امير محبوب

كلانشهر تهران، ماه هاى آغازين سال را در حالى پشت سر مى گذارد كه به رغم انتقاد مسئولان از اين كه تعريف كار فرهنگى در مجموعه شهرى اشتباه است و مردم ما نيازمند آموزش وظايف شهروندى هستند، تحولى در نوع عملكرد سازمان هاى متولى توسعه فرهنگى كلانشهر تهران مشاهده نشده است.
برخورد غير توده اى با مردم، رويكرد فرهنگى ـ اجتماعى و به ديگر سخن انسانى و كلان نگر به مديريت شهرى امرى ستودنى است ولى شعار فرهنگى بزرگ شهردارى تهران كه ناظر بر دو مقوله اخلاق شهروندى و شهروند اخلاق مدار است عرصه وسيعى را پيش روى مى گستراند و تحرك مضاعفى را مى طلبد. تحركى كه خروجى آن فراهم شدن زمينه بهبود مستمر كيفيت توليدات فرهنگى باشد و همچون بسيارى از مديران، كوشش ها، مصروف فروريختن آوار آمار كمى نگردد. به هنگامه اى كه نظام سلطه، سيطره فرهنگى خود را با انواع تكنيك هاى رسانه اى از مرجع سازى تبليغات غيرمستقيم در متن بازى هاى رايانه اى، برنامه هاى تلويزيونى ماهواره اى، فيلم ها و انيميشن هاى خارق العاده گرفته تا ايجاد واقعه مركزى و چينش وقايع پيرو متوالى براى هدايت افكار عمومى در پوشش هاى خبرى مى گستراند، مديريت شهرى ام القراى جهان اسلام با روندى بى شتاب همنوا با ديگر دستگاه هاى متولى امور فرهنگى و اجتماعى كشور همچنان بيلانش را تبيين رسالت و چشم انداز مى شمرد و بر برون داد كمى پاى مى فشرد.
تعريف و تحديد وظايف امرى مطلوب است اما نمى توان فعاليت هاى فرهنگى را چون طرح هاى عمرانى ارزشگذارى كرد.
اعتقادات مذهبى سابقه اى عميق و ديرپا در تار و پود اكثريت جامعه ايرانى داشته است اما آنچه دين گريزى و سقوط ارزش هاى اخلاقى در جوامع شهرنشين دنيا به عنوان پديده اى معاصر ناميده مى شود، عمل نكردن تعدادى از مردم جوامع شهرنشين به آداب و توصيه هاى اخلاقى و دينى است كه البته هر چند در كشور و كلانشهر ما اين مسئله كمرنگ است اما نمى توان با تكيه بر افزايش متراژ فرهنگسراها داد تحقق و استخراج اصول اخلاقى از منابع فرهنگى از طريق منابع موجود و جارى كردن نگرش اخلاق گرايانه در اجتماع براساس منشور اخلاق مدون را سر داد.
سطحى نگرى مبلغان فرهنگى و ادامه روش هاى سنتى بدون نوآورى و در نظر گرفتن مقتضيات نسل نو نه تنها به تعميق باورهاى ريشه اى و توسعه دين مدارى در اقشار مختلف جامعه نمى انجامد بلكه گاه نتايج معكوس نيز در پى دارد.
در جامعه اى كه خود در طى قرون پرچمدار نهضت هاى آزاديبخش و مروج آموزه هاى قرآنى بوده مضيق كردن خروجى فعاليت ها در حوزه نشر معارف دينى به تجهيزات و لوازم و اسبابى كه پيشترها به صورت خودجوش و مردمى تهيه مى شد نه در جهت تقويت سنت كه امرى تغافل گونه است. فرهنگ عاشورايى با تخصيص ميلياردها تومان به خريد سنج و دهل و كتل براى هيأت هاى مذهبى گسترش مى يابد و يا با بازآفرينى صحيح و روزآمد مفاهيم بلند نهضت حضرت سيدالشهدا (ع) و بهره گيرى از ابزارها و روش هاى نوين انتقال پيام فرهنگى
بديهى است در كلانشهر تهران با خرده فرهنگ هاى بسيار متنوع و تعاملات پيچيده انسانى آن، تعميق گرايشات مذهبى و باورهاى اخلاق مدار با تابلو و بلندگو و بيرق و گلاب رخ نمى دهد. عطر سيب هاى والت ديزنى و دريم وركز كجا و سيب كرم خورده و پلاسيده توده گراى مورد نظر برخى از مديران شهرى ما كجا.
به اذعان مسئولان امر مشكل سازمان هاى فرهنگى هنرى شهرى اين است كه بيشترين ميزان بودجه آنها صرف كاركنان مى شود و به توصيه مكرر سياستگذاران برنامه هاى شهرى بايد تعريف جديدى در ساختار اين سازمان ها صورت گيرد، اما در سياست كلى پنجمين دوره مديريتى اين مراكز، ثقل تلاش مديران بر حفظ روند جارى بوده است تا برنامه ها به طور طبيعى و حتى كمرنگ تر از روال گذشته ادامه يابد در حالى كه ايجاد توازن در برنامه ها و عدم شتابزدگى نبايد به ادامه نابسامان فعاليت ها منتهى گردد تا چون غبارانى كه نه مى نشينند و نه مى روند تنها راه را از پيش چشم مسافران گم كنيم. حضور قوى و مؤثر بخش خصوصى در برنامه سازى راديويى و تلويزيونى به منظور توسعه اخلاق شهروندى، ايجاد ايستگاه هاى سلامت براى ارائه انواع خدمات بهداشتى (كيسه هاى زباله و آموزش هاى مربوط به تفكيك و دفع انواع زباله ، ارائه فيلتر پارچه اى، كنترل سرپايى و رايگان شرايط جسمى شهروندان: قد، وزن، فشارخون و مسائل تنفسى و ارائه رايگان خدمات امداد و كمك هاى اوليه با همكارى هلال احمر) و زيست محيطى (توزيع رايگان نهال و كود و آموزش درختكارى و بررسى خاك با ارائه نمونه)، نورپردازى مناسب و تصويرسازى مطلوب در نماهاى شهرى براى حذف نازيبايى هاى بصرى شهر، توليد مستمر و خلاقانه پويانمايى و بازى هاى كم حجم در سطح توليدات جهانى با هدف توسعه فرهنگ دينى و هنجارسازى ارزش هاى اسلامى، آموزش همگانى براى ايجاد انواع شركت هاى سهامى و تعاونى توزيع، توليد و مصرف محله و پشتيبانى براى اخذ وام ها و تسهيلات از بخش هاى مختلف عمومى و دولتى به منظور توسعه پايدار محله ها با محوريت مساجد، همكارى نظام مند و مبتنى بر قانون با نيروى انتظامى و بهزيستى براى حمايت از زنان بى سرپرست و بد سرپرست گوشه اى از فعاليت هاى بى شمارى است كه مى تواند در توسعه واقعى فرهنگ شهرى با محوريت تقويت ارزش هاى دينى، روحيه تعاون، سلامت شهروندان و مقاومت فرهنگى جامعه شهرنشين در مقابل تهاجم دشمن صورت پذيرد. مگر نه اين است كه پيام نهضت عاشورا امر به معروف و نهى از منكر و زنده كردن ارزش هاى اسلام عزيز بود.
شمار دختران فرارى در كلانشهر تهران كه طيف سنى بيشتر آنان از ۱۶ تا ۱۸سال متغير است در نتيجه سياست هاى توسعه و اصلاحات بدون توجه به ارزش ها در سال هاى اخير۲۰ برابر شده است و سالانه ۱۲ درصد بر تعداد اين آسيب ديدگان اجتماعى شهر افزوده مى شود. در موضوع جرائم كه در نهاد يك مسئله فرهنگى اجتماعى به شمار مى رود در حالى كه در برخى شهرهاى بيش از هشت نوع جرم شناخته شده وجود ندارد، در تهران بيش از ۲۰۰ مورد از جرائم مختلف را شاهديم. حدود ۱۴۰ هزار معتاد تفننى، شاغل و حرفه اى، ۳۰۰ قاچاقچى عمده، هشت هزار توزيع كننده و تقريباً ۱۷ هزار نفر توزيع كننده خرد و كلان نيز در كنار پنج هزار معتاد ولگرد كارتن خواب رانده شده از منزل، شغل و جامعه در شهر پراكنده اند اين افراد مسبب بسيارى از جرائمى هستند كه در شهر روى مى دهد.
فارغ از تحليل هاى كيفى شرايط فرهنگى جامعه شهرى، آيا آمار كمى مذكور براى آن كه مسئولان امر اندكى از برج عاج خود به پائين بنگرند و در سال نوآورى و شكوفايى، نگرش هاى نو را پذيرا شوند و تكنيك هاى پيچيده رسانه اى براى هنجارسازى در عصر ارتباطات را جايگزين شيوه هاى فرهنگ سازى معيوب، مستقيم و غلط خود كنند كفايت نمى كند
آبشار نسل هاى تازه فرو مى ريزد و تهران بزرگ، كلانشهر رنگين و غول آساى تهران به استقبال بهاران مى رود. پيران به خشت خام ببينند كه آن كه پا به پاى تغييرات پياپى نيايد، روزى اين سبيل است، گرچه اندكند آنان كه پا بر جاده غبارآلود توسعه فرهنگى ـ اجتماعى شهر نهند، كسانى اند غيرالمغضوب عليهم ولاالضالين.

مسابقه « كتاب ها حرف مى زنند» با محوريت ايده هاى برتر در حوزه كتاب و كتابخوانى برگزار خواهد شد.
قائم مقام سازمان فرهنگى- هنرى شهردارى تهران در اين باره مى گويد: مسابقه با هدف نگاهى به وضعيت كتابخوانى در فرهنگ عمومى و جست وجوى راهكارهايى نوآورانه براى گسترش فرهنگ كتابخوانى برگزار مى شود. مجيد سرسنگى با اجرايى خواندن ايده ها و استخراج راهكارهاى عملى براى ارتقاى وضعيت كتابخوانى مى افزايد: در اين مسابقه، مشكل كتاب نخواندن، چرا كتاب نمى خوانيم چگونه كتابخوان شويم شاخص ها، تمارين و توصيه هاى خلاقيت و نوآورى بررسى مى شود. وى مهلت ارسال ايده ها را تا اواخر مهرماه ۸۷ اعلام كرده و مى گويد: مراسم معرفى برگزيدگان و اهداى جوايز در هفته كتاب و كتابخوانى برگزار مى شود. علاقه مندان مى توانند ايده هاى برتر خود را در حوزه كتاب و كتابخوانى به آدرس فرهنگسراى تفكر ارسال و يا آن را از طريق نشانى اينترنتى ۱۸۸۸tehran.ir.www ثبت كنند.

اسامى و نشانى ۲۲ كوچه خوب شهر از نگاه ۲۵۰۰ نفر شهروند كه به فراخوان شهردارى پاسخ داده اند، اعلام مى شود.
در حال حاضر، دستورالعمل موقت طراحى نما در مناطق توزيع شده است تا مناطق دراين باره اعلام نظر كنند و پس از آن، برنامه راهبردى طراحى شهرى آماده خواهد شد.
مديركل معمارى و ساختمان معاونت شهرسازى شهردارى تهران با بيان اين كه محل زندگى بايد دو شاخص مهم داشته باشد، مى گويد: براى زندگى مناسب در هر مكانى بايد محله از نظر طراحى شهرى مناسب و از كيفيت مطلوبى برخوردار باشد تا بتوان با امنيت در آن زندگى كرد.
مهندس عباس اخلاصى مى افزايد: به همين منظور از سال گذشته اقداماتى را آغاز كرديم و مسابقه نماى خوب از نگاه شهروندان برگزار و ۷۰۰ نماى برتر از نگاه شهروندان برگزيده شد.
وى با اشاره به اهميت مشاركت شهروندان در اجراى اين برنامه ها مى گويد: لازمه برنامه ريزى مناسب و پايدار در طراحى شهرى مشاركت مردم است، زيرا بدون نظر آنان، شهر خالى از روح مى شود و طراحى ها بر اساس تفكر عده محدودى از مهندسان و طراحان صورت مى گيرد.
اخلاصى ادامه مى دهد: امسال ۲۵۰۰ نفر در مسابقه كوچه خوب از نگاه شهروندان شركت كردند و نظرات دانشجويان نيز دراين باره دريافت شد كه ۲۲ ارديبهشت ماه، به تعداد ۲۲ منطقه تهران، يك كوچه خوب از نگاه شهروندان معرفى مى شود.