آمن خادمى
صدف هاى رنگارنگ، عروس هاى دريايى و بچه خرچنگ ها كه هنوز سخت پوست نشده اند و موج دريا آنها را به ساحل آورده بود در ساحل ناز منتظرمان بودند.اسم ساحل بر قامت اين جزيره كوچك مى درخشيد و برازنده او بود. ساحل تميز و قشنگى بود و اسمى كه برايش انتخاب شده گوياى همين امر هم هست. شن و ماسه اين ساحل از نوع خاصى است و مانند بيشتر قسمت هاى سواحل بندرعباس گلى و چسبنده نيست. همين امر موجب مى شود هنگام گشت و گذار در ساحل خيلى كثيف و خاكى نشويد.
از آرامش و زيبايى ساحل كه بگذريم، ديدن مقدار زيادى از صدف ها و مرجان ها در طرح ها و رنگ هاى مختلف و متنوع هيجان و لذت خاص خودش را داشت. چه حيف كه بسيارى از ما از ديدن اين زيبايى هاى خدا داده محروم هستيم. اما ناگهان فكرى به خاطرم آمد و نگرانم كرد.اگر اينجا هم مانند سواحل بندرعباس شلوغ و محل رفت و آمد آدم ها و موتور و ماشين بشود، اگر اينجا هم پر از دستفروش و دوره گرد بشود، اگر كپه زباله ها و بوى گند فاضلاب به همراه صداى گوشخراش بوق و موتور ماشين ها... آه نه! بگذار ما آدم هاى زياده طلب هرچه دورتر از اين مناظر بكر و زيبا باشيم؛ چرا كه مايى كه همت نگهدارى از اين گنجينه هاى ارزشمند و بى زبان را نداريم، همان بهتر كه به سراغشان نرويم!
* جفرافياى خشكسالى
فرهنگ و تاريخ جزيره قشم را بر جغرافياى خشكسالى نوشته اند. با گرما و شرجى هاى بى امان درآميخته اند و ردپاى مهاجمان، بيگانگان و غارتگران را بر آن نقش زده اند و با اين حال، اين تاريخ سراسر حادثه و ستيز را، به وجود زنان و مردانى آراسته اند كه مانده اند و پايمردى كرده اند تا جزيره را همچنان ايرانى و شرفمند به امروز برسانند .
ولى، امروز و از ديروز تا امروز بومى يك شهروند همتراز است. قشمى هدف بيشتر برنامه هاست و بومى قشمى نيز به سهم خود رويى گشاده دارد و آغوشى باز براى دوستى. او، دست پيش مى آرد تا رسم دوستى و برادرى به جاى آورد.
بومى قشم، يك شهروند ايرانى مرزدار است.
* جزاير قشم
قشم ۴ جزيره كوچك تر هنگام، لارك، هرمز و ناز را در تنگه استراتژيك هرمز در مجاورت خود دارد.
جزيره هنگام ۳۳/۶ كيلومتر مربع مساحت دارد و به شكل مخروطى ناقصى است كه در كرانه هاى جنوبى جزيره قشم روبه روى شيب دراز واقع شده است. فاصله آن تا شهر قشم حدود ۹۲ مايل دريايى است. اين جزيره ارتفاعات پست آهكى دارد و بلندترين نقطه آن كوه ناكس است. بزرگ ترين قطر آن از روستاى هنگام كهنه تا روستاى هنگام جديد ۹ كيلومتر است.
تنها فعاليت اقتصادى در جزيره هنگام كه بيشتر اهالى به آن مشغولند؛ ماهيگيرى و صيادى است. از نقاط ديدنى جزيره سواحل جنوبى آن است كه حفره هاى كوچك و بزرگ دارد و تأسيسات بندرى انگليسى ها است.
جزيره لارك با ۸۴/۷ كيلومتر مربع مساحت در فاصله ۸۱ مايلى دريايى از بندرعباس و ۶ مايل دريايى از شهر قشم و در جنوب شرقى اين شهر در تنگه هرمز قرار دارد. جزيره لارك از كوه هاى آتشفشانى مخروطى شكل تشكيل شده است. چند چشمه نمك و سواحل بسيار زيبا از جمله ديدنى هاى جزيره لارك است.
در اين جزيره فعاليت كشاورزى وجود ندارد و تنها فعاليت اقتصادى اهالى لارك، صيد و غواصى است. آب بركه ها و چاه هاى آن نيز مورد استفاده قرار مى گيرد.
جزيره هرمز مانند صدفى با ۱۴/۹ كيلومتر مربع وسعت در فاصله ۱۰ مايلى جنوب شرقى بندرعباس و درميان آب هاى خليج فارس قرار گرفته است.سطح جزيره هرمز را طبقات سازند ه هاى رسوبى و آتشفشانى تشكيل داده است و طبقات نمكى نيز به صورت تپه هايى، قسمت اعظم جزيره را پوشانده اند و اكثراً از جنس نمك طعام هستند. بلندترين نقطه آن ۱۸۶ متر از سطح دريا ارتفاع دارد و بزرگ ترين قطر آن ۸ كيلومتر است. به دليل بارش اندك جوى و نمكى بودن خاك و شور بودن آب، مرتع و گياه در جزيره هرمز اندك است.
استخراج و صدور خاك سرخ جزيره هرمز از مهم ترين منابع درآمد اهالى است. نمك آبى و سنگ لاشه از ديگر معادن اين جزيره به شمار مى رود.
و اما جزيره ناز! اين جزيره كوچك در نزديكى سواحل شرقى قشم قرار گرفته و از ساحل در حدود يك كيلومتر فاصله دارد. وسعت جزيره ناز تقريباً ۳ هكتار است. اين جزيره فاقد ساحل شنى است و ديواره هاى صخره اى به ارتفاع ۵ تا ۱۰ متر اطراف آن را فراگرفته است. روى اين جزيره به طور كامل مسطح است. در زمان جزر با پسروى كامل آب دريا، براى مدت كوتاهى، باريكه اى از خشكى جزيره ناز را به ساحل قشم وصل مى كند.
در اين جزيره كسى سكونت ندارد. ماهيگيران محلى چند سايبان و مكان استراحت از چوب و پلاستيك به صورت موقت ساخته اند. روبه روى جزيره ناز در قشم ساحل شنى قرار دارد كه مكان مناسبى براى تغذيه پرندگان دريايى و ماهيگيران بومى است. در سراسر فصول سال بازديدكنندگان بسيارى بويژه هنگام غروب از اين محل بازديد مى كنند.
غارهاى خربس در فاصله ۱۰ كيلومترى شهر قشم و مشرف بر ساحل جنوبى جزيره قرار دارند. با توجه به جنس ديواره ها كه عمدتاً از مارن و سيلت هستند فرسايش تأثير زيادى بر آنها داشته و به نظر مى رسد حفراتى كه آنها را غار مى نامند در ابتدا در اثر عمل امواج به وجود آمده (در زمان مجاورت اين ديواره ها با دريا) و اندازه هاى محدودى داشته اند و سپس به وسيله مردم بومى عميق تر و بزرگ تر شده اند. نرمى جنس ديواره ها موجب شده كه كار حفر آنها به سهولت انجام پذيرد و احتمالاً پناهگاهى براى مردم آن زمان به وجود بيايد. برخى از اين غارها با دالان هايى به هم مى رسند. در ديواره هاى داخلى و خارجى پوسته هاى ۲ كفه اى هاى مختلف به وفور يافت مى شود.
* سواحل قشم
جزيره قشم با وسعتى نزديك به يك هزار و ۵۰۰ كيلومترمربع، بيشترين سواحل و كرانه ها را در بين جزاير خليج فارس به خود اختصاص مى دهد. سواحل زيتون، سيمين، جزاير ناز، سوزا، مسن، شيب دراز، سلخ و دوستكو از ديدنى ترين سواحل جزيره قشم محسوب مى شوند.
از ويژگى هاى ساحل شناختى اين جزيره، تنوع سواحل صخره اى، ماسه اى و گلى آن است كه چنين خصوصيتى به طور يك جا در كمتر جزيره اى يافت مى شود. سواحل شنى و ماسه اى نقره فام و سيمين براق نيز از ديگر انواع سواحل در جزيره قشم محسوب مى شوند. ساحل صخره اى زيتون، ساحل شنى سيمين و سواحل گلى لافت و جنگل هاى حرا تنوع سواحل قشم را نشان مى دهند. ساحل صخره اى ريگو معروف به ساحل لاك پشت ها نيز از ديگر سواحل زيباى جزيره قشم است كه لاك پشت ها در آنجا براى نفس گيرى و تغذيه به روى آب مى آيند.
خليج فارس به دليل برخوردارى از آبسنگ هاى مرجانى كه از سطح ساحل به درون دريا گسترش يافته اند، به درياى مرجان نيز شهرت دارد. در بخشى از سواحل جزيره قشم واقع در مقابل جزيره هنگام و همچنين در ساحل زيتون روبه روى جزيره لارك، سواحل به شكل صخره اى و مرجانى است. اين ويژگى به گردشگران و بهره وران كرانه ها امكان مى دهد كه بتوانند تا عمق زياد از دريا پيشروى كنند و پهنه وسيع ترى از سواحل كم عمق را مشاهده كنند. به طور معمول در چنين سواحلى برخورد امواج با صخره سنگ ها و جدال هميشگى موج و مرجان، يكى از جلوه هاى طبيعت زيبا و افسونگر درياى قشم را به تماشا مى گذارد.
سواحل شنى، با لايه هايى از شن، ماسه و گاه سطوح پوشيده از رمل، منظر ديگرى از طبيعت دريا به روى گردشگران باز مى گشايد. در چنين سواحلى، بهره گيرى از گرما و تابش خورشيد و استراحت روى شن هاى نرم ساحل خاطره اى فراموش نشدنى است.
سواحل اطراف بندر لافت و خورها ـ يا كانال هاى دريايى جنگل هاى حرا ـ با پايين رفتن آب و قرار گرفتن در وضع جزر، پهنه هاى وسيعى از سواحل گلى را پيش روى نمايان مى سازند. اين پديده اكولوژيكى، يكى از عوامل غناى زيستى و جانورى اين گونه سواحل است. زيرا در اثر جزر و مد، مواد غذايى جديدى از بستر دريا به اين سواحل مى رسد. در اين هنگام، بيشتر آلودگى ها از بستر سواحل زدوده شده و عمل خودپالايى دريا روى آنها صورت مى پذيرد. تنوع مواد غذايى و آلى ناشى از جزر و مد، سبب شكل گيرى زيست بوم و طبيعت غنى و پرمايه مانگروها ـ يا جنگل هاى حرا ـ مى شود. جنگل هاى دريايى حرا به عنوان يكى از مهم ترين جاذبه هاى گردشگرى جزيره قشم، كه هر روزه اين پديده اكولوژيكى را تجربه مى كنند، محل مناسبى براى زندگى انواع پرندگان و تخم گذارى آنها است.
امروزه برخى از زيباترين و مناسب ترين سواحل جزيره قشم، همچون سواحل زيتون و سيمين در كرانه هاى جنوبى جزيره، كاربرى هاى گردشگرى جديد يافته اند و از امكانات رفاهى و تفريحى ويژه اى برخوردار شده اند. ساحل زيتون در انتهاى جنوبى شهر قشم از جمله مكان هايى است كه با طراحى خاص و استفاده مناسب از عناصر طراحى محيطى به مكانى زيبا براى بازديدكنندگان تبديل شده است. اين ساحل تماماً صخره اى و مرجانى است. ساحل سيمين ـ روبه روى غارهاى خربس و در مقابل زيارتگاه شاه شهيد ـ از جمله سواحل شنى جزيره قشم است كه با وسعت زياد و برخوردارى از مجتمع اقامتى و تفريحى و پلاژشنا، در فصول مختلف سال پذيراى گردشگران و بازديدكنندگان جزيره قشم است. دسترسى آسان مسافران به سواحل و كرانه هاى جنوبى جزيره، و در كرانه هاى شمال وجود سواحل بكر و دست نخورده با چشم اندازهاى جذاب و ديدنى، جزيره قشم را به بهشت گردشگران و دوستداران ساحل و دريا تبديل كرده است.
جزيره ناز تقريباً ۲ متر از سطح دريا بلندتر است و در آن چند ساختمان كه احتمالاً متعلق به ماهى گيران محلى است قرار دارد. جزيره ناز كوچك است، با جزر شدن ( پايين آمدن آب دريا) مى توان با طى كردن حدود ۲ كيلومتر راه وارد جزيره شد و در زمان مد، آب اطراف جزيره را فرا مى گيرد و توريست ها بايد صبر كنند تا دوباره جزر ايجاد شده تا بتوانند جزيره را ترك كنند.
