مايكل پريزنر‎/ ترجمه: پوراندخت مجلسى
من به روشنى نخستين كودكانى را كه در عراق ديدم به خاطر مى آورم. آنها مشغول جست و جو در يك تل زباله مشتعل بودند و غذاهاى دور ريخته شده و بسته ها را با عصبانيت از بين شعله ها بيرون مى كشيدند، پيش از اين كه ببينند داخل آنها چيست. در آن روز هاى اول تهاجم فكر مى كردم كه ما براى آنها، به نوعى، آسايش خواهيم آورد و فقر موجود را در حد امكان كاهش خواهيم داد. ولى بر عكس، اكنون پس از ۵ سال اشغال، بيكارى يا عدم اشتغال در عراق به شدت بالا رفته و به حدود ۷۰ درصد رسيده است؛ آنهايى هم كه كار مى كنند نه تنها از كمى دستمزد در رنجند بلكه در شرايطى كار مى كنند كه طى كردن ظاهراً ساده فاصله خانه تا محل كار، مى تواند به زندانى شدن، عليل شدن و يا مرگ شان بينجامد.
در زباله ها گشتن به عنوان راهى براى زنده ماندن براى عراقى ها يك واقعيت بى رحمانه شده است. ولى مبارزه آنها به خاطر بقا، وراى تحمل گرسنگى و فقر است. در چهارم مه بيش از ۵ سال پيش، ۳ كودك در ناحيه فقرزده شهرك صدر در بغداد، وقتى زباله ها را به اميد يافتن شيشه هاى خالى براى فروش مى گشتند يك هليكوپتر آمريكايى ظاهر شد، بالاى سرشان شيرجه رفت و مسلسل خود را به روى شان گشود. گلوله هايى كه براى از بين بردن ساختمان ها و خودروها طراحى شده بود، بدن هاى شان را پاره پاره كرد و آنها بر روى تلى از زباله كه اميدوار بودند از آن وسيله اى براى تغذيه خانواده خود به دست آورند، جان سپردند.
اشغال عراق نه تنها به خشونت مداومى در منطقه انجاميده است، بلكه اين كشور را در فقر جانكاهى فرو برده است. طبق گزارش ۲۰۰۷ آكسفام Oxfam تقريباً نيمى از عراقى ها در فقر مطلق زندگى مى كنند و هشت ميليون نفر به كمك هاى فورى نيازمندند. اين گزارش اعلام مى دارد كه «عراقى ها از نبود غذا، سرپناه، آب و بهداشت، خدمات درمانى، آموزش و پرورش و شغل رنج مى برند.»
سركوب به مقاومت انجاميده است
فقر شديد همراه با خشونت هاى روزانه، سركوب ارتش اشغالگر، به خاطر مقاومت هاى چريكى، به اوج رسيده است. رسانه هاى جمعى آمريكا- كه به منافع اقتصادى بانك ها، پنتاگون و وال استريت بى اعتنا نيستند- در تلاشند تا با اصطلاحات خود اين مقاومت را تفسير كنند. آنها همه اعتراض هايى كه عراقى ها به آمريكايى ها دارند را به القاعده نسبت مى دهند و يا به وفاداران صدام و يا .... پيام آنها اين است كه تلاشى كه براى خروج ارتش آمريكا شروع شده است به دليل عقب ماندگى عراقى هاست، نه شرايطى كه به وسيله خود آمريكايى ها در اين كشور به وجود آمده است. آنها وانمود مى كنند كه تنفر از آمريكايى ها به دليل جهالت مردم به وجود آمده است و آنهايى كه در برابر ادامه اشغال عراق مقاومت مى كنند و يا حق را به نيرو هاى مقاومت مى دهند، هنوز به اين واقعيت دست نيافته اند كه پذيرش حضور آمريكا برايشان صلح و سعادت مى آورد! مخالفت امروز عراقى ها با ادامه اشغال سرزمين شان به طبيعت آرمانگراى آنها تعبير مى شود و نه نتيجه ناگزير واقعيت هاى مادى و محسوس اشغال و سركوب.
براى شناخت مقاومت در عراق اين موضوع اساسى است كه درك كنيم كه مردم عراق جنگ عليه اشغال را خود انتخاب نكرده اند، آنها به دليل شرايط اقتصادى ايجاد شده بيش از يك دهه تحريم، تهاجم آمريكا، تاراج و غارت و شرايط سياسى اشغال، به اين كار وادار شده اند.
تاريخ طولانى مقاومت عراق عميقاً در خود آگاهى مردم ريشه دوانده است. قدرت حاكم بر عراق سعى مى كند مقاومت مردم عراق را غير مشروع جلوه دهد، با اين ادعا كه مردم عراق داراى قدرت سياسى اند و مى توانند صداى خود را از طريق «فرآيند هاى دموكراتيك» منتقل كنند. اين تصور كه چنين «دموكراسى» اى مشكلات مردم عراق را حل خواهد كرد يك تحريف آشكار واقعيت است. زيرا ساختار دموكراتيك تحت اشغال به عراقى ها مثلاً اين قدرت را نمى دهد كه رأى به خروج نيرو هاى اشغالگر بدهند.
واشنگتن طرح حكومت عراق را طورى نريخته است كه به تنهايى تكاليف خويش در باب امنيت و اداره امور عراق را به انجام رساند، بلكه اين ترتيبات طورى تنظيم شده كه منافع سلطه جويانه آمريكايى ها نيز بايد حفظ شود. مقامات آمريكايى عمداً اساس تشكيل دولت عراق را بر پايه اى گذاشتند كه بين مردم، طوايف و حكومت برخورد و دشمنى ايجاد شود. با زير پا گذاشتن قوانين انسان دوستانه بين المللى، دولت بوش، سازمان هاى سياسى عراق را بر پايه اختلافات فرقه اى و قومى بنا كرده است. دكتر سعيد حسن الموسوى نماينده سابق عراق در سازمان ملل متحد تأكيد دارد كه «اين سياست هدفش تغيير هويت ملى عراقى ها به يك هويت قومى ـ فرقه اى است و ايجاد خشونت و زد و خورد بين گروه هاى مختلف و منهدم كردن تار و پود اين كشور». اين سياست كه در قانون اساسى مورد حمايت آمريكا، مدون شده است عراق را بر اساس قوميت، به سه قسمت مجزا تقسيم كرده است.
توصيف ويژگى مقاومت عراق، از نظر كشور هاى سلطه گر هرچيزى است به جز مبارزه براى آزادى ملى. آنها هرچيزى را كه اشاره اى به هويت ملى مردم عراق دارد بى اعتبار جلوه مى دهند. ايالات متحده، اين تفكر فرقه اى را در عراق براى تقويت تفكر نژادى جا انداخته است، با اين هدف كه مردم عراق به سادگى يكديگر را به قتل برسانند. اگر نيرو هاى آمريكايى از عراق بيرون مى رفتند در واقع ديگر درگيرى هاى قومى وجود نمى داشت، زيرا ديگر اين اختلاف ها به وسيله نيرو هاى اشغال ترويج نمى شد.
يك مطالعه به وسيله نظاميان در نوامبر ۲۰۰۷ «كشف» كرده است كه عراقى ها از هر قوم و فرقه و مذهبى، اعتقاد دارند كه تهاجم ارتش آمريكا ريشه اصلى اختلافات آنهاست و خروج نيرو هاى اشغالگر را كليدى براى آشتى ملى مى دانند. (واشنگتن پست ۹ دسامبر ۲۰۰۷)
شكى نيست كه مردم عراق حق هرگونه مقاومت در مقابل اشغال را دارند و حق آزاد كردن كشورشان را از سركوب ملى به وسيله نيرو هاى اشغال. مردم آمريكا هم كه بيشترين فشار اقتصادى اين جنگ بر دوش آنهاست و براى شغل، آموزش و پرورش و خدمات درمانى- كه در اثر جنگ با عراق وضع بسيار اسفناكى يافته است- مبارزه مى كنند، وظيفه دارند از مقاومت عراقى ها عليه اشغال حمايت كنند، اشغالى كه اقتصاد عراقى ها، مدارس شان و بيمارستان هايشان را از بين برده است.
سربازان در ارتش آمريكا بايد متوجه باشند و تشخيص بدهند كه نبايد عليه عراقى ها كه از فقر و بى خانمانى و پى آمد هاى آن در شرايط بدى به سر مى برند، بجنگند بلكه بايد عليه ميلياردر هايى كه آنها را به خاطر منافع شان به جنگ مى فرستند، به مبارزه برخيزند. فعالانى كه صميمانه متعهدند به تلاش براى خاتمه اين جنگ ادامه دهند بايد در همبستگى با مردم عراق موضع بگيرند، كه در شرايط وحشتناك به وجود آمده از اشغال، درگير مبارزه اى قهرمانانه براى نجات ميهن هستند.
مايكل پريزنر كه خود در جنگ عراق به عنوان يك سرباز شركت داشته است، اكنون يكى از فعالان ضد جنگ است.

مهين السادات صمدى
با تلاش و پادرميانى يوسف رضا گيلانى ، نخست وزير تنش ميان دو گروه تشكيل دهنده كابينه ائتلافى پاكستان فروكش كرد و نواز شريف و زردارى در دو سوى اين دعوا از تصميم خويش براى جدايى عقب نشستند. اما اين كشمكش واقعيت هاى ديگرى را آشكار كرد از جمله اين كه دولت ائتلافى دو حزب مسلم ليگ و مردم در معرض چالش هاى درونى زيادى قرار دارند كه بخش غالبى از آن به رقابت هاى ديرين دو حزب و بخش ديگر از نحوه تفكر و روش سياسى آنان در برخورد با حاكميت بويژه شخص رئيس جمهور ، پرويز مشرف ناشى مى شود. حتى سير دعواى يك ماهه زردارى و نواز شريف در رأس دو حزب تشكيل دهنده اكثريت دولت و مجلس پاكستان اين مسئله را روشن كرد كه اتحاد دو حزب هر آن ممكن است با يك تلنگر دچار تزلزل شود. اين كه ۹ وزير حزب مسلم ليگ شاخه نواز پس از ناكامى مذاكره شان با شريك ائتلافى بر سر بازگشت قضات بركنار شده پاكستان، از سمت خود كناره گيرى كرده و دولت نونهال گيلانى را در عرض ۶ هفته پس از تشكيل با خطر انحلال روبه رو كردند نشان از عمق اين بحران دارد. اختلاف دو گروه بر سر مسئله بازگشت قضات بيش از همه از نوع نگاه دو جريان به نحوه مقابله با حريف مشترك شان درون حاكميت يعنى مشرف سرچشمه مى گيرد. حزب مسلم ليگ پاكستان به رهبرى نواز شريف در مواجهه با رئيس جمهور از ابتدا سياست حذفى را دنبال مى كند و براين اساس نواز شريف قبل و پس از انتخابات همچنان كناره گيرى مشرف را سرلوحه سياست خويش ساخته است. اين در حالى است كه طرفداران بى نظير بوتو با الهام از رهبر فقيدشان رقابتى همراه با تعامل را در رابطه با مشرف و نظاميان دنبال كرده اند. به همين دليل حتى با وجود ترور بوتو و دلخورى شديدى كه سران حزب مردم در زمينه اهمال مشرف درحفاظت از او داشتند اما ارتباط حزب با وى همچنان ادامه پيدا كرد.به اين صورت موضوع بازگشت قضات معزول پاكستان كه ماه نوامبر گذشته پس از اعمال وضع فوق العاده در اين كشور مشرف، آنها را بركنار كرد به معيار و مرزى براى تعيين نحوه مواجهه دو گروه مسلم ليگ و مردم با فرمانده سابق ارتش و رئيس جمهور كنونى تبديل شده است.البته هنوز هم به نظر نمى آيد كه حزب مسلم ليگ به در خواست هاى دولت گيلانى براى كوتاه آمدن و ملايمت در برخورد با مشرف پاسخ مثبت داده باشد. چنان كه صديق فاروق سخنگوى حزب مسلم ليگ شاخه نواز مى گويد حزب مردم پاكستان وابسته به بى نظير بوتو نخست وزير اسبق اين كشور بايد همچنان اقداماتى واقعى را در حل اين مسئله (بازگشت قضات به سمت هاى قبلى خود) بردارد. در حال حاضر حزب مسلم ليگ و شخص نواز شريف چنان مسئله بازگشت قضات را حيثيتى كرده است كه عقب نشينى از آن در واقع مفهوم يك ناكامى بزرگ را براى اين جريان در افكارعمومى تداعى مى كند.
نواز شريف كه سال ۱۹۹۹ در كودتاى مشرف سرنگون شد در يكى از نطق هايش بازگشت بدون قيد و شرط اين قضات پاكستانى بركنار شده به سمت هاى قبلى خود را كليد بركنارى مشرف و اولين آزمون بازگشت دموكراسى به پاكستان خواند. اين درحالى است كه دولت گيلانى به هيچ روى چنين نگاهى به دموكراسى در وضع بحرانى امروز پاكستان ندارد. آصف زردارى همسر بوتو كه به دليل صغر سنى فرزند بوتو فرمان هدايت حزب را دردست دارد در صحنه پاكستان به داشتن روحيه مدارا و مردى اهل معامله پنهان سياسى شهرت دارد به همين دليل تاكنون درزمينه برخورد با مشرف رويكردى محتاطانه داشته است. زردارى و ديگر جانشينان بوتو در اتخاذ اين تاكتيك مدارا همچنين نمى خواهند بار ديگر شاهد بى ثباتى در پاكستان باشند زيرا آنها به تجربه دريافته اند كه در پيش گرفتن سياست هاى حذفى و مواضع راديكال باعث تضعيف حزب مردم وابسته به بوتو خواهد شد. به همين دليل در پاسخ خواسته نواز شريف، زردارى خواستار آن شد تا احياى مجدد اين قضات با تصويب قانونى همراه باشد كه با سلب حق انحلال دولت از رئيس جمهور، قدرت وى را محدود مى كند. بنابراين در وضع فعلى حزب مردم بر خلاف نواز شريف در عين حال كه در پى مدارا با رأس هرم قدرت يعنى مشرف و ارتش است قصد آن ندارد كه با شريك ائتلافى خويش از در رقابت در آيد. با اين استراتژى حزب مردم پاكستان خواست وزيران حزب مسلم ليگ شاخه نواز هرچه سريعتر به كار خود بازگردند. واقعيت ديگرى كه از نگاه سران حزب مردم دور نمانده اين است كه اگر نواز شريف از دولت خارج شود، قدرت پرويز مشرف افزايش خواهد يافت. به هم خوردن ائتلاف نوپاى دولت گيلانى يك پيروزى كامل براى مشرف است و در چنين شرايطى اين رئيس جمهور پاكستان خواهد بود كه تلاش خواهد كرد براى پركردن اين خلأ قدرت وارد عمل شود و با فعال كردن احزاب مورد نظر خودش به نتيجه اى كه مى خواهد برسد و اين چيزى نيست كه بازماندگان بوتو كه با رنج بسيار و پرداخت هزينه هاى سنگين قدرت را دوباره به دست گرفته اند حاضر به پذيرش آن باشند.علاوه براين سياست طرف هاى خارجى و مشخصاً آمريكا و انگليس و عربستان كه دو حزب مردم و مسلم ليگ با هدايت آنها به قدرت بازگشته اند براين پايه است كه دولت ائتلافى آنها همچنان به عنوان يك نيروى توازن بخش در برابر قدرت مشرف ايفاى نقش كند. در همين راستا از سوى آمريكا ريچارد بوچر معاون وزير امور خارجه آمريكا در امور جنوب آسيا هدايت مذاكرات آشتى را برعهده داشت و به طور مستقيم با آصف على زردارى همسر بى نظير بوتو و شريك سياسى وى و نواز شريف در لندن پايتخت انگليس ديدار و گفت وگو كرد .