معاون حقوقى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى،
درگفت و گو با «ايران» عنوان كرد
ثبت قانونى طرح هاى مد و لباس در مسير توسعه امنيت
گروه اجتماعى - حميده امينى فرد، هدى هاشمى: اين روزها طرح امنيت اجتماعى وارد مرحله جديدى شده است و نيروى انتظامى با جديت بيشتر اين طرح را اجرا مى كند با اين حال به نظر مى رسد آنچه كه بايد مورد توجه مسئولان قرار گيرد، اهميت دادن به طراحى لباس در سطح جامعه است. در واقع طرح امنيت اجتماعى در حالى اجرا مى شود كه هنوز اغلب طرح ها درباره ساماندهى مد و لباس بويژه براى جوانان از سوى دستگاه هاى ذيربط به مرحله اجرا درنيامده است.
به عقيده كارشناسان يكى از عواملى كه موجب شد تا زنان ومردان درشهرها نوع پوشش مناسبى نداشته باشند ضعف در طراحى لباس و نوع لباس هايى است كه عرضه مى شود. با اين حال معاونت حقوقى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى از تشويق طراحان لباس خبر مى دهد وتأكيد مى كند كه براى نخستين بار در تاريخ كشور، طرح هاى ابتكارى و جديد درباره لباس، به طور قانونى ثبت و گواهى آن صادر مى شود. شايد از اين طريق بتوان به تشويق طراحان لباس پرداخت و از اين طريق به نوعى بر پوشش مناسب اسلامى هم كمك كرد.
«شهرام توكلى»، معاون حقوقى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى به پرسش هاى خبرنگار «ايران» در اين باره پاسخ داده است.
* اين قانون دقيقاً در چه سالى تصويب شده و چرا تاكنون به اجرا درنيامده است
قانون حمايت از مؤلفان، مصنفان و هنرمندان در سال ۱۳۴۸ يعنى ۳۹ سال پيش به تصويب رسيد، اما تاكنون با توجه به سوابق و اطلاعات موجود اجرايى نشده است، علت آن هم به قبل از انقلاب اسلامى بازمى گردد، زيرا رژيم پهلوى اراده و اهتمام جدى براى حمايت از مالكيت فكرى نداشت. مى توان گفت: دهه سوم انقلاب، به جهاتى دهه تلاش براى تدوين قوانين و قانونمند كردن فعاليت ها و رفتارها است و براين اساس اجراى قانون حمايت از مؤلفان، مصنفان و هنرمندان را در سال جارى از سوى دولت نهم در دستور كار خود قرار داده ايم.
اين قانون درباره همه رشته ها و آثار هنرى است، اما از آنجا كه هم اكنون بحث امنيت اجتماعى درصدر قرار دارد و فروشگاه هايى نيز با عنوان جلوه حجاب در سطح كشور فعال شده، اجراى آن براى حمايت از طراحان مد و لباس ايرانى پيش بينى شده است. در حقيقت ثبت اثر درحوزه مد و لباس، نخستين گام در اين باره است.
* هدف از اجراى اين قانون پس از ۳۹ سال مسكوت ماندن چيست
هم اكنون يكى از اصلى ترين وظايف دولت، ايجاد امنيت و عدالت و پيامد آن مهرورزى، توسعه و رشد و تعالى در همه حوزه ها در كشور است. اين اقدام دفتر حقوقى و امورمالكيت معنوى ارشاد، يعنى حمايت قانونى از دستاوردهاى مادى و معنوى خلق اثر در حوزه هاى مختلف بويژه مد و لباس نيز به همين منظور است، اما به طور كلى اجراى اين طرح دو هدف كلان و جزيى را تعقيب مى كند. نخست آن كه هنرمندان را به ايجاد آفرينش هاى هنرى تشويق و ترغيب و در حقيقت زمينه حضور پررنگ تر آنان را در توسعه اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى جامعه به منظور تحقق شعار عدالت محورى و مهرورزى دولت نهم فراهم كند و ديگر اينكه حامى حقوق آثار ابتكارى، بديع و جديد بدون در نظر گرفتن سلايق و عقايد باشد.
*آقاى توكلى! متقاضيان براى ثبت اثر خود، بايد چه مراحل قانونى را طى كنند
ماده ۲۱ قانون حمايت از مؤلفان، مصنفان و هنرمندان، ثبت اثر را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى محول كرده است. متقاضى بايد ابتدا اثر خود را به دفتر حقوقى و امور مالكيت معنوى ارسال و با پر كردن فرم هاى عمومى، درخواست خود را به همراه ضمايم مربوطه به اين دفتر ارائه كند. سپس شماره اى با عنوان شماره ثبت درخواست نامه براى تسهيل پيگيرى مراحل صدور گواهى به متقاضى اعلام و بعد از آن، درخواست نامه با يك نامه رسمى به معاونت هنرى ارشاد ارجاع مى شود.
در معاونت هنرى كميته كارشناسى در حوزه تخصصى مد و لباس اثر را از نظر كارشناسى بررسى مى كنند. اگر نتايج بررسى اين شورا منفى بود، سابقه اثر فقط در مرحله درخواست ثبت مى شود و گواهى ثبت براى آن صادر نمى شود و در صورت پاسخ مثبت اين كميته، پس ازآن كه سابقه اثر در مرحله اول به ثبت رسيد، اثر، گواهى ثبت نيز دريافت مى كند.
البته متقاضيان مى توانند پس از رد اثر در كميته كارشناسى، در صورت امكان با رفع ايرادات و ايجاد تغييراتى در آن، بار ديگر طرح خود را ارائه دهند.
شوراى تخصصى معاونت هنرى شامل كارشناسان و استادان طراح لباس است كه اثر را از نظر جديد و بديع بودن و همچنين ابتكارى بودن بررسى مى كنند.
*گزينش و ارزيابى شما براى تشخيص مالك واقعى اثر چگونه است
آثار، پس از ثبت در مرحله اول، به هزينه شخص متقاضى يك بار در روزنامه هاى كثيرالانتشار و يك بار در روزنامه رسمى آگهى مى شود. اگر مدعى براى آن وجود نداشته باشد، طرح ارسالى به نام خود پديد آورنده تلقى مى شود و خالق اثر مى تواند از حقوق مادى و معنوى آن بهره مند شود، اما گاهى ممكن است فردى بدون آگاهى و اطلاع، طرحى را ارائه كند كه فرد ديگرى در گذشته آن را طراحى كرده است. در اين صورت و چنانچه فردى به عنوان شاكى مدعى ثبت اثر به نام خود بود، بايد در مسير دادرسى به دادگاه مراجعه كند و پس از طى مراحلى و اثبات ادعاى طرف محق، جواب دادگاه براى ما ارسال مى شود تا گواهى به نام شخص حقيقى ثبت شود.
*آيا افراد عادى، غير از طراحان لباس همه مى توانند براى دريافت گواهى ثبت، طرحى ارائه كنند
بله، افراد مى توانند هر طرح نو و ابتكارى را بدون در نظر گرفتن سلايق، عقايد و قابليت اجرايى براى ما ارسال كنند، راه به روى هيچ كس بسته نيست. اما على القاعده افرادى در اين باره موفق ترند كه حرفى براى گفتن داشته باشند. اغلب اين افراد در حقيقت در گذشته نيز سابقه فعاليت در حوزه مد و لباس را داشته اند. البته در قانون مد و لباس به اين مسئله به صراحت اشاره شده است يعنى افراد براى ارائه طرح خود بايد شرايط احراز را هم داشته باشند، اما در اين مرحله هر فردى مى تواند طرح ابتكارى خود را ارائه دهد.
*اگر طرحى در فرايند ثبت اثر، موفق به دريافت گواهى ثبت شد، آيا مى تواند در جامعه تبليغ و عرضه شود
خير، در اين مرحله افراد مى توانند صرفنظر از علايق و سلايق، طرح هاى خودرا براساس دانش، هنر، ابتكار، خلاقيت و حداقل استانداردها براى ما ارسال كنند.
در حقيقت ما فقط مى خواهيم با حمايت معنوى از اثر، دستاوردهاى مادى و معنوى اثر به تصرف شخص ديگرى درنيايد.
مرحله بعد كه در آن بحث ارزش ها، هنجارها و مطابقت با الگوهاى بومى و اسلامى مطرح مى شود، به قانون مصوب مد و لباس بازمى گردد.
* آقاى توكلى! متقاضيان از چه زمانى مى توانند آثار خود را ارسال كنند
پس از انتشار اطلاعيه اى از سوى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، ثبت آثار در حوزه مد و لباس به طور رسمى آغاز مى شود. البته بايد گفت كه منظور از مد و لباس منحصراً تن پوش هايى از جمله كت و شلوار، چادر و مانتو است.