مهدى سلطانى
ابوالعباس حاتم نيريزى يكى از دانشمندان رياضيدان ايران و جهان است.
از سال تولد او اطلاع دقيقى در دست نيست، فقط مى دانيم كه وى اهل فارس بوده و در دستگاه خلافت «المعتضد بالله احمد عباسى» (قرن سوم هجرى) فعاليت هاى علمى داشته است. نيريزى چندين محاسبه مهم رياضى و مثلثاتى را انجام داد و اولين كسى است كه محاسبات كتانژانت (cot) را به كار برد. او علاوه بر مطالعه و تحقيق در رياضيات، مطالعاتى نيز در فيزيك انجام داد. نظريه نسبت ها و علل پيدايش خط سياه در رنگين كمان را براى نخستين بار و حتى قبل از «فرائن هوفر» كشف كرد و همين امر باعث شد به عنوان پيشگام علوم هندسه و تنظيم محاسبات ستارگان در نظر اروپائيان مقام علمى شامخى پيدا كند.
بسيارى از دانشمندان بزرگ ما همانند ابوريحان بيرونى، حكيم عمر خيام، خواجه نصيرالدين طوسى و كمال الدين فارسى ادامه دهنده راه او بودند و از كارهاى او در زمينه هاى مختلف علمى بهره برده اند. حتى بعضى از دانشمندان خارجى نيز مانند «لباچفسكى» (دانشمند روسى) دنباله رو كارهاى نيريزى در بعضى از قضاياى هندسى هستند.
حاتم نيريزى همچنين براى اولين بار كتاب درباره علم هواشناسى و ابزارشناسى را به رشته تحرير درآورد.
كتاب ده مقاله اين دانشمند بزرگ اسلامى كه به يونانى ترجمه شده است، كتابى شاخص به شمار مى رود. از ديگر آثار او مى توان به رساله «فى بيان المصادر»، «تفسير كتاب المجسطى»، «ذيج كبير»، «ذيج صغير» و «حوادث القرانات» اشاره كرد.حاتم نيريزى در سال ۳۱۰ هجرى درگذشت.

محمد حسينى
نويسنده سرشناس بريتانيايى كه رمان «اوديسه فضايى۲۰۰۱» او منبع الهام فيلمى سينمايى به همين نام ساخته استنلى كوبريك بود، بامداد آخرين روز اسفند ماه سال گذشته به وقت محلى در سن ۹۰ سالگى در سريلانكا از دنيا رفت.
«سرآرتور چارلز كلارك» كه در سال ۱۹۵۶ پس از سال ها فعاليت به سريلانكا رفت، سال ۱۹۶۸ با تبديل شدن رمان معروف خود «اوديسه فضايى» به فيلمى به كارگردانى كوبريك به شهرت رسيد. او صاحب هفت مدرك دكتراى افتخارى در رشته هاى مختلف تجربى بود.
وى كه در سامرست انگلستان به دنيا آمده بود در طول جنگ جهانى مسئول رادار بود. چارلز كلارك در رشته فيزيك و رياضيات از دانشگاه كينگز لندن فارغ التحصيل شد و مدال درجه يك فيزيك و رياضيات را دريافت كرد. سپس به رياست مجمع بين سيارات بريتانيا منصوب شد و به عضويت آكادمى اخترشناسان و مجمع اخترشناسان سلطنتى و بسيارى از سازمان هاى علمى ديگر درآمد. ايده ماهواره هاى مخابراتى اولين بار از سوى وى مطرح شد. كلارك علاوه بر كتاب هاى داستانى علمى- تخيلى ، تعدادى آثار علمى نيز برجاى گذاشت.
وى در زمان حياتش هم شهروند سريلانكا و هم تبعه بريتانيا محسوب مى شد. او همواره علاقه زيادى به غواصى داشت و در اين جزيره استوايى مى توانست هر سال آن طور كه دوست داشت در اعماق اقيانوس گردش كند. كلارك يك مدرسه آموزش غواصى در سريلانكا تأسيس كرد كه در زلزله ۲۰۰۴ ميلادى در اقيانوس هند ويران و دوباره بازسازى شد. سريلانكا همچنين الهام بخش كلارك در نوشتن كتاب چشمه هاى بهشت يا فواره هاى بهشت بود كه در آن ايده آسانسور فضايى را ارائه كرد. به عقيده كلارك اين آسانسور فضايى است كه در آينده يادآور نام او خواهد بود و نه ماهواره هاى مخابراتى.
در سال ۱۹۸۶ كلارك جايزه آرتور سى كلارك را بنيان نهاد و هزينه آن را كه در ابتدا يك هزار پوند بود تقبل كرد. اين جايزه به بهترين اثر علمى- تخيلى منتشر شده در بريتانيا در سال گذشته تعلق مى گيرد. از سال ۲۰۰۱ مبلغ جايزه به اندازه عدد سال در تقويم ميلادى افزايش مى يابد.
در سال ۱۹۸۸ مشخص شد كه كلارك به سندرم بازگشت فلج اطفال مبتلاست و از آن پس مجبور شد بيشتر اوقات با صندلى چرخ دار حركت كند.
در سال ۲۰۰۰ مقام شواليه به كلارك اعطا شد، ولى شرايط جسمانى اجازه سفر به لندن و دريافت نشان از ملكه اليزابت را به او نداد. اين نشان در مراسمى در كلمبو از سوى قائم مقام پادشاهى بريتانيا در سريلانكا به او تحويل شد. در سال ۲۰۰۵ نيز جايزه لانكابيماناى كه مهم ترين جايزه غير نظامى سريلانكاست به علت كمك هاى او به علوم و فناورى و وفادارى اش به كشور به او اعطا شد.كلارك معتقد بود: ادبيات نقش آموزشى را ايفا مى كند و هيچ يك از آثار ادبى به اندازه آثار علمى نمى تواند توده وسيع مردم را با دانش نوين بشرى آشنا كند.
كلارك عقيده داشت فراتر از منظومه شمسى موجودات ذى شعورى وجود دارند. او موجوداتى را توصيف مى كند كه قادرند خود را به انرژى و آنگاه بار ديگر به ماده تبديل كنند. او مى گويد: اين كه كسانى از فضاى خارج به ملاقات زمين آمده باشند انديشه اى كاملاً معقول است و در واقع اگر اين رويداد طى چند ميليارد سال كه از عمر زمين مى گذرد رخ نداده باشد جاى شگفتى دارد. غالب داستان هاى كلارك، بويژه، ادويسه ها، قالبى اساطيرى و نمادين دارد و داراى ابهام و ايهامى است كه تنها مى تواند از ذهنى پيشگو نسبت به وقايع آينده نشأت گيرد. بيان نويسنده گاه به نظر مى آيد كه برگرفته از عرفان شرقى است. اديسه فضايى ،۲۰۰۱ ملهم از عرفان اساطيرى، اساطير يونان، عرفان بوديسم و هندو و حتى شايد اسلام است. او انسان را به ماوراء ماده، مى برد. شيوه كلارك منحصر به فرد است. كلارك علم را در قالب اسطوره بيان مى كند، اسطوره را چنان لباس علم مى پوشاند كه ديگر اسطوره به نظر نمى رسد، علم و نظريه هاى علمى را چنان مى شكافد كه خواننده عامى به باغ باورها مى رود و عالم به گلزار انديشه اى ژرف.
در اوديسه ها تخيل باور نكردنى نويسنده در قالب «تكسنگ سياه» كه با آموزش خود به آدم- ميمون ها، نسل در حال انقراض آنها را هدايت كرده و به پيش مى راند، در فيلم «راز كيهان» در يك صحنه بديع و استثنايى، كوبريك انسان ميمون نماى اوليه در حال پرتاب استخوان شكارش را نمايش مى دهد كه پس از آن صحنه قطع و به داخل سفينه ديسكاورى مى رود، ۴ميليون سال بعد و در انتها استحاله فرمانده بومن را با شگفت آورترين بيان ممكن به تصوير مى كشد.
كلارك در نوشتن مقالات و كتاب هاى علمى توانايى فوق العاده اى دارد. او پس از جنگ جهانى دوم، طى مقاله اى با محاسبه دقيق نشان داد كه اگر سه ماهواره در ارتفاع ۳۶ هزار كيلومترى زمين قرار گيرند، مى توانند تمام سطح كره را تحت پوشش خود قرار داده و امر مخابرات از هر نقطه زمين به نقطه ديگر را به راحتى انجام دهد. اين نظريه زمانى مطرح شد كه موشك ها حتى قادر نبودند به ارتفاعات پائين در مدار دست يابند و اصولاً پرتاب ماهواره يك رؤيا به شمار مى رفت. اينك اين مدار به افتخار او به نام مدار كلارك نامگذارى شده است.
او به خاطر «ميعاد با راما» سه جايزه «هوگو»، «نبولا» و «جان كمپبل» را دريافت كرد. كلارك هفتمين نفرى بود كه جايزه استاد بزرگ را كه انجمن نويسندگان علمى- تخيلى آمريكا به پاس يك عمر فعاليت موفقيت آميز در زمينه داستان نويسى علمى- تخيلى اعطا مى كرد، در سال ۱۹۸۶ به دست آورد.
وى سه قانون دارد كه به قوانين سه گانه كلارك معروفند:
* هر گاه دانشمندى برجسته، اما سالخورده بگويد چيزى ممكن است، به احتمال قريب به يقين درست گفته است. اما آنگاه كه بگويد چيزى غير ممكن است، به احتمال زياد اشتباه مى كند.
* تنها راه كشف محدوده ممكن از غير ممكن، كمى پيشروى از ممكن به درون غير ممكن است.
* هر فناورى وقتى به حدى از پيشرفت برسد، ديگر نمى توان آن را از جادو تفكيك كرد.
اوديسه فضايى (۱۹۶۸)
ميعاد با راما (۱۹۷۳)
امپراتورى زمين (۱۹۷۵)
چشمه هاى بهشت (۱۹۷۹)
ادويسه دو (۱۹۸۲)
اوديسه سه (۱۹۸۸)
روحى از گرند بنكس(۱۹۹۰)
ادويسه نهايى (۱۹۹۷) از جمله آثار وى است.

استفاده از هوش مصنوعى براى كشف حيات در خارج از زمين
آژانس فضايى اروپا درصدد است از هوش مصنوعى براى جست وجو و كشف حيات در خارج از كره زمين استفاده كند. اين آژانس به تازگى اعلام كرده است در نظر دارد با استفاده از هوش مصنوعى به فضاپيماى «مارس اكسپرس» خود براى كشف علائمى از حيات بر روى سياره مريخ كمك كند. از ماه ژانويه ۲۰۰۵ كاوشگر «مارس اكسپرس» انبوهى از اطلاعات علمى به دست آورده و آنها را به زمين مخابره كرده است. در روش قديمى دانلود اطلاعات با استفاده از نرم افزارهاى برنامه ريزى شده و هدايت شده از سوى انسان براى توليد سلسله دستورات ارسال شده به «مارس اكسپرس» صورت مى گيرد كه البته اين روش وقت گير بوده و از لحاظ كيفى نيز چندان مطلوب نيست، اما اكنون يك وسيله هوش مصنوعى كه در انستيتو علوم و فناورى ذهنى در ايتاليا ابداع شده و MEXAR2 نام دارد به يك بخش مهم و پيوسته از سيستم برنامه ريزى مأموريت مارس اكسپرس تبديل شده است. اين دستاورد تازه، نقطه شروعى براى به كارگيرى مفاهيم خودكار جديد براى مأموريت هاى آتى و چالشى آژانس فضايى اروپاست.

پيش بينى لحظه «فوران پرتوهاى ايكس از ستاره هاى نوترونى»

گروهى از اخترشناسان هلندى با استفاده از ماهواره زمان بندى پرتوهاى ايكس روشى براى پيش بينى زمان انتشار انبوهى از پرتوهاى ايكس از ستاره هاى نوترونى ابداع كردند. دانشمندان مدت هاى طولانى انفجارات پرتوهاى ايكس را از حدود ۸۰ ستاره نوترونى مشاهده مى كردند اما هرگز نمى توانستند پيش بينى كنند كه اين انفجارات چه موقع اتفاق مى افتند. به تازگى پژوهشگران دانشگاه آمستردام ساعتى طراحى كردند كه به كمك آن مى توانند لحظه وقوع اين انفجارات را پيش بينى كند.

اختراع يك آلگوريتم جديد رده بندى تصوير

محققان گوگل آلگوريتمى را اختراع كرده اند كه مى تواند به روشى مشابه رده بندى صفحات وب، تصاوير را طبقه بندى كند. به گزارش نيويورك تايمز، دو محقق گوگل آلگوريتمى با عنوان VisualRank را ارائه كردند كه امكان رده بندى تصاوير را همانند روش آلگوريتم PageRank فراهم مى كند.PageRank نرم افزارى است كه براساس كليد واژه ها به رده بندى صفحات وب مى پردازد. در اين آلگوريتم جديد، تصاوير براساس جست وجوى پيكسل رنگ ها و برابر با موقعيت هاى مشابه و همچنين با مقايسه تصاوير در يك پايگاه اطلاعاتى رده بندى مى شوند.براين اساس با كمك يك نرم افزار تصويرنمايى، اين تصاوير با يكديگر مقايسه مى شوند و هر كدام بر اساس ارزش و بسامد بازديد از آنها در وب علامت گذارى مى شود.