|
گزارش «ايران» از عمليات بازسازى لكوموتيو در راه آهن
صرفه جويى ۸۰ ميليون دلارى بازسازى لكوموتيو
|
|
|
سكوت و آرامش حاكم بر كارخانجات بازسازى و نوسازى لكوموتيو راه آهن، اولين موضوعى است كه توجه هر تازه واردى را به خود جلب مى كند. ولى با عبور از محوطه سرسبز آن و ورود به سوله هايى كه در كنار هم قرار گرفته اند، بزرگى كار كم كم نمايان مى شود. لكوموتيوهاى غول پيكرى كه گذشت زمان وخستگى بر تن آنها كاملاً مشهود است و قطعات فولادى جداشده آنها روى ريل هايى كه در نهايت به شبكه ريلى كشور مى پيوندد، گواه كار بزرگى است كه به دست متخصصان اين مرز و بوم در حال انجام است. لكوموتيوها از زمانى كه در يك كارخانه صنعتى متولد مى شوند، مى توانند ۳۶ سال روى ريل هاى فولادى طلايه دار هزاران تن بارى باشند كه به مقصدهاى مختلف حمل مى كنند. اما طول اين عمر به متغيرهاى بسيارى نظير شرايط جغرافيايى، نحوه بهره بردارى و تكنولوژى لكوموتيو بستگى دارد. برهمين اساس لكوموتيوها در كشور ما از عمر كوتاه ترى در حد ۲۴ سال برخوردارند. بنابر روش معمول در دنيا لكوموتيوها هر ۱۲ سال بايد تعميرات اساسى را تجربه كنند. اين دوره نيز در ايران بين ۷ تا ۹ سال متغير است. اما پس از سپرى شدن عمر مفيد لكوموتيو، ديگر تعمير اساسى يا اورهال هم نمى تواند آن را به چرخه حركت بازگرداند. از اين رو با بازسازى و نوسازى لكوموتيوها عمر دوباره اى به آنها بخشيده مى شود. پيش از سال ،۷۵ لكوموتيوهايى كه عمر خود را كرده بودند راهى محلى در نزديكى تهران مى شدند كه استراحتگاه ابدى آنها محسوب مى شد. اين گزارش ماحصل گفت وگو با نريمان مطهرى مديركل كارخانجات بازسازى لكوموتيو راه آهن است. ايجاد كارخانه بازسازى لكوموتيو براى پركردن خلأ موجود در راه آهن براى اورهال و بازسازى لكوموتيوهايى كه از چرخه فعاليت خارج شده اند در نيمه دوم دهه ۶۰ ايده ايجاد كارخانه اى به اين منظور در شركت راه آهن شكل گرفت. در طراحى اوليه اين ايده كارشناسان خارجى هيچ نقشى نداشتند و اين كار به طور كامل توسط متخصصان راه آهن انجام شد. تا مرحله اى كه صورت مسئله مشخص شده بود و نياز به مشاورى بود تا اين طرح را به مرحله اجرا برساند. در اين مرحله كه در سال هاى ۶۹ و ۷۰ بود راه آهن با كمك يك مشاور هندى، اين طرح را بر روى كاغذ آورد براى تأييد و اجرايى شدن به مسئولان راه آهن ارائه شد. با تأييد اين طرح در همان سال عمليات اجرايى احداث كارخانه بازسازى لكوموتيو در شهرستان كرج آغاز و در سال ،۷۵ كار ساخت اين كارخانه به اتمام رسيد. در طرح اوليه ظرفيت اسمى اين كارخانه بازسازى ۶۰ دستگاه لكوموتيو كه در سال يعنى ماهانه ۵ دستگاه پيش بينى شد. اما در اين مقطع هنوز تجهيزات و ماشين آلات مورد نياز و آنچه مشاور براى بهره بردارى كامل از اين كارخانه ضرورى اعلام كرده بود، مهيا نشده بود. اين مقطع زمانى، همزمان بود با مطرح شدن بحث هاى خصوصى سازى و واگذارى امور به بخش غيردولتى و به دنبال آن تغيير سياست راه آهن و واگذارى بخش هايى از كار به بخش خصوصى. در اين راستا قرار شد حتى بخش هايى از اين كارخانه با سرمايه گذارى بخش خصوصى راه اندازى شود. بازسازى ۱۱۳ دستگاه لكوموتيو در سال ۷۶ اولين پروژه براى كارخانه بازسازى تعريف شد و در سال ،۸۱ ۳۰ دستگاه لكوموتيو بازسازى شده تحويل راه آهن شد. در اين پروژه به دليل كامل نبودن تجهيزات و ماشين آلات مورد نياز، بسيارى از قطعات لكوموتيو براى تعمير يا بازسازى به مراكز مختلف راه آهن ارسال مى شد تا پس از انجام كار مجدداً به محل كارخانه عودت داده شود. در حقيقت در اين مرحله كارخانه بازسازى نقش مونتاژ نهايى لكوموتيو را بر عهده داشت. در پروژه اول بازسازى، در زمينه خريد برخى از قطعات از شركت هاى خارجى نيز استفاده شد كه عمدتاً شركت هاى مستقلى بودند كه از دل راه آهن كانادا و امريكا به وجود آمده بودند. در كنار خريد اين قطعات كار انتقال دانش فنى نيز انجام مى شد. البته حضور كارشناسان خارجى در محل كارخانه به صورت مقطعى بود و بزودى پايان يافت. پس از اتمام پروژه اول در سال ۸۲ با انجام تغييرات قابل توجهى كارخانه بازسازى لكوموتيو حيات دوباره اى پيدا كرد و همزمان با آن پروژه دوم آغاز شد. در اين پروژه با تكميل و خريد برخى از دستگاه ها و دعوت از پيمانكاران بخش خصوصى، تمام مراحل بازسازى و پيچيده ترين بخش هاى فنى، حتى بالاتر از سطحى كه براى اين كارخانه تعريف شده بود، انجام شد. در اين سال عمليات نوسازى و به روز رسانى ۳۰ دستگاه لكوموتيو آغاز و در سال ۸۵ با افزايش ۲۵ درصدى قرارداد منعقده ۳۷ دستگاه لكوموتيو بازسازى شده تحويل راه آهن شد. از دل پروژه اول و دوم، پروژه سومى شكل گرفت كه درسال ۸۳ براى نوسازى ۲۵ دستگاه لكوموتيو ديگر تعريف شد. تفاوت اين پروژه با دو پروژه قبل در اين بود كه حتى عامليت و مديريت بخش هاى اجرايى كارخانه توسط بخش خصوصى انجام شد. در پروژه سوم كارشناسان خارجى كوچكترين نقشى در فرآيند كار نداشتند و دانش فنى مورد نياز با جمع آورى دانشى كه طى سال هاى فعاليت راه آهن كسب شده بود، به دست آمد. همزمان با پروژه سوم، عمليات بازسازى ۱۳ دستگاه لكوموتيو GE نيز به اتمام رسيد و ۲ دستگاه از مجموعه لكوموتيو هاى قديمى نيز به روزرسانى شد. در حال حاضر، دو پروژه بازسازى ۳۰ دستگاه لكوموتيو Gm و ۱۰ دستگاه لكوموتيو GE نيز در اين كارخانه در حال انجام است كه از اين پروژه ها، تاكنون ۶ دستگاه لكوموتيو تحويل داده شده است و مابقى آنها هم طى ماه هاى آتى تحويل داده مى شود. به اين ترتيب مجموع خروجى لكوموتيوهاى بازسازى شده در كارخانه بازسازى لكوموتيو راه آهن تاكنون ۱۱۳ دستگاه بوده است. با توجه به ظرفيت اسمى كارخانه بازسازى لكوموتيو كه سالانه ۶۰ دستگاه است در حال حاضر اين تعداد لكوموتيو كه نياز به بازسازى داشته باشند وجود ندارد. البته تمركز اين كارخانه روى لكوموتيوهاى خطوط اصلى راه آهن است و هنوز لكوموتيوهاى سبك كه متوسط عمر آنها بين ۵۰ تا ۵۵ سال است هدفگذارى نشده است. اگر اين نوع از لكوموتيوها را نيز به هدف كارخانه بازسازى اضافه كنيم به طور قطع ظرفيت اسمى آن اشباع خواهد شد. صرفه جويى ارزى ۷۵۰ هزار دلارى براى هر لكوموتيو قيمت تمام شده بازسازى هر دستگاه لكوموتيو در كارخانه بازسازى بين يك ميليون و ۱۵۰ هزار تا يك ميليون و ۲۵۰ هزار دلار است كه اگر اختلاف قيمت، بازسازى هر دستگاه لكوموتيو را با قيمت خريد يك دستگاه لكوموتيو دست دوم بازسازى شده را كه در حال حاضر ۲ ميليون دلار است، مقايسه كنيم، صرفه جويى ارزى بازسازى مشخص مى شود. از سوى ديگر منطقى در فرآيند تعمير و نگهدارى وجود دارد كه براساس آن وقتى قيمت تمام شده عمليات بازسازى بين ۶۰ تا ۷۰ درصد قيمت كالاى نو باشد، عمليات تعمير و بازسازى توجيه اقتصادى لازم را خواهد داشت. در حال حاضر قيمت يك دستگاه لكوموتيو نو GM ساخت كشورهايى كه امتياز ساخت را از كشور سازنده گرفته اند، بين ۳ تا ۳/۵ ميليون دلار است كه اگر ۶۰ درصد اين قيمت را براى توجيه اقتصادى عمليات بازسازى در نظر بگيريم، انجام اين عمليات به مراتب از حد توجيه اقتصادى نيز بالاتر است. اين محاسبه بدون در نظر گرفتن شرايط سياسى و بازرگانى خاصى است كه در آن قرار داريم. در صورتى كه اين موضوع را هم به عنوان يك پارامتر تأثيرگذار در قيمت تمام شده بازسازى، لحاظ كنيم، توجيه اقتصادى آن منطقى تر است. در مجموع اگر صرفه جويى ارزى بازسازى هر دستگاه لكوموتيو را به طور ميانگين ۷۰۰ هزار دلار در نظر بگيريم، تاكنون حدود ۸۰ ميليون دلار صرفه جويى ارزى حاصل شده است. ساخت دو دستگاه لكوموتيو در كارخانه بازسازى لكوموتيو راه آهن، علاوه بر تعميرات اساسى و بازسازى، پروژه هاى ديگرى نيز تعريف شده است. يكى از اين پروژه ها كه از ابتداى سال جارى كليد خورده است، ساخت كامل دو دستگاه لكوموتيو GM، مدلGT 26 است. براساس زمان بندى اعلام شده تا پايان سال جارى اين پروژه ۵۰ درصد پيشرفت فيزيكى خواهد داشت.تبديل لكوموتيو GE به نوع پرقدرت تر آن، پروژه ديگرى است كه در كارخانه بازسازى تعريف شده است. از سال ۸۴ اين پروژه در كارخانه بازسازى آغاز شد و در مرحله آزمايشى ۲ دستگاه لكوموتيو با ارتقاى فنى و ۱/۵ برابر نيروى كششى لكوموتيوهاى قبلى، تحويل داده شد. با اين كار هزينه هاى اضافى تعميرات حذف شد. پروژه سوم تبديل لكوموتيوهاى قديمى با عمر ۵۵ سال به لكوموتيوى با تكنولوژى روز و قدرت بالاتر است كه در حال حاضر عمليات به روزرسانى روى يك نمونه از آن در حال انجام است و تا پايان سال تحويل راه آهن خواهد شد.
|