ترجمه: هرمز برادران
گرهارد شرودر را جهان سياست با نطق هاى ضدجنگش زمانى كه جورج بوش رئيس جمهور آمريكا ارتش آمريكا را به سوى عراق گسيل داشت مى شناسد. سياستمدارى كه آن روز پا به پاى زوج فرانسوى خويش، ژاك شيراك تصوير دوقدرت ضد جنگ را از برلين و پاريس در ذهن ها ثبت كرد. گرهارد فريتس كورث شرودر سياستمدار آلمانى از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۵ كرسى صدارت آلمان را در اختيار داشت. وى سياست خارجى اين كشور اروپاى غربى را ميان شرق و غرب تقسيم كرد و توازن بخشيد و در عرصه داخلى اصلاحات اجتماعى و اقتصادى قابل تأملى را برنامه ريزى كرد كه عمدتاً نتايج آن نزد آلمانى ها مطلوب و خوشايند تلقى شد. شرودر در دوران صدارتش از جمله رهبرانى بود كه ضمن تعامل با غرب مراودات نزديكى با روسيه نيز داشت به گونه اى كه در آلمان برخى نسبت به اين مناسبات تنگاتنگ بدبين شده و آن را عامل گرايش فزاينده به روس ها بويژه در بخش انرژى مى دانستند. به هر حال شرودر پس از دوران صدارت اعظمى همچنان در عرصه سياست فعال بود و از جمله فعاليت هاى پردامنه او تلاش براى توسعه پيوند مسكو و برلين است. شرودر هنگامى كه صدراعظم آلمان بود از احداث خط لوله «نورد استريم» كه گاز طبيعى روسيه را مستقيماً به آلمانى ها مى رساند حمايت فراوانى به عمل آورد. او تنها چند هفته پيش از پايان صدارتش در اكتبر ۲۰۰۵ طرح احداث اين خط لوله را به تصويب پارلمان رساند و پس از آن براى تحقق برنامه هاى باقى مانده به شركت گاز پروم روسيه ملحق شد و رياست كميته سهامداران آن را بر عهده گرفت. نورد استريم يك مسير ترانزيتى جديد است كه با دور زدن كشورهاى حوزه درياى بالتيك گاز طبيعى را بدون واسطه اين كشورها به آلمان منتقل مى كند . اين واقعيت شديدترين انتقادات را عليه آن برانگيخت. اما اين پروژه زمانى ابعاد گسترده تر يافت كه شرودر به آن پيوست و علاوه بر سياستمداران آلمانى، مطبوعات و دولتمردان آمريكايى و اروپايى نيز تصميم وى را به چالش كشيدند. با اين حال ارتباطات وى با ولاديميرپوتين نخست وزير و ديميترى مدودف رئيس جمهور جديد روسيه در قالب اين پروژه شكل گرفت و بسيارى از كانال هاى ارتباطى ميان آلمان و روسيه به كمك او به وجود آمده است. نظر به اين ويژگى ها و تمايل هميشگى وى به همگام بودن با روس ها خبرگزارى روسى ريانووستى در گفت وگويى با شرودر نظرات وى را درباره جابه جايى قدرت در روسيه و مسير احتمالى سياست هاى اين كشور در آينده جويا شود.
* شما روابط خوبى با ولاديمير پوتين داريد. اما با ديميترى مدودف چطور شايد او را هم خوب بشناسيد زيرا وى يكى از رؤساى گاز پروم بود.
سال هاست كه مدودف را مى شناسم و احترام فراوانى برايش قائلم چرا كه وى مردى صادق و خوش مشرب و آماده گفت وگو در چارچوب اصول است. مدودف در مقام معاون اول نخست وزيرى نشان داد كه در سياست هاى اقتصادى و اجتماعى فردى كار كشته است و در اجراى تصميماتش نيز عزمى راسخ دارد. وى عنوان كرده كه استحكام دولت بر مبناى قانونى يكى از اولويت هايش است. يقين دارم كه به اين هدفش دست خواهد يافت. ترديدى نيست كه در جلسات متعدد در خارج از كشورش تجارب كافى در عرصه جهانى اندوخته است. وى مسيرى را كه روسيه به عنوان يك شريك پايدار و قابل اعتماد در سياست بين المللى و نيز به عنوان عنصر G8 در پيش گرفته ادامه خواهد داد. موضوعات و مسائل بين المللى پيچيده اى وجود دارد كه تنها با مشاركت روسيه حل و فصل خواهد شد كه عدم اشاعه تسليحات كشتار جمعى، حل مناقشات خاورميانه و تغييرات جوى از آن جمله است. ترديدى ندارم كه روسيه تحت رهبرى مدودف كمك شايانى به حل اين مسائل خواهد كرد.
* غرب بر اين باور است كه مدودف رئيس جمهورى ليبرال تر از پوتين خواهد بود. شما در اين باره چه نگرشى داريد
من هيچ تفاوت سياسى ميان پوتين و مدودف نمى بينم. آنان تاكنون مشتركاً سياست هاى روسيه را تعيين كرده اند. غرب اغلب سياست ها و باورهاى پوتين را نادرست تعبير مى كند. ترديدى وجود ندارد كه روسيه نسبت به دوران پيش از رياست جمهورى پوتين بازتر، دموكراتيك تر، باثبات تر و موفق تر شده است. رئيس جمهور جديد همان گونه كه اعلام كرده است كم و بيش سياست هاى پوتين را تداوم خواهد بخشيد. اين تصميم درستى است. در چند سال گذشته، روسيه برخلاف ساير كشورهاى دنيا از ثبات برخوردار بوده است. اطمينان دارم كه روسيه در دوران مدودف با ثبات باقى مى ماند.
* در آستانه اجلاس اخير ناتو در بخارست، آلمان، فرانسه و برخى ديگر از كشورهاى اروپايى با الحاق فورى اوكراين و گرجستان با طرح اقدام عضويت ناتو مخالفت كردند. با اين حال، ناتو اعلام كرد كه درهاى آن به روى هر كشورى باز است و وعده داد كه از پايان سال جارى ميلادى مذاكرات در اين باره را از سر گيرد. اوكراين و گرجستان چه شانسى براى پيوستن به ناتو دارند آيا آلمان در اين زمينه با متحدانش در ناتو كنار خواهد آمد يا موضع روسيه را كه بشدت مخالف پيشروى ناتو به سوى مرزهايش است، مدنظر قرار خواهد داد
بسيارى از كشورها از جمله برخى اعضاى ناتو نسبت به ورود اوكراين و گرجستان به ناتو بدبين هستند. من هم ديد خوبى ندارم. بسيارى از مردم اوكراين با پيوستن به ناتو مخالفند. اوضاع سياسى داخلى گرجستان هم مبهم و بى ثبات است و افزون بر اين مناقشات بزرگى دارد كه نمى تواند آنها را با خود به ناتو ببرد. توصيه مى كنم از هر اقدامى كه احتمالاً به محصور كردن يا بازدارندگى در برابر روسيه تعبير مى شود امتناع شود. عضويت اين كشورها در ناتو به عنوان گامى در اين جهت تفسير خواهد شد.
* استقلال يكجانبه كوزوو هنوز از حمايت گسترده بين المللى برخوردار نشده است. علاوه بر اين، برخى كشورها از جمله تعدادى از اعضاى اتحاديه اروپا تأكيد مى كنند كه اقدام مقامات كوزوو نقض حقوق بين المللى و قطعنامه ۱۲۴۴ شوراى امنيت سازمان ملل است. مسكو معتقد است كشورهايى كه قوياً از استقلال كوزوو حمايت كرده اند نتوانسته اند دليل خود مبنى بر استثنا بودن وضعيت كوزوو را تشريح كنند. آيا شما هم بر اين باوريد كه اين يك وضعيت استثنايى است آيا پيش بينى مى كنيد كه اين مسئله محرك واكنش هاى زنجيره اى در ساير مناطقى شود كه با «مناقشات معلق» روبه رو هستند
يقيناً بسيارى از اعضاى اتحاديه اروپا و آمريكا با شناسايى استقلال كوزوو مشكلات فراوانى ايجاد كرده اند. منظور من فقط كوزوو نيست بلكه مناقشاتى را كه شما هم به آنها اشاره كرديد دربرمى گيرد. از نظر من اين اقدام اشتباه بود زيرا زودهنگام بود. گزينه هاى ديگرى هم وجود داشت. به نظر من، صربستان اگر اراده كند به عضويت اتحاديه اروپا پذيرفته مى شود. كوزوو مى توانست به مثابه بخشى از صربستان به اتحاديه اروپا ملحق شود يا پس از الحاق صربستان به اين اتحاديه استقلال خود را اعلام دارد. در هر صورت، اين مناقشه بدون مشاركت نيروهاى اروپاگراى تيم بوريس تاديچ رئيس جمهور صربستان حل نخواهد شد. اما شناسايى كوزوو اين نيروها را تضعيف كرده است، شايد آنقدر ضعيف كه به زودى مجبور خواهيم شد با يك كوزووى منزوى و غيرقابل پيش بينى مواجه شويم. صادقانه بگويم، واقعاً حيف شد كه اتحاديه اروپا از رويكرد آمريكا در قبال اين مسئله تبعيت كرد. اين تصميم احياناً به ميل آمريكا بود اما هرگز به نفع اروپا نشد.
* برخى از همسايگان آلمان اين كشور را به جانبدارى از روسيه در خط لوله «نورد استريم» متهم مى كنند. آيا به راستى نورد استريم تا به اين اندازه براى لهستان، كشورهاى حوزه بالتيك و سوئد خطرناك است آنها تمام هم و غم خود را به كار بسته اند تا مانع از احداث اين خط لوله شوند. آيا اين پروژه طبق برنامه تعيين شده اجرايى خواهد شد. يعنى خط اول آن تا ۲۰۱۱ و خط دوم تا ۲۰۱۲
نورد استريم عليه هيچ كشورى جريان پيدا نخواهد كرد. برعكس، كمك فراوانى در عرضه قابل اعتماد گاز طبيعى به اروپا خواهد كرد. اين يك پروژه روسى ـ اروپايى است تا يك پروژه روسى ـ آلمانى. به همين دليل است كه اتحاديه اروپا نورد استريم را به نفع تمام اروپا مى داند. بنابراين تمام اعضاى اتحاديه بايد از آن حمايت كنند. نيازى به گفتن نيست كه احداث اين خط لوله گازى و عملياتى شدن آن براساس تمام استانداردهاى زيست محيطى خواهد بود. پيش بينى مى كنيم كه تسريع پروژه احداث و گفت وگوهاى فشرده با ساير كشورها اين امكان را به ما مى دهد كه در سال ۲۰۱۱ عرضه گاز را آغاز كنيم.

رايان السى
ردپاى صاحبان صنايع تسليحاتى آمريكا را همه جا مى توان ديد حتى در مبارزات انتخاباتى امروز آمريكا. امروز كمتر كسى در ميان نخبگان يا عامه مردم آمريكا نقش اين گروه را در گردش تصميم هاى كنگره و كاخ سفيد انكار مى كند. بنابراين مك كين، اوباما و هيلارى هر سه مى دانند كه بى اعتنا به نقش اين جريان نمى توانند آينده سياسى خويش را رقم بزنند.
اما در ميدان مبارزه انتخاباتى سروكله اين گروه افسانه اى زمانى پيدا شد كه بحث كانديدا ها به موضوع حساس حمل سلاح كشيده شد.
نخستين خبر ها حاكى از اين بود كه لابى حاميان صنايع تسليحاتى در اين مبارزه جانب مك كين را گرفته اند به اين دليل ساده كه آنها سياست هاى دو كانديداى ديگر دموكرات ها را كاملاً به ضرر خويش مى بينند. رسانه هاى آمريكا خبر دادند كه اين گروه نخستين واكنش را از طريق انجمن ملى سلاح آمريكا در نشست سالانه خود در كنتاكى نشان داده است به اين صورت كه بيشتر توجه خود را به آماده كردن اعضاى خود براى شكست دادن باراك اوباما و هيلارى كلينتون نامزدهاى دموكرات در انتخابات رياست جمهورى ماه نوامبر معطوف كرد. در اين نشست رهبران انجمن ملى سلاح آمريكا هشدار دادند احتمال مى رود هر دو نامزد دموكرات در صورت انتخاب فتيله فعاليت هاى نظامى آمريكا در جهان را پائين بكشند، در جريان صادرات اسلحه خلل ايجاد كنند وحتى حق مالكيت سلاح را تضعيف كنند. در نشست جنجالى صاحبان قدرت تسليحاتى ، كريس كاكس مدير اجرايى مؤسسه اقدام قانونگذارى وابسته به انجمن ملى سلاح آمريكا خطاب به رهبران اين انجمن گفت حضور شما در اين نشست، پيام بسيار قدرتمندى براى باراك اوباما و هيلارى كلينتون خواهد فرستاد مبنى بر اين كه ما شما را تحت نظر داريم. او هشدار خويش را اين گونه ادامه داد كه انتظار دارد ۶۵۰۰ نفرى كه در اين نشست شركت كرده اند و همچنين ۴ميليون و ۳۰۰ هزار عضو انجمن ملى سلاح آمريكا، حضور بسيار قدرتمندى در مراكز اخذ رأى در ماه نوامبر داشته باشند.
اين درحالى است كه پيش از اين سخنگويان شركت ها و مجتمع هاى صنايع نظامى بويژه انجمن ملى سلاح آمريكا ادعا كرده بودند كه تا پس از برگزارى كنوانسيون هاى احزاب دموكرات و جمهوريخواه در تابستان، از هيچ نامزد خاصى بطور رسمى حمايت نمى كند ولى اين گروه در اين نشست پيامهاى قدرتمندى فرستاد مبنى بر اين كه جان مك كين نامزد حزب جمهوريخواه، به رغم برخى اختلافات بين وى و اين گروه در گذشته، از حمايت انجمن ملى سلاح آمريكا برخوردار خواهد شد. به اين صورت اكنون هيلارى و اوباما يك حريف قدرتمند در ميدان سياست آمريكا پيدا كرده اند.
خود مك كين ميهمان تجار اسلحه بود و در سخنرانى خود در كنفرانس انجمن ملى سلاح، تلاش كرد براى جلب آراى مالكان اسلحه، بر قابليتهاى محافظه كارانه خود تأكيد كند. وى براى جلب آراى آنان حتى اطمينان داد كه براى بيش از دو دهه، من با تلاش ها براى ممنوعيت سلاح و مهمات در «آمريكاى مدرن»مخالفت كرده ام.
البته با سابقه اى كه در فعاليت سياسى اين گروه ثبت است انتظارى جز حمايت آنان از مك كين نمى رفت. سالهاى طولانى جمهوريخواهان به داشتن پيوندهاى عميق با گروه صنايع تسليحاتى شهره بودند حتى اكنون نيز باور عمومى بر اين است كه انجمن ملى سلاح آمريكا به جمهوريخواهان براى در اختيار گرفتن كنترل كنگره در انتخابات سال ۱۹۹۴ و همچنين موفقيتهاى آنها در سالهاى ۲۰۰۰ و ۲۰۰۴ ميلادى از جمله انتخاب بوش براى دو دوره به عنوان رئيس جمهور اين كشور كمك كرده است.
ردپاى نقش اين جريان در انتخابات كنگره نيز ديده شد در سال ۲۰۰۶ ميلادى، شاخه سياسى انجمن ملى سلاح آمريكا از كسب ۸۵ درصد ۲۷۶ كرسى سنا و مجلس نمايندگان اين كشور خبر داد. هر چند پاول هلمك رئيس گروه موسوم به مبارزه براى جلوگيرى از خشونتهاى مرتبط با اسلحه، ادعا كرده اين رقم فريب دهنده است.
آنچه پيدا است قدرت لابى اسلحه فقط در يك انجمن واحد خلاصه نمى شود چند گروه ديگر در اوايل هفته جارى، همزمان با برگزارى كنفرانس انجمن ملى سلاح آمريكا، فعاليتهاى انتخاباتى خود را در كنتاكى در آستانه برگزارى انتخابات مقدماتى روز سه شنبه در اين ايالت آغاز كردند. آن دسته از انجمن ها نيز هشدار داده اند كه فقط بايد براى مك كين تلاش كرد زيرا اوباما و كلينتون در سمت سناتور، براى ممنوع كردن سلاح و مهمات رأى داده اند. ديگر سخنگويان جمهوريخواه نيز با ملحق شدن به مك كين، جنگ سياسى خود را بر روى اوباما كه در حال رقابت با كلينتون براى كسب نامزدى حزب دموكرات براى انتخابات رياست جمهورى آمريكا است، متمركز كرده اند. اما در گير و دار نزاع كانديدا ها با صاحبان صنايع تسليحاتى ردپاى يك سياستمدار آشنا يافت شده است؛ كارل روو مدير سياسى سابق بوش كه اكنون نيز پشت صحنه مبارزه انتخاباتى را در دست دارد. روو در نخستين حركت خويش اعلام كرد اوباما به علت حمايت از دومين اصلاحيه قانون اساسى كه به آمريكايى ها حق حمل سلاح مى دهد و در عين حال مخالفت با مواضع انجمن ملى سلاح، فريبكارانه عمل كرده است. اين سخن در واقع خط سياسى بود كه برنامه ريز جمهوريخواهان به لابى اسلحه داد وبه همين دليل اوباما نيز مجبور شد كنفرانسى خبرى در واكنش به اين سخنان، بگويد حمايت از حق مردم براى شكار و حفاظت از خود و در عين حال تلاش براى تصويب قوانين كنترل سلاح، در تناقض با يكديگر هست.
اين مشاجره نشان دهنده رويارويى سياسى جديد است. كارل روو از اعضاى انجمن ملى سلاح آمريكا خواسته است از جانب مك كين به مبارزه بپردازند او هشدار داده است كه در اين انتخابات، خطرات بسيار زياد است و روشن است كه منظور او از اين خطرات براى لابى تسليحات همانا پيروزى يك دموكرات است.