سيداحمد نجفى
از خيابان «رياض الصلح» كه عبور كرديم به ميدان شهدا رسيديم كه مدفن قبر رفيق حريرى نخست وزير فقيد لبنان نيز هست. تقريباً هر ۱۰ متر يك نيروى امنيتى در حال آماده باش بود و كمى جلوتر حضور تانك هاى مسلح جلب توجه مى كرد. بر در و ديوار ساختمان هاى بلندمرتبه شهر بيروت پرچم لبنان آذين شده بود. درست هشت سال قبل، مردم شهر خروج نيروهاى رژيم صهيونيستى از جنوب كشورشان را جشن گرفته بودند اما رويداد پنجم تيرماه ۸۷ لبنان، يك رويداد مهم داخلى بود.
در ميان انبوه خبرنگاران، عكاسان و تصويربرداران رسانه هاى مختلف داخلى، منطقه اى و بين المللى كمتر كسى به كبوترهايى فكر مى كرد كه در «ساحه النجمه لمجلس النواب» بر فراز ساختمان ها در حركتند و در پرواز خويش شاهد صلح، همگرايى و وحدت يك ملت خسته از درگيرى هستند. شخصيت ها و چهره هاى مطرح بين المللى آمده بودند. از امير قطر گرفته تا وزيران خارجه ايران، فرانسه، عربستان، سوريه، مصر و نيز نخست وزير تركيه، سولانا مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا و... اما آنچه چشم ها و گوش ها را به خود خيره كرده بود مراسم انتخاب رئيس جمهورى جديد در پارلمان لبنان بود.
۱۲۸ نماينده پارلمان قادر به شركت در رأى گيرى بودند كه البته بايد رأى «انطوان غانم» نماينده فقيد پارلمان را از آن كاست. صندوق اخذ رأى در حال جمع آورى رأى مخفى نمايندگان است كه دوربين تلويزيون بر روى چهره كوشنر، وزير خارجه فرانسه زوم مى شود كه در حال خميازه كشيدن است و اين بهانه خوبى مى شود براى انفجار جمع اصحاب رسانه از خنده.
... ميشل سليمان، ميشل سليمان، ميشل سليمان، ... صداى مسئول قرائت آرا در سالن پيچيده و با سكوت خاصى همراه است. خواندن اين اسم ۱۱۸ بار تكرار مى شود و يك بار نيز نام «رفيق الحريرى» نخست وزير فقيد لبنان بر روى برگه آرا قرائت مى گردد. شش رأى نيز سفيد و دو رأى ديگر به نام هاى غيرشاخص درون گلدان اخذ رأى ريخته شده اند. اين گونه «ميشل سليمان» فرمانده سابق ارتش لبنان به رئيس جمهورى اين كشور برگزيده مى شود و طلسم انتخاب رئيس جمهورى اين كشور پس از ماه ها مى شكند. انتخاب سليمان تنها يك بخش از توافق دوحه است كه گروه هاى مختلف سياسى لبنان در قطر درباره آن به توافق رسيدند. در روز تاريخى بيروت، متكى وزير امور خارجه ايران نخستين مقام ارشد يك كشور خارجى لقب مى گيرد كه به ملاقات رسمى رئيس جمهورى جديد اين كشور مى رود.
ماه پرفراز و نشيب
مردم لبنان در حالى شب شش خرداد را جشن گرفتند و شاهد نورافشانى شهر و ديارشان بودند كه يك ماه پرفراز و نشيب را سپرى كرده بودند. ۵ ارديبهشت ماه بود كه جرج بوش، رئيس جمهور آمريكا در مصاحبه اى از اراده جدى كاخ سفيد براى سركوب حزب الله لبنان خبر داد و برخى از رسانه هاى آمريكايى و اروپايى از اين پيام بوش به عنوان كادوى شصتمين سال تولد رژيم صهيونيستى ياد كردند. چند روز بعد دولت سنيوره در اقدامى غيرمنتظره مسئول امنيتى فرودگاه بيروت را كه از طرفداران مقاومت لبنان بود عزل كرد و شبكه مخابراتى حزب الله را غيرقانونى اعلام كرد. اين در حالى بود كه مهمترين توصيه گزارش وينوگراد (كميته بررسى دلايل شكست رژيم صهيونيستى در جنگ ۳۳ روزه تابستان ۲۰۰۶ دربرابر حزب الله لبنان ) ضرورت از بين بردن شبكه ارتباطى حزب الله اعلام شده بود و اين نشان دهنده اهميت بسيار زياد اين شبكه است. مقامات حزب الله لبنان در واكنش به اين اقدام دولت سنيوره تأكيد كردند : سلاح مقاومت و شبكه ارتباطى ويژه آن جزو خطوط قرمز محسوب مى شود و دست كسانى كه بخواهند به آنها دست درازى كنند قطع خواهد شد. آنان خاطرنشان كردند كه سلاح مقاومت، تنها عليه اسرائيل استفاده مى شود.
حزب الله لبنان زمانى كه اصرار دولت سنيوره و پشتگرمى گروه ۱۴ مارس به حمايت همه جانبه آمريكا در دست درازى به سلاح مقاومت را ديد در اقدامى برق آسا و حساب شده تمامى مراكز تحت اختيار گروه ۱۴ مارس و رهبران آن در بيروت را تسخير كرد. در پى اين حركت برق آسا كه براى گروه مقابل و آمريكا غيرقابل تصور بود و از نفوذ مردمى گسترده و عميق مقاومت در لبنان حكايت مى كرد بار ديگر و براى چندمين بار بعد از جنگ ۳۳ روزه كفه مناقشات لبنان به نفع حزب الله و مقاومت سنگين تر شد. پس از آن دوحه به ميزبانى جريان هاى سياسى لبنان برگزيده شد. در اين اجلاس وزيران خارجه كشورهاى عربى، نمايندگان مقاومت و گروه ۱۴ مارس به رياست قطر حضور داشتند. متكى، وزير امور خارجه ايران در گفت وگويى با غسان بن جدو، خبرنگار شبكه خبرى الجزيره در لبنان به تشريح پشت پرده اجلاس دوحه پرداخت: «دو روز اول مذاكرات روزهاى سختى بود تا زمانى كه همه رهبران گروه هاى لبنانى در فضاى جدى به مذاكرات بپيوندند.»
در اين شرايط بود كه رسانه هاى منطقه از احتمال اعلام شكست اجلاس دوحه سخن به ميان آوردند و به گفته برخى منابع، اين رايزنى هاى ايران بود كه اجلاس را به موفقيت رساند.
منوچهر متكى، ديپلمات ارشد ايرانى در اين باره مى گويد: «در تماسى كه با دوستان داشتيم توصيه كرديم جلسات براى حصول نتيجه استمرار يابد تا نهايتاً اين توافق نهايى شود. اين روند ادامه يافت و به نتيجه اى رسيد كه امروز همه مردم لبنان خوشحال هستند.» يك ديپلمات ايرانى در فرودگاه بين المللى دوبى و در مسير حركت گروه رسانه اى به بيروت اعتقاد داشت: تماس تلفنى مكرر وزير امور خارجه جمهورى اسلامى ايران با طرف هاى مختلف از جمله وزير خارجه و نخست وزير قطر، نقش بسزايى در به ثمر نشستن توافق دوحه داشت. وى افزود: نفس دعوت از تهران براى حضور در مراسم انتخاب رئيس جمهور و سوگند و تحليف وى در مجلس نمايندگان لبنان، گواهى بر ايفاى نقش مثبت تهران از زمان آغاز بحران در لبنان تا به امروز است.
و اما انتخاب ميشل سليمان به عنوان رئيس جمهور تنها توافق بازيگران سياسى لبنان در دوحه نبود. آنان در اين نشست همچنين توافق كردند كه به جريان مقاومت ثلث ضامن (يك سوم به علاوه يك تعداد اعضاى كابينه) اختصاص يابد، يعنى ۱۱ وزير از ۳۰ وزير كابينه را در تركيب كابينه داشته باشد. خواسته ديگر جريان مقاومت مبنى بر مبنا قرار گرفتن قانون انتخابات پارلمانى سال ۱۹۶۰ در تقسيم بندى حوزه هاى انتخاباتى و تقسيم حوزه هاى انتخاباتى ازجمله بيروت به حوزه شهرستان نيز در اجلاس قطر موردتوافق گروه هاى سياسى قرار گرفت.
ماراتن ديدارهاى ديپلماتيكسفر وزير امورخارجه به لبنان اندكى بيش از ۲۴ ساعت به طول انجاميد. منوچهر متكى را در اين سفر، محمدعلى حسينى، سرپرست معاونت آسيا و سخنگوى وزارت خارجه و شيبانى سفير ايران در لبنان همراهى مى كردند. روز يكشنبه پنجم خردادماه و با ورود هواپيمايى حامل هيأت ديپلماتيك ايران به فرودگاه بين المللى بيروت، ماراتن ديدارهاى ديپلماتيك با مقامهاى لبنانى و خارجى حاضر در بيروت آغاز شد. دامنه اين ديدارها همه نمايندگان گروه هاى لبنانى مطرح در صحنه سياسى اين كشور را دربرمى گرفت و خود گواهى بود بر اين كه ادعاى حمايت تهران از يك جريان خاص در بيروت نادرست است.
|
|
|
اين گونه بود كه منوچهر متكى، وزير امورخارجه ايران در ساعات حضور خود در لبنان به ديدار سيدحسن نصرالله (دبير كل حزب الله)، شيخ عبدالامير قبلان (نايب رئيس مجلس اعلاى شيعيان لبنان)، آيت الله سيد محمدحسين فضل الله (از مراجع شيعه اين كشور)، ميشل عون (رئيس فراكسيون پارلمانى اصلاح و تغيير)، فؤاد سنيوره (نخست وزير)، نبيه برى (رئيس مجلس نمايندگان)، عمر كرامى (نخست وزير سابق)، سعد حريرى (رئيس فراكسيون پارلمانى المستقبل) و اعضاى فراكسيون پارلمانى وفادارى به مقاومت و وزراى حزب الله در كابينه رفت. در ميان اين ديدارها و به غير از ديدار با دبيركل حزب الله كه در غياب نمايندگان رسانه ها انجام شد ديدار متكى، وزير امور خارجه با سعد حريرى رئيس فراكسيون پارلمانى المستقبل در منطقه قريطم بيش از ديگر ديدارها به طول انجاميد. درمدت حدود يك ساعت گفت و گوهاى ديپلمات ارشد ايران با فرزند نخست وزير فقيد لبنان، تابلوهاى بزرگى كه بر آنها تصاوير رفيق حريرى نقش بسته بود جلب توجه مى كرد و همچنين تدابير تيم حفاظتى سعد حريرى نسبت به ديگر شخصيت هاى سياسى لبنان سختگيرانه تر بود. گروه هاى لبنانى در ديدارهاى خود با متكى از ايفاى نقش تهران در همگرايى سياسى اين كشور و حصول توافق دوحه تقدير مى كردند.
ديپلمات عزيزنوع استقبال گروه هاى لبنانى از وزير خارجه ايران، استقبالى ويژه بود. منوچهر متكى در بيروت ديپلماتى عزيز بود كه قدرت و انعطاف ديپلماسى كشورش، لبنان را از بن بست سياسى خارج كرد. ضمن اين كه برخلاف تفسير و ادعاى رسانه هاى مغرض عربى، ايران را در جايگاه خيرخواهى تمام عيار براى ملت لبنان معرفى نمود.
در حالى وزير خارجه را تا فرودگاه بيروت همراهى كرديم كه در طول مسير بنرهايى در تشكر از قطر در خصوص حصول توافق گروه هاى لبنانى نصب شده بود و اين درحالى بود كه نخست وزير و وزيرخارجه قطر لحظاتى بعد براى تقدير از نقش جمهورى اسلامى در توافق دوحه، بيروت را به مقصد تهران ترك كرد.
حسرت ديداردر حالى بيروت را ترك مى كرديم كه گروه هاى مختلف از مردان و زنان لبنانى با پرچم هاى حزب الله و كشورشان در حال حركت به سمت محل جشن پيروزى و مقاومت بودند. پيروزى حزب الله در اجلاس دوحه و همزمانى آن با هشتمين سالگرد آزادى لبنان از اشغال رژيم صهيونيستى ويژگى ممتازى به اين مراسم بخشيده بود. اما حسرت حضور در اين مراسم به دل گروه ۳ نفره اعزامى رسانه هاى كشور ماند چرا كه ۲ ساعت و نيم تا دمشق، مبدأ پرواز گروه در بازگشت به تهران راه باقى بود. صداى رسا و محكم سيدحسن نصرالله دبيركل حزب الله را از راديو مى شنيديم كه مى گفت: افتخار مى كنيم كه عضو حزب ولايت فقيه هستيم. وى تأكيد كرد: راهبرد مقاومت تنها راه نجات و صلح در لبنان است. و نهايتاً تأخير يك ساعته پرواز ايران اير موجب شد كه به مدت ۱۵ دقيقه در حرم حضرت زينب (س) دعاگوى هموطنان باشيم.