برخلاف آنچه كه برخى تحليلگران عنوان مى كردند كه حضور كردان در نفت به معناى انتخاب وزيرى سايه براى نفت محسوب مى شود، اما گفت وگو با وى كاملاً نشان مى دهد كه او شايد بهترين مدافع «نوذرى» در هدايت نفت است، «دكتر كردان»بارها در خلال مصاحبه اش با ما به راهبردهاى وزير نفت اشاره مى كند كه خود در اجرايش هماهنگ به پيش مى رود.
معاون سابق صدا و سيما امروز در نقش قائم مقامى وزير نفت ظاهر شده است؛ آنجا كه با حفظ سمت معاونت منابع انسانى وزارت نفت را هم سرپرستى مى كند.
كردان، گرچه تحريم را محدوديتى در ورود سرمايه و تكنولوژى به صنعت نفت ايران مى داند اما معتقد است كه اين محدوديت ها، عمده هم نبوده است؛ چراكه داشتن نيرو هاى انسانى متخصص و كارآمد در صنعت نفت، آنجا كه پاهاى آنها به بزرگترين شركت هاى نفتى خارجى هم باز شده است عنصرى تمام عيار به شمار مى رود كه هرگز نمى توان گفت نفت به بن بست رسيده است.«نفت حوزه اى به مراتب اقتصادى است و سرمايه ناچار است به اين صحنه وارد شود؛ ورود سرمايه هم با خود تكنولوژى به همراه خواهد داشت.»كردان از حاميان اصلى پرداخت هاى ويژه در نفت هم محسوب مى شود او مى گويد چنانچه نسبت حقوق و دستمزد كاركنان نفت را با توليد نفت گره بزنيم تحولى در اين صنعت بزرگ رخ خواهد داد.
اظهارات قائم مقام نوذرى در نفت هم جالب توجه است كه ديگر دلار ارز معتبرى براى قيمت گذارى جهانى نفت نيست.
آقاى دكتر امروز با مسئله بسيار مهمى به نام افت توليد يا به عبارتى افت فشار مخازن نفتى روبه رو هستيم.
با توجه به اهميت اين موضوع از جنبه نقش آفرينى در حوزه اقتصاد جهانى، جلوگيرى از افت توليد نفت يا افزايش ضريب بازيافت نياز به تكنولوژى جديد دارد و از طرفى منوط به انجام سرمايه گذارى هاى لازم است. وزارت نفت براى رفع اين چالش چه برنامه ريزى استراتژيكى كرده است
ما نفت درجاى خوبى داريم؛ در اينكه تكنولوژى و سرمايه عنصر گرانسنگى براى حفظ سقف توليد هستند شكى نيست ولى ما مؤلفه بالاترى را در اختيار داريم كه آنها متخصصين صالح و كارآمد صنعت نفت هستند. بويژه آنكه همزمان با صد سالگى نفت بخصوص بعد از پيروزى انقلاب اسلامى توانسته ايم اين اهرم بسيار قوى را در اختيار داشته باشيم.
ما با داشتن نيروى انسانى توانا و فهيم مى توانيم بر هر دوى اين چالش ها فائق شويم.
مى دانيد كه در دولت نهم ركورد افزايش توليد نفت شكسته شد. رسيدن به رقم توليد ۴ ميليون و ۲۱۰ هزار بشكه نشان مى دهد بعد از پيروزى انقلاب اسلامى اين حجم از توليد بى سابقه بوده است و ضمن آنكه با برنامه ريزى هاى جديد ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار بشكه به توليد نفت ايران باز هم اضافه خواهد شد.
اين در شرايطى بود كه ما هم با محدوديت سرمايه مواجه بوده ايم و هم مسير راه تكنولوژى بر ما بسته بوده است. رسيدن به اين ارقام از توليد از يك سو به اين معنى است كه ايران طى اين سال ها موفق شده است هم افت توليد سالانه چاه هاى نفت را پوشش دهد و هم به ظرفيت هاى توليد خود بيفزايد.
سرمايه گذارى در نفت يك كار اقتصادى است و اگر كسانى بخواهند جلو منابع مالى را سد كنند قطعاً سرمايه ها راه خودشان را پيدا مى كنند.
گرچه نفت ايران در حوزه تكنولوژى محدوديت دارد اما اين محدوديت عمده نيست چرا كه سرمايه هميشه تكنولوژى را با خود به همراه آورده است.
البته بايد بگويم طى اين سال ها ۶۰ درصد تكنولوژى نفت داخلى شده و اين به دليل توجه خاصى بوده كه نسبت به نيروهاى داخلى نفت انجام شده است و ما تا زمانى كه اين نيروى انسانى متخصص را در اختيار داريم تكنولوژى را چالشى جدى نمى بينيم.
شما براى اينكه نيروى انسانى لازم را در حوزه نفت تربيت كنيد چه راهكارى داريد
در صنعت نفت فقط نياز به مهندس نداريم، نفت يك صنعت چند وجهى است. مهندسى هم يكى از منابع انسانى است كه به آن نياز داريم.
شركت هاى بزرگ نفتى دنيا مثل BP و شل هم امروزه از فارغ التحصيلان ايرانى استفاده مى كنند كه اين نشان از كفايت تحصيلكردگان ايرانى دارد.
نيروهاى انسانى ما در عرصه جهانى حرف اول را مى زنند. ما بايد زمينه دانش روز را فراهم كنيم. چه در حوزه آموزش، ارتباطات، حسابدارى گفت وگوهاى اقتصادى، سياستگذارى و هم در حوزه مهندسى لزوم ارائه هرچه بيشتر دانش روز وجود دارد. من معتقدم اگر مى گوييم كه دومين شركت توليدكننده منطقه هستيم پس بايد مسئوليت پذير باشيم و بتوانيم كار را بپذيريم كه اين خود با توانمندى نيروى انسانى متخصص هرچه بيشتر فراهم خواهد شد.
ولى گفته مى شود خيلى از نيروهاى انسانى متخصص نفت در حوزه هاى دولتى ماندگار نشده اند و به بخش هاى خصوصى تمايل پيدا كرده اند.
بخش خصوصى هم مال ماست اگر به اندازه كافى نيروى انسانى تربيت كنيم اين براى ما يك امتياز است كه آنها علاوه بر بخش خصوصى ايرانى در خارج از كشور نيز حضور يابند. چرا كه هم به لحاظ سرآمدى فنى در عرصه نفت و هم به لحاظ ارزآورى نيروهاى ايرانى اين رويه مى تواند ظرفيت هاى ايرانى صنعت نفت را بيشتر به جهانيان معرفى كند. ما در اين رابطه بايد كرامت نيروى انسانى نفت را حفظ كنيم و اين اصلى است كه ما آن را محفوظ نگه خواهيم داشت. گام بعدى به لحاظ فرهنگى اين است كه اين نيروها ارضاى روحى شوند و گام سوم اينكه بايستى نسبتى تعريف شود كه حقوق و دستمزدهاى كاركنان نفت با ميزان توليد رابطه پيدا كند. اگر اين نسبت در توليد بخش هاى بالادستى، ميان دستى و پائين دستى با دستمزدهاى كاركنان گره بخورد قطعاً هم حجم توليد افزايش خواهد يافت و هم در حفظ ارزش هاى نيروى انسانى گام هاى مؤثرترى برخواهيم داشت.
براى همين شما الآن داريد نفت را از نظام هماهنگ پرداخت كاركنان دولت جدا مى كنيد
نه. ما اين كار را هنوز انجام نداده ايم. ما اين طرح را به سياستگذاران عرضه كرديم تا آن را از همه لحاظ در سنجش قرار دهيم.
الآن اين كار را كرديد
خير، داريم انجام مى دهيم.
آقاى دكتر اخيراً گفته شده است كه دولت تصميم دارد تا از خام فروشى نفت جلوگيرى كند. اين طرح چقدر جدى است
اين طرح كاملاً جدى است ولى شرايط اجرايش كمى زمان بر است؛ البته اين پروژه جزو سياست هاى كلى نظام هم هست.
آقاى رئيس جمهور به شدت دنبال اين كار است ومجموعه به نفت گفته كه بررسى هايشان را در اين مورد به دقت انجام دهند.
ما اگر بخواهيم ديگر نفت را خام فروشى نكنيم هم نياز به سرمايه داريم و هم زمينه سازى، كه اين كار در حال برنامه ريزى است.
اركان اين برنامه ريزى را مى فرماييد به چه صورت است
ما قصد داريم نفت را تبديل به فرآورده بكنيم و فرآورده ها را صادر كنيم. اين طرح هم فردا صبح جواب نمى دهد. ولى در يك دوره زمانى مى تواند اين كار به خوبى انجام گيرد.
ولى هنوز هم گفته مى شود كه پالايشگاه سازى صرفه اقتصادى ندارد و سودهاى پالايش حتى در شرايط افزايش قيمت نفت چندان هم بالا و پايدار نيست
ما كه مى توانيم حداقل نيازهاى داخلى خودمان را تأمين كنيم.
منطق اقتصادى مى گويد تا زمانى كه بضاعت مالى وجود دارد حداقل بايد با سرمايه گذارى ها نيازهاى داخلى كشور را به لحاظ استراتژيك تأمين كرد.
وزارت نفت برنامه پالايشگاه سازى در خارج از كشور را هم دنبال مى كند اين طرح ها در چه مرحله هستند
بله ما قصد داريم در كشورهاى آفريقايى و اندونزى در طرح هاى مشترك با آن كشورها پالايشگاه بسازيم اصل فكر هم درست است چون با كشور مقابل هم در محصول شريك مى شويد و هم در ايجاد پالايشگاه و به جاى نفت فرآورده مى فروشيد ضمن آنكه علاوه بر پاسخگويى به نيازهاى داخلى مؤلفه ديگرى را به موفقيت هاى سرمايه گذارى ايران خواهد افزود كه در قبال آن ايران مى تواند با حضور نزديك در بازارهاى مصرف كه پيش از اين مقاصد صادراتى ما بوده است قدرت ويژه اى را در جذب بازارها نسبت به رقبا به دست آورد.
حذف هزينه حمل و نقل و عرضه پايدار محصولات توليد شده به بازارهاى بزرگ صادراتى فرآورده ها به ما قدرت اقتصادى ويژه اى خواهد بخشيد.
مايلم كمى به موضوع مهم قيمت هاى نفت بپردازيم؛ مقام معظم رهبرى در يكى از سخنرانى هاى خود فرمودند اگر خود غربى ها اين نفت را در اختيار داشتند امروزه يك بطرى از اين نفت را به قيمت يك بشكه مى دادند. بفرماييد با توجه به افزايشى كه در قيمت هاى جهانى نفت به وجود آمده است شما چقدر اين قيمت ها را عادلانه مى دانيد
به اعتقاد من قيمت هاى امروز نفت بهئ نفع توليدكنندگان نيست الآن يك دلار آمريكا معادل ۱۱ سنت ارزش اين واحد پولى در۳۰ سال گذشته است. به عبارت بهتر مى توان گفت كه اگر بهاى هر بشكه نفت را ۱۲۵ دلار در نظر بگيريم بهاى واقعى آن (هر بشكه نفت) كمتر از ۱۴ دلار خواهد بود.ركودى كه در آمريكا به وجود آمده عامل اين افزايش اسمى و البته كاذب قيمت هاى نفت بوده است. از طرف ديگر كشورهايى همچون ايران كه بايد فرآورده هاى نفتى را وارد كنند بسيار برايشان زيان آور و هزينه بر است چرا كه اكنون قيمت فرآورده ها به بالاى ۱۰۰۰ دلار در هر تن رسيده است.
تلقى افكار عمومى اين است كه با افزايش قيمت نفت درآمد افزوده اى نصيبش شده است در حالى كه اين طور نيست، اما واقعيت آن است كه علت اصلى گرانى نفت را بايد در جاى ديگرى جست وجو كرد.
يعنى معتقديد كه اين روند هدايت شده است
بله، دسترسى آمريكا و كشورهاى غربى به نفت كاهش پيدا كرده و آنها در حال پيش بردن جريانى هستند كه افزايش قيمت نفت بهره بردارى از ميادينى كه قبلاً توجيه اقتصادى نداشت را انجام دهند. در شرايط فعلى با اين سطح از قيمت ها توليد در بسيارى از ميادين اقتصادى شده و كشورهاى غربى با اين حربه توانسته اند بخشى از نيازهاى داخلى خود را تأمين كنند تا بيش از اين به خليج فارس وابسته نباشند.
در حال حاضر ۲۵ درصد از منابع نفت و گاز جهان در دل اقيانوس هاست. آمريكا، كانادا، استراليا، كشورهاى اسكانديناوى و اخيراً روسيه به اين طرح پيوسته اند تا هر چه بيشتر بتوانند اين مأموريت را انجام دهند تا روابط خود را با خليج فارس به حداقل برسانند.
پس يعنى معتقديد قيمت ها بايد بالاتر باشد
معتقدم رشدى نداشته.
آقاى دكتر در شرايط خيز قيمت هاى نفت، ديپلماسى نفتى ايران در مواجهه با ساير كشورها به چه صورتى خواهد بود آيا شيوه هاى جارى تغيير خواهد كرد
وزارت نفت نمى تواند نسبت به اين سؤال شما پاسخ شفاهى بدهد. اين سؤال را بايد از وزارت خارجه بپرسيد اما وزارت نفت با وزارت خارجه تعاملى فعال دارد چرا كه نفت كالايى اثرگذار بوده و مديريت آن نياز به تعاملات ويژه اى دارد. ما كارها و هماهنگى هاى لازم را براى انتخاب ديپلماسى فعال انجام مى دهيم.
ايران برنامه اى در دست داشت كه در خريد و فروش نفت بتواند يورو را جايگزين دلار كند تاكنون چه اقدام مؤثرى انجام داده ايد
ما الآن خريد و فروش نفت را كاملاً براساس يورو محاسبه مى كنيم.
ولى قيمت گذارى نفت در جهان كماكان دلارى است
ما به همراه اوپك در حال بررسى اين پروژه هستيم كه مبناى قيمت گذارى را هم به يورو تغيير دهيم.
فكر مى كنيد چقدر موفق باشيد آيا همه كشورهاى عضو اوپك شما را در اين طرح همراهى خواهند كرد
آنها هم موافق اين طرح هستند ولى ما به اندازه بضاعت خودمان اين كار را انجام خواهيم داد.