محمد نورى
آنچه درباره فاجعه غزه شنيده و ديده ايم فقط تصويرهاى ناقص و بريده اى است كه دوربين شبكه هاى رسانه اى مخابره كرده اند. هنوز عمق فاجعه پيدا نيست. بسيارى از گزارشگران و ناظران بر اين فاجعه نام بزرگترين تراژدى هزاره سوم نهاده اند. دراين نواركوچك ۳۶۰ كيلومترى به معناى واقعى بازى مرگ و زندگى درگرفته است. محاصره كنندگان غزه در بازى انتقام جويانه همه شاهرگ هاى حيات يك ميليون و پانصد هزار فلسطينى را يكى پس ازديگرى قطع كرده اند. قطع سوخت در واقع آخرين حلقه از عمليات نسل كشى و انهدام جمعيتى است كه حكم آن در جلسه رسمى كابينه اولمرت امضا شده است.
شايد عجيب تر از خود محاصره غزه اتفاقاتى است كه در دنياى ديپلماسى و داد وستد پشت صحنه غزه رخ مى دهد. اسرائيل توانسته راه ورود سازمان ملل و همه نهادهاى حقوق بشرى و امدادى رابه كانون فاجعه ببندد. دستگاه تبليغاتى تحت نفوذ اين رژيم فلسطينيان را به بزرگنمايى پيامدهاى محاصره شهر غزه متهم مى كنند.
اوضاع بحرانى غزه در حالى به سوى يك انفجار مى رود كه دولت هاى عربى هنوز هيچ اقدام جدى در اين باره انجام نداده اند. حماسى ها همه راه ها را براى شكستن محاصره غير انسانى صهيونيست ها طى كردند. آنها نزديك يك سال است كه در پايتخت هاى عربى براى مجاب كردن اعراب منطقه به برداشتن گام عملى براى حل اين فاجعه چانه زنى مى كنند.
اقدام هاى سياسى مهمى كه اين روزها رهبران حماس در قالب مذاكره با كارتر يا ارائه طرح آتش بس صورت دادند، همگى در جهت نجات جان بيش از يك ميليون مردم فاجعه ديده است هم اكنون كه كليد شكستن محاصره در دست مصر و در واقع گشودن گذرگاه رفح است، سياست دوپهلوى قاهره مانع از هر توفيقى براى فرستادگان غزه شده است. درچنين شرايط سختى است كه مسئولان حماس اعلام كرده اند كه استفاده از همه گزينه ها براى شكست اين محاصره و نجات مردم از اين وضعيت محتمل است.
* سه مرحله محاصره
اگرچه پديده تحريم ومحاصره جزيى از زندگى فلسطينيان در۶۰ سال اشغال سرزمين آنها بوده است اما محاصره اى كه اكنون به مرحله قتل عام رسيده مربوط به ۲ سال اخير است. در اين ۲ سال ساكنان غزه با سه موج از محاصره دست به گريبان بوده اند. البته همه اين طرح هاى محاصره در امتداد هم هستند. در همه آنها به طور ثابت آمريكا و اسرائيل به عنوان بازيگر اصلى ايفاى نقش كرده اند. در بخشى ديگر از اين سناريوى غيرانسانى، اعراب و اروپا و شركاى منطقه اى آمريكا نيز همراهى كرده اند.
بزرگترين و نخستين تصميم به محاصره از زمانى گرفته شد كه جنبش انقلابى حماس در آزادترين انتخابات تاريخ فلسطين در ژانويه ۲۰۰۶ توانست نخستين دولت انقلابى را در ناحيه غزه برپا كند. تولد دولت انقلابى آن هم در نقطه اى كه اسرائيل و آمريكا همه اميدهاى خويش را به ايجاد دولتى به دست جناح سازش فلسطينى دوخته بودند بزرگترين كابوس بود.
دراين طرح محاصره، اروپا نيز كاخ سفيد راهمراهى كرد. آنها تمامى روابط سياسى خود با دولت جديد فلسطين را قطع كرده و افزون براين براى تضعيف اين دولت مردمى به حمايت از جناح بازنده انتخابات يعنى تشكيلات خود گردان تحت رياست ابومازن پرداختند.
دومين طرح محاصره در خردادماه سال گذشته و زمانى رقم خورد كه پيمان امضا شده ميان دو جنبش فتح و حماس براى ايجاد دولت ائتلافى موسوم به پيمان مكه به هم خورد. در پى اختلافى كه پيرامون دوموضوع تقسيم مناصب مهم حكومتى و نيز پذيرش توافقات سازش ساف با اسرائيل بروز كرد، نيروهاى امنيتى دوطرف به يك رويارويى خونين در غزه كشيده شدند كه حاصل اين نزاع شكست سنگين نيروهاى ابومازن و تسخير كامل غزه توسط انقلابيون حماس بود. شكست ابومازن علاوه برآن كه غرب و آمريكا را به شدت نگران كرد با واكنش تند جناح محافظه كار عرب نيز مواجه شد. در تلافى اين شكست بزرگ بود كه دولت هاى محافظه كار عرب بويژه اردن ،مصر و عربستان نيز روابط خويش با غزه و حماس را به حالت تعليق در آورده و در واقع به تز محاصره آمريكا و اسرائيل پيوستند.
مرحله سوم محاصره كه در آن همه ورودى ها و راه هاى ارتباطى غزه با خارج مسدود شد خود اسرائيل از نيمه دوم سال ۸۶ به اجرا نهاد، بهانه آنها براى اين رشته محاصره حملات موشكى است كه انقلابيون حماس در تلافى يورش هاى نظامى ويرانگر ارتش صهيونيستى انجام مى دهند.
* ابعاد يك تراژدى
از ماه ژوئن گذشته كه حماس با شكست دادن نيروهاى ابومازن كنترل شهر غزه را به دست گرفت، نظاميان اسرائيلى اين شهر را به محاصره خود درآوردند. در مرحله آغازين محاصره اسرائيلى ها تنها اجازه تردد محموله هاى محدودى از سوخت و مواد غذايى به اين شهر را مى دادند. اما از آغاز سال جديد اين محاصره با مسدود شدن همه مبادى ورودى و خروجى شهر كامل شد.
مصر تنها ۵ درصد برق غزه را تأمين مى كند و ۷۰ درصد انرژى منطقه از طريق خطوط نيروگاهى در اسرائيل تأمين مى شود.
حتى قبل از تعطيلى تنها نيروگاه غزه ، برق اين شهر ۳۰ درصد زير ميزان مورد نياز مردم بود. با گذشت ۱۰ ماه از تشديد محاصره نوار غزه بحران شديد انسانى همه منطقه و همه ساكنان را در برگرفته است. كمبود شديد دارو و مواد غذايى و سوخت و نيز افزايش شمار قربانيان محاصره كه به صدها نفر رسيده است.
گزارش هاى رسانه هاى عرب مملو از نكاتى است كه هركدام زاويه اى از اين نسل كشى ار بيان مى كند . شبكه الجزيره در گزارشى دستگاه انكوباتور شكسته اى را نشان داد كه هيچ نوزادى داخل آن نبود. خبرنگار الجزيره گفت: علت تعمير نشدن اين انكوباتور اقدام اسرائيل در ممانعت از ورود قطعات يدكى مورد نياز براى تعمير آن است. الجزيره در ادامه اين گزارش در حالى كه اوضاع غزه را بسيار نااميد كننده مى خواند، تصوير پمپ بنزينى را نشان داد كه به علت نداشتن بنزين از چند روز پيش تعطيل شده است و آمبولانس هايى كه سرگردان مانده اند.
آژانس آوارگان فلسطينى سازمان ملل(آنروا) اعلام كرده كه محاصره نوار غزه به جايى رسيده كه وضعيت زندانيان جهان بهتر از ساكنان نوار غزه است.
اما گزارش فاجعه غزه چيزى است كه رسانه هاى غرب هر روز منتشر مى كنند. بى بى سى در يكى از گزارش هايش مى گويد؛ حتى مردمى كه هنوز درآمدى دارند، نمى توانند ابتدايى ترين مواد غذايى را خريدارى كنند چرا كه قيمت ها بسيار بالاست. دختر ۲۵ ساله فلسطينى مى گويد، سال گذشته يك كپسول گاز خانگى حدود ۱۰ دلار قيمت داشت، اما امسال قيمت همان كپسول به حدود ۴۳ دلار افزايش يافته است. رفت وآمد عادى هم در اين شهر به دليل كمبود سوخت متوقف شده و تاكسى به راحتى پيدا نمى شود.
اين شبكه به نقل از شلتون ۳۸ ساله از ديگر شهروندان غزه كه در زمينه كمك هاى درمانى به فلسطينيان در يك سازمان غير دولتى كار مى كند مى گويد، كمبود سوخت رسانى به شهر باعث شده كه كارمندان قادر به رسيدن به بيمارستان و يا مراكز خدمات بهداشتى در طول ساعتهاى كارى نباشند. او مى گويد كه بيمارستان ها سعى مى كنند براى آمبولانس ها سوخت ذخيره كنند، اما حالا هيچ سوختى باقى نمانده است. تحريم ها باعث شده تا قطعات يدكى براى تعمير وسايل مكانيكى و تجهيزات بيمارستان ها هم در دسترس نباشد.
يا آن كه روزنامه لوموند در گزارشى مى نويسد، آنچه كه هم اكنون خيابان هاى غزه را فراگرفته، بوى روغن سرخ كردنى است. اين تنها بدان دليل است كه رانندگان در شرايطى كه قحطى سوخت در غزه موج مى زند از روغن هاى آشپزى به عنوان سوخت خودروهاى خود استفاده مى كنند.
اين روزنامه به نقل از كنعان عبيد، معاون وزير انرژى،مى نويسد؛ ارسال سهميه بنزين به غزه از اوايل ماه آوريل، سوخت هاى خانگى از ششم و گاز از هفدهم آوريل قطع شده است. نيروگاه برق منطقه كه هم اكنون از سوخت محروم است، بيست و سوم آوريل براى آخرين بار ۹۷۲ هزار ليتر سوخت دريافت كرد. اين در حالى است كه اين نيروگاه براى داشتن عملكرد طبيعى در هر هفته نيازمند ۳‎/۲ ميليون ليتر سوخت است.
* دو چهره فاجعه و حماسه در غزه
غزه با همه رنج هاى بى پايانش، امروز به مهم ترين خاكريز مقاومت فلسطينيان تبديل شده است. اين همه بى غذايى و قحطى در واقع هزينه اى است كه فلسطينيان ساكن اين ناحيه براى مبارزه با اشغالگرى مى پردازند.
فلسطينيانى كه ماندن در خانه ناامن غزه را بر زندگى آرام در پايتخت هاى عربى ترجيح داده اند ازهمه هستى خويش در راه آزادى سرزمين گذشته اند. آنها به معناى واقعى وفادارترين سربازان فلسطين هستند.
همه فلسطينيانى كه تن به آزمايش سخت زندگى در غزه داده اند، مى دانند كه غزه كابوس بزرگ رژيم صهيونيستى است و به اين باور رسيده اند كه از دست دادن غزه و يا تسليم اين شهر در برابر خواسته هاى رژيم چه عواقبى دارد. ترديد نبايد داشت كه فقط يك باور و ايمان عميق به حقيقت و درستى مسير مى تواند جمعيتى پرشمار را در برابر اين همه توفان قساوت مقاوم سازد.
غزه امروز يك تابلو چندبعدى است كه يك سوى آن حماسه است و سوى ديگر آن فاجعه. در يك طرف اين تابلو سياست هاى عريان نسل كشى رژيم صهيونيستى را مى توان ديد كه با بهانه قرار دادن راكت هاى انقلابيون حماس پروژه انهدام جامعه فلسطينى را پيش مى برد و در سوى ديگر آن اراده و وفادارى نسل جوانان فلسطينى به آرمانشان را مى توان به قضاوت نشست.
بسيارى از كسانى كه در تصوراتشان درباره دو سوى جبهه تجاوز ومقاومت دچار ترديد بودند اكنون مى توانند از لابلاى رويدادهاى تلخ غزه پاسخ هاى روشن براى ابهام هاى ذهنى خويش برگيرند. غزه؛ گويى در معادلات خاورميانه يك ميزان الحراره شده است كه هم نسبت فلسطينيان با خاك و سرزمين شان را نشان مى دهد هم نسبت صهيونيسم با صلح و همزيستى را.