|
در گفت وگو با سرپرست مديريت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامى سازمان بورس مطرح شد
بانك هاى خصوصى متقاضى انتشار اوراق رهنى
|
|
|
حركت در مسير تعديل بازار مسكن، هدفى بود كه به دنبال آن تشكيل بازار رهن ثانويه مسكن و انتشار اوراق رهنى در دستور كار مجريان اين طرح قرار گرفت. اجراى اين طرح يعنى تشكيل بازار رهن ثانويه مسكن اقدامى است كه انجام آن در ماه هاى گذشته همواره مطرح بوده، اما به دليل فراهم نبودن زيرساخت هاى لازم هنوز در مرحله عملى قرار نگرفته است.براين اساس تشكيل اين بازار و انتشار اوراق رهنى بازتاب هاى مثبتى را هم در بخش و هم در بازار سرمايه به دنبال خود مى آورد. بازتاب هايى كه بخشى از آن را مى توان در افزايش قدرت وام دهى بانك ها و به دنبال آن رونق ساخت و ساز جست وجو كرد.در اين بازار بخشى از دارايى بانك ها تبديل به اوراق بهادار براى خريد و فروش در بازار سرمايه مى شود. اوراقى كه در بازارهاى مالى دنيا به اوراق رهنى با پشتوانه دارايى ها معروف هستند.اين اقدام كه با هدف كنترل تورم در بازار مسكن و پاسخ به تقاضاهاى بالقوه در اين بخش از حدود هشت ماه پيش مطرح شد بخش هاى مختلفى از جمله سازمان بورس اوراق بهادار و وزارت اقتصاد را درگير خود كرده، به همين منظور و براى تشريح نحوه عملكرد اوراق رهنى و آخرين اقدامات انجام شده در اين خصوص گفت وگويى را با على سعيدى سرپرست مديريت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامى سازمان بورس انجام داديم،كه در پى مى آيد: براى سؤال اول نحوه عملكرد اوراق رهنى و الزام انتشار اين اوراق را توضيح دهيد اين اوراق در بازارهاى مالى دنيا به اوراق رهنى با پشتوانه دارايى هاى معروف هستند و به عنوان يكى از بهترين ابزارها براى افزايش منابع مالى محسوب مى شوند.براين اساس در طرح بازار رهن ثانويه در ايران بانك هاى اعطاكننده تسهيلات مسكن مى توانند، مطالبات خود را كه حاصل از اعطاى وام هاى مسكن است را از طريق صدور و انتشار اوراق رهنى به فروش برسانند و بهترين محل براى فروش اين اوراق همان بورس اوراق بهادار است. نگاهى كوتاه به نحوه عملكرد اين اوراق نشان مى دهد محدوديت بانك ها نسبت به پرداخت تسهيلات در بخش مسكن و افزايش تقاضا در اين بخش همزمان با رشد قيمت مسكن مهمترين دليل و الزام به كارگيرى از اين ابزار جديد است. هدف از طراحى اين اوراق در بازار سرمايه چه بود با توجه به قانون اوراق مشاركت، قوانين مالياتى و مقررات موجود براى ايجاد بازار رهن ثانويه، اوراق رهنى به عنوان ابزار پولى ديگر در كنار ساير ابزارهاى مالى طراحى شد.براين اساس اوراق رهنى تحت پوشش مالياتى سود دارندگان اوراق مشاركت قرار گرفته و در كنار ساير ابزارهاى پولى و مالى از جمله اوراق مشاركت سهام و سپرده هاى بانكى امكان فعاليت را در بازار پيدا مى كنند. به غير بانك ها كدام بخش ها، امكان انتشار اوراق رهنى را دارند شركت هاى سرمايه گذارى بانك ها كه با توجه به مقررات امكان انتشار اوراق مشاركت را دارند مى توانند نسبت به انتشار اوراق رهنى اقدام كنند. اين عقود در بخش عقود اسلامى از نوع خريد دين هستند به اين ترتيب بانك ها مى توانند مطالباتى را كه در سال هاى آينده از محل اقساط دريافتى تسهيلات مسكن دريافت مى كنند را نقد كنند.همچنين براساس آئين نامه اجرايى ماده (۱۷) قانون تنظيم بخشى از مقررات تسهيل نوسازى صنايع كشور، شركت هاى سرمايه گذارى كه به امر مديريت سبد اوراق مى پردازند، امكان انتشار اوراق مشاركت را نخواهند داشت. انتشار اين اوراق چه منفعتى براى بانك ها دارد اصلاح ساختار ترازنامه، امكان پرداخت تسهيلات بيشتر در بخش مسكن از جمله بازتاب هاى مثبت انتشار اوراق رهنى براى بانك ها است. آيا انتشار اين اوراق برخلاف پيش بينى ها موجب افزايش تورم در بخش مسكن و شدت گرفتن تقاضا نمى شود خير، دليل آن هم پرداخت تسهيلات حاصل از انتشار اين اوراق در بخش ساختارساز است. با توجه به اين كه نقد شوندگى اوراق رهنى منوط به معامله آن در بورس است چه تدبيرى را براى جذابيت آن اتخاذ كرده ايد از آنجا كه مهم ترين عامل مطلوب شدن و جذابيت اوراق سود پرداختى آن است، بايد با توجه به شرايط موجود نرخ اين اوراق در مقايسه با نرخ هاى فعلى اوراق مشاركت تفاوت قابل ملاحظه اى داشته باشد.در عين حال با توجه به اين كه بازخريد اين اوراق به قيمت اسمى تضمين نشده و همانطور كه گفتيد داراى ريسك نقدشوندگى و ريسك قيمت است نرخ سود بايد متناسب با سود مورد انتظار سرمايه گذاران تعيين شود. كدام بانك ها تاكنون درخواست استفاده از اين اوراق را داده اند به غير از دو بانك ملى و مسكن كه درخواست انتشار ۱۵۰۰ ميلياردتومان اوراق رهنى را داده اند تمام بانك هاى خصوصى نيز درخواست خود را در اين خصوص مطرح كرده اند، اما منتظر اقدام بانك هاى دولتى هستند. سود اين اوراق بر چه اساسى تعيين مى شود شركت هاى تأمين سرمايه كه اوراق را توزيع مى كنند با توجه به مشخصات قرارداد نرخ اوراق را بازاريابى كرده و سود اوراق را تعيين مى كنند و در صورت انجام اين شيوه استاندارد، انتشار اوراق رهنى موفقيت آميز خواهد بود. بهتراست كمى هم از برنامه هاى مركز پژوهش توسعه مطالعات اسلامى سازمان در سال جديد بگوييد بررسى سه ابراز مالى جديد شامل اوراق ساخت يا صكوك استصناع، اوراق وقفى و مرابحه از مهم ترين فعاليت هاى اين مديريت در حوزه اوراق بهادار اسلامى در سال جارى است. براين اساس كارشناسان مديريت مركز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامى سازمان بورس، تاكنون چندين مذاكره را با مسئولان سازمان اوقاف و امور خيريه براى انتشار اوراق وقفى برگزار كرده اند تا اين اوراق، طراحى و مراحل تصويب آن در شوراى عالى بورس انجام شود. همچنين شوراى عالى بورس در اواخر سال گذشته، انتشار اوراق اجاره را تصويب كرد كه در صورت رفع مسائل مالياتى آن، اين اوراق در بازار منتشر خواهد شد. فرهنگ سازى هم يكى ديگر از مهم ترين اهداف مديريت مركز پژوهش، توسعه و مطالعات سازمان بورس اوراق بهادار است.
|