افشين متقى
دانشگاه كانون اصلى توليد علم و دانش است و عمده تحولات و دگرگونى درحوزه هاى اجتماعى ، سياسى ، فرهنگى و اقتصادى درواقع نشأت گرفته از تحولات سازنده و مثبتى است كه دانشگاه در بطن جامعه به وجود مى آورد. انجمن هاى علمى دانشجويى نهادهايى اند كه براساس مشاركت و توافق داوطلبانه گروهى از دانشجويان علاقه مند به فعاليت هاى جمعى در يك رشته شكل گرفته است. اين نهادهاى علمى دانشجويى كه كمتر از يك دهه از عمرشان نمى گذرد در طول دوسال اخير توسعه و رشد بسيارى داشته اند. از آن مهم تر اينكه رهبر معظم انقلاب اسلامى در پيام نوروزى امسال در بيانات خود به فعاليت انجمن هاى علمى اشاره فرمودند و يكى از مصاديق نوآورى و تحول آفرينى را انجمن هاى علمى تعبير كردند.
اداره كل امور فرهنگى وزارت علوم در عمل به برنامه دانشگاه تمدن ساز در چارچوب برنامه كوتاه مدت سال ۱۳۸۵ به طرح وعملياتى كردن شعار «ايجاد يك انجمن در هر رشته» اقدام كرد. بايدگفت كه تحقق اين اهداف بر بستر ايجادمكانيزم هاى آگاه سازى و فرهنگ سازى استوار بوده است با اين وجود هم اكنون بيش از ۱۶۰۰ واحد انجمن علمى در دانشگاه ها ايجاد شده است. در كنار آن توسعه زمينه فعاليت اين تشكل ها از چهار عنوان به بيش از ۱۸ عنوان رسيده است همچنين رشد ۶۰۰درصدى تعداد طرح ها و برنامه هاى تدوين شده ، گوياى شكوفايى اين حوزه است.
انجمن هاى علمى دانشجويى محصول يا برآيند پارادايم دانشگاه تمدن ساز و گفتمان علم گرايى در حوزه فعاليت هاى جمعى دانشجويى است. سندچشم انداز ۲۰ساله ايران ۱۴۰۴ را ايرانى تعريف مى كندكه به لحاظ علمى در قدرت اقتصادى بايد رتبه اول منطقه را احراز كند كه در هر حوزه اى الزاماتى را مى طلبد. در حوزه آموزش عالى كشور، ترجمان اين الزامات در دو راهبرد «دانشگاه تمدن ساز» و «گفتمان علم گرايى » به عنوان گفتمان غالب خلاصه شده است و برايند اين دو موضوع در حوزه فعاليت هاى جمعى و دانشجويى انجمن هاى علمى دانشجويى تجلى يافته است.
اداره كل امور فرهنگى وزارت علوم در طول سه سال گذشته با اهتمام عالى دانشگاه ها به سياستگذارى و حمايت از انجمن هاى علمى دانشجويى اقدام كرد. از آن جمله مى توان به ابلاغ بيش از ۱۵ ميليارد ريال اعتبار براى حمايت از طرح ها و برنامه دانشجويى، ابلاغ ۵۰۰۰ ميليون ريال براى حمايت از فعاليت ها و نوآورى هاى دانشجويى در حوزه فناورى هاى نوين و اقدام به حمايت هاى معنوى در ابعاد و زمينه هاى مختلف براى تثبيت و نهادينه سازى انجمن هاى علمى و دانشجويى بيان كرد.
انجمن هاى علمى دانشجويى كه در بهسازى و سالم سازى فضاى دانشگاه ها و ترويج روحيه مشاركت طلبى و دورى از فضاى دلمردگى و فترت علمى نقش بسزايى ايفا مى كنند. در سال جارى در چارچوب برنامه دانشگاه تمدن ساز واين انجمن ها برنامه هاى متنوعى را در دست اجرا دارند كه از اين دست مى توان به موارد ذيل اشاره كرد:
۱- ترويج و توسعه فضاى نشاط آور علمى در سطح دانشگاه ها و حمايت از راه اندازى انواع مسابقات علمى دانشجويى يكى از اولويت هاى انجمن هاى علمى دانشجويى است.
۲- ترويج و توسعه روحيه پژوهش در دانشگاه ها و حمايت از راه اندازى پژوهشكده هاى دانشجويى در انجمن هاى علمى دانشجويى.
۳- حمايت از چاپ، نشر و ترويج آثار پژوهشى دانشجويان و در نيل به هدف توليد آثار پژوهشى در محيط هاى دانشجويى.
۴- برگزارى جشنواره هاى موضوعى در حوزه نشريات علمى - تخصصى، جشنواره مفاخر علمى، جشنواره هاى انتخاب و معرفى برگزيدگان انجمن هاى علمى دانشجويى در حوزه هاى آموزشى، پژوهشى، ترويجى، اختراع، ابتكار، فناورى نوين، پايان نامه، مقاله و كتاب و...
۵- حمايت از اعزام دانشجويان انجمن هاى علمى دانشجويى براى شركت در مسابقات ملى، بين المللى، حضور در همايش ها و سمينارها.
۶- توسعه زمينه ارتباط دانشگاه و صنعت از دريچه انجمن هاى علمى دانشجويى.
۷- توسعه همكارى ميان جامعه انجمن هاى علمى دانشجويى.
۸- حمايت مادى و معنوى از طرح ها و برنامه هاى دانشجويى انجمن هاى علمى در دانشگاه ها از اولويت هاى مهم اين انجمن ها است.
*مسئول امور انجمن هاى علمى دانشجويى اداره كل امور فرهنگى وزارت علوم، تحقيقات و فناورى

مسموميت بيش از ۴۰۰ دانشجوى دانشگاه شهيد باهنر كرمان و بى اعتنايى مسئولان نسبت به پاسخگو بودن به اين وضعيت موجب شد تا بسيج دانشجويى اين دانشگاه بيانيه اى را در حمايت از دانشجويان دانشگاه صادر كند.
در اين بيانيه كه در روز دوشنبه مورخ ۶خرداد ماه منتشر شد آمده است: متأسفانه با توجه به گذشت بيش از ۷۲ ساعت از مسموميت تعدادى از دانشجويان دانشگاه، هنوز مسئولان امر پاسخ شفاف و راهكارى منطقى براى خاتمه يافتن به پرسش هاى دانشجويان پيدا نكرده اند؛ به راستى اين همه تعلل براى چيست ! با توجه به رسالت بسيج دانشجويى اعلام مى كنيم اعتراض، آن هم در جامعه ما جزو مؤلفه هاى لاينفك دانشجويى بوده است، بنابراين بديهى است كه پاسخگو نبودن بموقع موجب دلخورى هاى بيشتر و احياناً سوء استفاده هاى نابجايى از اين جريان خواهد شد. دراين بيانيه يادآور شده است: از مسئولان دانشگاه خواستاريم هرچه سريعتر با رعايت كامل حقوق دانشجو از عزيزانى كه در اين اتفاق ناگوار متحمل ضرر شده اند، تفقد و دلجويى به عمل آورند؛ بديهى است كه كوتاهى در اين امر موجب نارضايتى حضرت باريتعالى است.

دانشجويان دانشكده داروسازى شيراز در اعتراض به اقدامات اخير ديوان عدالت ادارى مبنى بر صدور رأى براى اعطاى مجوز داروخانه به افراد غير داروساز در محل سالن دكتر مشفق دانشكده خود تريبون آزاد برگزار كردند.
دانشجويان معترض در اين تريبون آزاد با غيركارشناسى و به زيان سلامت جامعه خواندن رأى ديوان عدالت ادارى، اجرايى شدن آن را موجب به خطر افتادن آينده شغلى و ايجاد بى انگيزگى و يأس در جامعه دانشجويى داروسازى برشمردند و خواستار لغو هر چه سريع تر احكام صادره شدند.
دانشجويان ابهام موجود در قانون مصوب سال ۱۳۳۴ را دستاويزى براى صدور چنين احكامى دانسته و خواستار اصلاح هر چه سريعتر اين قانون در مجلس شوراى اسلامى شدند تا تأسيس داروخانه تنها از سوى افراد داراى صلاحيت علمى و تخصص لازم انجام شود.

مهدى جابرى
توجه به مسائل صنفى دانشجويان در دوره هاى مختلف با فراز و نشيب هايى همراه بوده است و دانشجويان معمولاً نسبت به نوع خدمات صنفى كه در دانشگاه ها به آنها ارائه مى شده، ناراضى بوده اند.
تشكيل انجمن صنفى دانشجويان در دانشگاه ها نيز به خاطر احساس ضعف درهمين زمينه بود و مى توان هدف اصلى از ايجاد انجمن را تلاش براى احقاق حقوق صنفى دانشجويان و ايجاد يك پل ارتباطى ميان دانشجويان و مسئولان دانشگاه ها عنوان كرد. هرچند فعاليت بسيارى از انجمن هاى صنفى از زمان شكل گيرى شان داراى نتايج مثبت و تأثيرگذارى بود، اما برخى از اين انجمن ها به خاطر وابستگى به مديران دانشگاهى و يا نداشتن صلاحيت و جديت در پيگيرى مسائل صنفى دانشجويان موجب شدند كه اعتراضات دانشجويان و نارضايتى آنها از نحوه ارائه خدمات صنفى به آنها بيشتر شود.
تحصن هاى صنفى دانشجويى در دانشگاه هاى مختلف قبل از اينكه بيانگر نوع مشكلات دانشجويان باشد، نشان دهنده ضعف انجمن هاى صنفى در انجام وظايف شان است، چرا كه آنها به خاطر اشراف و آگاهى كامل از مشكلات دانشجويان بايد با پيش بينى هاى لازم در اين باره تا حد زيادى از موج نارضايتى هاى دانشجويى جلوگيرى كنند و تلاش خود را براى جبران كمبودها به كار گيرند. از طرفى مديران برخى دانشگاه ها (كه البته تعدادشان اندك است) نبايد در فكر ايجاد ارتباط پشت پرده اى با اعضاى انجمن هاى صنفى باشند، چرا كه اين انجمن ها نمايندگان دانشجويان در امور صنفى هستند و بايد وظيفه خود را به منظور كاهش مشكلات انجام دهند.
نكته قابل توجه ديگر اينكه برخى ايرادهاى دانشجويان به مسائل صنفى به دور از واقعيت هاى موجود است و در حقيقت برخاسته از نوعى احساس است. مبنى بر اينكه «همواره بايد از همه چيز ناراضى بود!»
چنين نگرش بى اساسى مى تواند محيط علمى و آموزشى دانشگاه را نيز با تهديدات جدى مواجه كند. خاطره تلخ تعطيلى يك ماهه يكى از دانشگاه هاى تهران در سال ۸۰ كه به خاطر يك تحصن صنفى كوچك به وقوع پيوست و چند دانشگاه كشور نيز به تبعيت از آنها و به خاطر مشكلات ناچيز صنفى تا مدتى تعطيل شدند، تجربه اى است كه هر چند ديگر به اين گستردگى تكرار نشد اما همچنان شاهد هستيم كه برخى دانشجويان همواره بر طبل نارضايتى از مسائل صنفى خود مى كوبند و سعى دارند كه فضاى دانشگاه را نيز با خود همراه كنند. البته هوشيارى انجمن هاى صنفى مى تواند اين مشكلات را نيز رفع كند. در هر حال، تحصن هاى صنفى دانشجويى كه امرى متداول در برخى دانشگاه ها است، قطعاً به وضعيت آموزشى اين دانشگاه ها ضربه وارد مى كند و مسائل حاشيه اى را در اولويت قرار مى دهد و فضايى را ايجاد مى كند كه برخى سودجويان از آن فضا به نفع اهداف خاص خود استفاده كنند.