همدان ـ خبرنگار«ايران»:فرماندار همدان ساخت و سازهاى غيرمجاز در چند دهه اخير را عامل حاشيه نشينى شهر دانست و گفت: با نظارت هاى صورت گرفته ساخت و سازهاى غير مجاز كاهش قابل توجهى يافته است.
على اكبر فاميل كريمى در نشست هماهنگى رفع ساخت و سازهاى غيرمجاز گفت: ساخت و سازهاى غيرمجاز مشكلات جدى براى شهر ايجاد مى كند. وى با تأكيد بر توانمندسازى ساكنان حاشيه هاى شهر و از طرف ديگر مقابله با گسترش بيشتر اين معضل افزود: با افراد فرصت طلب و حرفه اى كه در برخى نقاط شهر اقدام به تصرف زمين هاى دولت و مردم كنند، برخورد جدى مى شود.
فاميل كريمى تصريح كرد: با توجه به جديت و اقدام شبانه روزى، در تعطيلات نوروز امسال از ۲۵ مورد ساخت و ساز غيرمجاز در شهر همدان جلوگيرى شد.وى گفت: شركت هاى آب، برق، گاز و تلفن تنها بايد به واحدهاى ساختمانى داراى پروانه خدمات رسانى كنند، در غير اين صورت بايد پاسخگو باشند.فاميل كريمى خاطرنشان كرد: با توجه به اينكه ساخت و سازهاى غيرمجاز در حاشيه شهر و زمين هاى روستايى انجام مى شود، مشاوران بنگاه هاى معاملاتى مجاز به تفكيك اين زمين ها نيستند.
فرماندار همدان از نيروى انتظامى و اداره اطلاعات خواست باندهاى زمين خوار كه با ترفندهاى مختلف، مهندسى، مديريت و كالبد شهر را به هم ريخته، شناسايى كرده و به سازمان هاى مسكن و شهرسازى و جهاد كشاورزى معرفى كردند. وى همچنين تأكيدكرد: به منظور ارتقاى سطح زندگى در مناطق حاشيه اجراى طرح توانمندى در ۵ نقطه شهر همدان شروع شده است.
رئيس اداره اجراييات و كنترل و نظارت شهردارى همدان نيز گفت: ۱۴۵ مورد اخطاريه براى برخورد با ساخت و سازهاى غيرمجاز در يك ماه گذشته در شهر همدان داده شده است. جعفر پارسايى افزود: اين تعداد اخطاريه بيانگر آن است كه ساخت و سازهاى غيرمجاز در مقايسه با سال هاى گذشته ۸۰ درصد كاهش يافته است.همچنين ۴۱ مورد تخريب ساخت و سازهاى غيرمجاز با حكم قضايى در اين مدت در شهر همدان انجام شده است.وى در پايان اضافه كرد: تكدى گرى، سد معبر و بزهكارى هاى مختلف ريشه در ساخت و سازهاى غيرمجاز دارد.

قزوين - خبرنگار «ايران»: براساس قرارداد منعقده ميان جهاد دانشگاهى و سازمان نوسازى و بهسازى شهر قزوين لايه نگارى و مطالعات باستان شناسى راسته وزير مجموعه سعدالسلطنه از سوى گروه هنر و معمارى واحد پژوهش جهاد دانشگاهى استان قزوين با كارفرمايى سازمان نوسازى و بهسازى انجام مى شود.
آتوسا مؤمنى، مدير گروه هنر و معمارى جهاد دانشگاهى استان قزوين درباره اين طرح اظهار داشت: كاروانسراى سعدالسلطنه بزرگ ترين كاروانسراى درون شهرى جهان است و به همين دليل اين مطالعات از اهميت ويژه اى برخوردار است. وى در ادامه خاطرنشان كرد: راسته وزير نخستين قسمت از مجموعه سعدالسلطنه است كه روى آن مطالعات باستان شناسى انجام مى شود، با انجام اين طرح ميزان استحكام پى ها و ديوارها مشخص و علاوه بر اطلاعات باستان شناسى، اطلاعات مرمتى هم گردآورى مى شود.
وى افزود: براى هر دوره تاريخى كدهاى ارتفاعى، شناسايى و در اين طرح مشخص مى شود كه مجموعه يك مكان با قدمت تاريخى بوده يا از دوره صفويه سكونت در اين مكان شروع شده است.مؤمنى تصريح كرد: براى راسته وزير پانزده گمانه در نظر گرفته شده كه به صورت پلكانى از ابتداى جبهه شرقى تا انتهاى راسته زده مى شود و بدين وسيله اطلاعات لايه هاى پايين، ارتباطات، راهروها و نحوه ورود به حجره ها در زمان هاى مختلف مشخص مى شود. مدير اجرايى اين طرح گفت: اميدواريم درگمانه هايى كه باز مى شود اطلاعات كاملى از نظر باستان شناسى به دست بياوريم كه در اين صورت از گمانه هاى مشابه صرفنظر مى كنيم.

سارى ـ خبرنگار «ايران »: نماينده شركت غله جمهورى اسلامى ايران با اشاره به اين كه تلاش مى شود سيلوى ۵۳ هزار تنى بندر اميرآباد تا دهه فجر امسال به بهره بردارى برسد، گفت: در صورت گشايش، ارزش افزوده اين سيلو به ۵۰ ميليون دلار در سال مى رسد.
بهروز نيك پور، در ديدار با استاندار و نمايندگان وزارت كشاورزى كشور قزاقستان در استاندارى افزود:اين سيلو بر اساس تفاهمنامه منعقد شده ميان رؤساى جمهور ايران و قزاقستان در منطقه ويژه اقتصادى بندر اميرآباد ساخته خواهد شد.وى خاطرنشان كرد: شركت غله جمهورى اسلامى ايران متعهد شده است تا يك سيلوى ۵۳ هزار تنى و يك كارخانه آرد را در محل بندر ساخته و طرف قزاقى نسبت به تهيه غله، آرد و گندم مورد نياز كارخانه آرد اين بندر اقدام كند.

شيراز ـ خبرنگار«ايران»: همزمان با اول ارديبهشت، يادروز شاعر گرانمايه، سعدى شيرازى، آرامگاه استاد سخن در حلقه اى از گل و شميم گلاب قرار گرفت و با عطر دل انگيز گل هاى بهارى هم آغوش شد.
اول ارديبهشت از راه رسيد و مانند هر سال دوستداران استاد سخن به زيارت تربت پاك شاعر شيرين سخن شيراز رفتند و مجمعى از گلاب و گل به آرامگاه شيخ اجل نثار كردند.
آيين گلابشويى و گلباران آرامگاه استاد سخن، در فضايى معنوى و آميخته با سكركلام و سحرپيام سعدى در شيراز با حضور جمعى از فرهنگوران، سعدى شناسان و علاقه مندان به استاد سخن انجام شد. در اين آيين، حاضران بر تربت استاد سخن نشستند، اشك شوق ريختند و از يزدان پاك معنويت و خلوص گفتار و كردار سعدى را خواستار شدند. برخى از دوستداران سعدى كه از نقاط مختلف كشورمان براى شركت در آيين يادروز سعدى به شيراز آمده اند در اين آيين معنوى بر سنگ آرامگاه سعدى بوسه زدند و بر آستان قدسى شاعر شيرين كلام شيراز اشك شوق ريختند.
شميم معطر بهار نارنج باغستان هاى آرامگاه سعدى و باغ دلگشاى شيراز، شگون فضاى ملكوتى آرامگاه سعدى را دوچندان ساخت و اين جاذبه كم نظير شيراز نيز مورد تحسين و تكريم سعدى شناسان قرار گرفت. سعدى، شاعرى با ابعاد شخصيتى جهانى است كه ملت هاى مختلف در اندازه توان خود از راهبردهاى معنوى او توشه گرفته اند. اشعار و حكايت هاى بوستان و گلستان سعدى كه مملو از فضايل اخلاقى است مى تواند آيينه اى براى هدايت و روشنگرى انسان نيازمند و مشتاق مشى پسنديده سعدى باشد.اول اريبهشت ماه به پيشنهاد بنياد فارس شناسى در تقويم ملى ايران روز سعدى نامگذارى شده و هر سال به همين مناسبت آيين هاى فرهنگى در شيراز و ساير شهرهاى فرهنگى كشور برگزار مى شود.
* بزرگداشت شيخ اجل
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس با بيان اين مطلب گفت: به مناسبت سانحه انفجار حسينيه سيد الشهدا (كانون رهپويان وصال ) اين سازمان با ابراز همدردى با خانواده هاى قربانيان اين حادثه برنامه هاى پيش بينى شده خود براى بزرگداشت ياد روز شيخ اجل سعدى شيرازى شامل اجراى موسيقى سنتى در آرامگاه سعدى و نشست هاى علمى سعدى شناسى را تنها در بخش نشست هاى علمى، بازديد رايگان و گل افشانى و شعرخوانى برگزار كرد.
دكتر محمد رضا بذرگر افزود: برنامه نشست علمى با حضور استادان ادبيات فارسى، پژوهشگران، محققان و علاقه مندان به فرهنگ و ادب فارسى رأس ساعت ۹ صبح يكم ارديبهشت در تالار حافظ برگزار شد.وى تصريح كرد: در اين روز بازديد از آرامگاه سعدى براى عموم علاقه مندان و دوستداران شيخ اجل رايگان بود.بذرگر خاطر نشان كرد: در مراسم گل افشانى آرامگاه با حضور مسئولان، برنامه هاى شعر خوانى از ديگر برنامه هاى بزرگداشت سعدى در روز اول ارديبهشت بود. بدون شك يكى از بنيان هاى شكوهمند فرهنگ فارسى بر نثر و نظم سعدى استوار است و فرهنگ فارسى از شعر سعدى جان مايه گرفته است.
استاندار فارس با تكريم مقام اين شاعر پارسى در آيين نكوداشت ياد روز سعدى در شيراز افزود: رهبر معظم انقلاب ، زيباترين تعبير از شعر و نثر سعدى دارند و تجليل از سعدى را تنها پرداختن به نثر و نظم سعدى نمى دانند بلكه تجليل از سعدى را تكريم معرفت بليغ و رسا ناميده اند.
مهندس سيد محمدرضا رضازاده تصريح كرد: اكنون در كشور ما به بركت وجود انقلاب اسلامى عرصه اى فراهم شده است كه در آن مى توان بسيارى از ارزش هاى انسانى و اسلامى را كه در كلام سعدى موج مى زند، يافت و مهم تر آنكه در اين عرصه حكمت و معرفت در جايگاه شايسته خود قرار دارد. وى بيان كرد: شرف سعدى اين است كه قدر سخن را نشكسته و آن را دستمايه ارتزاق قرار نداده است و نيز سخن را در پاى اهريمنان نريخته و نفروخته است. وى عنوان كرد:سعدى جزو نوادر زمان خويش است كه هيچ گاه زبان به ستايش نگشوده است و ستايش او از ديد پند و نصيحت بيان شده و در عرصه انسان شناسى قلم و قدم زده است.
وى اضافه كرد: پيام سعدى سرچشمه از وحى و گنجينه قرآن كريم دارد و از پرتو دل برخاسته است، شيوه سخن سعدى بى تكلف و شفاف است و اين همه بخشى از امتيازات سعدى است. وى با بيان اين كه كلام سعدى جان را سيراب مى كند، اظهار داشت: كلام سعدى غبار تصنع ندارد، بسيارند كسانى كه خواسته اند مانند كلام سعدى قلم بزنند اما كلام سعدى به گونه اى است كه نثرى آهنگين چون شعر و نظمى سنگين چون نثر دارد.
استاندار فارس اقدام مركز سعدى شناسى مبنى براختصاص هر سال به تبيين يكى از جنبه هاى شخصيتى و آثارى سعدى را ستود و گفت: اميد است امسال با پرداختن به جنبه هاى معرفتى گلستان سعدى، شاهد شكوفا شدن زحمات و تحقيقات در اين زمينه باشيم.
نماينده ولى فقيه دراستان فارس وامام جمعه شيراز نيز در پيامى با نكوداشت اول ارديبهشت ياد روز سعدى اعلام كرد: سعدى از جمله شخصيت هاى برجسته است كه فهم دين پيدا كرد و به انسان شناسى پرداخت.
آيت الله محى الدين حائرى شيرازى در اين پيام، سعدى را همراه با فقرا دانست و گفت: در عين حال كه سعدى همراه با فقرا بود از متمكنين نيز نفرت نداشت و به جاى مديحه سرايى، اخطار داد و شلاق قناعت را بر گرده خويش احساس كرد.
امام جمعه شيراز در اين پيام سعدى را سلطان ملك آزادگى توصيف كرد و اظهار داشت: انسانيت سعدى از حيوانيت پالايش شد، او سراپا فهم و درك بود و حكمت را بدون غبار مى ديد.وى سعدى را سراسر چشم بينا، گوش شنوا و زبان گويا براى شناخت انسان دانست و خاطر نشان كرد: سعدى گرد همه طبقات اجتماعى گرديد و باهمه طبقات از شاه و گدا ارتباط و همنشينى داشت و در تربيت انسان ها بعد از انبيا و اوليا و ائمه اطهار عليهم السلام، اعلم انسان ها بود.
ابو محـمد مشرف الدين (شرف الدين) مصلح بن عـبدالله بن شرف الدين شيرازى، مـلـقب به ملـك الكـلام و افصح المتكـلمين بى شك يكى از بزرگترين شاعـران ايران است كـه بـعـد از فردوسى آسمان ادب فارسى را به نور خـيره كننده خـود روشن ساخـت. اين روشنى با چـنان نيرويى هـمراه بود كه هـنوز پـس از گـذشت ۷ قـرن تمام از تأثير آن كـاسته نشده و اين اثـر پارسى هـنوز پابرجـا و استوار است.سعـدى هـم در شعـر و هـم در نـثر سخـن فارسى را به كمال رسانده است و از ميان آثـار منظوم او، گـذشته از غـزليات و قصايد مثـنوى مشهـورى كه به سعـدى نامه و بوستان شهـرت دارد. مهم ترين اثـر سعـدى در نثـر، كتاب گـلستان است كه داراى يك ديباچـه و ۸ باب است كه عبارتند از سيرت پادشاهـان، اخلاق درويشان، فضيلت و قناعـت، فوايد خـاموشى، عـشق و جـوانى، ضعـف و پـيرى، تأثير تربـيت و آداب صحـبت.
آرامگاه شيخ مشرف الدين بن مصلح الدين سعدى شيرازى در ۴ كيلومترى شمال شرقى شيراز، در دامنه كوه فهندژ، در انتهاى خيابان بوستان و در مجاورت باغ دلگشا واقع شده است. اين مكان در ابتدا خانقاه شيخ بوده كه وى اواخر عمر خود را در آنجا مى گذرانيده و سپس در همانجا مدفون شده است.

بندرعباس- خبرنگار «ايران»: بيش از دو سوم گونه هاى مرجانى موجود در خليج فارس از جمله گونه هاى جانورى در معرض خطر انقراض قرار دارند. وضع زيستى برخى گونه ها مانند مرجان شاخ گوزنى نيز در ليست گونه هاى در معرض خطر جدى مرگ قرار گرفته است.
مهرداد كتال محسنى، مديركل حفاظت محيط زيست هرمزگان با بيان اين كه جزاير كيش، لارك، شيدور، ابوموسى، سيرى، هنگام، لاوان، فارو و هندورابى كه محل آبسنگ هاى مرجانى است در معرض خطر مرگ قرار دارند ، گفت: پوشش هاى مرجانى موجود در حوزه آب هاى استان هرمزگان در تمامى مناطق تحت فشار جدى هستند به طورى كه پارسال بيش از ۷۰ درصد مرجان هاى جزيره كيش در اثر افزايش دماى آب ناشى از پديده گرم شدن زمين و فشارهاى انسانى زيان جدى ديده و در مناطق ديگر استان نيز اين وضع وجود دارد.
وى خاطرنشان كرد: براساس گزارش ها و تحقيقات به طور متوسط آبسنگ هاى مرجانى سالانه ۳۷۵ ميليارد دلار كالا و خدمات در اختيار جوامع انسانى قرار مى دهند و با توجه به اهميت آنها و نقش حياتى شان در حفاظت از نوار ساحلى، حمايت از دوران نوزادى و لارو آبزيان و ماهيان تجارى، ايجاد محيط زندگى براى بسيارى از آبزيان و گونه هاى زيستى دريايى، حفظ تعادل اكولوژيك درياها، نقش حياتى آنها در تأمين اكسيژن و تصفيه محيط آبى تخريب آنها پيامد هاى جبران ناپذيرى به اكوسيستم دريايى منطقه وارد خواهد كرد. وى برداشت بى رويه از مرجان ها براى مصارف تجارى و زينتى، آلودگى آب هاى ساحلى و ورود فاضلاب هاى انسانى از خشكى به محيط دريا، ورود گونه وارداتى و مهاجم ستاره دريايى تاج خارى به محيط از طريق تخليه آب توازن كشتى ها، تخليه پساب هاى صنعتى تأسيسات و واحد هاى صنعتى بزرگ نظير نيروگاه ها، پالايشگاه ها، آب شيرين كن ها به محدوده هاى مرجانى، لايروبى و لايريزى غيراصولى در اكوسيستم هاى مرجانى، قرار داشتن اكثر جوامع مرجانى استان در مسير تردد شناورها و نفت كش ها، استفاده از روش هاى صيد غيرمجاز و ادوات صيد مخرب مرجان ها در اكوسيستم هاى مرجانى، توفان هاى گرمسيرى و اثرات منفى افزايش كدورت آب بر مرجان ها و گرم شدن كره زمين و تأثير آن در پديده سفيد شدگى مرجان ها را از علت مرگ و مير و عوامل تهديدكننده مرجان هاى استان هرمزگان نام برد.
مديركل حفاظت محيط زيست استان هرمزگان تصريح كرد: به منظور حفاظت از اين گونه دريايى اقدام هايى چون مديريت گردشگرى و محدود كردن فعاليت هاى گردشگرى نظير شنا، جت اسكى، اسكى روى آب در مناطق مرجانى، اجراى طرح هاى مديريت يكپارچه ساحلى در نواحى مرجانى، آموزش جوامع بومى و ساحل نشينان به منظور استفاده از روش هاى صيد غيرمخرب در مناطق مرجانى، پايش منظم اكوسيستم هاى مرجانى و انجام طرح هاى تحقيقاتى كاربردى درباره روش هاى حفاظت و احياى مرجان ها، ايجاد مناطق حفاظت شده ساحلى دريايى و پارك هاى ملى دريايى در مناطق رويش مرجان ها و اكوسيستم هاى مرجانى موجود و همچنين نظارت بر عدم تخليه آب توازن شناورها در مناطق مرجانى انجام شده است.

اروميه - خبرنگار «ايران»: سطح آب درياچه اروميه نسبت به پارسال ۳۰ سانتى متر كاهش يافته است.
كلانترى، مديركل محيط زيست آذربايجان غربى گفت: گرمى هوا و تبخير آب موجب افزايش شورى آب درياچه اروميه شده و اين مسأله منجر به كاهش زاد و ولد آرتميا در اين درياچه شده است.
وى با اشاره به تعلق سهمى از آب درياچه به آذربايجان شرقى و كردستان، خواستار مساعى بيشتر اين استان ها براى بهبود وضع درياچه شد. به گفته كارشناسان ظهور لكه هاى سفيد در بستر نيلگون درياچه اروميه، نشان از انباشت بلورها و تشكيل توده هاى بزرگى از نمك در بستر اين درياچه دارد. وضع درياچه اروميه از ۱۰ سال پيش تاكنون بحرانى است و در صورتى كه با تلاش، برنامه ريزى و انجام اقدام هاى كارشناسى، براى احياى آن صورت نگيرد، دچار مرگ مى شود. طبق آمارهاى موجود بر اثر كاهش آب ، نمك موجود در درياچه از ۱۶۰ گرم در زمان پرآبى به ۴۰۰ گرم در هر ليتر رسيده و در برخى از نقاط لكه هاى بسيار بزرگ و ضخيم، بستر دريا را پوشانده است. همچنين بر اثر پس روى درياچه بيش از ۱۵۰ هزار هكتار از بستر درياچه به نمكزار تبديل شده است.در صورت خشكى و نابودى درياچه اروميه، محيط زيست طبيعى و انسانى منطقه دچار لطمات جبران ناپذيرى خواهد شد.

اصفهان - خبرنگار «ايران»: امروز سوم ارديبهشت روز نكوداشت اصفهان است. ۳ سال قبل شوراى شهر اصفهان در مصوبه اى سوم ارديبهشت را كه بنابر برخى اقوال روزتولد شيخ بهايى است، روز اصفهان نامگذارى كرد.رئيس شوراى شهر اصفهان آن زمان با اشاره به اين كه شيخ بهايى شخصيت دينى و علمى مهمى است، گفت: طرح طومار و توزيع آب منتسب به شيخ بهايى جزو شاهكارهاى شهرى ايران و دنياست كه تاكنون باقى مانده است. نصر رئيس كميسيون فرهنگى شوراى شهر نيز با اشاره به اين كه بهار و ارديبهشت ماه جزو بهترين فصل و ماه هاى سال هستند، گفت: شوراى شهر و شهردارى دراين فكر بود كه روزى به نام اصفهان انتخاب شود كه برگزارى جشن ها و برنامه ها در آن امكانپذير و درموقعيت مناسبى از سال واقع شده باشد.

مانا لقمانى
دوان از كهن ترين دهكده هاى ايران بوده كه در جنوب غرب استان فارس واقع و به وسيله رشته كوه هاى البرز احاطه شده است. همچنين ادعا شده كه محلى به نام دوان در حدود ۵۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح به وجود آمده است و مداركى دال بر اين كه تاريخ آن عهد به هخامنشيان باز مى گردد، وجود دارد و در آنجا آتشكده اى هم هست. در طول تاريخ اين سرزمين، مردم ابتدا پيرو آيين زردشت بودند و در قرن هفتم ميلادى، دوانى ها نيز مسلمان شدند.
با اين كه دوان در استان فارس و در حدود ۱۵كيلومترى شمال شرق شهرستان كازرون واقع شده و بخشى از آن به شمار مى آيد و از يك سو به دانشگاه مى خورد و از سوى ديگر به تنگه چوگان؛اما بسيارى از اهالى استان از تاريخچه دقيق و مشخصات آن آگاهى چندانى ندارند و حتى منابعى هم در اين باره در كتابخانه ها به ندرت ديده مى شود و در نقشه هاى موجود نيز روستايى با اين نام نيامده است. به همين خاطر، هر كس كه مى خواهد درباره اين مكان بيشتر بداند، بايد به اداره ميراث فرهنگى شهرستان كازرون رفته و با همكارى آنان از اين روستا ديدن كرده و آنچه مورد نظرش هست، بيابد.
اين منطقه داراى ۱۳ طايفه بوده كه همگى سال ها با صلح و صفا در كنار هم زندگى مى كردند و در عين حال، هر يك داراى زمين كشاورزى بوده و اختلافى ميان آنان وجود نداشت. اين طوايف همچنين داراى گورستان ويژه خود بوده و اين به خاطر تمايل هر طايفه براى در يك جا به خاك سپرده شدن با ساير اعضاى خانواده بوده است.
دوان يا به گويش محلى دوون، از زمان اردوان شاه وجود داشته كه البته تا زمان جمشيد جم اهالى آن متفرق بودند و پس از آن، به درخواست جمشيد دور هم جمع مى شوند و با هم زندگى مى كنند تا اگر خداى ناخواسته دچار مشكلى شدند، با هم همكارى كنند. براى همين، ابتدا بخشى به نام دشتك دوان وجود داشت كه مردم در آن زندگى مى كردند و كم كم به محل ديگرى منتقل شدند. در حال حاضر، مكانى به نام مرآفتاب بازار وجود دارد كه بازار بين المللى بوده و در قديم، از بوشهر تا اسپانيا رفت و آمد از اين منطقه صورت مى گرفت. در زمان پيش از پادشاهى شاپور حدود ۷۰۰ آب انبار داشت كه تا امروز نيز وجود دارد و از اين رو بعدها كه پست روى كار مى آيد، مأموران پست بوشهر تا اصفهان كلاً دوانى ها بودند.
اقتصاد دوان همواره بر پايه كشاورزى و الگوهاى متداول توليد اقتصادى سيستم فئودالى بوده است و اين سيستم براى نخستين بار در ايران در آغاز قرن بيستم منسوخ شد و در نتيجه دوانى ها كشاورزان مستقلى شدند و توليدات عمده آنها بعضاً انجير، انگور و حبوبات بوده است. از سويى قرار گرفتن دوان در يك منطقه سردسير و گرمسير سبب ايجاد يكسرى دگرگونى ها و ويژگى هايى شده كه بر شكل زندگى دوانى ها تأثير گذاشته است و از طرف ديگر، تنوع خاك ها سبب شده كه كشاورزى روستا از تنوع خوبى هم برخوردار باشد. روستاى دوان داراى باغ هاى انجير بوده كه در نوع خود بى نظير است و باغ هاى انگور كه شيره انگور آنها به كشورهاى اطراف از جمله بحرين و كويت فرستاده مى شد.
در دوان اين طور رسم بوده كه زنان و دختران از زمين هاى زراعتى سهمى نبرند؛چون به سبب ازدواج كردن آنان با اقوام ديگر، زمين به آن قوم مى رسيد كه اين به سود طايفه دختر نبود. اگر چه اين مسأله نه دستور شرع است و نه دستور قانون؛اما همواره يك عرف محلى بوده است.
* موقعيت جغرافيايى و آب و هواى دوان
قريه دوان از غرب به شرق از سوى سرزمين هايى مانند نودان، طاره داعون و در ميان تنگه چوگان محصور و در كناره غربى آن از شمال تا جنوب از سوى اين سرزمين ها احاطه شده است:از جنوب تنگه چوگان، حاجى آباد، سلطان آباد، امير آباد و شهرستان كازرون. در كناره جنوبى آن از شرق به غرب محصور شده و به وسيله سرزمين هايى از شهرستان كازرون تا ديانك و از شمال به جنوب با مناطقى همچون پاپون، موردك و ديانك محصور است.
رشته كوه هاى زاگرس از شمال غربى ايران به جنوب شرقى كشيده شده و دنباله آن در فارس تشكيل كوه هاى دنباله دارى را داده است. دوان در ميان كوه هاى شمالى جلگه كازرون كه از چند رشته تشكيل شده قرار دارد و منطقه دوان داراى وضع خاص جغرافيايى و تنوع آب و هوايى است. به طورى كه در دشت دوان، زمستان دماى هوا به صفر درجه نيز مى رسد و تابستان اين نقطه گرم و خشك است. مى توان گفت كه بهترين منطقه از نظر آب و هوا روستاى دوان است. براى نمونه، در يك سو داراى ده ها چشمه آبى است كه در قديم از آنها استفاده مى شد و از يك سو هم به تنگه چوگان مى رسد.
در تقسيم بندى آب و هوايى، دوان را مى توان از سرزمين هاى نواحى گرم و خشك به حساب آورد و در طول زمستان دماى هوا ممكن است به زير صفر برسد و در طول تابستان، دماى هوا تا ۴۵درجه هم بالا مى رود. به سبب هواى خشك دوان، ميزان رطوبت هوا در اين محدوده طى ۴ دوره از ۲۰ تا ۲۵درصد متغير است و به همين خاطر، بارندگى سالانه بسيار كمى دارد. اگر چه بارندگى هاى شديد زمستان ۸۶ بر بسيارى از بخش هاى استان فارس تأثير گذاشته و هواى آن را بسيار خنك كرده است اما اگر هفته سوم بهمن ماه سرى به دوان مى زديد، به تن داشتن لباس گرم اندكى آزار دهنده بود. پوشش گياهى منطقه دوان غنى و نسبت به ساير مناطق نزديك زاگرس متنوع تر است كه اين پوشش گياهى سبب ايجاد شغل هاى متنوع در ميان مردم شده است.
دوانى ها بر اين باورند كه اگر باد ابرها را به سمت غرب هدايت كند، آن ابرها بارانى خواهند شد و در طول سال، چهار نوع باد گوناگون به دوان مى وزد كه دوانى ها به هر يك نامى داده اند:
۱-راشنه كه در طول زمستان از كوه هاى شمال شرقى مى وزد و دوانى ها بر اين باورند كه اگر اين باد بوزد، نشانه آن است كه زمستانى پربارش در راه است.
۲-پوك كه در آغاز زمستان از سمت شمال وزيدن مى گيرد، درختان را شكسته و به ميوه هايشان آسيب مى رساند.
۳-پاييز كه در فصل پاييز مى وزد و به همين سبب برگ همه درختان مى ريزد.
۴-گل كه در فصل بهار مى وزد.
* حيات وحش دوان
حيوانات بسيارى در دوان زندگى مى كنند كه آن را به يك پارك طبيعى تبديل كرده اند و از جمله پرندگانى از خانواده هاى شاهين، قرقاول، جغد، بال لاكى، داركوب، توكا و حشراتى همچون سوسك جنيان، زنبور خور معمولى و حشره اى كه در گويش دوانى باتك گفته مى شود. در اينجا بيشتر موجوداتى كه در دوان زيست مى كنند، به ترتيب زير طبقه بندى شده اند:
گروه اول شامل پلنگ، كفتار، خرس سفيد، خرس قهوه اى، يوزپلنگ، گرگ و گراز
گروه دوم شامل خارپشت و جوجه تيغى
گروه سوم شامل روباه، گوركن، سمور و خرگوش
گروه چهارم شامل گربه اهلى و موش خرما
گروه پنجم شامل نوع ديگرى از موش خرما، موش سياه و موش خانگى
گروه ششم شامل رتيل، عقرب هاى زرد و سياه
گروه هفتم شامل آهو، بز كوهى، ميش و قوچ
* تاريخچه و قدمت دوان
در گذشته دسترسى به روستاى دوان به سبب نبود راه هاى ارتباطى به سختى صورت مى گرفت. هرچند از طريق ساخت يك جاده قديمى در بخش شمالى شهر كازرون، ارتباط با روستا ميسربود؛اما به خاطر خراب بودن جاده، فعاليت هاى مربوط به روستا به كندى انجام مى شد. درباره قدمت دوان، گفته شده كه در حوالى روستاى دوان قلعه اى به نام سربوم وجود دارد و مى گويند قيصر روم، شاپور را داخل آن در پوست گاو زندانى و اسير مى كند تا وى را بيشتر زجر دهد. تا اين كه دخترى از خانواده شاه، هنگام شنيدن ناله شاپور به سراغش آمده و از او قول مى گيرد كه در صورت آزادى، وى را بانوى عالم كند. بدين وسيله شاپور نجات يافته و شب هنگام با خورجين و ساير لوازم به دوان مى آيند. اين داستان افسانه مانند مى تواند گواهى باشد بر اين كه قدمت قريه اى به نام دوان، به زمان شاپور مى رسد. اين قلعه تنها قلعه اى بوده كه هرگز به طور كامل به تصرف دشمن درنيامده است و به آن قلعه دختر مى گويند و شاپور اندكى پس از رهايى لشكر جمع كرده و قيصر روم را اسير مى كند.
بخش شمالى شهر كازرون سلسله جبال و كوه هايى قرار دارد كه در دامنه آنها يك قوم قديمى زندگى مى كرده و يكسرى روستاها و اماكن تاريخى از خود به يادگار گذاشته اند اين منطقه به عنوان يك خاستگاه مهم براى انديشمندان و عالمان دينى به شمار مى آيد.
متأسفانه در طول سال هاى گذشته سياست سازمان ميراث فرهنگى در گزينشى عمل كردن و حفظ تك بناهاى تاريخى به ضرر روستاها و بافت هاى تاريخى شهرها كه بيان كننده هويت فرهنگى منطقه بوده اند، شده است كه نتيجه ان را در تخريب بافت هاى ارزشمندى شبيه به روستاى دوان شاهديم.
در حال حاضر وضع اين روستا و به تبع آن بافت هاى فرهنگى-تاريخى شهرها به گونه اى شده كه بسيارى از فرهنگ دوستان اين مرز و بوم تنها سكوت را پيشه خود ساخته اند.
با همه اين احوال در حفظ، حراست و مرمت همان تك بناها نيز موفق نبوده ايم و تنها بناى قابل توجه و مهم روستا بقعه شيخ عالى است كه مدفن علما و بزرگان دوان است. علمايى كه هر كدام در حوزه هاى گوناگون صاحب تأليفات متعددى هستند.
شاخص ترين عالم مدفون در بقعه شيخ عالى علامه دوانى(مفسر بزرگ قرآن)در قرن دهم هجرى است؛بناى اين آرامگاه در حال حاضر به شكل نامناسبى حفظ مى شود و هرچند سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى استان فارس طى سال هاى گذشته مرمت هايى را روى آن انجام داده است اما به هيچ وجه پاسخگوى ارزش هاى اين بناى ارزشمند نيست. يكى از بزرگ ترين فيلسوفان قرن پانزدهم كه در سياست نيز دستى داشته است، شيخ جلال الدين محمد دوانى متولد دوان و آرامگاهش هم نيز در همين قريه است.
از جمله روستاها و اقوامى كه در دامنه كوه هاى شمالى شهر تاريخى كازرون قرار دارند عبارتند از دوان، دوسيران، سمغان، نودان كه در ميان آنها روستاى دوان و دوسيران از موقعيت تاريخى و جغرافيايى ويژه اى برخوردارند. پيش از رسيدن به اين روستاى تاريخى، دشت وسيع و بكرى قرار دارد كه به اصطلاح عام به درك دوان مشهور بوده و در اين درك كه بيشتر سنگلاخى است، آب انبارهاى زيادى قرار دارد كه به گفته اهالى قديمى دوان تعداد آنها ۹۹۹حلقه است. بيشتر اين آب انبارها سرباز و به خاطر كمبود آب ايجاد شده اند و بناى آنها به شكل هاى مختلف، دايره اى، مستطيلى و مربع شكل هستند.
بسيارى از ساختمان هاى قديمى روستا به سبب مهاجرت افراد جوان به خارج از روستا تخريب شده و دوباره بازسازى نشده اند. كسانى كه تعلق خاطرى به اين روستا دارند برگشته و ساختمان هاى رفيعى ساخته اند كه با معمارى خاص روستاى دوان تعارض كامل دارد و بيشتر آنها از مصالح آجر و سيمان و سنگ هاى نما استفاده كرده اند و به همين خاطر، در نگاه اوليه به اين روستا ديگر آن قدمت و زيبايى گذشته را نمى توان ديد.
* آداب و رسوم
مردم دوان نيز مانند ساير مناطق كشورمان داراى آداب و رسوم مختلفى بودند كه اين آداب و رسوم نيز در طول سال ها تحت تأثير فرهنگ ساير مناطق قرار گرفته است و اصالت خود را از دست داده است. يكى از مواردى كه اين موضوع را ثابت مى كند رواج زبان فارسى به جاى زبان خاص دوانى بين مردم است. متأسفانه با وجود ارزش هاى خاص اين زبان كه سرشار از واژگان و اصطلاحات پهلوى است، تنها نسل پير اين روستا قادر به صحبت كردن به اين گويش است. گويش دوانى ريشه در زبان ايرانيان دارد كه متعلق به خانواده زبان هاى هندو ايرانى بوده و خود بخشى از خانواده زبان هاى هندو اروپايى است كه اين گويش هنوز هم يكى از گويش هاى اصيل و باستانى ايران است.
در روستاى دوان آداب و رسوم خاصى به مناسبت هاى گوناگون در دوران هاى گذشته و حال وجود داشته است. آداب و رسوم مردم دوان نسبت به ساير مردم تفاوت دارد و در گذشته در ميان مردم دوان رسمى وجود داشته كه مى گفتند بايد فرزندان زيادى در يك خانواده وجود داشته باشد. به طورى كه هر كس اگر فرزندى نداشته باشد، آن خانواده فقير و بى چيز خواهد بود.
آداب ريختن ترس بچه در ميان مردم دوان نيز رواج دارد و اين رسم به اين طريق بوده كه اگر پسرى كوچك از يك خانواده گريه مى كرد و در شب بهانه مى گرفت زن يا مردى پارچه اى بر روى سر خود مى انداخت و صدايى درمى آورد كه بچه بترسد و چيزى نگويد. آداب و رسومى هم براى باران خواستن در ميان مردم اين منطقه وجود داشته است و اين رسم زمانى كه در دوان با كمبود آب رو به رو بودند افراد محل به صورت دسته جمعى در كوچه ها به راه مى افتادند و اشعارى را به گويش محلى مى خواندند.
* وضع فعلى روستاى دوان
روستاى دوان به خاطر قرار گرفتن در يك شيب تند تقريباً پلكانى است به طورى كه در بسيارى از بخش هاى روستا حياط يك خانه همطراز با پشت بام خانه پايينى است اگرچه روستاى دوان از يك همگنى فرهنگى برخوردار است؛اما به لحاظ فيزيكى از ۲ محل مجزا (محل بالا و پايين) تشكيل شده كه يك كوچه طويل با شيب تند از شرق به غرب مرز بين ۲ محل را مشخص مى كند. مركزيت فرهنگى روستا پيش از اسلام آتشكده اى بوده كه امروز معروف به بقعه شيخ عالى است. اين مركزيت فرهنگى در ساخت فيزيكى روستا تأثير داشته است. پس از اسلام بقعه شاه سليمان مركزيت روستا را تشكيل داده و پس از تبديل شدن آتشكده به آرامگاه علماى دوان از قرن پنجم هجرى به بعد روستا داراى ۲مركزيت فرهنگى شده است. معمارى روستاى دوان به سبب وجود عناصرى همچون سنگ، چوب، گچ، آهك كه به فراوانى در محيط روستا و اطراف آن يافت مى شود، نوع خاصى از معمارى دوره اسلامى ايران و شهرستان كازرون را به معرض نمايش مى گذارد. به خاطر كوهستانى بودن منطقه سنگ از عمده ترين مواد اوليه معمارى دوان است كه بى اندازه مى توان در اختيار داشت. چوب بلوط براى سقف بام هاى گلى، گچ كه به صورت ملات به كار رفته است، ماده اوليه آن از تپه هاى اطراف كازرون كه معدن بسيار وسيعى است تهيه مى شود، آهك آخرين مصالح به كار رفته در معمارى خانه ها است. بقعه شيخ عالى از جمله بقاياى چهارتاقى دوره ساسانى است كه برفراز آن گنبدى قرار دارد كه در دوره اسلامى به آن اضافه و در ضلع شمالى آن مدارى ديده مى شود. در داخل روستا بافت قديمى خانه ها و شيب تند كوچه ها سبب شده است كه امكانات خدماتى-رفاهى به كندى انجام شود. اين روستا درست در ميان حلقه اى از كوهستان قرار گرفته و از لحاظ گردشگرى و طبيعت گردى موقعيت مناسبى را براى گردشگران ايجاد كرده است. وجود بناهاى تاريخى در درون روستا مانند بقعه علامه دوانى و غار علامه دوانى در ضلع شمالى روستا و در داخل كوهستان و وجود قلعه هاى تاريخى بر روى كوه هاى اطراف از ديگر نقاط ديدنى اين روستاى تاريخى است. وجود قبرستان هاى متعدد حضور طوايف گوناگون در گوشه و كنار اين روستا را نشان مى دهد و اين موضوع خود سبب تنوع فرهنگى در منطقه دوان شده است. جمعيت روستاى دوان با توجه به شرايط اقتصادى و اجتماعى بويژه در ميان افراد جوان در حال تغيير و تحول است.
امروز جوانان دوانى ديگر در زادگاهشان ساكن نيستند و همه به ساير شهرها و كشورها مهاجرت كرده اند؛برخى از آنان پيش از جنگ جهانى اول به سرزمين هايى همچون بندر بوشهر و بحرين مهاجرت كردند و در فاصله ميان ۲ جنگ جهانى مهاجرت خود را به شهر صنعتى آبادان ادامه دادند. پس از جنگ دوم جهانى، آنها شروع به مهاجرت به ديگر شهرهاى ايران، كويت و ساير نقاط جهان كردند. دوانى ها هرگز پس از مهاجرت زادگاه خويش را از ياد نبردند و همواره دوان را در نظر داشته و به آن كمك مى كنند و در عين حال نيز همواره مهاجرت نيز ادامه دارد.
مردم دوان مايلند تا آنجا كه برايشان مقدور باشد در رشد و توسعه آن مشاركت كنند و بنابراين دوان را مى توان يكى از توسعه يافته ترين روستاهاى ايران دانست كه دست كم داراى ۲ جاده، سه مدرسه، مراكز بهداشتى، مغازه هاى گوناگون، شبكه ابرسانى، تسهيلات برقى، پست و مركز تلفن است. هر سال در روزهاى گرم تابستان، دوانى ها از سرتاسر دنيا به ديدار دوان مى آيند و با كسانى كه هنوز در اين قريه اقامت دارند، ديدار مى كنند.

كوير ورزنه در دسترس ترين كوير به شهر اصفهان است كه فاصله ماسه زار تا اصفهان ۱۱۰ كيلومتر است در يك سفر يك روزه مى توان از اين منطقه ديدار كرد. وسعت تلماسه ها بالغ بر ۱۷ هزار هكتار است و انواع اشكال حاصل فرسايش باد را مى توان ديد مانند تپه هاى ماسه اى طولى، تپه هاى هلالى، هرم هاى ماسه اى و امواج روى ماسه ها كه اصطلاحاً به آنها ريپل مارك گفته مى شود و چشم انداز ماسه ها از بالاى تلماسه ها بسيار زيبا و بكر به نظر مى آيد و نوع پوشش گياهى آن و سكوت زيباى حكمفرما بر آن براى تمام گردشگران روزى زيبا خلق مى كند و ارتفاع تلماسه هاى ورزنه نسبت به برخى نقاط بلندتر و در برخى نقاط به ۱۰۰ متر نيز مى رسد، طول تلماسه ها حدود ۴۵ كيلومتر و عرض آنها از ۱۰ كيلومتر در نزديك ورزنه تا يك كيلومتر در خاراى جرقويه متفاوت است.
طبيعت گردى يا اكوتوريسم شاخه مهمى از گردشگرى است كه جايگاه آن در اقتصاد جهانى رشد قابل ملاحظه اى داشته است اما توزيع جغرافيايى اين درآمد بسيار نامتعادل بوده و ۸۰ درصد اشتغالزايى و درآمد ناشى از اين صنعت به اروپا و آمريكا اختصاص يافته است واز ۲۰ درصد باقى مانده ۲‎/۵ درصد سهم خاورميانه از اين ميان و يك درصد سهم ايران است و اين در حالى است كه ايران به لحاظ طبيعت بى نظير و جذاب و به واسطه تنوع زيستى اقليمى منحصر به فرد است و پنجمين كشور جهان بوده و پتانسيل بالايى در صنعت طبيعت گردى دارد.
* چشم انداز كوير
حدود يكصد كيلومتر دورتر از اصفهان در منتهى اليه جنوب شرق اين استان، زيباترين تابلو طبيعت كه با سر انگشتان نقاشى چيره دست روى گستره بوم كوير اين دياردست نخورده نقش بسته است هنر نمايى مى كند وقتى آدم، پايش را روى دل داغ اين شنزار لطيف مى گذارد، عملاً هيچ ردى نيست كه برجا نماند.
* پتانسيل هاى كوير ورزنه
با توجه به نزديكى كوير ورزنه به شهر( ۸ كيلومتر) و نزديكى به خطوط انتقال نيرو و آب در صورت سرمايه گذارى و استقرار امكانات زيربنايى براى گردشگران مى تواند به يك قطب گردشگرى در كشور تبديل شود خصوصاً اين كه در ۱۰۰ كيلومترى شهر زيباى اصفهان واقع شده است در برگزارى تورهاى ۲ يا ۳ روزه مى توانند گردشگران از ايستگاه هاى متعددى در شرق اصفهان بازديد كنند از جمله آثار متعدد تاريخى در محور شرق مانند منار تاريخى زيار متعلق به قرون اوليه اسلام، مسجد دشتى، مسجد سلجوقى برسيان، كبوترخانه هاى زيباى رودشت، قلاع تاريخى مانند قلعه ۱۰۰۰ ساله قورتان و طبيعت بكر و زيباى ورزنه، نمكزار گاوخونى كه داراى چند ضلعى هاى زيباى نمك است، تالاب بين المللى گاوخونى و مشاهده پرواز دسته جمعى پرندگان مهاجر و قلعه تاريخى خرگوشى در ۳۰ كيلومترى تالاب گاوخونى كه داراى آسمانى صاف است و براى ديدن آسمان شب و ستارگان در شب هاى كوير مساعد است.
همچنين در كوير ورزنه مى توان در صورت سرمايه گذارى خدمات زير را ارائه داد: شترسوارى، دوچرخه سوارى، موتورسوارى، ماشين سوارى، پرواز با پاراگلايدر، سقوط آزاد از ارتفاع تلماسه ها، اجراى موسيقى محلى و سنتى و ايرانى مانند دف و نى و نواختن سازها صحرايى، پاى برهنه راه رفتن در كوير كه رؤيايى دل انگيز در انسان ايجاد مى كند.
* راه هاى دسترسى به كوير ورزنه
۱- اصفهان- پل بزرگمهر- ۳ راه پينارت- برسيان- اژيه- ورزنه ۱۰۵ كيلومتر
۲- اصفهان- خيابان جى- كوهپايه- هرند- قورتان- ورزنه- ۱۱۳ كيلومتر
۳- كيلومتر ۳۰ جاده نايين، اصفهان- گردنه ملااحمد- ورزنه -۴۵ كيلومتر