مجتبى ابراهيمى‎/ فعال دانشجويى
تضعيف حاكميت جمهورى اسلامى ايران، حذف عناصر و انگاره هاى ارزشى و انقلابى و بسط و توسعه عناصر و انگاره هاى اپوزيسيون بويژه در ميان جوانان و دانشجويان و در سطح عمومى جامعه موجب مى شد معاندان خارجى نظام بستر مناسبى براى تلاش هاى براندازانه خود بيابند. متأسفانه رخنه اين تفكر و اين جريان در ميان دانشجويان و سوءاستفاده از احساسات و شور و هيجان پاك جوانى دانشجويى و در مواردى نادر عناد برخى دانشجويان به علت وابستگى هاى خانوادگى، مالى و يا سياسى به اين جريانات موجب آن شد كه دانشگاه ها در دوران ۸ ساله موسوم به اصلاحات بستر كشمكش ها ، جدال ها ، مناقشات، درگيريها و حوادث سياسى شود كه نفع آن به هيچ وجه عايد دانشگاه و دانشجو نشد.
تئورى پردازان و مجموعه هاى برانداز به راحتى توانستند با حجم عظيمى از فعاليت در دانشگاه ها تنها ۲ سال پس از روى كار آمدن دولت اصلاحات غائله ۱۸ تير كوى دانشگاه و سپس تسرى آن به اكثر دانشگاه ها را بوجود بياورند كه بى شك در غير از حكومت ريشه دار جمهورى اسلامى ايران مى توانست تهديدى جدى براى بقاى نظام باشد. آنچه كه بطور مختصر از وضعيت دانشگاه ها در ۸ ساله دوره اصلاحات بيان شد به علتى كه در ذيل متذكر مى شويم تنها يك نتيجه را دربرداشت : گفتمان سازان جريان اصلاحات كه مديريت عرصه آكادميك كشور را در اختيار داشتند با نگاهى صرفاً ابزارى به دانشگاه و دانشجو از پتانسيل هاى موجود در دانشگاه فقط و فقط براى پيشبرد اهداف حزبى و سياسى خود بهره بردند و در اين راه دانشجو و تشكل دانشجويى به عنوان يك ابزار فرض شده بود كه بقا و حمايتش تنها در گرو خدمت به تحقق اهداف تعريف مى شد و اما نتيجه اى كه اين فضاى غبارآلود حاكم در پى داشت پراكنده شدن دانشجويان و عدم اقبال دانشجويى به سمت انجمن اسلامى دانشجويان كه در دوره افراطى كم سابقه اى قرار داشت بود ، اين امر منجر به بروز اختلافات و در نتيجه انشعابات متعددى درون فعالان دانشجويى دفتر تحكيم وحدت شد و اين سازمان كه در خدمت منافع حزبى و سياسى جريانات موسوم به اصلاحات قرار گرفته بود عملاً از درون متلاشى شد كه چگونگى آن هدف اين نوشتار نيست. در روى ديگر سكه جريانات و گروه هاى ارزشى و انقلابى در دانشگاه ها بودند كه تبلور آن را مى توان در تشكل هاى ارزشى و اصولگرا در دانشگاه ها در سطوح مختلف بويژه تشكل هاى ارزشى دانشجويى ديد. در چنان فضاى بسته و يك جانبه اى كه محصول عملكرد جريان دوم خرداد بود و شرح آن گذشت، دانشجويان ارزشى با درك صحيح از شرايط و موقعيت، غنى كردن و عميق نمودن پايه هاى ايمانى و انقلابى خود در عرصه انديشه ، در عمل به مقابله با جريان سكولار و برانداز درون دانشگاه ها برخاستند، به اعتقاد بسيارى تحليلگران وجود جبهه اى متحد در برابر ارزش ها و آرمان هاى انقلابى و باورها و معرفت دينى و اسلامى دو دستاورد بسيار مهم و ارزشمند براى نيروهاى ارزشى درون دانشگاه ها به ارمغان آورد: يكى از اين دستاورد ها همانطور كه بدان اشاره شد تحكيم پايه هاى معرفتى و عمق بخشيدن به اعتقادات و باورهاى مذهبى بود و دوم انسجام واتحاد مثال زدنى نيروها و مجموعه هاى ارزشى درون دانشگاه ها .
آنچه كه تاكنون از وضعيت گذشته دانشگاه ها بدان پرداخته شد و مدنظر بود بايد از منظر فرآيندها و رويدادهاى سياسى مورد بحث و بررسى قرار گيرد كه در اين صورت به ما كمك خواهد كرد تا در تحليل فضا و شرايط موجود حاكم بر دانشگاه ها به تأثير تاريخ ۱۰ سال گذشته بر دانشگاه ها و به وضع موجود پى برده و در صورت نياز به ترسيم وضع مطلوب بتوان با درك روشن از گذشته به تحليل و پيش بينى آينده پرداخت. شرايط حاكم بر فضاى دانشگاه ها در سال تحصيلى گذشته را در برخى علل بايستى متأثر و مرتبط با سال هاى قبل از آن دانست كه در ادامه بطور مختصر به اين موارد اشتراكى و حاكم بر فضاى دانشگاهى اشاره مى شود:
۱- با اوج گيرى سياسى كارى در دانشگاه ها كه با هدايت جريانات خارج از دانشگاه درسال هاى پايانى دهه۷۰ انجام مى شد اولاً كار سياسى تحول آفرين و تأثيرگذار در مقابل سياسى كارى حزبى و ناسالم بود و ثانياً كار، تلاش و جهاد علمى به عنوان يك اصل ضرورى و فلسفه وجودى در دانشگاه مطرح شد كه اين دو مهم همواره مورد تأكيد رهبر معظم انقلاب بوده است و لذا ايشان در آن سال ها كه اين دو امر مورد اهتمام نبود با پرداختن به اين دو اصل و شرح و تبيين وظايف همه دانشگاهيان در اين باره هدايت دانشگاه ها به سمت اهدافى كه از آن مهجور مانده بود را موجب شدند، اين اهتمام معظم له در دوران حاكميت دولت اصلاحات تنها مورد توجه نيروهاى ارزشى درون دانشگاه اعم از تشكل هاى دانشجويى و يا اساتيدى كه به دلايل سياسى خارج از مديريت بودند قرار گرفت و باروى كار آمدن دولت فعلى درصدر شعارهاى مديران ارشد عرصه آكادميك و دانشگاهى كشور قرار گرفت. بوجود آمدن عزمى براى تحول مثبت مدنظر مقام معظم رهبرى در دانشگاه ها در حوزه هاى مختلف دانشگاهى اعم از آموزش، پژوهش، سياسى، مانند تحول در نظام آموزشى و متون درسى و ... كه همه نهادهاى مرتبط با دانشگاه را دربرگرفت ، كمك بسيار زيادى را به تغيير فضاى حاكم بر دانشگاه از نوع سياسى كارى چالشى و فرسايشى به سمت گام برداشتن در مسير تحقق اهداف عاليه دانشگاه كرد . بنابراين مى توان چنين خلاصه نمود كه اولويت اصلى راهبران فضاى دانشگاهى كشور تكيه بر ريشه و تعالى علمى به عنوان فلسفه وجودى دانشگاه قرار گرفته است و اين در حالى است كه در ۸ سال قبل از آن اولويت اوليه سياسى نمودن فضاى دانشگاهى كشور براى مانور حول اهداف سياسى بوده كه در بسيارى موارد برخلاف موازين و آموزه هاى قانونى و اسلامى نيز بوده است. بازهم مى بايست اشاره كرد كه ميزان دستيابى به اهداف در دوره هاى مختلف، مدنظر اين نوشتار نيست. نكته ديگرى كه در باره وضعيت فعلى دانشگاه ها درارتباط با تشكل هاى ارزشى شموليت دارد آن است كه برخى معتقدند تشكل هاى دانشجويى ارزشى و اصولگرا دردانشگاه ها در يك ركود نسبى قرار دارند و فضاى جنبشى، چالشى و پرشور دوران گذشته از دانشگاه ها رخت بر بسته است . همچنين دفتر تحكيم وحدت (طيف علامه) همانطور كه اشاره شد به علت تندروى ها و افراط گرى هاى گذشته عقبه دانشجويى خود را از دست داده است و در ۲ يا ۳ سال اخير با چالش هاى جدى زير روبرو بوده است:
- حضور در عرصه دانشجويى و دانشگاهى براى پياده كردن منافع حزبى اربابان خود در خارج از دانشگاه
- منحرف كردن اذهان از مسائل غيرقانونى متعدد دفتر تحكيم (طيف علامه)
- حضور در نشريات دانشجويى و همكارى با آنها و سوء استفاده در جهت منافع خود در زمان بروز مسائل و وقايع در اين نشريات.
با اين همه در دانشگاه ها در سال تحصيلى گذشته و همچنين يكى، دو سال گذشته با توجه به نقش دو گروه ۱- مسئولين دانشگاه ها و نهادها و وزارتخانه هاى مرتبط با دانشگاه ها ۲- تشكل ها و مجموعه هاى ارزشى دانشجويى درون دانشگاه ها برخى نكات قابل تأمل استخراج مى شود كه پرداختن كوتاه به آنها خالى از فايده نخواهد بود.
۱- تصور مى شود وزارت علوم هنوز آنگونه كه بايد و شايد سياست مدون، معين و جامعى را براى مديريت فضاى دانشجويى كشور منطبق با تحولات به وجود آمده در فضاى عمومى كشور و تغيير گفتمان سياسى غالب در جامعه نداشته است .
۲- همان طور كه ذكر شد در سال هاى ۸۴-۷۶ طيف افراطى دفتر تحكيم وحدت با حمايت هاى همه جانبه داخل و خارج از دانشگاه توانسته بود محور بسيارى از فعاليت ها ، جريان سازى ها و تئورى پردازى ها در دانشگاه ها باشد كه اين غير از ميزان موفقيت يا عدم آن است و البته در آن مقطع تشكل ها و مجموعه هاى ارزشى دانشجويى نيز تحت شديدترين فشارها و كارشكنى ها در دانشگاه ها بودند، انتظار مى رفت افول بخت تندروها و مهيا شدن فضا براى تشكل هاى ارزشى و كاهش بخشى از فشارها و كارشكنى ها تشكل ها و مجموعه هاى ارزشى بتوانند محور حركات عدالتخواهانه، آرمانخواهانه وانقلابى درون دانشگاه ها باشند و با به راه انداختن موج هويت طلبى و عمق پذيرى و معرفت گرايى جريان هاى دانشجويى فضاى سياسى دانشگاه ها را در مسير صحيح ، مؤثر و آرمانى آن سوق دهند؛ به تعبير ديگر انتظار مى رفت تشكل هاى ارزشى دانشجويى بعد از چندين سال تحركات واكنشى و عكس العملى بتوانند اقدامات و جريان سازى هاى كنشى را در دانشگاه ها به راه بيندازند كه متأسفانه اين امر محقق نشده است، البته در فضاى خارج از دانشگاه ها در زمينه استكبارستيزى و مقابله با موج تهديدات و دسيسه هاى خارجى اقدامات مثبتى انجام شده است اما درون دانشگاه ها فقدان يك گفتمان جامع و يك استراتژى مدون و قابل اجرا احساس مى شود. نگاهى به فعاليت تشكل هاى ارزشى دانشجويى در باره انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراى اسلامى نشان مى دهد جز معدودى اقدامات پراكنده و البته مفيد و مؤثر اين مجموعه نتوانستند يك گفتمان آرمانى دانشجويى رابه فضاى سياسى تزريق كنند.
۳- مطلب ديگرى كه بايد در باره تشكل هاى ارزشى دانشجويى عنوان شود كه در برخى دانشگاه ها بروز كرده است افتراق و اختلاف بين تشكل هاى دانشجويى است، اين اختلافات يا درون تشكلى هستند كه بعضأ مفيد و ضرورى و در مواقعى حاد مى شود كه موضوع اين گفتار نيست وليكن آنچه مهم است اختلافات ميان دو يا چند تشكل ارزشى در دانشگاه است، هرچند با بروز اولين بارقه هاى اين اختلافات جريان هاى غير ارزشى سرمايه گذارى و سياه نمايى زيادى در اين خصوص مى كنند وليكن اصل اين اختلافات در اين مقطع زمانى كه با آرامش نسبى حاكم بر دانشگاه ها نسبت به سال هاى قبل و مهياشدن فرصت تلاش مضاعف جز فرسايش انرژى و نيروها حاصلى را در برندارد هيچ كمكى را به پيشبرد اهداف ارزشى نخواهد كرد به نظر مى آيد درايت و راهبرى هوشمندانه مسئولان نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه ها در اين باره بسيار مفيد و مؤثر خواهد بود.

با رايزنى هايى كه با نمايندگان مجلس انجام شده است به زودى فراكسيون دانشجويى در مجلس تشكيل مى شود.
وزير علوم، تحقيقات و فناورى در اين باره گفت: بحث ايجاد فراكسيون دانشجويى در مجلس شوراى اسلامى هم اكنون به صورت جدى مطرح است و با صحبت هايى كه با نمايندگان در اين باره انجام شده است به زودى اين فراكسيون تشكيل مى شود.
محمد مهدى زاهدى گفت: اين فراكسيون از اعضاى دانشگاهى مجلس هشتم شوراى اسلامى تشكيل خواهد شد.

خانه هاى فرهنگ با توجه به ضرورت غنى سازى اوقات فراغت دانشجويان بويژه دانشجويان ساكن خوابگاه هاى دانشجويى راه اندازى مى شوند.
رئيس دانشگاه يزد با بيان اين مطلب افزود: خانه هاى فرهنگ دانشجويى با هدف ارتقاى وضع فرهنگى و افزايش فعاليت هاى فرهنگى جمعى در خوابگاه هاى دانشجويى، توانمندسازى دانشجويان و افزايش روحيه اعتماد به نفس و آگاهى هاى اجتماعى، فرهنگى و هنرى از طريق آموزش و يادگيرى مهارت هاى مختلف ارتباطى راه اندازى مى شود.
دكتر سيدعلى محمد ميرمحمدى از ساخت خانه فرهنگ دانشجويى در مجتمع خوابگاه هاى دختران دانشگاه يزد واقع در پرديس اصلى اين دانشگاه خبر داد و گفت: مساحت اين خانه فرهنگ ۲۲۵ متر مربع است كه در قالب يك سالن چند منظوره آماده بهره بردارى است.

هر چه استاد رفتار استادى خود را بيشتر به دانشجو انتقال دهد دانشجو متفاوت تر عمل خواهد كرد.
دكتر محسن اسلامى مديركل امور فرهنگى وزارت علوم با بيان اين مطلب گفت: آن دسته از دانشگاه هايى كه اعضاى هيأت علمى آنها با دانشجويان رابطه اى غير از سرفصل هاى درسى برقرار مى كنند خروجى شان بيشتر است، اما آسيب عدم اعتماد موجب خروجى هاى كمتر و بحران به لحاظ كاركردى مى شود.
اسلامى گفت: در اين سال ها برنامه هاى متنوعى براى ارتقاى تعامل استاد و دانشجو انجام گرفته، از دانشجو مى خواهيم به استاد به عنوان معلم توجه جدى ترى داشته باشد و از استاد نيز مى خواهيم غير از ارائه فصول درس به انتقال تجربيات، انديشه و خرد به دانشجو اهتمام داشته باشد.
همچنين مسئولان دانشگاه ها در اين سال ها سعى كرده اند تا استادان فراتر از ارائه سرفصل دروس با مسائل دانشگاه درگير شوند. به عنوان مثال از استادان خواسته شد تا مشاوران فرهنگى باشند و در خوابگاه، دانشگاه، انجمن هاى علمى دانشجويى و فضاهايى نظير اردوهاى دانشجويى به همراهى دانشجويان بپردازند. همچنين به منظور تبادل نظر و اطلاع از نظرات مشورتى دانشجويان درباره مسائل و مشكلات دانشگاه ها ، انتقال بى واسطه نظرات مديريت دانشگاه به دانشجويان ، ايجاد فضاهاى مديريتى سالم ، متعهد و پاسخگو ، ژرف نگرى در مسائل علمى ، اجتماعى ، سياسى ، فرهنگى و صنفى دانشجويان ، اعتلاى سرمايه اجتماعى ، ارتقاى سطح علمى ـ فرهنگى دانشگاه ها و افزايش ميزان رضايت مندى دانشجويان از عملكرد مسئولان دانشگاه هاى كشور ، «شوراى تعامل و تبادل نظر دانشجو و دانشگاه» در همه دانشگاه هاى كشور تشكيل مى شود.