل استفاده شود و يا قطار هوايى يا قطار زمينى و زيرزمينى بايد كار كارشناسى صورت گيرد. بايد كارگروهى با مطالعه و بررسى دراين خطوط تشخيص دهد كه چه سيستمى براى حمل و نقل مناسب است. ما مى خواهيم مشكل ترافيكى محدوده صادقيه حل شود و برايمان فرقى نمى كند اين مشكل با چه روشى حل شود اما بايد با كار كارشناسى بهترين و باصرفه ترين راه انتخاب شود. تا كنون هيچ كار كارشناسى به شوراى شهر ارائه نشده است و تا نتيجه مطالعات به دست ما نرسد ما نمى توانيم در اين باره تصميم گيرى كنيم. ما نبايد فقط زمان حال را براى انجام كارهاى عمرانى شهرى در نظر بگيريم بلكه براساس سند چشم انداز ۲۰ساله تصميم گيرى كنيم. تهران در زمان حال هم با مشكلات متعددى مواجه است و قطعاً تهران براى ۲۰ سال آينده با مشكلات بيشترى روبه رو مى شود. ما با يك سرى نيازها مواجه هستيم كه بايد با توجه به سند چشم انداز براى حل آن برنامه ريزى شود. حل چنين مشكلاتى فراتر از وظايف شورا، شهردارى و دولت است و به يك عزم ملى نياز دارد.
* آيا با شرايط موجودچنين مشكلاتى حل شدنى است
بله حل شدنى است. مثلاً در بحث ترافيك تهران ما مى توانيم از فضاى زيرزمينى خيابان ها استفاده كنيم.
اگر اين كار را كنيم از حجم تراكم جمعيت در خيابانها كاسته و آلودگى هوا نيز به مراتب كم مى شود.
* آيا الآن كه نزديك به يك سال از دور سوم شوراى شهر مى گذرد دراين باره چاره انديشى شده است
اين مسئله هم اكنون در كميسيون عمرانى شوراى شهر در حال پيگيرى است و نتيجه آن پس از اتمام مطالعات اعلام مى شود. پيشنهاد شوراى تهران اين است كه پايه هاى منوريل در صادقيه جمع آورى شود و براى اين كار دو استدلال وجود دارد. اول اين كه با راه اندازى خط چهارم مترو ديگر نيازى به احداث منوريل دراين محدوده نيست و دوم اين كه پايه هاى موجود توان لازم را براى احداث ريل ندارد.
* با توجه به حمايت همه جانبه از مترو و توسعه آن بسيارى از كارشناسان هزينه و اختصاص بودجه به طرح هايى مثل خطوط اتوبوس هاى تندرو را بى فايده مى دانند چرا كه اين خطوط به علت شباهت عملكرد حمل و نقل با قطار شهرى فقط در شهرهايى از جهان راه اندازى مى شودكه مترو ندارند.
من فكر مى كنم شهرى مثل تهران هم به مترو و هم به اتوبوس هاى موسوم به تندرو نياز دارد. بايد طراحى هاى شهرى مان براساس توسعه مترو و اتوبوس هاى موسوم به تندرو صورت گيرد. البته بايد ابتدا خط اول اتوبوس هاى تندرو تكميل و پس از آن توسعه يابد.
* اما مسئولان شهردارى گفته اند كه طرح احداث خط دوم اتوبوس هاى تندرو را آغاز كرده اند.
شوراى شهر تهران هنوز با احداث خط دوم اتوبوس هاى موسوم به تندرو موافقت نكرده است و ما اصرار داريم كه در حال حاضر مشكلات موجود در خط يك حل شود و اين خط تكميل گردد. شورا اعتقاد دارد كه نبايد حمل و نقل درون شهرى را به صورت خطى طراحى و اجرا كنند بلكه حمل و نقل بايد شبكه اى باشد. خط يك از ميدان امام حسين(ع) تا ميدان آزادى است و همه افراد، خانه شان در محدوده ميدان امام حسين(ع) و مقصدشان آزادى نيست و مسيرها متفاوت است. به همين علت خطوط اتوبوس هاى تندرو را بايد به صورت جامع و شبكه اى در نظر گرفته و اجرا كنيم. بسيارى از مسيرها به خطوط اتوبوس هاى موسوم به تندرو عمود هستند. بايد چنين سيستمى به صورت شبكه اى توسعه يابد نه فقط به صورت خطى و تا وقتى مشكلاتى كه در خط يك وجود دارد مرتفع نشود ، شوراى شهر مجوز احداث خط دوم اتوبوس هاى تندرو را نخواهد داد.
* چه مشكلاتى در خطوط اتوبوس هاى تندرو وجود دارد كه براى شوراى شهر اينقدر حائز اهميت است
بسيارى از اتوبوس هاى غيرتندرو در مسير اين اتوبوس ها قرار دارند و تكليف آنها مشخص نيست. همچنين يكى از مسائل مهم دراين خطوط امنيت مسافران شهرى است. اگر مسافرى پس از رسيدن به مقصد بخواهد به پياده رو برود بايد مسير اتوبوس هاى تندرو و خيابانى كه پر از اتومبيل است را بپيمايد. يعنى براى سالم رسيدن مسافر به پياده رو چاره اى انديشيده نشده است. هم اكنون خط اتوبوس هاى تندرو براى مسافران خود امنيت لازم را برقرار نكرده و دراين مسيرها احتمال خطر براى مسافران بسيار است. اين مسائل در قالب استانداردهاى بين المللى براى عبور مسافر قابل توجيه نيست. همچنين براى ميزان اتوبوس ها و ظرفيت آنها برنامه ريزى صورت نگرفته و بايد چنين مشكلات و ابهاماتى را رفع كنيم تا مجوز احداث خط دوم اتوبوس هاى تندرو صادر شود. وقتى دوستان ما در شهردارى هم براى احداث خط دوم نزد ما آمدند اين مسائل را به آنها توضيح داديم و گفتيم كه از اول هم قرار نبود كه خط دوم بدون رفع مشكلات خط اول احداث شود. به نظر من مسئولان شهردارى از اين مسئله مطلع نبودند كه بحث احداث خط دوم اتوبوس هاى موسوم به تندرو رامطرح كردند.