گفت و گو از: محمدعلى حكيم
در روزهاى اخير كه دوحه ميزبان مذاكراتى حساس درباره آينده لبنان بود، مصر نيز پذيراى دو رشته مذاكره و دو گروه از بازيگران صحنه خاورميانه بود. رشته نخست مذاكرات با كارگردانى بوش و مشاركت سران اردن، تشكيلات خودگردان فلسطين و نماينده رژيم صهيونيستى انجام شد كه هدف آن خارج كردن پروژه سازش از بن بست و تلاش براى پياده كردن پيشنهاد نظام دو دولتى بوش در سرزمين هاى اشغالى بود و رشته دوم مذاكرات كه به سرنوشت آينده غزه اختصاص دارد و نمايندگان حماس و فرستادگان تل آويو در ملاقات هاى جداگانه با ميانجيگران مصرى آن را دنبال مى كنند. در گفت وگو با اسماعيل رضوان سخنگوى حماس مجموع اين تحولات را به بحث گذاشتيم.
* رئيس جمهور آمريكا در شرم الشيخ با طرف هاى عربى و اسرائيلى دور تازه اى از مذاكرات را با وعده گشودن بن بست سازش شروع كرده است. حتى استفان هادلى مشاور امنيت ملى آمريكا ادعا كرده كه ممكن است بوش براى پيگيرى اين مذاكرات دوباره به منطقه بيايد. ارزيابى شما چيست
ما اميدى به اين نشست ها نداريم. آمريكا به طور يكجانبه ۲ جنگ در منطقه خاورميانه را آغاز كرد تا از رژيم صهيونيستى حمايت كند. هدف از سياست هاى جنگى بوش ايجاد شرايطى به نفع اسرائيل در برابر مقاومت بويژه حزب الله و حماس و ساير گروه هاى مقاومت بود. بدون ترديد اين نشست ها به نشانه دشمنى با مردم فلسطين و نتيجه آنها انكار حقوق فلسطينيان است.
* بوش به صورت هاى مختلف در مصر و در عربستان بارديگر مدعى شد كه خواهان تشكيل يك كشور فلسطينى است و سعى دارد اين وعده اش را طرف هاى عربى بپذيرند.
اين وعده اى دروغين و بيهوده است. زيرا بوش در كنست اسرائيل حقوق فلسطينى ها را انكار كرد. اما از رژيم صهيونيستى حمايت كرد. او درباره حقوق ما فلسطينى ها سخنى نگفت و حتى وعده داد كه به نبرد عليه نيروهاى مقاومت ادامه مى دهد. درواقع اظهارات او به اقتضاى منافع و مصلحت دشمن صهيونيستى بود. او خواهان يك كشور پراكنده و قطعه قطعه فلسطينى و استقرار شهرك هاى صهيونيست نشين در خاك ماست. او مى كوشد كه با جلب حمايت محمود عباس و جناح هاى عربى فقط امنيت اسرائيل را تأمين كند.
* مقامات بلندپايه فلسطينى و نمايندگان حماس مذاكره با مصرى ها را ازسر گرفته اند. اگر اين نشست ها به نتيجه اى دست پيدا نكند شما به چه راه حل هاى ديگر مى انديشيد
ما از هرگونه اقدام بدون برنامه در برابر دشمن صهيونيستى كه نتيجه اى دربر نداشته باشد اجتناب مى كنيم. زيرا در اين صورت عواقب وخيمى به دنبال خواهد داشت. ما نمى خواهيم كه در برابر اسرائيل نرمش نشان دهيم زيرا ما متعهد به دفاع از خاك خود و مردم كشورمان هستيم. تنها راه ما مقاومت است و سنگر خود را ترك نمى كنيم.
* اعضاى كابينه بوش پذيرفته اند كه درهفت سال دوران رياست جمهورى بوش نتوانسته اند اقدامى در جهت سازش اعراب و اسرائيل انجام دهند. آيا آنها قادر خواهند بود كه طى ۷ ماه باقى مانده به موفقيتى در اين زمينه دست يابند
يك سياستمدار ناكام قادر نخواهد بود كه در قضيه فلسطين موفقيتى حاصل كند زيرا ذهنيت عمومى از ناكامى و ناتوانى او بزرگترين مانع در اين رابطه است. بوش در حال خروج از كاخ سفيد است. بنابراين مجالى براى محقق ساختن اين تلاش ها ندارد.
* در مورد رياست جمهورى آينده آمريكا و مواضع احتمالى جانشينان بوش در قبال فلسطين چه ارزيابى داريد
ما هيچ اميدى به دولت هاى آمريكايى نبسته ايم. زيرا سياست آنها همواره يكسان و مبتنى بر كمك به دشمن صهيونيستى بوده است. آنها همواره حقوق ما را ناديده گرفته اند.
* براى پيشبرد طرح هاى مقاومت در فصل آينده روى حمايت چه نيروها و منابعى حساب باز كرده ايد
ما هميشه روابط مطلوب و مناسبى با تمام نيروهاى مقاومت داشته ايم. به اعتقاد ما آنچه ناپسند است صرفنظر كردن از حقوق و انكار ريشه هاى خود در برابر دشمن صهيونيستى و برقرارى رابطه با آن است. ما روابط خوبى با ايران، قطر، سوريه، مصر و يمن و تمام گروه ها و كشورهاى حامى خود داريم. رژيم صهيونيستى در حال زوال است و آنچه باقى است حق و مشروعيت ماست. آنچه ما را خرسند مى كند بازگشت همه آزادگان دنيا به فلسطين است.
* آقاى رضوان پس از چند روز مذاكره در قاهره در باره طرح آتش بس به چه جمعبندى رسيديد آيا به راستى طرف هاى اسرائيلى حاضر به پذيرش اين طرح هستند
ما يك دوگانگى در مواضع آنها مى بينيم البته پيش بينى مى كرديم كه به شرايط بحرانى كه در دولت اين رژيم پيش آمده موضع رژيم صهيونيستى درقبال طرح آتش بس مصر درنوار غزه، نيز دچار تزلزل شود. هم اكنون دو ديدگاه متضاد در داخل حكومت صهيونيستى بوجود آمده است يكى از طرفهاى صهيونيستى با آتش بس موافق و برخى ديگر مخالفند و در برخورد با نوار غزه از ابزار جنگ و تهديد بهره مى گيرند.
* آيا مشكل تل آويو در زمينه پذيرش طرح آتش بس غزه فقط مسأله احتمال كناره گيرى اولمرت است يا آنكه عوامل ديگرى هم دخيل بوده است
دليل اين بى ثباتى در موضع رژيم صهيونيستى يكسان نيست البته يك عامل آن اختلاف سياسى و حزبى در كابينه صهيونيستى است عامل مهم تر شكست هاى سنگين نظامى است كه ارتش اين رژيم در رويارويى با مبارزان در نوارغزه متحمل شده است. در روزهاى اخير بسيارى از مقام هاى اين رژيم اقرار كردند كه مقاومت مردم فلسطين در غزه همه طرح ها و نقشه هاى اشغالگران را درحمله گسترده نظامى به اين منطقه ناكام گذاشته است. به نظر ما مسأله ناكامى طرح هاى نظامى وزارت جنگ باراك دراين مسأله تأثير بيشترى داشته است. دشمن با وجود جنايتهاى بيشمار خود در نوار غزه تاكنون حتى از تحقق يكى از چندين اهدافى كه در اين منطقه دنبال مى كرد ناكام مانده است.
* آيا شما خود را براى پس از رد طرح آتش بس آماده كرده ايد
ما بار ها گفته ايم كه هيچ باكى از تهديدات نظامى اين رژيم نداريم و درهر حال آماده ايم كه ازخود وملت خود دفاع كنيم ودر صورتى كه عليه ما جنگى به راه انداخته شود با تكيه بر اراده ايمان و آرمان هاى ملى خود دفاع خواهيم كرد.
* در زمينه تماس طرف هاى اروپايى با حماس كه اين روز ها طرف هاى صهيونيستى از آن ابراز نگرانى كرده اند بگوييد آيا اين تماسهاواقعيت دارد و در چه سطحى انجام گرفته است
طرفهاى اروپايى داوطلبانه بار ها با رهبران سياسى حماس ديدار و گفت و گو كرده اند آنها دراين ديدار ها تأكيد براين داشته اند كه اروپا نگاه متفاوت دارد. اين اتفاق نشان مى داد كه جهان به اين باور رسيده كه هرگز نمى توان حماس را از صحنه سياسى منطقه كنار زد. حماس امروزه به يك نيروى تأثير گذار در منطقه تبديل شده وهر تصميم در باره آينده اين منطقه تنها با حضور اين جنبش امكان پذير است.
* يعنى فكر مى كنيد اين روند تماس ها به لغو كامل محاصره غزه بينجامد.
ما پيشترنيز گفته ايم كه اروپا نبايد در برابر فشارهاى آمريكا تسليم شود. البته انتظار مان اين است كه اكنون كه حماس حسن نيت خويش را در مسئله آتش بس اثبات كرده و دست رژيم صهيونيستى رو شده است همه طرف هاى خارجى رأى و انتخاب ملت فلسطين را به رسميت شناسند وهمان سياست فرانسه را دنبال كنند.

محمد بخشنده
تصور بسيارى اين است كه انگليسى ها بعد از مراسم نمادينى كه دربصره برگزار كردند عراق را ترك كرده اند. اما واقعيت ها غيراز اين است. با گردشى در روابط نظامى - سياسى لندن با درون عراق مى توان به صحت سخن بلر كه گفته بود ما با آمريكا به عراق آمديم و با او نيز خواهيم رفت پى برد. ارتش انگليس نيز در واگذارى پايگاه هاى نفوذ خويش درعراق از همان شگردهايى بهره مى برد كه دولت بوش استفاده مى كند يعنى اين كه خروج كامل خويش را به تحقق امنيت موكول كرده است.
نكته ديگرى كه در ارزيابى نقش انگليسى ها مهم است نفوذ تاريخى آنها در عراق است و كشورى كه هنوز بخشى از ارتش انگليس درآن حضور دارد دربرهه اى نه چندان دور مستعمره اين كشور بوده است، تاحدى كه برخى ناظران معتقدند كه هنوز هم تصميم گيران آمريكايى از مشاورت و همراهى تيم هاى اطلاعاتى انگليس در بغداد و بصره بهره مند هستند.
به هر حال براى كسانى كه در باره حضور انگليس در ساختار عراق ترديد داشتند راهبرد جديدى كه دولت براون ارائه كرده است يك مبناى قابل تأمل است.
اين راهبرد كه از سوى جان ويلكس سخنگوى دولت انگليس اعلام شده است بر شركت نيروهاى انگليس در عمليات راهبردى عراق تأكيد دارد. جالب اينجاست كه ويلكس نيز همان توجيه پترائوس را در برابر منتقدان حضور ارتش انگليس پيش كشيده و مدعى شده است كه راهبرد دولت اين كشور در عراق تحويل دادن تدريجى مسئوليت هاى امنيتى در استان بصره به نيروهاى دولتى عراق است.
آن گونه كه از متن اين راهبرد پيداست ، دولت انگليس تلاش هاى خود را براى اجراى اين سياست در دو محور به منظور توسعه اقتصادى و تجارى و سرمايه گذارى در بصره براساس دو سقف زمانى كوتاه مدت و دراز مدت متمركز كرده است و در اين زمينه نيز طرح هايى را براى مشاركت در پروژه سازماندهى ارتش عراق دارد كه البته به اين برنامه عنوان آموزش و آماده سازى نيروهاى عراق گذاشته است. اما نكته ديگرى كه زواياى نقشه هاى سياسى لندن براى آينده عراق را روشن مى كند اين است.
مسئولان انگليسى نيز مانند آنچه بين آمريكا و عراق اتفاق افتاده، درصدد تنظيم روابط كشورشان با عراق براساس توافقنامه هاى دوجانبه هستند. حتى دولت انگليس وعده داده است كه در ماه آينده طرح جديدى را در زمينه حضورش در عراق اعلام خواهد كرد.
به نظر مى آيد دولت براون نيز در پيگيرى اين طرح همانند بوش هيچ گوش شنوايى براى انتقادات افكارعمومى و پارلمان ندارد. در چند روز گذشته مقام هاى پارلمان اين كشور به انحاى مختلف سعى كردند وسوسه ماندن درعراق را از دولت براون دور كنند. آنها استدلال كردند كه اوضاع امنيتى در استان بصره به دنبال عمليات اخير ارتش عراق در هفته هاى گذشته به شكل چشمگيرى بهبود يافته است . يكى از نمايندگان تأكيد كرد كه فضاى عمومى در جنوب عراق بهتر شده است اما پاسخ سخنگوى دولت براون اين بود كه انگليس و نيروهاى هم پيمان بايد از اين فرصت براى حركت و توسعه اقتصادى در بصره استفاده كنند.
آنچه پيداست دولت براون دراين مرحله از منظر اقتصادى تلاش مى كند پايه هاى نفوذ خويش را مستحكم سازد . دراين راستا لندن با همكارى دولت عراق در جهت آنچه تحرك در بازسازى بصره مى خواند تلاش مى كند و حتى شمارى از دولتهاى عربى مانند كويت را نيز به برقرارى روابط تجارى و سرمايه گذارى در اين استان تشويق كرده است. دولت لندن چند هفته قبل ميزبان يك هيأت عراقى بلند پايه شامل مسئولان بصره از جمله استاندار آن بود. هدف از اين سفر تشويق سرمايه گذاران خارجى و عرب به فعاليت در بصره اعلام شد
سخنان مقام هاى لندن حاكى از اين است كه آنها در فرداى عراق همچنان تصميم دارند بصره را به عنوان پايگاه اصلى خويش در آورند. ويلكس با اشاره به تصميم لندن براى طرح هايى كه براى آينده بصره دارد مى گويد كه بخش كوتاه مدت اين راهبرد شامل تأسيس صندوق توسعه بصره و تأمين و فراهم كردن فرصت هاى لازم براى فعاليت شركت ها و اجراى پروژه هاى كوچك و متوسط به منظور تحرك دادن به اقتصاد اين استان است .
البته همه اين طرح هاى كلان اقتصادى و سرمايه گذارى با لعابى از تبليغات انساندوستانه و پوشش سنگين رسانه هاى انگليس حمايت مى شود. به گونه اى كه در برنامه هاى خبرى مربوط به طرح هاى بصره ادعا شده است كه هدف اين طرح ها فراهم كردن فرصت هاى اشتغال جوانان بصره با هدف جلوگيرى از وارد شدن آنها به خشونت هاست. يا آنكه درباره نقش نيروهاى كشورش در عمليات اخير نظامى در بصره ادعا مى شود كه نقش اين نيرو ها فقط كمك و پشتيبانى از نيروهاى عراقى است و استراتژى كنونى انگليس در حال حاضر تحويل دادن تدريجى مسئوليت هاى امنيتى به نيروهاى عراقى و ادامه روند آماده سازى اين نيروهاست.
رسانه هاى لندن با ادعاى اين كه حضور نيروهاى ائتلافى در عراق به درخواست دولت عراق صورت گرفته است از قول مقام هاى وزارت دفاع اين كشور گفته اند كه در سال هاى آينده روابط خود با عراق را با توجه به توافقنامه هاى دوجانبه بين عراق و كشورهاى مختلف شكل خواهند داد.
اما اين موارد همه فهرست تلاش هاى بريتانيا براى ماندن در عراق نيست كه اسناد و مدارك جديدى از حضور گسترده فرهنگى و حتى تماس هاى مقام هاى اين كشور با احزاب و نمايندگان پارلمان بدست آمده است. در هر فصل چنداكيپ در پوشش نيروهاى فرهنگى يا امدادى از انگليس روانه عراق مى شود و گسترش روابط فرهنگى و تقويت همكارى ها در زمينه آموزش در عراق نيز از مسائل مورد توجه دولت لندن است.
سخنگوى دولت انگليس اقرار مى كند كه ديپلمات هاى لندن با همه طرف هاى سياسى و جريان هاى شركت كننده در پارلمان عراق تماس دارند. جالب است كه حتى در جريان مذاكراتى كه در باره تحقق آشتى ملى در بغداد به جريان افتاد انگليسى ها هيأت هايى را در قالب كمك به جريان هاى سياسى و تشويق طرف هاى خارج از دولت عراق به وارد شدن در حكومت از سرگرفتند.

فيگارو
دولت نيكلا ساركوزى از زمان روى كارآمدن خويش سياست هاى سنتى اليزه را در زمينه هاى دفاعى و ديپلماسى تغيير داد. ساركوزى با ادعاى اين كه فرانسه در دوره شيراك به شدت منزوى شده است در صدد برآمد تا نقش هاى تازه اى را براى اين كشور در اروپا و ديگر نقاط مهم دنيا تعريف كند. او در پيگيرى اين اهداف بلند پروازانه خويش مجموعه اى از طرح ها و سناريو ها را در زمينه نظامى و ديپلماسى ارائه كرد به نحوى كه بودجه بخش دفاعى را افزايش داد و در همان حال ديپلماسى فرانسه را در مناقشات تازه اى درگير كرد.
يك هدف روشن ساركوزى اين بود كه از كانال دوستى با آمريكا نقش هاى تازه اى براى فرانسه در عرصه هاى بين المللى جست وجو كند. در اين راستا بود كه او پاريس را كه در مناقشات بين المللى نقشى مستقل از آمريكا ايفا مى كرد به كاخ سفيد نزديك ساخت و حتى در پروژه هايى مانند تروريسم يا پرونده هسته اى ايران دوشادوش بوش حركت كرد.
اكنون نزديك يك سال پس از راهيابى به اليزه، ساركوزى طرح بلندپروازانه تازه اى ارائه كرده است. او مانيفست نوينى را براى حوزه دفاعى فرانسه تدوين كرده است كه بيشتر محورهاى آن همسو با دكترين نظامى آمريكا است.
نسخه جديدى از سند رسمى وزارت دفاع فرانسه كه شامل خطوط اصلى سياست دفاعى و امنيتى كشور براى ۱۵ سال آينده است بطور محرمانه به مجمع ملى تحويل داده شده است. قرار است نمايندگان پارلمان اين سند رسمى دفاعى را مطالعه و پيشنهادهاى خويش را براى تغييرات احتمالى در آن ارائه كنند. البته نسخه اصلى اين سند توسط ۳۵ عضو كميسيون ويژه در ماه اوت گذشته تأسيس شده بودنگاشته شده است.
در هر حال دكترين نظامى ساركوزى قرار است به صورت خطوط اصلى خط مشى راهبردى فرانسه درآيد. از نگاه تحليلگران دفاعى اين سند در واقع تجديد ساختار سياست دفاعى فرانسه در جهانى است كه دستخوش تغييرات بسيارى شده است.
طبيعى است كه ساركوزى با نگاهى كه به جامعه بين المللى دارد تهديدات تازه اى را در تنظيم اين سند به عنوان اولويت اين برنامه در نظر بگيرد.
گفتنى است كه سند رسمى دفاعى پيشين كه در سال ۱۹۹۴ نگاشته شده بود ميراث جنگ سرد بود. در اين سند به ارتش سرخ و توان نظامى آن و تهديد آن براى پايتخت هاى غربى و بخصوص پاريس اشاره شده بود. بحران ناشى از فروپاشى كمونيسم به تدريج خاموش شد و حوادث يازده سپتامبر ۲۰۰۱ آمريكا نظم بين الملل را دگرگون كرد.
سند دفاعى جديد فرانسه كه منطبق با تحليل شرايط نوين بين المللى تدوين شده قبل از هر چيز به مسئله جهانى شدن توجه دارد. اين سند به فرانسه ديكته مى كند كه با خطرات تروريسم ، حملات اطلاعاتى، بيمارى هاى همه گير، تهديدات مربوط به تغييرات محيط زيست، گسترش سلاحهاى هسته اى و غيره كه همزمان بسيار بى ثبات، نامتقارن و نامشخص اند مواجهه كند.
تنظيم كنندگان اين سند گفته اند كه اين منشور دفاعى جهت آمادگى براى جنگ هاى آينده است نه جنگ هاى ديروز. تلاش براى ارتشى پيشگام كه انعطاف پذير باشد و در عين حال براى مبارزه با طالبان در افغانستان، جلوگيرى از خشونت هاى بالكان و نيز پيشگيرى از حملات شيميايى يا بيولوژيك از اصول مورد نظر تدوين كنندگان است. منشور دفاعى فرانسه براى پاسخگويى به خطرات جديد ضمن محافظت از خود در برابر هرگونه «تهديد راهبردى» بيش از همه روى نقش اطلاعات تأكيددارد. دراين راستا اين منشور نهاد جديدى با نام «شناخت و پيش بينى» تدارك ديده است. اين نهاد امكان ساماندهى مجدد بخش هاى مختلف امنيتى ، هماهنگى اطلاعاتى نزد رئيس جمهور و تجسس هاى ماهواره اى را فراهم مى آورد. از نكاتى كه مى توان آن را حلقه پيوند دكترين ساركوزى و بوش به حساب آورد اين است كه در اين منشور تلاش براى مبارزه با گسترش سلاحهاى هسته اى به عنوان اقدامى براى تأمين جان مردم معرفى شده است. ساركوزى براى تهيه بودجه اين طرح كه به نظر مى رسد پرهزينه خواهد بود الزامات بودجه اى زيادى پيش بينى كرده است. به همين منظورقرار است برخى پايگاه ها در آفريقا بسته شود و شمار نيروهايى كه به مأموريت هاى خارج اعزام مى شوند به ۳۰ هزار نفر كاهش يابد.
با اين وصف ترديدهاى جدى در باره موفقيت اين طرح وجود دارد به نحوى كه شمارزيادى از نمايندگان پارلمان با آن به مخالفت برخاسته اند و از هم اكنون خود را براى جرح و تعديل منشور نظامى ساركوزى آماده مى كنند.