تكاپوى جهانى براى كاهش اثرات منفى گرانى غذا
گرسنه هاى دنيا گرسنه تر شدند
رشد روزافزون قيمت هاى مواد غذايى در جهان امروزه به يكى از دغدغه هاى جوامع بشرى تبديل شده است.
اين امر هرچند اقتصاد كشورهاى پيشرفته را نيز تحت تأثير قرار داده ولى تأثير آن بر اقتصاد كشورهاى فقير كه عمدتاً واردكننده مواد غذايى هستند به مراتب بيشتر بوده است.
قيمت اغلب مواد غذايى از ابتداى سال ۲۰۰۸ ميلادى روند كاملاً صعودى داشته، آمارها نشان مى دهد قيمت جهانى گندم نسبت به سال گذشته ۷۰ درصد، برنج ۱۱۲ درصد، جو ۳۵ درصد و شكر خام ۱۲۶ درصد رشد داشته است.
كارشناسان پيش بينى مى كنند در كوتاه مدت قيمت مواد غذايى همچنان افزايش يابد كه اين امر مى تواند ضربه مهلكى به فقراى جهان باشد.
نگرانى از اين پيش بينى ها مقامات سازمان هاى دولتى و نهادهاى بين المللى را به تكاپو براى يافتن راهكارهايى به منظور رفع اين بحران واداشته است.
گوردون براون نخست وزير انگليس
روزانه ۲۵ هزار نفر بر اثر بيماريها و عوارض ناشى از گرسنگى جان خود را از دست مى دهند. وقتى موادغذايى بيش از نيمى ازهزينه ها و مخارج خانواده هاى فقير را به خود اختصاص مى دهند، افزايش قيمت مى تواند براى ميليون ها نفر امرى ويرانگر باشد.
اخيراً در پى يافتن راه حل هايى براى مشكلات كوتاه مدت و ميان مدتى كه اين خانواده ها با آن مواجهند ميزبان جلسه اى با مشاركت كارشناسان برجسته، دانشمندان، توليدكنندگان موادغذايى و توزيع كنندگان در داونينگ استريت بودم.
بريتانيا تاكنون خواستار ۳۰ ميليون پوند كمك فورى به كشورهايى شده كه بيشترين آسيب را از تورم و افزايش بهاى موادغذايى ديده اند. بريتانيا همچنين خواستار ۲۵ ميليون پوند ديگر براى بهبود درآمدها شده است.
اما فراتر از اينها، دنيا نيازمند اقداماتى هماهنگ و تعهدى همه جانبه از سوى جامعه بين المللى است؛ پاسخى جهانى براى مهار اين فاجعه رو به رشد. ماه گذشته، بان كى مون دبير كل سازمان ملل خواستار تشكيل كميته اى بلندپايه دراين سازمان براى حل اين بحران شد و بانك جهانى نيز از آن حمايت كرد. همه اينها گام هايى ارزشمند است. در نامه اى به ياسوئو فوكودا نخست وزير ژاپن كه رياست جلسه كشورهاى گروه۸ (G8) را بر عهده خواهد داشت از وى خواستم كه براى ارائه يك طرح و برنامه با بانك جهانى، صندوق بين المللى پول و سازمان ملل همكارى كند.
ما نيازمند انقلاب دركشاورزى براى افزايش توليد در كشورهاى فقير هستيم. ما بايد كمك هاى سريع بانك جهانى و صندوق بين المللى پول به كشورهايى را كه از بهاى فزاينده واردات مواد غذايى رنج مى برند تضمين كنيم. زمانى كه در ماه ژوئيه G8 تشكيل جلسه مى دهد، بايد تا آن هنگام به توافقى تجارى كه بازارهاى كشورهاى غنى را به روى ديگران باز مى كند دست يافته باشيم تا از اين طريق بتوانيم به افزايش توليدات موادغذايى در كشورهاى فقير كمك كنيم.
ما در حال دستيابى به يك توافق هستيم اما تحقق آن مستلزم هدايت و رهبرى واقعى از سوى G8، سازمان ملل، اتحاديه اروپا، بانك جهانى و صندوق بين المللى پول است.
رابرت زوليك رئيس بانك جهانى
قيمت هاى فزاينده موادغذايى براى بيش از ۲ ميلياردنفر به يك تقلاى روزانه و مسئله مرگ و زندگى مبدل شده است. ارزيابى ما اين است كه بحران كنونى موادغذايى ۱۰۰ ميليون نفر را در فقرى شديدتر و عميق تر گرفتار آورد. اين بدان معناست كه تلاش هاى ۷سال گذشته ما براى غلبه بر فقر جهانى بر باد خواهد رفت. سواى از آمار و ارقام، اين به معناى نابودى زندگى و آينده بسيارى خواهد بود.
كشورهاى كمك كننده از هم اكنون بايد از درخواست برنامه جهانى غذا براى تأمين۷۵۵ ميليون دلار به منظور رفع نيازهاى ضرورى حمايت كنند. بدون اين پول، بسيارى ها از نظر معيشتى در مضيقه خواهند بود و بى ثباتى سياسى و خشونت هاى ناشى از افزايش بهاى موادغذايى فزونى خواهد يافت. از ديدگاه اين مردم، نظام بين المللى شكست خورده تلقى خواهد شد.
اما يك چالش بزرگتر نيز وجود خواهد داشت: غلبه بر گرسنگى و سوءتغذيه يعنى مهمترين عواملى كه سالانه ۳/۵ميليون كودك را به كام مرگ مى فرستد.
تاكنون وزراى بيش از ۱۵۰ كشور از «قرارداد جديد سياست جهانى غذا» حمايت كرده اند. بايد اين واژه ها را به عمل تبديل كنيم. اين قرارداد جديد مستلزم اقداماتى در كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت است: يعنى حمايت از شبكه هاى امن نظير تغذيه در مدارس، ارائه غذا در محل كار و برنامه هاى متعارف انتقال پول، افزايش توليدات كشاورزى و اقدامات تجارى در زمينه كاستن سوبسيدهاى بيهوده، احتكار، ممنوعيت صادرات و موانع تجارى. بانك جهانى به سهم خود، امسال وام به بخش كشاورزى آفريقا را دو برابر كرده و به ۸۰۰ ميليون دلار خواهد رساند. اين بانك درصدد تسهيل تأمين مالى سريع براى حمايت از فقرا و بويژه كشورهاى فقير است و مى كوشد از طريق بيمه به كشاورزان كمك كند تاخطراتى نظير خشكسالى را مديريت كنند. ما به همراه شركايمان در حال ايجاد «انقلاب سبز» در آفريقا هستيم تا كشورهاى آفريقايى ميزان بهره ورى خود را بالا برده وكشاورزان نيز چرخه فقر را بشكنند. همه اينها مسائل مهمى است كه جامعه بين المللى بايد براى آنها اقدام كنند. اما قبل از هر چيزى كمك كنندگان ابتدا بايد ۷۵۵ ميليون دلار پول مورد نياز را تأمين كنند. دنيا توان تحمل اين شرايط را دارد اما فقرا ندارند.
جفرى ساچز مدير انستيتوى زمين در دانشگاه كلمبيا
عصاره چالش مواد غذايى عبارتست از توليد غذاى بيشتر براى تأمين نيازهاى فزاينده دنيا و تضمين اينكه فقرا و طبقه آسيب پذير به اين مواد دسترسى خواهند داشت.
نخست، دنيا بايد بلافاصله يك صندوق ويژه براى كمك به فقيرترين كشاوزان دنيا بويژه در آفريقا تأسيس كند تا آنان بتوانند به كود، دانه و تسهيلات و تجهيزات آبيارى دسترسى يابند. در بسيارى از مناطق فقير و گرسنه مى توان توليدات غذايى را ظرف دوفصل دو يا سه برابر كرد. تمام «انقلاب هاى سبز» نظير آنچه كه در دهه۱۹۶۰ در هند رخ داد با ارائه كمك هاى ويژه به كشاورزان فقير آغاز شد.
دوم، آمريكا بايد انتقال سوبسيدها از غلات به اتانول را متوقف كند. اروپا نيز بايد سوبسيدها براى دانه هاى روغنى را كاهش دهد. سوم، دولت هاى سراسر دنيا بايد كشاورزان خود را يارى دهند تا محصولاتشان در برابر تغييرات جوى و بلاياى طبيعى سالم بمانند، براى نمونه از تكنيك هاى جديدى استفاده كنند. همچنين ضمانت هاى مالى براى توليدات كشاورزى بايد بهبود يابد. چهارم، بودجه هاى تحقيقاتى براى توليدات غذايى بويژه براى مناطق استوايى و خشك بايد تقويت شود. اميدهاى زيادى براى توسعه راهكارهايى مقابله با خشكسالى وجود دارد.
پنجم، كشورهاى صادركننده موادغذايى بايد از اعمال محدوديت بر صادرات غذايى كه بحران در كشورهاى وارد كننده را وخيم تر مى كند امتناع ورزند.
ششم، يونيسف و برنامه جهانى غذا بايد به گونه اى تقويت شوند كه بتوانند از طريق كمك هاى ضرورى غذايى، برنامه تغذيه مدارس و مكمل هاى غذايى شيوه هاى بهبود شرايط تغذيه براى فقرا، پناهندگان، آوارگان، سالخوردگان و بيماران را بهتر كنند.
يواخيم فون براون مديركل انستيتوى بين المللى تحقيقات سياست غذايى
يك خانواده بنگلادشى با درآمد روزانه ۵ دلارى، ۳ دلار را صرف غذا مى كند. افزايش بهاى مواد اساسى غذايى كه برخى تا ۵۰ درصد بالا رفته است، ۱/۵ دلار ديگر از قدرت خريد آنان را صرف خود مى كند. نتيجه آن كمبود تغذيه است.
پيش از اين بحران ۸۰۰ ميليون نفر با كمبود غذايى مواجه بودند. اما اينك اين رقم بسيار بالاتر رفته است. يأس و سرخوردگى تنها واكنش آنهاست و مردم بيش از ۳۰ كشور دست به اعتراض هاى خيابانى زده اند.
اكنون ما نيازمند يك برنامه «اقدام سه گانه» هستيم.
در كوتاه مدت، كشورهاى درحال توسعه بايد انتقالات درآمدها و موادغذايى و برنامه هاى تغذيه كودكان در طبقات فقير شهرى و روستايى را توسعه دهند. كشورهايى كه چنين برنامه هايى ندارند بايد هرچه سريعتر دست به كار شوند و برنامه هايى براى فقرا تنظيم كنند. كشورهاى كمك كننده نيز بايد كمك هاى خود براى توسعه غذايى را افزايش دهند.
دنيا نيازمند عزمى راسخ براى آرام كردن بازارهاست.
ممنوعيت و محدوديت صادرات بايد لغو شود. اين محدوديت ها براى كشورهاى وابسته به واردات غذايى زيان آور هستند. بايد سرمايه گذارى در بخش كشاورزى افزايش يابد تا مشكل عرضه پائين متوقف شود. كشورهاى توسعه يافته بايد سرمايه گذارى در بخش تحقيقات را با هدف كمك به افزايش بهره ورى افزايش دهند. كشورهاى درحال توسعه نيز بايد سرمايه گذارى ها در زيرساخت هاى روستايى و امكان دستيابى به دانه ها و كود براى كشاورزان را بالا ببرند. پول موردنياز براى اين سرمايه گذارى ها بسيار كلان خواهد بود زيرا مدت هاى مديدى است كه اين سرمايه گذارى ها ناديده گرفته شده است.
اين يك بحران جهانى و نيازمند يك پاسخ جهانى هماهنگ از سوى G8 در كنار كشورهاى بزرگى نظير چين، هند و برزيل و سازمان ملل است.
محمد يونس مدير بانك گرامين و برنده نوبل اقتصاد
همه نشانه ها حاكى از آن است كه بحران جارى موقتى نخواهد بود مگر آن كه به سرعت اقدامات جهانى اتخاذ شود. اگر چنين نشود بحران عميق تر شده و به مسيرهاى ديگر سرايت مى كند.
افزايش بى سابقه بهاى نفت، تشديد خشكسالى براثر تغييرات جوى، سيل ها و توفان ها و كاهش ذخاير جهانى غذا دست به دست هم داده و تورم و كمبود موادغذايى را به وجود آورده است. كاهش فقر جهانى در كشورهاى بزرگى نظير چين، هند و بنگلادش كه نيمى از جمعيت دنيا را درخود جاى داده اند باعث افزايش مصرف موادغذايى در ميان طبقه پردرآمد نوظهور و بالارفتن قيمت ها شده است. اين امر به زيان فقرا بويژه كودكان فقير تمام شده است.
بايد يك طرح اقدام جهانى براى تضمين عرضه غذا و كمك مالى به كشورهاى نيازمند به اجرا درآيد. مى توان ايده تأسيس يك بانك جهانى غذا را جدى گرفت. دبيركل سازمان ملل بايد پيشگام اين ابتكار باشد. آژانس هاى سازمان ملل مانند برنامه جهانى غذا، سازمان خواروبار و كشاورزى و يونيسف، بانك هاى توسعه بين المللى، بانك هاى توسعه منطقه اى، گروههاى تحقيقاتى مانند CGIAR و شركت هاى خصوصى توليدات غذايى بايد براى آماده كردن و اجراى اين طرح ها آماده شوند.
بايد اهداف مشترك را تعريف كرد تا بتوان به سرعت در مسير صحيح پيشرفت كرد.
بايد تأمين مالى بلندمدت را ارائه داد و مسير سياسى را تعيين كرد تا بتوان ورود تكنولوژى به عرصه كشاورزى به شيوه انقلاب سبز را ترغيب كرد. اكنون وقت آن است كه كشورهاى ثروتمند به سوبسيدهاى بيهوده كشاورزى پايان دهند.
افزايش بهاى نفت تأثير زيادى در افزايش بهاى غذا داشته است و اين روند ادامه خواهد يافت. ما براى حل اين بحران به راه حلى نياز داريم كه به بهاى نفت مرتبط باشد. صورتحساب نفتى هر كشورى روز به روز وسيع تر مى شود و با افزايش بهاى نفت پول كمترى براى واردات غذا باقى مى ماند.
با توجه به اين كه قيمت نفت بخش بزرگى از مشكل است پيشنهاد مى دهم كه هر كشور صادركننده نفت يك صندوق فقر و كشاورزى تأسيس كند و در ازاى فروش هر بشكه مبلغ ثابتى (مثلاً ۱۰ دلار) به اين صندوق واريز كند. اين مقدار بخش اندكى از ثروت كلان حاصل از افزايش قيمت هاى نفت است. اين صندوق مى تواند توسط كشور و ملت مؤسس اداره شود و ذخاير آن صرف ريشه كنى فقر، كمك به تحقيقات كشاورزى، حمايت از كارفرمايى و كارآفرينى اجتماعى و بهبود بخش هايى نظير مراقبت هاى بهداشتى، اشتغال، زنان، آب آشاميدنى سالم، فناورى اطلاعات و آموزش شود.
يوزت شيران مدير برنامه جهانى غذا
گرسنگى و سوء تغذيه بسرعت رشد پيدا كرده و افزايش قيمت مواد غذايى آن را تشديد مى كند. بسيارى از مصرف كنندگان فشارها را احساس مى كنند اما براى بسيارى از مصرف كنندگانى كه با درآمد روزانه كمتر از يك دلار زندگى مى كنند، اين به معناى فاجعه است. از بروندى و هائيتى گرفته تا افغانستان، فقيرترين فقرا آرد و نان خشك و كپك زده مى خورند و گاهى تا روزهاى متمادى غذاى سبك و بى خاصيت صرف مى كنند. حتى پيش از اين بحران، مردمان بسيار زيادى بودند كه گرسنه مى ماندند و سوء تغذيه داشتند. 850 ميليون نفر. برآورد مى شود كه ۱۰۰ ميليون ديگر به آنها اضافه شود.
برنامه جهانى غذا نيروى پيشرو در مبارزه با گرسنگى است كه ساليانه از بيش از ۹۰ ميليون نفر در برابر گرسنگى حمايت مى كند. اين اقدام كافى و مؤثر است و ما به استانداردهاى بالاى خود مفتخريم. اما درست زمانى كه دنيا نياز مبرمى به كمك هاى ما دارد اقداماتمان تضعيف شده است: كمك هاى ما تنها مى تواند براى خريد ۴۰ درصد از غذايى كه ۱۰ ماه پيش تأمين مى شد، كفايت كند. در ماه مارس در درخواستى فورى از رهبران جهان خواستم كه اين كمبودها را جبران كنند تا بتوانيم نياز ميليون ها انسان گرسنه اى را كه به آنها دسترسى داريم تأمين كنيم. همچنين بايد بودجه خود را ميلياردها دلار افزايش دهيم.
دنيا مصمم است تا ريشه چرخه گرسنگى را از بين ببرد. بسيارى از كشورها مانند مالاوى، سنگال و غنا دستاوردهاى زيادى در مبارزه با گرسنگى و سوء تغذيه داشته اند. ما از كمك هاى سخاوتمندانه اى كه در اختيارمان قرار گرفته ممنون هستيم اما هنوز راهى طولانى در پيش داريم. همچنين درخواست هايى براى كمك فورى به ميليون ها كشاورزى كه امسال كمتر كشت كرده اند، وجود دارد. آنها امسال به دليل بهاى بى سابقه كود و سوخت نتوانسته اند از عهده پرداخت هزينه ها برآيند. سال ۲۰۰۴ زمانى كه سونامى آسيا به ميليون ها انسان خسارت زد كشورهاى دنيا به سرعت ۱۲ ميليارددلار كمك كردند. من مى گويم كه بحران جارى يك سونامى آرام است كه مرزى نمى شناسد.
هيچ كس نمى خواهد كه وابسته باشد اما ما بايد به گرسنگان كمك كنيم تا به يارى خود برسند. برنامه جهانى غذا با خريد ۸۰ درصد از خريدهاى غذايى خود از كشاورزان كشورهاى در حال توسعه انقلابى در كمك هاى غذايى ايجاد كرده است. همان گونه كه در ميانمار شاهد بوديد با استفاده از شبكه هواپيمايى، كشتيرانى و هلى كوپترهاى برنامه جهانى غذا و در صورت لزوم با استفاده چارپايان موادغذايى لازم را به نيازمندان تحويل دهيم. اما اين بايد يك زنگ بيدار باش به شمار آيد و بايد بحران گرسنگى را يك بار براى هميشه از بين ببريم.
ژاك ديوف مديركل سازمان خواروبار و كشاورزى سازمان ملل
فائو خواستار برگزارى نشستى با حضور رهبران جهان در رم از سوم تا پنجم ژوئن به منظور يافتن راه حل براى حل اين بحران شده است. ضرورى ترين اقدام آن است كه دانه و كود لازم را به آسيب پذيرين كشورها برسانيم تا آنها برداشت محصولات خود را بهبود بخشند. اين اقدام نيازمند ۱/۷ ميليارددلار بودجه است.
در نگاه به آينده، بايد سياست هاى سرمايه گذارى، تجارى و كمكى را كه در دو دهه گذشته سبب كاهش رشد كشاورزى در بسيارى از كشورهاى در حال توسعه شده است متوقف كنيم. اكنون زمان مناسبى است زيرا قيمت هاى بالا جاذبه سرمايه گذارى در بخش كشاورزى را بالا برده است.
اين واقعيت نه تنها تهديدى براى حيات بسيارى از انسان هاست بلكه فرصتى براى آغاز سرفصلى تازه در كشاورزى نيز هست و از طريق آن مى توان به بيش از يك ميليارد كشاورز فقير كمك كرد تا زندگى مناسبى را براى خود و خانواده هايشان بسازند.
اين مسئله به معناى سرمايه گذارى هاى كلان در زيرساخت هاى كشورها بويژه در بخش آبيارى است زيرا كنترل آب حائز اهميت فراوان است. افزايش تسهيلات ذخيره سازى، ارتباطات، حمل ونقل و راه ها نيز ضرورى است چرا كه اگر كشاورزان نتوانند توليدات خود را به بازار برسانند نمى توانند از قيمت هاى بالا استفاده كنند.
علاوه بر اين، تلاش پايدار براى بهبود تحقيقات كشاورزى هم امرى ضرورى است. اكنون كه فرصتى دست داده تا رنسانسى كشاورزى ايجاد كنيم و حيات صدها ميليون كشاورز را بهبود بخشيده و براى آينده برنامه ريزى كنيم نبايد اين شانس بزرگ را از دست بدهيم. اگر اين فرصت را از دست بدهيم ايجاد يك بحران فجيع تر در ساليان آينده اجتناب ناپذير خواهد بود.