گفت و گو: حسين رمادان
منازعه خاورميانه وارد شصتمين سال خود شده است. در طول اين ۶ دهه ظهور جنبش هاى مبارز در دو سوى مرزهاى فلسطين اشغالى مانع از آن شده كه آرزوى پايه گذاران اين رژيم براى دستيابى امنيت به ثمر بنشيند. در سال جديد سران تل آويو در حالى جشن شصت سالگى استقرار اين رژيم اشغالگر را تدارك مى بينند كه نسل جديد از مبارزان اسلامى با پرچمدارى حماس و حزب الله، به ظرفيت بالايى از قدرت جهادى دست يافته اند. به گونه اى كه سران ارتش صهيونيستى و در رأس شان، ايهود باراك وزير جنگ اين رژيم، آشكارا از پايان سياست حذف حماس و حزب الله سخن مى رانند.
اكنون كه همه راهبردها و استراتژى هاى نظامى رژيم صهيونيستى براى انزواى مقاومت به بن بست انجاميده، دولتمردان تل آويو به ابزارهاى ديپلماسى و مذاكره براى فرونشاندن كانون هاى مبارزه توسل جسته اند. در همين راستا آنها مدتى است محور تلاش خويش را به گشودن راهى براى تماس و مصالحه با سوريه متمركز ساخته اند. به گونه اى كه در روزهاى اخير همزمان با تلاش ميانجيگران منطقه اى حتى برخى اعضاى كابينه از احتمال معامله بر سر جولان خبر داده اند.
در گفت وگويى با حجت الاسلام والمسلمين سيداحمد موسوى سفير كشورمان در سوريه مجموعه اين تحولات را به بحث گذاشتيم.
* رژيم اشغالگر با چه هدفى طرح سازش با سوريه را مطرح نموده و درموضوع واگذارى بلندى هاى جولان تا چه اندازه جدى است
دولت ائتلافى اولمرت در داخل با بحران جدى مشروعيت مواجه است به گونه اى كه اگر در شرايط كنونى انتخابات كنيست برگزار شود حزب كاديما در حدود ۱۴ كرسى و حزب ليكود به عنوان رقيب اصلى حزب كاديما ۲۹ كرسى پارلمان را از آن خود مى كند. نتانياهو دبيركل حزب ليكود از طرفداران جدى گفت وگوى صلح با سوريه است. مانور اخير اولمرت درخصوص اعلام آمادگى براى گفت وگوهاى صلح با سوريه با هدف خارج كردن ابتكار عمل از دست رهبران حزب رقيب (ليكود) است. بنابراين اولمرت اصالتى براى اين گفت وگوها قائل نيست. اما هدف خارجى اين پيشنهاد اولمرت، تلاش براى در هم شكستن هم پيمانى سوريه با ايران است. اگرچه ميانجيگران آمادگى اسرائيل براى گفت وگو با سوريه را مطرح كردند اما مقامات رژيم صهيونيستى در حاشيه اين پيشنهاد از كانال سياسى و ديپلماتيك پيش شرط هايى را براى طرف سورى از جمله، فاصله گرفتن دمشق از مقاومت و تهران و «عدم» حمايت از حزب الله لبنان و مقاومت فلسطينى مطرح نموده اند. مقامات سوريه اطمينان دارند كه اسرائيلى ها در پيشنهادات خود جدى نيستند، لذا هيچگونه تحركى كه اشتياق و رغبت دمشق براى از سرگيرى گفت وگوها را نشان دهد، مشاهده نشده است.
مقامات سوريه دريافتند آنها مى خواهند سوريه را تنها بگذارند تا بتوانند به راحتى آن را شكست دهند و اين كه اسرائيل هيچ وقت حاضر به امتياز دادن نبوده و نيست آنچه كه به زور گرفته بايد با زور از او گرفت.
* دمشق تحت چه شرايطى به ميانجيگرى اردوغان پاسخ مثبت داد
موضع سوريه در خصوص گفت وگو با اسرائيل بارها اعلام شده است. سوريه خواستار بازگرداندن بلندى هاى جولان و عقب نشينى نيروهاى اسرائيلى به مناطق قبل از ژوئن ۱۹۶۷ است. هرگونه مذاكره با طرف اسرائيلى تنها در چارچوب بازگرداندن اراضى اشغالى سوريه از طرف مقامات سوريه قابل پذيرش است. به عبارت ديگر، رهبرى سوريه مذاكره براى مذاكره را مردود مى داند. دمشق هر گونه پيش شرط براى آغاز مذاكرات را رد مى كند. با توجه به مواضع حكومت سوريه، بسيار بعيد به نظر مى رسد كه اسرائيلى ها حاضر به آغاز گفت وگوهاى صلح با سوريه باشند.
* در حالى كه سوريه با گزارش «سيا» در زمينه فعاليت هاى هسته اى بشدت مورد تهديد قرار گرفته از ديگر سو توسط رژيم اشغالگر به ميز مذاكرات فراخوانده شده است. تحليل شما از اين مواضع دوگانه چيست
همانگونه كه گفتم اسرائيلى ها به دنبال حل مشكلات داخلى خود به عنوان اولويت نخست هستند اما آمريكايى ها طرح انزواى سوريه را به عنوان اولويت سياست خارجى دنبال مى كنند. فضاسازى و جنگ روانى آمريكا درمورد برنامه هاى هسته اى سوريه درست پس از پيشنهاد اولمرت براى از سرگيرى گفت وگو با سوريه انجام شد. البته اين به معناى وجود اختلاف نظر ميان اسرائيل و آمريكا در مورد سوريه نيست. رژيم هاى يادشده خواستار سوريه اى منزوى و ضعيف هستند اما اولويت هاى هر يك به تغيير تاكتيك تعامل با سوريه منجر شده است. درواقع پيشنهاد آغاز گفت وگوهاى صلح از سوى رژيم صهيونيستى با پيش شرط هايى كه به آن اشاره شد، در كنه خود تضعيف سوريه را دنبال مى كند. براين اساس رژيم صهيونيستى و آمريكا با پيشنهاد آغاز گفت وگو تضعيف مقاومت سوريه را دنبال مى كنند.
* آيا در عرصه ديپلماسى اتفاق جديدى در خاورميانه در قالب آتش بس در حال وقوع است
به نظر مى رسد هدف تاكتيكى رژيم صهيونيستى براى آرام نگه داشتن اوضاع در دو جبهه داخلى (برقرارى آرامش در غزه) و خارجى (طرح گفت وگو با سوريه)، برقرارى آرامش موقت با هدف برگزارى جشن هاى شصتمين سالگرد اشغال فلسطين است. نشان دادن ثبات و آرامش فلسطين اشغالى از سوى صهيونيست ها به ميهمانان و مدعوين اين جشن براى اسرائيلى ها در چارچوب اهداف تاكتيكى بسيار حائز اهميت است.
در بعد استراتژيك، هدف اسرائيلى ها از تحركات سياسى اخير در قبال مقاومت فلسطين در غزه و طرح گفت وگوهاى صلح با سوريه، تلاش براى غيرفعال نمودن مقاومت در دو محور ياد شده است، در صورت غير فعال شدن مقاومت در فلسطين و سوريه، زمينه جدا شدن محورهاى مقاومت در منطقه هموار خواهد شد. در صورت تحقق اين سناريو تهديدات عليه ساير محورهاى مقاومت در خاورميانه افزايش خواهد يافت. اما دلايل و نشانه هاى بسيارى وجود دارد كه نشان مى دهد مقاومت فلسطينى و سوريه به اصول، مبانى و ارزش هاى مقاومت پايبند هستند و اهداف واقعى تحركات سياسى و ديپلماتيك رژيم صهيونيستى را به خوبى درك مى كنند و به هيچ قيمتى از مقاومت كه عمود خيمه عزت و سربلندى آنها است چشم پوشى نخواهند كرد.
* مذاكرات سوريه با طرف اسرائيلى چه تأثيرى بر مواضع اين كشور در خصوص مقاومت اسلامى در لبنان و فلسطين خواهد گذارد
رهبرى سوريه اهداف واقعى اسرائيلى ها از اعلام آمادگى براى مذاكره را به خوبى درك مى كنند. با توجه به مواضع اصولى سوريه به نظر مى رسد اين مذاكرات عملاً آغاز نشود و در صورت آغاز آشكار (غيرسرى) و غيرمستقيم خواهد بود كه مآلاً اهداف رژيم صهيونيستى را تأمين نخواهد كرد. بنابراين تأثير منفى بر مقاومت فلسطينى و لبنانى برجاى نخواهد گذاشت.
* سوريه در يك سال اخير درخصوص مسائل منطقه بويژه عراق، لبنان و فلسطين با طرف هاى عربى اختلافات جدى پيدا كرده است. آيا در مورد اختلافات به راه حل جديدى رسيده اند
در واقع اگر بخواهيم اين اختلافات را ريشه يابى كنيم به مسئله حمايت سوريه از مقاومت در رويارويى با طرح هاى آمريكا درمنطقه باز مى گردد. البته عوامل فرامنطقه اى در ايجاد و تعميق اختلافات نقش مهمى دارند. البته اين اختلافات باهوشيارى دولت هاى عربى منطقه بويژه سوريه در شرف كمرنگ شدن است. دولت هاى عربى منطقه به اين درك مشترك رسيده اند كه عوامل خارج از منطقه نمى توانند منافع آنها را تأمين نمايند. بنابراين، اين دولت ها به مشتركات توجه بيشترى داشته و به صورت طبيعى از عواملى كه به ايجاد اختلافات مى انجامد و يا اين اختلافات را دامن مى زند، دورى مى كنند. نشانه هاى اين رويكرد در رفتار دولت هاى عربى مشاهده مى شود. رياست دوره اى سوريه نيز بر اتحاديه عرب براى مدت يك سال ميلادى (۲۰۰۹-۲۰۰۸) بستر مناسبى را براى رفع سوء تفاهمات و اختلافات صحنه عربى فراهم نموده است.
* سوريه درمنازعات سه گانه (عراق ، لبنان و فلسطين ) داراى چه امكان و ظرفيت هايى است كه اين گونه نقش آن در مسائل منطقه اى مورد توجه قرار گرفته است
سوريه به محور مقاومت و ايستادگى تعلق دارد. همين جايگاه سوريه بر معادلات موجود در منازعات عراق، لبنان و فلسطين تأثير جدى بر جاى گذاشته و مى گذارد. براين اساس ، نقش سوريه مورد توجه طرف هاى بين المللى قرار گرفته است. به عبارت روشن تر هيچ يك از طرف هاى تأثيرگذار در منازعات منطقه اى نمى توانند نقش سوريه را ناديده گرفته و يا انكار نمايند. تحركاتى كه از سوى طرف هاى بين المللى به منظور رايزنى با مقامات سوريه درخصوص منازعات منطقه اى صورت مى گيرد، دليل روشنى بر جايگاه سوريه در معادلات منطقه است.
* آيا امكان توافق ميان سوريه و بازيگران عربى و فرامنطقه اى درباره منازعات خاورميانه وجود دارد
ريشه منازعات جارى در عراق، لبنان و فلسطين به مداخلات قدرت هاى فرامنطقه اى باز مى گردد. جمهورى اسلامى ايران بر اين باور است كه عدم دخالت در امور ملت هاى منطقه بويژه مردم عراق، لبنان و فلسطين موجب حل و فصل منازعات در اين مناطق خواهد شد. بنابراين، از ديدگاه جمهورى اسلامى ايران ريشه بحران ها ، منازعات و مصائب مردم منطقه مداخلات خارجى است. اگر اين دخالت ها متوقف بشود ، منطقه روى آرامش و آسايش را خواهد ديد.
عدم احترام نيروهاى مداخله گر خارجى به اراده ملت هاى منطقه براى تحقق مردم سالارى بومى و دينى منشأ بروز بحران و منازعه درخاورميانه است. ما نمونه مداخلات آشكار نيروها و عوامل خارجى در لبنان، فلسطين و عراق را شاهد هستيم. قدرت هاى مدعى دموكراسى بايد به انتخاب مردم منطقه احترام بگذارند.
* فكر مى كنيد تصميم تاريخى سوريه براى مذاكرات درباره جولان چه سيكلى را طى خواهد كرد
همانگونه كه اشاره شد سوريه با حكمت و درايت با اين پيشنهاد اسرائيلى ها برخورد نموده و به خوبى اين موضوع را اداره مى كند. رهبران سوريه تجارب گرانبهايى از منازعه چند دهه گذشته با رژيم صهيونيستى اندوخته اند. آنها نتايج و پيامدهاى توافقنامه اسلو، كمپ ديويد ۱ و ۲ را براى قضايا و حقوق ملت هاى عربى ديده اند، بنابراين با درايت با قضايا و طرح هايى كه براى منطقه در خارج از آن پخت و پز شده و يا مى شود، برخورد خواهند نمود. جمهورى اسلامى ايران با درك عميق از سياست هاى رهبرى سوريه، هيچگونه نگرانى نسبت به تحولات جارى ندارد و اطمينان دارد روابط دو ملت و دو نظام سوريه و ايران كه براساس مشتركات فراوان و پايبندى به اصول و تمسك به مقاومت پى ريزى شده است، با گسترش چالش هاى فرارو و توطئه هاى دشمنان تعميق و گسترش خواهد يافت و تحولات جارى هيچ گونه تأثير منفى براين روابط برادرانه و عميق فيمابين نخواهد گذاشت.
* دمشق و تهران در شرايط فعلى با چه چالش ها و فرصت هاى مشترك روبرو هستند
از بركات روابط دو ملت سوريه و ايران، درك مشترك از چالش ها و فرصت هاى فراروى است. دو ملت و دو نظام در سوريه و ايران، مقاومت را تنها گزينه موجود براى تحقق آرمان هاى خود و تأمين منافع و پاسدارى از حقوق حقه خود مى دانند. اين درك مشترك در نتيجه مقاومت و پاسدارى از آن به دست آمده است. پايبندى و التزام به مقاومت راهبرد ايده آل جهت تحقق آرمان هاى دولت و ملت سوريه و ايران است. تحقق آرمان هاى دو ملت به معناى تحقق آرمان هاى ملت هاى منطقه بويژه ملت هاى فلسطين و عراق است.

تيرى ميسان
طرح تشكيل اتحاديه مديترانه اى مهم ترين برگ بازى نيكلا ساركوزى در سياست خارجى است. اين طرح حركتى است كه بر اساس آن رئيس جمهور فرانسه تلاش دارد تا يك اتحاديه اروپايى در اطراف زوج انگليس و فرانسه ايجاد كند.
نيكلا ساركوزى پس از آنكه در تاريخ شش مه ۲۰۰۶ ميلادى به رياست جمهورى فرانسه برگزيده شد خطاب به طرفداران خود گفت با تشكيل اتحاديه مديترانه اى نفرت از اين منطقه از بين خواهد رفت و صلح جاى آن را خواهد گرفت.
در كوران مبارزه انتخاباتى طرح تشكيل اتحاديه مديترانه اى به عنوان نوعى تضمين براى پيروزى نيكلا ساركوزى مطرح شد اما ماه هاى گذشته تنها به برگزارى چند نشست بين المللى در اين زمينه گذشت.
اما واقعيتى كه در اين طرح ناگفته مانده اين است كه يك لابى تجارى قدرتمند براى حمايت از طرح ساركوزى تشكيل شد. صهيونيست ها به جد اميدوارند از چنين طرحى براى تحكيم روابط اسرائيل با كشورهاى اروپايى استفاده كنند.
البته يك علت پنهان پيشنهاد ساركوزى درباره تشكيل اتحاديه مديترانه اى بحث عضويت تركيه در اتحاديه اروپا بود. كشورهاى اروپايى پيش از هر چيز يكى از پيش شرط ها براى عضويت در اين اتحاديه را پايان دادن به حكومت ژنرال ها عنوان كردند. تركيه با توجه به كاستن از قدرت نظامى ها در اين كشور شرايط را براى عضويت در اتحاديه اروپا فراهم آورد و ژاك شيراك رئيس جمهور پيشين فرانسه در دفاع از مردم تركيه با عضويت اين كشور در اتحاديه اروپا موافقت كرد. اين در حالى است كه ساركوزى در اين مسير مانع تراشى كرد و براى خروج از اين بن بست پيشنهاد داد تركيه به جاى پيوستن به اتحاديه اروپا به اتحاديه مديترانه اى بپيوندد. هانرى گوئنو يكى از مشاوران ساركوزى نيز گفت ايجاد تحول در اتحاديه اروپا با توسعه اين اتحاديه در شرق بايد با توسعه اتحاديه اروپا در جنوب جبران شود كه در اين صورت نقشى محورى به فرانسه خواهد داد.
به هر حال طرح اتحاد مديترانه اى موضوعى است كه پاريس اميدوار است در سايه آن بتواند ضعف هاى بنيادين سياست خارجى خويش را رفع كند. برپايه اين طرح فرانسه نقشى محورى دراين زمينه ايفا خواهد كرد و اين كشور ازاين پس به عنوان يك قدرت دريايى در برابر انگليس سربرخواهد آورد و پايگاه هاى نظامى دريايى خود را در مديترانه افزايش خواهد داد.
در بعد ديگر اين طرح با انگيزه ايجاد موازنه بين شرق و جنوب اروپا بيانگر اين است كه بايد به لهستان و جمهورى چك اين نكته اعلام شود كه كمك هاى اساسى كه براى آنها در نظر گرفته شده بود به نفع مديترانه اى ها از بين خواهد رفت، زيرا هيچ كشورى در شرق اروپا كه به عضويت اين اتحاديه درآمده باشد دليلى براى از بين بردن اين كمك ها نخواهد داشت.
به همين دليل بود كه سخنان مشاور ساركوزى نه تنها با استقبال روبه رو نشد بلكه نگرانى هاى بسيارى نيز برانگيخت. حتى اين موضوع باعث واكنش ترك هايى شد كه عقيده داشتند «سيلى نقد به از حلواى نسيه».
از سوى ديگر كشورهاى اروپايى نيز با اين پيشنهاد مخالفت كردند زيرا عقيده داشتند هر گونه طرحى كه به عنوان رقيبى براى اتحاديه اروپا مطرح شود بايد از بين برود. اما ساركوزى با ايجاد اندكى تغيير در طرح پيشنهادى خود اعلام كرد طرح مديترانه اى باعث برطرف شدن اختلافات پيشين و در نهايت آشتى ملت ها خواهد شد. در واقع ساركوزى ادعا دارد با اين طرح و با استفاده از مشوق اقتصادى مى توان داروى تلخ اسرائيل را به كشورهاى عربى خوراند. دارويى كه هنوز پس از شصت سال به اعراب خورانده نشده است. اين در حالى است كه رؤساى كشورهايى نظير تونس، الجزاير و حتى تركيه با اين موضوع مخالفت كردند و از اين پس بود كه قدرت هاى عربى با كنار گذاشتن اختلاف نظرهاى خود يكصدا با اين طرح به مخالفت برخاستند.
درست است كه نخست وزيران ايتاليا و اسپانيا از طرح ساركوزى حمايت كردند، حتى رومانو پرودى در سخنانى ادعا كرد كه اين طرح به معناى بهانه و مفرى براى حل موضوع پيوستن تركيه به اتحاديه اروپا است اما واقعيت اين است كه اين طرح مخالفان جدى دارد. اين مخالفت ها آنگاه نمايان شد كه در تاريخ بيستم دسامبر ۲۰۰۷ ميلادى ساركوزى به همراه زاپاته رو و رومانو پرودى فراخوان رم را براى اجراى طرح اتحاديه مديترانه اى امضا كردند. آلمان ضمن انتقاد شديد از اين اقدام، فرانسه را متهم كرد كه قصد دارد اتحاد فرانسه و انگليس را جايگزين اتحاد آلمان و فرانسه كند و از طرح اتحاديه مديترانه اى به عنوان اسب تروا بر ضد آلمان استفاده كند و درنهايت آنگلا مركل صدر اعظم آلمان در اعتراض به اين پيشنهاد فرانسه بسيارى از ديدارهاى سياسى خود را با ساركوزى لغو كرد.