زهرا باقرى شاد
كنترل تماشاى پرمخاطب ترين رسانه به دست كودكان و نوجوانان افتاده است. حتى خردسالان هم راه عوض كردن كانال هاى تلويزيونى را مى دانند و در همين كانال عوض كردن ها و نشستن هاى طولانى مدت پاى تلويزيون است كه بيشتر برنامه هاى تلويزيونى همچون قطارى شتابان درست از مقابل نگاه كودكان مى گذرند و اين مخاطبان كم سن و سال كنجكاو را با الگوهاى رفتارى، گفتارى و اجتماعى متعدد بمباران مى كنند.
در جريان اين تأثيرپذيرى كودكان از برنامه هاى تلويزيونى كه بسيارى از آنها نيز از استانداردهاى برنامه هاى مختص كودكان فاصله دارند جاى خالى والدين در فضاى خانه احساس مى شود. فضايى كه با پخش مكرر و نامنظم درام هاى خانوادگى و انواع سريال ها پر مى شود و گاه كودكان و نوجوانان را تا حدى به اشتياق مى كشاند كه سفره كوچك عصرانه و شام خود را نيز در همين فضا پهن مى كنند و همچنين در غياب پدر و مادرها كودكان را دست كم از نظر فيزيكى به افرادى بى حركت و منفعل تبديل مى كند.
دكتر مهرداد متين راد، روانشناس تربيتى در باره تأثير تلويزيون بر فضاى خانواده معتقد است انفعال فيزيكى ناشى از تماشاى برنامه هاى تلويزيونى تنها مختص كودكان و نوجوانان نبوده و بزرگسالان را نيز با خود درگير مى كند. او مى گويد: «خاصيت تلويزيون اين است كه شما روبه روى آن مى نشينيد، تخمه و تنقلات مى خوريد و به دونده اى بى حركت تبديل مى شويد.» محمود پناهى، روانشناس نيز اين حالت منفعلانه را از تأثيرات تلويزيون بر تمام گروه هاى سنى ذكر مى كند اگرچه بر اين باور است كه انفعال روانى و فكرى در كودكان و نوجوانان امكان ظهور بيشترى دارد چراكه اين افراد در معرض تأثيرپذيرى بالاترى نسبت به بزرگسالان قرار مى گيرند.
كارشناسان بر اين مسئله اتفاق نظر دارند كه پخش برنامه هاى تلويزيونى در ايران روند منظمى نداشته و «گروه سنى» مخاطب در اين جريان ناديده گرفته مى شود. براين اساس تمام اعضاى خانواده در ساعت هاى متوالى با يكديگر به تماشاى برنامه هايى مى نشينند كه در تمام موارد فاقد برچسب رده سنى مخاطبان هستند و اين مسئله به گفته متين راد حتى بزرگسالان را نيز از آسيب هاى فرهنگى و اجتماعى بى بهره نمى گذارد. اين كارشناس مى گويد: «موضوع دعواهاى خانوادگى، ازدواج دوم، دو همسرى و مسائلى از اين دست كه در سريال هاى ايرانى به كرات ديده مى شوند حتى براى بزرگسالان تناقض هاى فكرى متعدد ايجاد مى كند چه برسد به كودكان و نوجوانان.» به اعتقاد اين كارشناس حتى تفكيك برنامه هاى خردسالان از نوجوانان ضرورت دارد و اين دو گروه سنى نبايد مخاطب برنامه هاى يكسان باشند.
پناهى در اين رابطه كودكان را مخاطبان منفعل مى داند كه از سن كم با مسائلى غريب و دور از ذهن كودكى مواجه مى شوند و اين مواجهه مى تواند از آنها افرادى خيالاتى و رؤياپرداز بسازد و يا آنها را پس از رؤياپردازى هاى بسيار دچار سرخوردگى كند. اين روانشناس در حالى كه نقش خانواده ها را در كاهش تأثيرات برنامه هاى تلويزيونى مهم مى داند، مى گويد: «رفتار خانواده جريان ارائه الگوهاى تلويزيونى را تسريع مى كند. در بسيارى موارد پدر و مادرها به اين مسئله كه هر برنامه اى را كودكان نبايد تماشا كنند آگاه نيستند و يا به دليل گرفتارى هاى شغلى، از كنترل و نظارت بر رفتار فرزندان خود غافل مى شوند. برنامه هاى تلويزيونى نمى توانند تأثير صددرصد بر رفتار كودكان داشته باشند و توجه داشته باشيم كه در صورت همراهى خانواده ها با الگوهاى ارائه شده توسط تلويزيون، تأثيرپذيرى تشديد مى شود.»
اين در حالى است كه متين راد بر اين باور است كه در خانواده هاى ايرانى زندگى جريان منظمى ندارد و تفريح و كار و استفاده از رسانه از جايگاهى مخدوش برخوردار است. به گفته او فرهنگ استفاده از تلويزيون به مثابه فرهنگ بستن كمربند ايمنى در ۱۰ سال پيش است و هنوز در اين زمينه آگاهى هاى لازم براى خانواده ها بوجود نيامده است. متين راد توجه والدين به پر كردن اوقات فراغت كودكان و نوجوانان را با انواع تفريحات از جمله پارك، بازى و ساير فعاليت ها ضرورى مى داند و مى گويد: «والدين درباره بسيارى از رفتارها با كودكانشان آموزش لازم نديده اند. اوقات فراغت بچه ها را در بيشتر مواقع با تلويزيون پر مى كنند و اين آگاهى را به آنها نمى دهند كه بايد برنامه هاى تلويزيونى را گزينش كنند.» به اعتقاد اين كارشناس حتى بزرگسالان هم نياموخته اند كه گزينش در تماشاى برنامه هاى تلويزيونى عنصر مهمى به حساب مى آيد و از تماشاى بيشتر برنامه هاى تلويزيونى درمواقع فراغت غافل نمى مانند.
تناقضات عاطفى و روانى، بلوغ زودرس فكرى و جسمى و رؤياپردازى از تأثيرات تماشاى برنامه هاى تلويزيونى مختص بزرگسالان توسط كودكان است كه پناهى آنها را مورد انتقاد قرار مى دهد. اين درحالى است كه به اعتقاد متين راد در چنين مواقعى خانواده ها نبايد شتابزده عمل كنند و از تغييرات ايجاد شده در روحيه و ظاهر كودكان خود بهراسند. به گفته او اين اتفاق ممكن است در هر جامعه اى بيفتد و كودكان در هر كشورى حتى كشورهاى توسعه يافته ممكن است در معرض تغييرات ناشى از تماشاى برنامه هاى تلويزيونى قرار بگيرند و با مفاهيمى پيش از زمان مقرر آشنا شوند. اما والدين بايد بر ابزار پاسخگويى مناسب مسلح باشند و كنجكاوى هاى كودكان و نوجوانان را با آگاهى هاى لازم پاسخ بگويند. متين راد مى گويد: «بچه ها در حال حاضر بسيار باهوش تر از گذشته هستند. چه هوش عاطفى و چه اجتماعى آنها بالاتر است و طبيعى است كه تأثيرپذيرى بيشترى از محيط داشته باشند. اما نحوه برخورد والدين با آنها مسئله اى است كه در صورت مطلوب بودن مى تواند آسيب هاى ناشى از اين تغييرات را كاهش دهد.»
برهمين اساس الگوسازى فرهنگى در استفاده از تلويزيون ضرورتى است كه كارشناسان بر آن تأكيد مى كنند و معتقدند در گام نخست در كاهش تأثيرات منفى تلويزيون بر كودكان فرهنگ سازى استفاده صحيح از اين رسانه است و ساير برنامه ريزى از جمله تهيه برنامه هاى تلويزيونى و مشخص كردن گروه سنى مخاطبان هنگام پخش برنامه ها از اقدامات بعدى به شمار مى رود.
در اين ميان كاهش مدت زمان استفاده كودكان از تلويزيون يكى از راهكارهايى است كه روانشناسان تربيتى آن را مدنظر قرار مى دهند و اين راهكار را با جايگزين كردن ساير تفريحات مفيد و برنامه ريزى ساعتى براى تماشاى تلويزيون مرتبط مى دانند.

مونا كربلايى

خدايا !مرا محتاج بستر بيمارى نكن.
پيرى حق هر موجود زنده اى است پس من نيز از آن بى نياز نيستم.
اما از تو مى خواهم اين دوره از زندگى ام را مانند بقيه عمرم با شايستگى بگذرانم.
و وقتى زمان كوچ فرامى رسد، بدون هر وابستگى به سويت بشتابم.

آناهيتا خيرگويان

ميوه ها سرشار از فيبر بوده و عملكرد روده را بهبود مى بخشند و در كاهش وزن و پيشگيرى از انواع بيمارى ها مؤثر هستند. مصرف ميوه در حجم زياد به دليل دارا بودن كالرى كم، احساس گرسنگى را برطرف مى كند، در صورتى كه آب ميوه اين كار را انجام نمى دهد.
چاق كنندگى ميوه خشك
تنها زمانى كه ميوه ها آبدار هستند كالرى موجود در آنها كم است. ميوه هاى خشك شده داراى كالرى و قند زياد هستند و خوردن آنها راحت تر از مصرف ميوه هاى آبدار است.
بهترين راه براى مصرف ميوه هاى خشك شده ، فريز كردن آنها است. درصدى از آب ميوه ها پس از منجمد شدن دوباره به آن بازمى گردد و مدت زمان بيشترى براى خوردن آنها لازم است.
ميوه هايى با پوست نازك
توصيه مى شود ميوه هاى با پوست نازك را بيشتر مصرف كنيد. مى توان ميوه هاى با پوست نازك را در فريزر نگهدارى كرد و در فصل هايى كه يافت نمى شوند مورد استفاده قرار داد. انواع توت سرشار از ويتامين C و آنتى اكسيدان هاى قوى است.

هانيه احمدى

كودكانى كه از بيمارى آسم رنج مى برند، ممكن است به بيمارى هاى روحى مبتلا گردند.كودكان مبتلا به آسم اغلب به افسردگى، اضطراب، مشكلات رفتارى، ناتوانايى هاى يادگيرى و كاهش سطح توجه مبتلا مى شوند.كارشناسان توصيه مى كنند والدين اين كودكان قبل از بروز مشكلات روحى در فرزندشان به مشاوره مراجعه كنند.