براساس يافته جديد دانشمندان، گوجه فرنگى كنسروشده حاوى تركيباتى است كه در مقابله باتومورهاى سرطان پروستات بسيار مؤثر است.دانشمندان امريكايى اعلام كرده اند خشك كردن گوجه فرنگى يا همان كنسروكردن آن ، مى تواند به درمان سرطان پروستات كمك زيادى كند.به گفته اين دانشمندان، در گوجه فرنگى كنسروشده نوعى كربوهيدرات به نام Fruhis وجود دارد كه از رشد تومورهاى پروستات جلوگيرى مى كند. اين تركيب جديد مانند آنتى اكسيدان عمل مى كند و DNA سلول ها را از آسيب هاى اكسيده شدن كه منجر به سرطان مى شود، مصون مى دارد.

اضافه وزن و چاقى مفرط براى مبتلايان به ديابت نوع اول چندان خطرناك نيست.
دانشمندان روس در تحقيقات خود به اين نتيجه رسيده اند افرادى كه به مرور زمان وزن اضافه مى كنند يا حتى افرادى كه به چاقى مفرط مبتلا هستند، در معرض خطر مرگ نيستند. به گفته آنها، مبتلايان به ديابت نوع اول بيشتر به كمبود وزن مبتلا هستند و چنانچه بتوانند وزن خود را افزايش دهند، بهتر خواهند توانست بيمارى خود را كنترل كنند، اما براى مبتلايان به ديابت نوع دوم، اضافه وزن ، خطر تهديدكننده محسوب مى شود.

براساس مطالعه جديد دانشمندان، كشيدن سيگار و چاقى مفرط هردو موجب بروز مشكلات دائمى شنوايى مى شود.
دانشمندان بلژيكى اعلام كرده اند مصرف سيگار موجب مى شود تا تشخيص صداهاى با فركانس بالا براى اين سيگارى ها مشكل شود. اين عارضه به علت اختلال در گردش خون به سمت گوش ايجاد مى شود. به گفته محققان مشكلات شنوايى در افراد سيگارى، يك سال پس از آغاز مصرف سيگار آغاز مى شود و ديگر قابل درمان نخواهد بود. شدت مشكل شنوايى در افراد سيگارى بسته به ميزان مصرف و چاق بودن يا نبودن آنها متفاوت است و برخلاف ديگر قسمت هاى بدن در صورت بروز اختلال در شنوايى، درمان آن ممكن نخواهد بود. دانشمندان بلژيكى نبود اكسيژن در خون جريان يافته در گوش و دفع نشدن ضايعات سمى را علت اصلى اين عارضه عنوان كرده اند.

مصرف غذاهاى سرشار از امگا ۳ كمك فراوانى به پيشگيرى از ابتلا به مشكلات بينايى در سالمندان مى كند.
دانشمندان استراليايى اعلام كرده اند مصرف غذاهايى كه حاوى مقادير زيادى از امگا۳ هستند احتمال ابتلا به مشكلات بينايى در سنين بالا بويژه بيش از ۶۰ سال را تا يك سوم كاهش مى دهد. با اين حال توصيه نشده است كه سالمندان فقط براى رفع اين عارضه امگا۳ مصرف كنند.
به گفته دانشمندان امگا۳ از نازك شدن و خونريزى محيط اطراف شبكيه در چشم جلوگيرى مى كند.

سياوش تليانى

۱۴ ژوئن(۲۵خرداد) هر سال در سراسر جهان به عنوان روز جهانى اهداى خون شناخته مى شود. اين اتفاق سالانه به نوعى تقدير از اهداكنندگان خون است كه نقش بسزايى در نجات جان ديگران و افزايش آگاهى مردم درباره ايمنى و در دسترس بودن فرآورده هاى خونى ايفا مى كنند.
نيازهاى دنياى پزشكى به خون در سراسر جهان رو به افزايش است و مى تواند چتر حمايتى از پيشرفت هاى پزشكى و عمل هاى جراحى محسوب شود. الگوى مصرف خون گرچه در كشورهاى مختلف متفاوت است، اما وجه مشترك همه كشورها، نياز فراوان به خون براى درمان عوارض دوران باردارى، تولد نوزاد و كم خونى هاى دوران كودكى است.
امسال روز جهانى اهداى خون با عنوان «به طور مرتب خون بدهيد» برگزار مى شود كه دراصل پيامى براى تشويق داوطلبان اهداى خون است تا در دوره هاى زمانى منظم با اين اقدام انسان دوستانه، گامى در زمينه حل مشكلات اجتماعى كشور بردارند. امسال در كنار اين پيام معنادار، شعارهاى ديگرى چون «يك بار كافى نيست» و «صد سال به اين سال ها»، تأكيدى بر اهميت اهداى خون به طور منظم است تا از اين طريق ايجاد يك بانك خون كارآمد در هر كشور با سرعت بيشترى به سرانجام برسد.
ميليون ها نفر در سراسر جهان زندگى خود را مديون انسان هايى هستند كه هرگز آنها را نديده اند، همان افرادى كه خون خود را رايگان و بدون هيچ چشمداشتى هديه مى كنند. با اين حال بيشتر جمعيت جهان هنوز به خون سالم و ايمن دسترسى ندارد.
هر سال ۸۰ ميليون واحد خون در جهان اهدا مى شود، اما فقط ۳۸ درصد آن در كشورهاى در حال توسعه كه ۸۲ درصد از جمعيت جهان را تشكيل مى دهند، به دست مى آيد. شواهد به دست آمده در سراسر جهان نشان مى دهد افرادى كه به صورت داوطلبانه و رايگان خون هديه مى كنند، منابع مطمئن عرضه خون سالم هستند، چراكه به ندرت خون اين افراد ويروس هاى مرگبار مانند هپاتيت يا HIV را به دريافت كنندگان منتقل مى كند. نامگذارى روز جهانى اهداى خون براى سپاس از همين قهرمانان است.
انتخاب روز ۱۴ ژوئن براى اين رويداد جهانى، به احترام تولد برنده جايزه نوبل،«كارل لنداشيتنر» در اين روز است كه موفق به كشف سيستم گروه خونى ABO شد.
برخلاف آنچه تصور مى شود، هدف از نامگذارى روز جهانى اهداى خون نه جذب شمار زياد داوطلبان اهداى خون ، بلكه تشكر از همه انسان هايى است كه داوطلبانه خون خود را براى نجات ديگران هديه مى كنند.
* امارات، ميزبان امسال روز جهانى اهداى خون
امسال، امارات متحده عربى افتخار دارد تا ميزبان جشن اين رويداد مهم جهانى باشد. هر سال يك كشور ميزبان روز جهانى اهداى خون است تا از اين طريق فرهنگ سلامت خود را اشاعه دهد. از جمله برنامه هايى كه از سوى وزارت بهداشت امارات براى اين روز در نظر گرفته شده است، توجه ويژه به نقش مادران در تربيت نسل جديدى از داوطلبان اهداى خون است.
* انواع اهداى خون
اهداى خون معمولاً به سه شيوه انجام مى شود. نوع اول «Allogenic» نام دارد كه در آن فرد داوطلب، خون خود را براى ذخيره در بانك خون و تزريق آن به فردى نامعلوم هديه مى كند. نوع دوم، اهداى «هدايت شده» است كه در آن فرد داوطلب كه بيشتر يكى از اعضاى خانواده بيمار است، خون خود را براى تزريق به فردى مشخص اهدا مى كند.
نوع سوم زمانى است كه خون فرد داوطلب براى توليدات بيشتر در پزشكى مانند پلاسما استفاده مى شود.
ميزان خونى كه از يك داوطلب گرفته مى شود، از ۲۰۰ ميلى ليتر تا ۵۵۰ ميلى ليتر در كشورهاى مختلف متغير است، اما معمولاً حد استاندارد آن ۴۵۰ تا ۵۰۰ ميلى ليتر است. خون دريافتى در يك كيف خون مخصوص ذخيره مى شود كه حاوى مواد شيميايى براى جلوگيرى از لخته شدن آن است.
ميزان پلاسمايى كه در هربار خون دهى از بدن خارج مى شود، پس از ۲۴ ساعت به ميزان معمول خود بر مى گردد، اما سلول هاى قرمز خون به وسيله مغز استخوان با سرعت كمترى وارد سيستم گردش خون مى شود. همين سرعت جايگزين پلاسما در سلول هاى قرمز خون اين سؤال را به ذهن مى آورد كه «هرچند وقت بايد خون اهدا كرد »
در مورد اهدا كنندگان پلاسما توصيه شده است كه اهداى هر دو هفته يك بار و به ميزان ۸۳ ليتر در سال مشكل ساز نخواهد بود. البته اين ميزان در كشورهاى مختلف متفاوت است. براى مثال در ژاپن ميزان مجاز اهداى پلاسما براى افراد داوطلب در سال ۱۶ ليتر است.براى اهداى سلول هاى قرمز خون نيز متوسط سه تا چهار ماه يك بار توصيه شده است.
عوارض اهداى خون به ندرت گريبانگير اهداكنندگان انسان دوست مى شود. به طور متوسط فقط دو درصد از اهداكنندگان خون به برخى عوارض مبتلا مى شوند كه در اين ميان زنان، نوجوانان و «باراولى ها» بيشتر آسيب پذير هستند.
براساس اعلام سازمان جهانى بهداشت، حدود ۱۸ درصد از جمعيت جهان، ۶۰ درصد از كل خون هاى اهدايى در سراسر جهان را دريافت و مصرف مى كنند كه اين نشانه نابرابرى فاحش ميان كشور ها در زمينه دسترسى به خون سالم است و در اين بين، كشورهاى در حال توسعه بيشترين خطر را از بابت خون هاى آلوده و فرآورده هاى خونى ناسالم متحمل مى شوند.
در كشورهاى كم درآمد، زنان و كودكان نيازمندترين گروه ها به خون هستند. سالانه نيم ميليون زن در جهان به علت عوارض ناشى از خونريزى زايمان جان خود را از دست مى دهند كه ۹۹ درصد آنها در كشورهاى در حال توسعه زندگى مى كنند. در دهه ۹۰ ميلادى، تزريق خون آلوده علت ۱۰ درصد از عفونت هاى ويروس ايدز بود كه امروزه اين ميزان به كمتر از پنج درصد كاهش يافته است و اين به علت آزمايش هاى جدى ترى است كه در بسيارى از كشور ها روى خون هاى اهدايى انجام مى شود.
باوجود افزايش ميزان خون اهدايى در كشورهاى جهان و علاقه مردم به اين اقدام انسان دوستانه، هنوز يك سوم كشورهاى جهان سيستم سازماندهى شده بانك خون ندارند و بسيارى از كشور ها همچنان چشم به كمك خانواده هاى بيماران دوخته اند. بد نيست بدانيد فقط نيم ليتر خون شما، مى تواند جان سه انسان نيازمند را نجات دهد.

سوءتغذيه به زبان ساده به هرگونه ناهنجارى تغذيه اى و وضعيت بهداشتى بد يا نامطلوب ناشى از كمبود يا مصرف بيش از حد موادمغذى گفته مى شود كه در صورت درمان نشدن ، ممكن است موجب افزايش بروز عفونت، كاهش توانايى سيستم ايمنى، تأخير التيام زخم و متناسب نبودن مايعات و الكتروليت ها شود.
سوءتغذيه كه معمولاً ناشى از كمبود ريزمغذى ها بوده از جمله بيمارى هايى است كه بايد جدى گرفته شود. اگر تأثير سوءتغذيه را در ابتداى زندگى بررسى كنيم، درمى يابيم كه اين مسئله موجب اختلال رشد جنين شده و در آينده نيز روى عملكرد فرد تأثير عميقى دارد به نحوى كه كاهش عملكرد اجتماعى را به دنبال داشته و مى تواند به عنوان عاملى در ايجاد فقر نيز به شمار رود. به اين ترتيب رشد منفى در اقتصاد كشور ايجاد مى شود و به طرز كاملاً غيرمستقيمى در نزول وضعيت اقتصادى كشور نقش دارد. با توجه به اين نكات مى توان نتيجه گرفت كه سوءتغذيه هم روى اقتصاد خرد و هم روى اقتصاد كلان تأثيرگذار است.
* سوءتغذيه در ايران و جهان
آمارها نشان مى دهد حدود ۱۴۳ ميليون كودك در جهان زير وزن طبيعى هستند و بيش از ۸۵۰ ميليون نفر نيز در گرسنگى به سر مى برند. به نحوى كه سالانه ميزان مرگ و مير افراد در جهان به علت سوءتغذيه بيشتر از بيمارى هايى چون ايدز است. براساس اعلام سازمان ملل در هر پنج ثانيه يك كودك به علت سوءتغذيه مى ميرد.
كم خونى و فقر آهن گسترده ترين و شايع ترين نوع كمبود ريزمغذى ها در جهان بوده و تقريباً يك سوم جمعيت جهان را گرفتار كرده است. ۲۵۰ تا ۵۰۰ ميليون كودك در جهان با كمبود ويتامين A مواجه هستند. كمبود ويتامين A عامل بيش از يك ميليون مرگ قابل پيشگيرى در كودكان است.
در ايران نيز ۸۰۰ هزار كودك زير پنج سال به علت سوءتغذيه دچار كوتاه قدى هستند. سوءتغذيه نه فقط توانمندى و كارآيى نيروى فعال كشور را كاهش مى دهد، بلكه منجر به از دست رفتن مبالغ هنگفت از درآمد ملى كشور مى شود. اين مشكل در كوتاه مدت منجر به كاهش وزن و در بلندمدت منجر به كوتاه قدى مى شود و به همين علت كوتاه قدى به عنوان شاخص توسعه در جهان مطرح شده است.
براساس تحقيقات، بسيارى از مردم ايران از سوءتغذيه پنهان يا آشكار رنج مى برند. علت اصلى اين سوءتغذيه نوع رژيم غذايى افراد است، چرا كه مشغله زياد افراد را از رسيدگى به سلامت خود بازمى دارد. تقريباً بيشتر افراد آنگونه كه بايد، به تغذيه خود اهميت نمى دهند و هر آنچه را كه مصرف مى كنند، ارزش تغذيه اى بالايى ندارد.
در گذشته يكى از كمبودهاى اصلى ريزمغذى ها در ايران، يد بوده است. خوشبختانه با روندى كه وزارت بهداشت و درمان در اين زمينه پيش گرفت اين مشكل تقريباً ريشه كن شده است. كمبود روى و آهن نيز از عوامل ديگر ابتلاى به سوءتغذيه است كه بايد راهكارى براى اين مشكل نيز در نظر گرفته شود. همچنين۵۰ درصد زنان ايرانى از كم خونى و سوءتغذيه رنج مى برند كه گاه به صورت آشكار يا پنهان است.
نتايج بررسى ها حاكى از آن است كه علاوه بر سه ريزمغذى آهن، يد و ويتامينA، كمبود ريزمغذى هاى ديگرى از جمله كلسيم، ويتامينB2 ، ويتامين D و روى نيز در كشور شايع است.
* آثار كمبود ريزمغذى ها
كمبود ريزمغذى ها موجب افزايش سوءتغذيه، افزايش مرگ و مير و ابتلا به بيمارى ها به علت ضعف سيستم ايمنى بدن، ناتوانى جسمى، كاهش بهره هوشى، كاهش قدرت يادگيرى و افت تحصيلى، تغييرات رفتارى به صورت بى حوصلگى، بى تفاوتى و انزواطلبى مى شود. براين اساس روند توسعه كشور به خطر افتاده و تا جايى پيش مى رويم كه به عنوان مثال با شيوع ۲۰ درصدى كم خونى فقر آهن در كشور سالانه حدود ۵۷۵ ميليون دلار ضرر مى كنيم.
از ديگر مشكلات تغذيه اى شايع در ايران، مى توان به كمبود روى اشاره كرد. بررسى ها در سال ۸۰ نشان داد كه همه گروه هاى سنى به ويژه كودكان زير شش سال، نوجوانان دختر و پسر ۲۰-۱۴ سال و زنان باردار از كمبود روى رنج مى برند و اين ضعف ويتامين در كودكان موجب كاهش رشد مى شود. درباره ويتامين B2 نيز آمارها حاكى از آن است كه ۴۱ ميليون نفر در ايران از كمبود اين ويتامين رنج مى برند. يعنى تقريباً از هر ۱۰ نفر، شش نفر دچار كمبود ويتامين B2 هستند، چرا كه منبع اصلى اين ويتامين لبنيات است. مصرف پائين لبنيات علاوه بر كمبود ويتامين B2 موجب كمبود كلسيم نيز مى شود. به طورى كه مصرف كم اين موادغذايى موجب شده است كه ۹۰ درصد خانواده هاى ايرانى كمتر از حد استاندارد كلسيم دريافت كنند و سن پوكى استخوان در زنان ايرانى به ۳۵ سال كاهش يابد.
براساس محاسبه اى در سال ،۷۳ سالانه هزينه اى معادل ۹۰۰ ميليارد ريال به علت شكستگى هاى گردن و استخوان ران به بودجه كشور تحميل مى شود.
در شهر تهران به علت آلودگى هوا و نرسيدن نور مناسب خورشيد ناشى از اين آلودگى، افراد بسيارى از كمبود ويتامين D نيز رنج مى برند و مصرف مكمل ويتامين D نه فقط از اين كمبود جلوگيرى مى كند، بلكه موجب افزايش طول عمر افراد هم مى شود.
براين اساس يكى از راهكارهايى كه مى توان براى رفع اين مشكل ارائه داد، آشنا كردن افراد جامعه با فرهنگ استفاده از مكمل هاى غذايى است. سرانه مصرف مكمل هاى غذايى در ايران بسيار پائين تر از كشورهاى ديگر است كه شايد بتوان علت اوليه و اصلى آن را آشنا نبودن افراد با فرهنگ استفاده از مكمل ها دانست. همچنين تقلب هاى متعدد در اين زمينه نقش دارد، بنابراين بايد اطلاعات لازم درباره مكمل ها و اهميت مصرف آنها به گروه هاى مختلف جامعه ارائه شود تا ابهامات موجود كاملاً از بين برود و افراد با اطمينان از اين كه يك مكمل به تأييد وزارت بهداشت رسيده است، مى توانند بدون هرگونه نگرانى، آن را مصرف كنند.
تحقيقات مختلف حاكى از آن است كه مصرف مكمل ها به هنگام بروز سوءتغذيه در صورتى كه همراه با يك رژيم غذايى مناسب و متنوع باشد بسيار مؤثرتر از زمانى خواهد بود كه رژيم غذايى به تنهايى تأمين كننده نيازهاى تغذيه اى فرد باشد.
* رابطه مكمل غذايى در تأمين سلامتى
مشاهدات علمى مختلف نشان داده است كه مكمل هاى رژيمى اثرات بسيار سودمندى روى سلامت فرد دارند. به عنوان مثال محققان معتقدند در هفته هاى اول باردارى مصرف مكمل اسيد فوليك مى تواند اثرات مثبتى در تأمين سلامت جنين داشته باشد، بنابراين به منظور جلوگيرى از نقص لوله عصبى جنين، روزانه مصرف ۴۰۰ ميكروگرم اسيدفوليك، براى همه زنان و دختران جوان در سنين بارورى، توصيه شده است. مصرف مكمل هاى غذايى، تضمينى براى تأمين كامل مواد مغذى موردنياز بدن است. به عنوان مثال پزشكان مصرف مكمل هاى غذايى را براى سالمندان توصيه مى كنند. يكى از علل اين امر خستگى هاى مزمن ناشى از كمبود آهن است. همچنين به علت كمبود ويتامين D بين افراد مسن، مصرف مكمل ويتامين D نيز توصيه مى شود.
مصرف مكمل هاى رژيمى به علل مختلف ازجمله كاهش وزن تا كنترل درد، مى تواند مفيد باشد.
همچنين در سطح جهان پزشكان در كنار داروهاى ژنريك براى درمان برخى بيمارى ها از مكمل هاى غذايى براى كاهش ميزان مصرف داروهاى ژنريك مربوطه و عوارض ناشى از آن استفاده مى كنند. در اين ميان مى توان به مكمل «كروميوم» و «منيزيم» اشاره كرد كه در بيماران ديابتى موجب كاهش قند خون بدون ايجاد عارضه اى براى بيمار، مى شود.
برخى گمان مى كنند كه مصرف مكمل ها بيش از تأثيرات مثبت، داراى عوارض منفى است، اما مى توان با يقين اعلام كرد اثرات جانبى مكمل هاى غذايى در مقايسه با داروهاى OTC بسيار كمتر است. به عنوان مثال مكمل هاى حاوى «فيتواسترژون ها» در پيشگيرى از علائم يائسگى و كمك به درمان آن مؤثر است.
* اثرات سودمند مكمل ها در سلامت
الف ـ رژيم سرشار از اسيد فوليك از نقص لوله عصبى جنين جلوگيرى مى كند.
ب ـ رژيم سرشار از كلسيم احتمال ابتلا به استئوپروز را كاهش مى دهد.
ج ـ رژيم سرشار از فيبر موجب كاهش احتمال ابتلا به برخى از انواع سرطان، تنظيم قند خون و بهبود عملكرد دستگاه گوارش مى شود.
د ـ مصرف پروتئين سويا احتمال بروز بيمارى هاى قلبى - عروقى را كاهش مى دهد.
• رئيس اتحاديه وارد كنندگان مكمل هاى غذايى و ويتامينى

كم خونى يا آنميا (Anemia) زمانى بروز مى كند كه مقدار هموگلوبين خون كاهش يابد. هموگلوبين به گلبول هاى قرمز خون در حمل اكسيژن از ريه به همه اندام هاى بدن كمك مى كند. رنگ قرمز خون هم به علت وجود هموگلوبين است. سلول هاى قرمز خون در مغز و استخوان هاى بزرگ بدن مانند استخوان لگن توليد مى شود. مغز استخوان براى ساخت هموگلوبين به آهن، ويتامين B12 و اسيدفوليك نياز دارد. كم خونى از بيمارى هاى شايع است كه بيش از همه در زنان ديده مى شود. به طور مستمر از هر پنج زن يك نفر به كم خونى مبتلاست كه اين كم خونى نيز بيشتر از فقر آهن ناشى مى شود.
چه كسانى و چرا
اين اختلال در بين زنان شايع تر از مردان است. حدود ۲۰ درصد زنان در كشورهاى غربى به اين بيمارى مبتلا هستند، در حالى كه اين رقم در آقايان سه درصد است. همچنين زنان باردار در معرض خطر بيشتر هستند و علت آن، افزايش نياز به آهن براى برطرف كردن نيازهاى رشد جنين است. مقدار نياز در زنان باردار در سه ماهه دوم و سوم باردارى به حدى افزايش مى يابد كه يا بايد غذاهاى مصرفى آنها محتوى آهن زيادى باشد يا قرص آهن مصرف كنند. شيرخواران، كودكان و نوجوانان نيز به علت رشد سريع و مصرف ناكافى غذاهاى حاوى آهن، در معرض خطر كمبود آهن هستند. مصرف مولتى ويتامين هاى حاوى آهن با نظر پزشك، براى همه گروه هاى در معرض خطر شامل نوجوانان، زنان باردار و افرادى كه به صورت منظم خون اهدا مى كنند، توصيه مى شود.
علائم كم خونى ناشى از فقرآهن
بعضى از علائم كم خونى فقرآهن شامل رنگ پريدگى پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم ها، خستگى زودرس، سرگيجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن و سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در كم خونى شديد گود شدن روى ناخن (ناخن قاشقى) است. همچنين از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهى، زرده تخم مرغ، سبزى هاى داراى برگ سبز تيره مانند جعفرى، اسفناج و حبوبات مانند عدس و لوبيا و همچنين ميوه هاى خشك (برگه ها) بويژه برگه زردآلو و دانه هاى روغنى از جمله منابع غذايى آهن دار هستند.

منابع:
ويكى پديا wikipedia
هسته پژوهشى زنان دانشگاه آزاد اسلامى واحد تبريز
پايگاه اطلاع رسانى پزشكان ايران