در قرارداد اوليه پروژه آزاد راه تهران- شمال كه بين وزارت راه و ترابرى و بنياد مستضعفان به عنوان طرف مشاركت منعقد شد، وزارت راه و ترابرى متعهد به پرداخت ۱۵ ميليارد تومان به صورت مقطوع و واگذارى ۶۲/۵ ميليون متر مربع از اراضى حاشيه طرح شد تا بنياد مابقى هزينه اجراى طرح را پرداخت كند و از محل فروش اراضى ياد شده سرمايه و سود خود را مستهلك كند. ولى پس از گذشت سه سال با مشكلات پيش آمده و اعتراضات بنياد، متممى به قرارداد اوليه اضافه شد و سهم وزارت راه و ترابرى از ۱۵ ميليارد تومان به ۵۰ درصد هزينه هاى طرح افزايش و واگذارى اراضى به ۳۴ ميليون متر مربع كاهش يافت.
براساس برآوردهاى انجام شده تا پايان سال ۸۳ كه قرارداد اوليه اصلاح شد، آورده وزارت راه و ترابرى جمعاً بيش از ۸۴ ميليارد تومان شامل ۲۵ ميليارد تومان نقدى و ۵۸ ميليارد تومان ارزش اراضى واگذار شده بود.
آورده طرف مشاركت يعنى بنياد نيز تا اين زمان ۶۱ ميليارد تومان بوده كه در مجموع برابر با هزينه پيش بينى شده براى اجراى كل پروژه بوده است. در حال حاضر عمليات اجرايى اين طرح بر عهده شركت آزاد راه تهران- شمال است و وزارت راه و ترابرى مسئوليت نظارت بر آن را دارد.
آزادراه تهران- شمال ۲۵۰۰ ميليارد تومان اعتبار مى خواهد
به گفته محمدرضا منتظرى، عضو هيأت مديره شركت ساخت و توسعه زيربناهاى حمل و نقل كشور، تا پايان خردادماه سال جارى، بالغ بر ۲۱۵ ميليارد تومان اعتبار در پروژه آزادراه تهران- شمال هزينه شده است كه از اين مبلغ ۵۵ ميليارد تومان بابت پيش پرداخت به پيمانكاران و ۳۰ ميليارد تومان براى تملك اراضى و مابقى نيز صرف هزينه هاى اجرايى و مطالعات شده است. منتظرى پيش بينى هزينه نهايى اين پروژه را بسته به طولانى شدن آن مى داند چراكه هزينه اجراى پروژه سالانه به طور ميانگين ۱۰ تا ۱۲ درصد افزايش مى يابد ولى امروزه پيش بينى ها مؤيد آن است كه آزاد راه تهران- شمال ۲۵۰۰ ميليارد تومان اعتبار نياز دارد.
مناطق ۲ و ۳ همچنان بلاتكليفپروژه آزاد راه تهران- شمال در چهار منطقه تعريف شده است كه تنها در مناطق يك و چهار عمليات عمرانى در حال انجام است.
|
|
|
در منطقه يك به طول ۳۲ كيلومتر كه از تهران تا شهرستانك امتداد دارد، پيمانكار چينى با فاينانس ۲۲۰ ميليون دلارى مشغول فعاليت است. هرچند LC اين فاينانس در سال ،۸۵ باز شده و ۱۵ درصد قرارداد به مبلغ ۳۳ ميليون دلار به عنوان پيش پرداخت به طرف چينى پرداخت شده ولى هنوز پولى در اين پروژه به جريان نيفتاده است. مشكلاتى كه بين بانك تأمين كننده فاينانس و بانك تجارت كه بانك عامل است، مانع اصلى اين عدم تحرك محسوب مى شود. آخرين مسئله اى كه باعث به تعويق افتادن اجراى فاينانس شده، اين است كه تمام قراردادها بايد به واحد يورو پرداخت شود. بانك تأمين كننده چينى خواستار مشخص شدن مابه التفاوت نرخ ارز و نحوه پرداخت آن پيش از زمان بازپرداخت يعنى ۴ سال پس از وارد شدن نقدينگى به پروژه است. در اين راستا در هفته جارى هيأتى از بانك تأمين كننده براى حل مشكلات موجود در سفرى كه به تهران داشت با مسئولان بانك تجارت و ساير مسئولان دولتى مذاكراتى انجام داد كه پيش بينى مى شود بسيارى از مشكلات در اين جلسات حل شده باشد ولى تا اين زمان هنوز پولى وارد پروژه منطقه يك نشده و كار اجرايى به كندى پيش مى رود. يكى از دلايل پيشرفت كند اين منطقه تسويه نشدن سه صورت وضعيتى است كه از سوى بانك تأمين كننده فاينانس بايد پرداخت شود ولى نهايى نشدن فاينانس مانع اين اقدام شده است.
مسائل و مشكلات موجود در راه عملياتى شدن فاينانس منطقه يك تأثير مستقيمى بر منطقه دو گذاشته است. هرچند طى مناقصه اى كه در منطقه دو برگزار شد، پيش قراردادى با برنده مناقصه كه يك بانك چينى است، منعقد شده است، ولى از آبان سال گذشته اين روند متوقف شده است.
به علت طولانى شدن فرآيند فاينانس منطقه يك مسئولان ترجيح مى دهند به جاى فاينانس از محل منابع داخلى، اعتبار مورد نياز اين منطقه را تأمين كنند. تنها عمليات اجرايى كه در منطقه دو در حال انجام است، حفر تونل ۶۳۰۰ مترى البرز است كه هم اكنون هزار و ۱۰۰ متر از آن باقى مانده است. منطقه دو به طول ۲۲ كيلومتر از شهرستانك تا پل زنگوله امتداد دارد.در منطقه سه كه با طول ۴۸ كيلومتر پل زنگوله را به سه راهى دشت نظير متصل مى كند، هيچ گونه اقدامى براى عقد قرارداد انجام نشده است. در حال حاضر اسناد مناقصه اين منطقه آماده شده و فراخوانى نيز براى جذب سرمايه گذار منتشر شده است و پيرو آن چند شركت براى حضور در اين مناقصه اعلام آمادگى كرده اند كه فعلاً در همين مرحله متوقف است. تنها منطقه اى كه داراى پيشرفت فيزيكى بيشترى در مقايسه با ساير مناطق است، منطقه چهار است كه توسط دو پيمانكار داخلى در حال انجام است. در حال حاضر 12 كيلومتر از اين منطقه آماده آسفالت است. مشكل اصلى اين منطقه تملك باقيمانده اراضى موردنظر است كه طى هفته گذشته يك كميته براى بررسى آخرين موانع موجود در اين منطقه به آنجا مراجعه كرده تا نسبت به رفع آنها اقدام شود. محمدرضا منتظرى، عضو هيأت مديره شركت ساخت و توسعه زيربناهاى حمل و نقل كشور با اظهار نارضايتى از سرعت اجراى اين منطقه مى گويد: در دو سال اخير نسبت به سال هاى گذشته پيشرفت بيشترى در منطقه چهار داشته ايم ولى همين پيشرفت انجام شده، ۵۰ درصد پيش بينى و انتظارات ما بوده است. به گفته وى يكى از مشكلات اين منطقه تأمين معدن براى فعاليت هاى روسازى بود كه اخيراً آن مشكل نيز حل شده است.
كار گروه مشكلات را حل مى كند
|
|
|
در تاريخ ۲۵ خرداد سال جارى هيأت وزيران مصوبه اى را ابلاغ كرد كه براساس آن يك كار گروه به رياست وزير راه و ترابرى مسئول حل مشكلات آزادراه تهران- شمال شد. اين كارگروه كه با پيشنهاد رئيس جمهور شكل گرفت متشكل از وزيران مسكن و شهرسازى، جهاد كشاورزى، دادگسترى و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست و مدير عامل شركت آزاد راه تهران- شمال است كه اختيارات هيأت وزيران به آنها تفويض شده است. منتظرى عضو هيأت مديره شركت ساخت و توسعه زيربناهاى حمل و نقل كشور درباره اين كه چرا بايد مشكلات اين آزادراه آنقدر بزرگ شود كه يك كارگروه در سطح چند وزير مسئول حل اين مشكلات شود، مى گويد: آزاد راه تهران- شمال يك پروژه منحصر به فرد و پيچيده است كه از نظر فنى مشكلات زيادى به همراه دارد. وى مى افزايد: از ابتدا نحوه تأمين منابع اين پروژه با مشكل روبه رو بوده است و طرف مشاركت طرح در تامين منابعى كه متعهد به آن است كوتاهى كرده است. همچنين با گذشت ۱۲ سال از شروع اين پروژه هر ساله بر مشكلات آن افزوده مى شود. بنابراين كار گروه ياد شده با اختيارات وسيعى كه دارد مى تواند براى هميشه مشكلات اين آزادراه را حل كند.
اتمام پروژه مشخص نيستمنتظرى درباره اين كه آزاد راه تهران- شمال چه موقع به بهره بردارى مى رسد، مى گويد: زمانى مى توان براى بهره بردارى از اين آزاد راه زمان تعيين كنيم كه براى تمام مناطق آن قرارداد پيمانكارى داشته باشيم. در حالى كه مناطق دو و سه هنوز قراردادى ندارند. در منطقه چهار كه در حال انجام است پيش بينى اين است كه تا دو سال ديگر به شرط تأمين منابع و سيمان به بهره بردارى برسد. در منطقه يك نيز اگر مشكل فاينانس آن تا يك ماه ديگر حل شود حداكثر ظرف مدت چهار سال عمليات اجرايى آن به اتمام مى رسد.