فرزانه شكرى

مراسم سنتى «سى و ششمين روز بهار» كه مربوط به روستاى اسفنجان شهرستان اسكو است، نامزد ثبت در فهرست آثار فرهنگى و معنوى يونسكو شد.
اين مراسم كه نمونه زنده و رسمى كهن از ميراث فرهنگى و معنوى اين مرز و بوم است، همه ساله در نقاط مختلف اين روستا چون بقعه پيره سنگ، قنات عيد آوا، قوربان داغى و ميدان روستا، در سى و ششمين روز بهار و در روز پنجشنبه يا نخستين پنجشنبه نزديك به سى و ششمين روز بهار، برگزار مى شود.
به دنبال برنامه اى كه يونسكو از سال ۱۹۹۸ براى حفاظت از ميراث معنوى كشورهاى عضو آغاز كرد، فهرستى نظير فهرست جهانى يونسكو با عنوان فهرست ميراث معنوى آماده كرد كه در اين فهرست ۴۷ شاهكار جهانى از قبيل زبان، ادبيات شفاهى، موسيقى، رقص، بازى، اسطوره شناسى، آداب و آيين، صنايع دستى و هنرهاى سنتى به ثبت مى رسد.
در همين ارتباط، كشورمان نيز در نظر دارد، با ارسال پرونده هاى لازم به يونسكو تعدادى از آثار فرهنگى و معنوى را به عنوان «ميراث معنوى پيشنهادى براى ثبت جهانى» ارائه كند.
مراسم سى و ششمين روز بهار يكى از چند پرونده پيشنهادى از سوى مسئولان سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى به يونسكو است كه به عنوان يكى از آداب و آيين كهن روستاى اسفنجان آذربايجان شرقى نامزد شده است.
اسفنجان، روستاى آباد و حاصلخيز از توابع بخش مركزى شهرستان اسكو و مركز دهستان سهند است كه در دامنه رشته كوه هاى سهند غربى و در ۶ كيلومترى جنوب شرقى اسكو بر سر راه اسكو و روستاى تاريخى و فرهنگى كندوان قرار گرفته است.
*زمان و چگونگى برگزارى مراسم
بهروز عمرانى، معاون حفظ و احياى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان آذربايجان شرقى، درباره زمان و چگونگى برگزارى اين مراسم مى گويد: از جمله برنامه هاى اين مراسم، قربانى كردن گاو يا گوسفند براى رفع بلا از محصولات كشاورزى است كه به همين منظور اهالى اين روستا قربانى خود را از ۲ روز قبل براى انجام مراسم آماده مى كنند.
وى مى افزايد: اهالى روستا در حالى كه كه قربانى خود را به سوى ميدان عمومى مردان، جوانان و كودكان روستا نيز در ميدان گردهم مى آيند.
وى در ادامه اظهار مى دارد: در اجتماعى پيوسته و يكپارچه، مردم صلوات گويان، قربانى مهار شده را در كوى و برزن روستا مى گردانند. سنت اين است كه بايد قربانى را به در خانه تمام اهالى روستا ببرند تا هر كس حاجتى دارد به آن نذر ببندد چرا كه قربانى را فديه اى براى مهار باد سهمگين و حوادث ناخوشايند طبيعى مى دانند تا هر نوع گزندى را از خانه و كاشانه و به طور كلى از كل روستا دور سازد.
وى مى گويد: هر كسى به نحوى در اين مراسم كهن مشاركت دارد، به محض اين كه مشايعت كنندگان به جلو در خانه هاى مردم مى رسند، زنان با بشقابى پر از تنقلات همچون گردو، بادام، سنجد، شكلات، نقل و نان محلى و دستمال هاى پارچه اى و جوراب و گاهى سطلى پر از آب به پيشواز آنان مى شتابند.
نذرها از سوى جوانانى كه از قبل تعيين شده اند در كيسه هايى جمع آورى مى شود. دستمال ها را به گردن قربانى مى بندند و جوراب را به گردانندگان آن هديه مى دهند.
پس از عبور دادن قربانى از تمام محلات دهگانه روستا بر تعداد مشايعت كنندگان افزوده مى شود، سپس قربانى را به سوى قنات پر آب (عيد آوا) هدايت كرده تا فديه آماده براى قربانى را سيراب سازنند. اين امر بدان منظور است كه پرآبى و طراوت هميشه در قنات ادامه يابد و به تبع آن شادابى و حيات در روستا ادامه داشته باشد. سپس به سوى زيارتگاه «پيرسنگ» كه در جنوب شرقى روستا واقع است، رهسپار مى شوند.
مشايعت كنندگان، قربانى را سه مرتبه دور بقعه و سنگ مقدس «پيرسنگ» مى گردانند. در اين حين، تعدادى از كودكان نيز سه عدد سنگ برداشته و آنها را يكى يكى از سوراخ بزرگ «سنگ مقدس» پرتاب مى كنند. در صورتى كه سنگ هاى پرتابى از آن سوى سنگ خارج شود، مطمئن مى شوند كه قربانى شان پذيرفته خواهد شد. در اين صورت با رضايتمندى خاطر به همراه مشايعت كنندگان به سوى «قوربان داغى» (كوه قربانگاه) كه تقريباً در ۲ كيلومترى زيارتگاه «پيرسنگ» واقع است، حركت مى كنند و پس از عبور از تپه ها و دره ها به قربانگاه مى رسند. در اين موقع انبوه جمعيت مردان و كودكان در قربانگاه بسيار زياد است.
قبل از رسيدن جمعيت، عده اى از جوانان روستا، از «قربانگاه» تا «نشان گاه» كه حدوداً ۲۰ تا ۳۰ گام است، جويى حفر مى كنند تا خون قربانى در آن جريان يابد. در فاصله اى كه قصاب به كمك جوانان قربانى را رو به قبله مى خواباند، روحانى روستا مشغول خواندن آياتى از قرآن و دعا براى قبولى نذر مى شود. پس از دعاى همگانى با سلام و صلوات قصاب قربانى را ذبح مى كند. لازم به ذكر است هر قصابى نمى تواند قربانى را ذبح كند و تنها افرادى مى توانند اين كار را انجام دهند كه نزد مردم متدين و متعهد شناخته شده اند. سپس خون، جارى شده آرام آرام در بستر جوى جارى مى شود و چشمان جماعت ايستاده در دو سوى جوى آن را همراهى مى كنند. به محض اين كه خون به نشان گاه رسيد، گويى ديگر همه چيز به نيكى و خوشى به پايان مى رسد و گزندى ازسوى باد خشمگين به روستا نخواهد رسيد و تا بهار سال آينده روستا از هر نوع بلايى طبيعى مصون خواهد ماند.

اروميه - خبرنگار «ايران»: معاون ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان غربى، از ارسال پرونده اثر تاريخى قره كليسا به سازمان يونسكو براى ثبت در آثار جهانى خبر داد.
اسد عليزاده، در گفت وگو با خبرنگاران گفت: مدارك و مستندات كامل اين اثر، تاريخى كه يكى از بزرگترين اماكن مذهبى جهان است تهيه و به سازمان جهانى يونسكو ارسال شده است.
در صورت ثبت اين اثر تاريخى در ميراث جهانى، تعداد آثار ثبت شده ايران در يونسكو به ۹ اثر افزايش مى يابد.
با ثبت جهانى اين اثر آذربايجان غربى نيز داراى ۲ اثر ثبت شده جهانى مى شود.
پيش از اين مجموعه تاريخى، فرهنگى و باستانى تخت سليمان تكاب در رديف ميراث فرهنگى جهانى از سوى يونسكو به ثبت رسيده است.
قره كليسا يا كليساى تاتائوس در نزديكى شهر چالدران در جوار روستاى كليساكندى قرار گرفته است.
برخى منابع از اين كليسا به عنوان نخستين بناى مسيحى جهان نيز ياد كرده اند كه روى مزار تاتائوس مقدس يكى از حواريون حضرت مسيح عليه السلام و از مبشران اوليه مسيحيت بنا شده است.
همه ساله در تابستان آيين مذهبى باداراك و زيارت قره كليسا برگزار مى شود كه ارامنه داخل كشور و خارجى براى انجام مناسك مذهبى در آن گردهم مى آيند.
بناى تاريخى قره كليسا در طول ادوار تاريخى به دفعات بر اثر حوادث طبيعى و انسانى ويران شده و دوباره مرمت شده است. در زمان حكومت عباس ميرزا ساختمان سفيد رنگ قره كليسا به بخش قديمى آن ( بناى سياه رنگ) الحاق شده است.

شيراز- خبرنگار «ايران»: سرپرست كاوش هاى باستان شناسى محوطه پشت سد سلمان فارسى، از كشف نقش برجسته دوره فرا هخامنشى مربوط به ۲ هزار و ۲۰۰ سال پيش در جريان عمليات كاوش هاى باستان شناسى اين محوطه در استان فارس خبر داد.
عليرضا جعفرى زند، افزود: اين نقش برجسته منحصر به فرد با فاصله يك كيلومترى از كارگاه هيأت باستان شناسى اين محوطه روى يك تخته سنگ صاف كه شخصى را در حال تيراندازى نشان مى دهد، كشف شد.
وى اظهار داشت: لباس شخصى كه در اين نقش برجسته ديده مى شود شبيه لباس هاى دوره هخامنشى است و اين نشان مى دهد كه در دوره فرا هخامنشى هنوز سنت هاى دوره هخامنشى وجود داشته است.
جعفرى زند، تصريح كرد: به خاطر تغييراتى كه اين نقش برجسته نسبت به دوره هخامنشى داشت متوجه شديم كه اين نقش برجسته مربوط به دوره فراهخامنشى است.
به گفته وى، تمام گروه هاى كه در اين محوطه در سال هاى گذشته تحقيق كرده اند، بر اين باورند كه اين منطقه جزو مناطق فراهخامنشى است.
اين كارشناس باستان شناسى، افزود: از آثارى كه در اين محوطه پيدا كرديم متوجه شديم كه اين منطقه قلمروى خاندان هخامنشى بوده كه در زمان اسكندر بارها با لشكريان اسكندر جنگيدند. به دليل ساخت سد سلمان فارسى، گروه هاى باستان شناسى در حال پژوهش در محوطه هاى تاريخى پشت سد هستند تا آثار تاريخى منطقه براى هميشه زير سد مدفون نشود.

اراك - خبرنگار «ايران»: نمايشگاه معرفى مشاغل و رشته هاى تحصيلى براى آشنا ساختن دانش آموزان با مشاغل، رشته هاى تحصيلى و محيط هاى مختلف شغلى در اراك برگزار مى شود.
معاون نظرى و مهارتى سازمان آموزش و پرورش استان مركزى با بيان اين خبر افزود: با توجه به اين كه انتخاب رشته تحصيلى و شغل يكى از مهم ترين تصميماتى است كه فرد در طول زندگى با آن روبه رو است، سازمان آموزش و پرورش استان مركزى اقدام به برگزارى اين نمايشگاه كرده است.
وى افزود: همه ادارات، سازمان ها، نهادها، دانشگاه ها و مراكز آموزش عالى، شركت ها، صنايع استان و هنرستان ها و دبيرستان هاى اراك در برگزارى اين نمايشگاه همكارى دارند.
نمايشگاه مشاغل و رشته هاى تحصيلى از ۷ تا ۱۲ ارديبهشت ماه جارى در ۲ نوبت صبح و عصر در محل دائمى نمايشگاه هاى بين المللى اراك واقع در ميدان امام خمينى(ره) پذيراى بازديد كنندگان است.

دومين سفر استانى هيأت دولت به استان همدان صبح امروز آغاز مى شود
استقبال گسترده مردم همدان از رئيس جمهور
همدان ـ محمدرضا متولى: دومين سفر استانى محمود احمدى نژاد، رئيس جمهور امروز چهارشنبه به استان همدان آغاز مى شود.
مردم استان همدان ضمن مثبت دانستن سفر نخست رئيس جمهورى و دستاوردهاى مثبت آن در عرصه زندگى آنان،به استقبال سفر دوم رئيس جمهور رفتند.
ساكنان ديار كهن هگمتانه و شاعران و انديشمندان بزرگ در شرايطى به استقبال گسترده و شكوهمند رئيس جمهور رفتندكه با همت آنان و مسئولان استان، صددرصد طرح هاى دور اول انجام شده است.
* بيانيه مشترك امام جمعه و استاندار همدان
ديروز نماينده ولى فقيه در استان و استاندار همدان در بيانيه مشتركى مردم اين استان را به استقبال پرشور از رئيس جمهور و هيأت دولت دعوت كردند.
آيت الله غياث الدين طه محمدى و بهروز مرادى در اين بيانيه آورده اند: بار ديگر مردم مؤمن و ميهمان نواز استان همدان پذيراى قدوم مردانى خستگى ناپذير و خادمانى تلاش گر هستند.
اين بيانيه مى افزايد: در بهار سى امين سال پيروزى انقلاب اسلامى حضور دوباره رئيس جمهورى و هيأت دولت در استان همدان، گشايشگر افق هاى جديد توسعه و سعادتمندى برروى مردمى است كه در ميدان هاى متعدد جهاد و مبارزه شرف و كرامت خويش را به اثبات رسانيده اند. در اين بيانيه آمده است: اكنون در آستانه اين حضور سبز و اميدآفرين، با قدرشناسى از زحمات شبانه روزى دستگاه هاى اجرايى كشور و استان در تحقق مصوبات سفر اول رئيس جمهورى، آحاد جامعه اسلامى مان را به استقبال پرشور دعوت مى كنيم.
* صددرصد مصوبه هاى دور اول انجام شده است
به گفته معاون سياسى- امنيتى استاندارى همدان اين استان آماده پذيرايى واستقبال از هيأت دولت و رئيس جمهور است.
اكبرعابدى افزود: رئيس جمهور دراين سفر برنامه ملاقات هاى عمومى، ديدارهاى مردمى و سخنرانى در همدان خواهد داشت و وزيران و نمايندگان وى در شهرستان ها به سخنرانى و ديدار با مردم و بازديد از طرح ها خواهند پرداخت. وى با اشاره به تشكيل كارگروه هاى تخصصى و برگزارى جلسات هيأت دولت در استان براى به تصويب رساندن مصوبات استانى گفت: صددرصد طرح هاى به تصويب رسيده دور اول سفر رياست جمهورى به استان انجام شده و در اين سفر قرار است اين پروژه ها و طرح ها مورد بازديد قرار گيرد. عابدى با تأكيد بر برگزار شدن انتخابات دور دوم مجلس شوراى اسلامى در ۲ شهر همدان و ملاير تصريح كرد: انتخابات در اين دو شهر براساس برنامه ريزى قبلى و هماهنگ با كشور انجام خواهد شد و مشكلى در اين زمينه وجود ندارد.
* مديركل ميراث فرهنگى همدان:
۵۵ درصد مصوبات در حال اجراست
مديركل سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى استان همدان گفت: تمامى مصوبات دور نخست سفر رياست جمهورى در همدان اجرايى بودندو همگى در مرحله عملى قرار دارند بر اين اساس طرحى كه قابل گشايش باشد براى سفر دور دوم پيش بينى نشده است.
اسدالله بيات درباره مصوبات دور نخست افزود: ۵۵ درصد اين مصوبات در حال اجرا هستند.مصوباتى چون تملك تپه هگمتانه، موزه صنايع دستى، مطالعه طرح هاى نمونه مناطق گردشگرى، گنجينه ابنيه و اشيا، توسعه محور امامزاده- حيدريه و برعكس و امكان سنجى مناطق گردشگرى در مرحله اجرا شدن قرار دارند.وى درباره طرح هايى كه قرار است پيشنهاد آنها به هيأت دولت در اين سفر انجام شود، گفت: هم اكنون اين طرح ها به صورت كلى هستند و پس از تأييد هيأت دولت قطعى خواهند شد. اما درباره مرمت و بازسازى استان براى توسعه گردشگرى، توسعه صادرات صنايع دستى، ايجاد بازارچه صنايع دستى، احياى محوطه هاى تاريخى، كاوش و توسعه باستان شناسى، توسعه گردشگرى و مطالعه مراكز گردشگرى در حال رايزنى هستيم.
*گشايش ۶ واحد صنعتى در سفر رئيس جمهور
همچنين معاون سازمان صنايع و معدن همدان گفت: مصوبات دور دوم سفرهاى استانى بخش صنايع و معادن با پيگيرى اجرايى شده است.حسين احمدى تأكيد كرد: عمليات اجرايى واحد پتروشيمى ابن سينا همدان همزمان با سفر رئيس جمهور از سوى وزير نفت آغاز خواهد شد.گشايش ۶ واحد صنعتى بزرگ و بازديد از واحد هاى توليدى در سفر رئيس جمهورى نيز انجام خواهد شد.
گفتنى است، در اين زمينه رؤساى سازمان هاى جهاد كشاورزى، آب و فاضلاب، مديران كل ادرات تعاون و راه و ترابرى به دليل مشغله كارى خود از گفت وگو درباره طرح ها و مصوبات قبلى سفررئيس جمهورى درباره اداره خود ممانعت كردند.

كرمان - خبرنگار «ايران»: اعتبارات عمرانى امسال استان كرمان نسبت به پارسال ۷۹ درصد افزايش داشته است.
استاندار كرمان با بيان اين مطلب در نشست شوراى ادارى استان افزود: در سال گذشته اعتبارات عمرانى اين استان يك هزار و ۶۴۰ ميليارد ريال بود كه با ۷۹ درصد افزايش امسال به ۲ هزار و ۹۴۰ ميليارد ريال رسيده است .
دكتر محمد رئوفى نژاد اين ميزان افزايش اعتبار را نسبت به سال هاى گذشته بى سابقه خواند و گفت: اعتبارات هزينه اى استان هم
۱‎/۴ درصد رشد داشته است .
وى در بخش ديگرى از سخنان خود بر پيگيرى مصوبات سفر رئيس جمهور تأكيد كرد و افزود: از مجموع ۲۵۶ بند مصوبه سفر هيأت دولت به كرمان ۱۲۴ بند در دست اجراست كه ميان ۳۰ تا صددرصد پيشرفت دارند.
وى اضافه كرد: ۷۴ بند از مصوبات پايان يافته و ۳۶ بند هم در حال پيگيرى است. رئوفى نژاد با اشاره به اجراى تعهدات مالى استان كرمان براى مصوبات دور اول سفر رئيس جمهور در سال ۸۶ گفت: در سال گذشته تعهد استان ۴۰۰ ميليارد ريال بود و در سال ۸۷ و ۸۸ به ترتيب ۵۰۰ و ۳۶۰ ميليارد ريال است.
وى در ادامه از خشكسالى و كاهش منابع آب در استان كرمان سخن گفت و افزود: از صددرصد آب استحصال شده ۹۵ درصد آن در بخش كشاورزى صرف مى شود و از اين ميزان ۶۵ درصد به هدر مى رود كه بايد براى آن چاره انديشى شود.
استاندار كرمان از مسئولان استان خواست براى اطلاع رسانى هم برنامه مشخصى داشته باشند. دكتر رئوفى نژاد همچنين بر تسريع در ساخت ۳۷۵ باب نماز خانه در سطح مدارس استان هم تأكيد كرد و گفت: اين نمازخانه ها كه طرح آنها تهيه شده تا شهريورماه امسال ساخته مى شوند.

تبريز- خبرنگار «ايران»: ميزان بازديدكنندگان موزه استاد محمد حسين شهريار، پس از پخش سريال تلويزيونى اين شاعر بزرگ معاصر حدود
۵ برابر افزايش يافته است.
حسين اسماعيلى، معاون فرهنگى و ارتباطات سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى، گفت: تعطيلات نوروز امسال بيش از ۵ هزار نفر گردشگر از سراسر كشور از موزه استاد شهريار ديدن كردند كه اين رقم در نوروز پارسال حدود يك هزار نفر بود. وى با اشاره به اين كه تهيه و پخش سريال شهريار از سيما تأثير بسيارى در گرايش براى شناخت اين شاعر معاصر كشورمان داشته، اظهار داشت: براساس نظرسنجى هاى انجام شده، تعداد قابل توجهى از افرادى كه نوروز امسال براى نخستين بار به تبريز سفر كردند، پخش سريال استاد شهريار را عامل سفر خود به تبريز و ديدن اين شهر بيان كردند.
اسماعيلى، همچنين تأثير سريال شهريار در گرايش براى شناخت بيشتر اين شاعر نامى را از عوامل رونق گردشگرى نوروز امسال آذربايجان شرقى عنوان كرد.
سريال تلويزيونى استاد محمدحسين شهريار كه از ساخته هاى كمال تبريزى است، از طريق شبكه دوم سيما در حال پخش است.

سارى ـ خبرنگار «ايران»: مديركل شيلات مازندران گفت: بهره بردارى و گشايش ۳۰ طرح شيلاتى در سال ۸۷ در دستور كار شيلات استان قرار دارد.
حسن حبيب نژاد در نخستين جلسه شوراى هماهنگى مديران و كارشناسان شيلات استان با اعلام خبر فوق گفت: ۳۰ سال از عمر انقلاب شكوهمند اسلامى ايران مى گذرد و به همين مناسبت شيلات مازندران گشايش ۳۰ طرح شيلاتى را در سطح استان امسال برنامه ريزى كرده است. وى هنر مديريت را بهره بردارى از حداقل امكانات با بيشترين بازدهى دانست و افزود: در سال ۱۳۸۷ كه از سوى رهبر معظم انقلاب به نام سال نوآورى و شكوفايى نامگذارى شد، همه ما بايد تلاش كنيم تا با كنار گذاشتن شيوه هاى سنتى، با فكر و انديشه و عمل از كارهاى تكرارى سال هاى گذشته خوددارى كنيم.
حبيب نژاد افزود: با توجه به كاهش بارندگى در امسال با كاهش آب رودخانه ها و منابع آبى روبه رو هستيم كه همه ما بايد در اين زمينه برنامه ريزى لازم را در جهت مقابله با تبعات اين موضوع اتخاذ كنيم. مديركل شيلات مازندران در ادامه، پيگيرى جدى بيمه محصولات آبزى، ساماندهى طرح تعديل شناورهاى صيادى كيلكا گير و استفاده توريستى از اين شناورهاى تعديل شده، توسعه فرهنگ گشاده رويى در برخورد با ارباب رجوع، برگزارى دوره هاى آموزشى - ترويجى براى بهره برداران و فعالان شيلاتى را از مهم ترين برنامه هاى كارى اداره كل شيلات مازندران در امسال برشمرد.

نيره قيمى

پيكر بى جان آن در لا به لاى امواج همچنان بى حركت ايستاده است، گويى كه سال هاست، خواب سنگين را تجربه مى كند، باور آن سخت است كه روزى براى حراست و صيانت از دژ دريايى جنوب كشور از قاره سبز به بوشهر انتقال يافته است. او اكنون سال هاى سال است كه طعم گل و لاى را در ذائقه خود جارى مى بيند، ديگر نگاه ها به سمت آن كنكاشگر و پويا نيست، انگار كه ديگر غريبه زمان هاى نه چندان دور اكنون بيش از اينها آشنا به نظر مى رسد، آنقدر آشنا كه دايره چشم هاى رهگذران چندان روى تصوير پيكره آن منجمد نمى شود.
آرى، كشتى پرسپوليس، ساكت و آرام در لابه لاى امواج، جسم ساكن و پولادين خود را سال هاست كه در لابه لاى گل و لاى محصور ديده است.
روزگارى، پرسپوليس، مظهر اقتدار ناوگان دريايى جنوب كشور بوده است، و اينك او روزهاى سرخوش را در آيينه خويش دوباره تجربه خواهد كرد، پرسپوليس دوباره نقطه انجماد نگاه ها و روايتگر تاريخ آن روزهاى جنوب مى شود.
روزهايى كه براى پرسپوليس اوج ايام شكوه و زيبايى بوده است. ماجراى حضور پرسپوليس به ايران مربوط به سال هاى دور است.
پس از مرگ كريمخان زند كه در حقيقت پايان دوره اقتدار سلسله زنديه بود، تا مدتى ايالات و ولايات ايران دستخوش آشوب و هرج و مرج قرار گرفت. هر منطقه به دست يكى از امراى كوچك اداره مى شد و تشكيل نيروى دريايى تحت الشعاع زدوخوردهاى داخلى قرار گرفت. آغامحمدخان قاجار، رئيس ايل قاجار دشمنان خود را يكى پس از ديگرى سركوب كرد اما موضوع تشكيل نيروى دريايى در شرايطى كه همه دنياى متمدن آن روز چشم به خليج فارس در سواحل جنوبى ايران دوخته بود، مطرح نشد.
پس از اين تا دوران فتحعلى شاه هيچ سندى مبنى بر لزوم فعاليت هاى دريايى جز اندكى در حوزه درياى خزر ديده نشد تا اين كه به همين منظور چند نفراز صاحبان كشتى هاى تركمن كشتى هاى خود را به بندر گز آوردند. حسين قلى خان، والى استرآباد، برادر آغامحمدخان آنها را بازديد و خريدارى كرد تا كشتى ها پايه شكل گيرى نيروى دريايى قرار گيرد.
در خلال سلطنت فتحعلى شاه، فرزند و وليعهد او عباس ميرزا با آگاهى به فنون نظامى، ارزش و اهميت كشتى جنگى را درك كرد و به فكر تهيه و تدارك يك ناوگان ايرانى افتاد ولى با توجه به قراردادهاى ايران و انگلستان اين كشتى ها بايد از انگليس تهيه مى شد، اما عباس ميرزا اعتقاد داشت كه انگليسى ها كشتى سازى يا كشتيرانى را به ملل ديگر نخواهند آموخت.
به دنبال اين اتفاق دولت انگلستان با انعقاد قراردادهايى با شيوخ خليج فارس و بستن معاهداتى درباره منع برده فروشى و نيز به وسيله اجراى نقشه بردارى از خليج فارس و تعيين علائم و ساخت چراغ هاى راهنما و برقرارى ارتباط تلگرافى، توانست حق نظارت كامل بر خليج فارس و كشتى هايى را كه در خليج فارس رفت و آمد مى كردند، به دست بياورد.
در زمان ناصرالدين شاه و بعد از جنگ هاى ايران و روسيه، احساس نياز به يك نيروى دريايى قوى به وجود آمد كه از سوى ميرزا تقى خان اميركبير پيگيرى شد. شخص اميركبير به لزوم ايجاد يك نيروى دريايى در خليج فارس براى مبارزه با استعمار پير نيز آگاه بود.
موضوع ديگرى كه گاه و بيگاه موجب ناراحتى اميركبير مى شد، به رخ كشيدن و نداشتن قواى دريايى در خليج فارس از سوى سفير انگلستان بوده است.
نامه هايى كه امراى ايران به پادشاه مى نوشتند و نداشتن كشتى جنگى در خليج فارس و مشكلات ناشى از آن موجب شد كه دولت به فكر تهيه كشتى و كوتاه كردن دست انگليسى ها بيفتد و بدين منظور به سفراى ايران در لندن و استانبول دستور تحقيق درباره خريد كشتى صادر شد. اما اين طرح نيز به مرحله عمل در نيامد.
ناصرالدين شاه در سال ۱۸۶۵ ميلادى پيشنهاد خريد كشتى را مطرح كرد اما با ممانعت انگلستان، پادشاه قاجار چندان پيگيراين مسأله نشد.
تا اين كه ۱۵ سال بعد دوباره موضوع خريدارى كشتى جنگى در منطقه مجدداً مطرح شد.
*خريد پرسپوليس و شوش از آلمان
ناصرالدين شاه با يكى از كمپانى هاى آلمانى قراردادى را براى خريد ۲ كشتى منعقد كرد، يكى از كشتى ها پرسپوليس بود كه وارد بوشهر شد و كشتى ديگر موسوم به شوش كه در خرمشهر به كار گرفته شد.
پرسپوليس مأمور مراقبت از بنادر خليج فارس شد و شوش نيز براى حمل و نقل مسافر و تجارت در رود كارون به كار افتاد. دخالت و تسلط انگليس و همچنين ادعاى عثمانى و ورود نيروى دريايى اين كشور به خليج فارس يكى از انگيزه هاى اصلى ايران براى خريدارى اين كشتى ها بود.
كشتى پرسپوليس محصول آخرين سيستم كشتى سازى آلمان در آن زمان بود كه در سال ۱۸۸۳ ميلادى، با ظرفيت ۶۰۰ تن، قدرت موتور ۴۵۰ اسب بخار، نيروى محركه بخار پوشش بدنه زره فولادى و سرعت ۱۰ گره دريايى در بندر برمن هاون آلمان ساخته شد.
كشتى فوق سال ۱۸۸۵ ميلادى در زمان ناصرالدين شاه قاجار همزمان با صدارت بيسمارك، صدراعظم مشهور آلمان (در زمان ويلهلم اول، امپراتور آلمان) از سوى مرتضى قليخان صنيع الدوله خريدارى شد.
پرسپوليس علاوه بر سالن فوقانى و اتاق هاى بسيار زيبا مجهز به يك كابين سلطنتى نيز در طبقه زيرين خود بوده كه مورد استفاده حكمران وقت در سفرها و سركشى به بنادر قرار گرفت.
كشتى مذكور، مجهز به ۴ توپ (كروپ) ۷۰ ميليمترى، ۲ توپ برنجى براى مراسم و تشريفات، ۴۰ تفنگ (موزر) و شمشيرهاى كوتاه بوده و فشنگ و مهمات نيز حمل مى كرده است.
لرد كروزن، سياستمدار معروف انگليسى و خبرنگار روزنامه تايمز لندن كه در اواخر قرن نوزدهم كشتى را از نزديك ديده است چنين مى نويسد: توپ هاى پرسپوليس هنوز گلوله اى به قصد خشم و خصومت شليك نكرده است ولى ترس و رعب ناشى از ۴ توپ كروپ به اندازه اى است كه به محض حضور كشتى در مدخل بنادر موجب آرامش مى شود و به همين نحو شورش چابهار در سال ۱۸۸۸ عاجلاً خاموش شد. پرسپوليس پس از ورود به بوشهر تحت نظر حاكم شهر، شروع به كار كرد و در ۶ ماه اول حتى يكبار از بندرگاهى كه در روز اول در آن لنگر انداخته بود خارج نشد، پس از آن هم چند بار ناخداى آلمانى، كشتى را چند مترى جلو و عقب برد، تا از فرسودگى موتورها جلوگيرى شود.
گرچه هدف اوليه از خريد پرسپوليس، مقابله با قواى دريايى انگليس و عثمانى در خليج فارس و حفظ سيادت ايران در آب هاى خليج فارس بود، اما چون برنامه اى براى اين كار و سرپرست درياديده اى وجود نداشت، اين كشتى نتوانست حركت مؤثرى بكند.
زمانى كه ناصرالدين شاه متوجه شد كه بايد درآمد و بودجه خاصى را براى كشتى در كشور در نظر بگيرد، از رجال دربارى دريا نديده خود دعوت كرد كه شوراى وزيران را تشكيل بدهند كه تصميمات اين شورا نيز در نوع خود بسيار جالب بود و نشان از عدم درك آنان نسبت به اصول كار دريا داشت.
۴ مورد براى اداره كشتى پيشنهاد شد كه هر كدام از ديگرى بى ارزشتر بود و تنها يك مورد از پيشنهادها مشترك بود كه آن هم لزوم دريافت ماليات از صيد مرواريد و ساير فعاليت هاى ماهيگيرى كه در محدوده جنوب حركت مى كردند گفته شد. البته اين پيشنهاد نيز از خارج از دربار ايران و از سفارت ايران در فرانسه داده شد. چون به نفع دولت بود بلافاصله اجرايى شد اما دريغ اين كه از اين درآمد براى خريد كشتى هاى جديد و تهيه ناوگان ملى ايران هيچ استفاده اى نشد. هر كشتى نياز به تعميرات در مراحل خاصى دارد اما حتى وجهى به تعميرات پرسپوليس نيز اختصاص داده نشد و فقط هر از گاهى پرسپوليس براى تعميرات به هندوستان اعزام مى شد و تعميركاران هندى نيز گاهى براى دريافت دستمزد خود مدتى كشتى را در بمبئى توقيف مى كردند.
* فرماندهان و مهندسان كشتى
بنا به گفته لرد كروزن تعداد كاركنان كشتى ۴۰ تن ايرانى و عرب و ۴ افسر آلمانى بوده اند.
بعد از مدت ها سكون كشتى در آب هاى جنوبى و عدم حركت آن سرانجام صداى توپ هاى كشتى پرسپوليس در ايام عيد در بندر بوشهر (حاكم بوشهر، احمدخان دريابيگى) طنين انداز شد و با توجه به مخارج زياد، سرانجام به حركت دوباره درآمد و براى ۲ بار در جنگ شركت كرد كه يكى از آنها شركت در قشون كشتى احمد دريابيگى حاكم بوشهر به بندر لنگه است. (لقب دريابيگى در سال ۱۳۱۶ هـ . ق به پاس فتح لنگه از اعراب، كشتى پرسپوليس به احمدخان، حكمران بنادر خليج فارس داده شد)
پرسپوليس در حدود ۱۱ سال زير نظر ناخدايان آلمانى در آب هاى جنوبى در خدمت ايران بوده و بعد از اين مدت، بنا به پيشنهاد احمد دريابيگى و با اجازه دولت مركزى زير نظر ناخدايان بوشهرى قرار گرفت و براى مهندسى كشتى از هندوستان فردى استخدام شد و وى نيز فردى از دوستان خود را كه از كشتى هاى انگليسى اخراج شده بود به عنوان افسر اول كشتى با خود به پرسپوليس آورد و بدين ترتيب براى نخستين بار پاى هندى ها به كشتيرانى ايران باز شد.
به ابتكار احمد دريابيگى، حاكم بوشهر براى افراد اين ناو نخستين لباس نيروى دريايى ايران نيز با الهام از لباس دريانوردان انگليس تهيه شد. بعدها نيز ساير نفرات ايرانى ناخدايى پرسپوليس را برعهده گرفتند.
* حقوق كاركنان پرسپوليس
حقوق سالانه كاركنان ايرانى كه از طرف حاكم بوشهر تعيين شده بودند بدين شرح بوده است:
- فرمانده، ۱۰۰ تومان
ـ افسران، ۵۰ تومان
ـ مكانيك ها، ۲۰ تومان
ـ حق راهنما از ۲ ايستگاه بوشهر به داخل بندر براى هر بار عبور ۱۰ تومان
- حقوق ملوانان ماهى ۱۰ـ ۱۵ تومان
اين مبالغ براى آن زمان مبالغ بسيار بالايى بود و جذابيت خاصى را براى اين شغل ايجاد كرده بود.
از افسران كشتى كه از آلمان همراه پرسپوليس بوده و تا لحظه مرگ نيز روى آن خدمت كرده است، اشتروس، مهندس مكانيك سيستم موتورخانه كشتى بود كه جسد وى در كليساى گرگورى بوشهر دفن است. نخستين ناخداى ايرانى كشتى پرسپوليس، ناخدا ابراهيم دريايى و سپس ناخدا عباس دريانورد از نوحه سرايان و نوحه خوانان برجسته بوشهرى بوده است.
* سرانجام پرسپوليس
به علت عدم وجود داك (تعميرگاه كشتى) در سواحل ايران ناگزير سالى يك بار كشتى پرسپوليس براى تعميرات زيرآبى و سيستم ماشين بخار به بندر بمبئى در هند اعزام مى شد كه به دليل مخارج سنگين تعميرات (۹۰ هزار روپيه) مورد نارضايتى شاه (احمدشاه قاجار) قرار گرفت و دستور داده شد كه از اين پس براى تعميرات، كشتى را در سواحل ايران به گل نشانده و خزه زدايى و رنگ آميزى كنند. به اين ترتيب پرسپوليس مدت ها در بوشهر متوقف و در اثر عدم رسيدگى و بى توجهى لنگر آن رها شد و در ساحل جزيره عباسك شرق (نگين فعلى) در موقعيت جغرافيايى ۲۸۵۹ شمالى و ۵۱۷۲ شرقى با تمام رمز و راز خود براى هميشه به گل نشست.
* شناور شدن پرسپوليس بعد از ساليان سال در خليج فارس
و اما كشتى تاريخى پرسپوليس بعد از سال ها گل نشينى به همت دريادلان غواصى منطقه دوم نيروى دريايى ارتش ج ۱۱ سرش را از زير آب بيرون آورد و غروب خورشيد را دوباره در خليج فارس نظاره گر شد.
فرمانده منطقه دوم نيروى دريايى ارتش مى گويد: در آبان ماه سال ۱۳۸۵ بعد از ۶۵ روز كار بى وقفه كاركنان منطقه دوم نيروى دريايى ارتش توانستند كشتى تاريخى پرسپوليس را از گل درآورند و سوار بر شناور كنند.
امير دريادار دوم حسين اشرفى اضافه مى كند: اين كشتى حدود ۲ ماه روى داك قرار داشت و با توجه به وزن سنگين آن (حدود ۴۰۰ تن) با تكنولوژى خاصى به سبزآباد كه در آينده نزديك موزه دريا و دريانوردى در آنجا شكل مى گيرد انتقال داده شد.
وى با اعلام اين كه اين كشتى بسيار منحصر به فرد ساخته شده به طورى كه حتى در يك نقطه آن جاى جوشكارى ديده نمى شود و همه قطعات آن به صورت پرچ كار شده است مى گويد: تعميرات زيرساخت هاى زيرآبى كشتى در آنجا انجام شده و تعمير و نگهدارى آن نيز از سوى نيروى دريايى صورت خواهد گرفت.
حسين اشرفى مى گويد: در حال حاضر قابليت بازديد براى عموم وجود ندارد و در حال تعميرات بوده و در صورت همكارى استاندارى و ميراث فرهنگى استان با منطقه دوم نيروى دريايى ارتش ج ۱۱ براى هر چه زودتر راه اندازى اصولى موزه دريا و دريانوردى كه نياز به اعتبار هم دارد اميد است كه بتوانيم كشتى پرسپوليس را در معرض بازديد عموم قرار دهيم.
فرمانده منطقه دوم نيروى درياى ارتش مى افزايد: در صورت همكارى مسئولان ذى ربط ۷ آذرماه ۸۷ موزه دريا و دريانوردى بوشهر گشايش خواهد يافت. اين موزه مى تواند تاريخچه دريانوردى ايرانيان بويژه بوشهر را به تصوير بكشد.
امير دريادار دوم حسين اشرفى اضافه مى كند: در كنار موزه امكانات تفريحى نيز ايجاد خواهد شد تا تمامى گروه هاى سنى بتوانند از اين محيط استفاده كنند.