سى ان جى، خوراك جديد خودروهاى ايرانى به شبكه بزرگ سوخت تبديل مى شود؛ سى ان جى كه هنوز يك دهه هم از حضورش نگذشته است كماكان در معرض مطالعه و تحقيقات زيربنايى و اجرايى است. سوخت گاز مايع در آخرين سال هاى دهه ۷۰ از صندوق هاى خودروها رخت بربست و جاى خالى اش را به كپسول هايى با گاز فشرده داد.
نعمت زاده معاون وزير نفت در پاسخ به دلايل اين تصميم اعلام كرد: LPG (سوخت گاز مايع طبيعى) هرگز به عنوان سوخت در خودروها مقرون به صرفه نيست؛ اين حامل انرژى با ارزش مى تواند به جاى استفاده در خودروها صادر شود.
او گفت: توليد سى ان جى بسيار ارزان تر از ال پى جى است و امكانش هست تا تمام خودروهاى فعال كشور را هم دربرگيرد. استفاده از سوخت سى ان جى تاكنون با آزمون و خطاهاى متعددى روبه رو بوده است.
كم بودن تعداد جايگاه ها متناسب با تعداد خودروهاى گازسوز، افت فشار گاز در ايستگاه هاى سوختگيرى، صف هاى طولانى، قطعى برق، كم بودن پيمايش خودروها نسبت به انواع بنزينى، محدود بودن ظرفيت كپسول هاى خودروها همه و همه به تراژدى CNG افزوده است.
هرچند از زاويه اى كلان تر استفاده از سوخت گاز در شرايطى كه ايران بر دومين ذخاير بزرگ گاز دنيا آرميده است بنا به ملاحظاتى راهى كاملاً اقتصادى است.رويكردهاى متفاوت صاحبنظران نسبت به مقوله سى ان جى، راهبردهاى ميان مدت دولت، همراه با مشكلات تكنيكى اين صنعت، مقامات تصميم گير را به چاره جويى ديگرى واداشته است. شركت هاى ملى گاز و پالايش و پخش فرآورده هاى نفتى به عنوان دو نهاد اجرايى و تصميم ساز نخستين كنفرانس ملى سى ان جى را برگزار مى كنند.
هرچند گفته مى شود كه سياست دولت در اجراى اين طرح بزرگ ملى كاملاً مشخص است اما موانع اجرايى بهره بردارى اين پروژه در شرايطى كه انبوهى از خودروها را به شبكه خود وارد كرده است راهبرد ديگرى طلب مى كند.
كم بودن تعداد جايگاه هاى گاز به ايجاد صف هاى طولانى در خيابان ها انجاميده است. مديرعامل شركت گاز خودرو از تمهيدات جديد دولت براى تشويق سرمايه گذارى بخش خصوصى در احداث جايگاه هاى CNG خبر داد و گفت: براى تضمين سوددهى بالاى جايگاه هاى گاز از اين پس با طرحى كه در دست مطالعات نهايى است رويه پرداخت به صاحبان جايگاه ها كارمزدى مى شود.
به گفته علوى، اكنون هر متر مكعب گاز به قيمت ۸ تومان به صاحبان جايگاه ها فروخته مى شود كه آنها هر متر مكعب گاز را به نرخ ۲۰ تومان به اتومبيل ها ارائه مى دهند. او افزود: با كارمزدى كردن اين شرايط، هزينه هاى جايگاه هاى گاز محاسبه خواهد شد و پس از آن وزارت نفت مبلغى را به عنوان «كارمزد» در قالب سود سرمايه گذارى در اختيار صاحبان جايگاه ها قرار خواهد داد. علوى از جداسازى جايگاه هاى عرضه گاز تاكسى با ساير خودروها خبر داد و عنوان كرد: با توجه به گازسوز شدن اغلب خودروهاى دولتى، حجم مراجعه به جايگاه ها اضافه شده است كه با جدا كردن تاكسى ها، صف هاى طولانى ايستگاه ها تا پايان سال تمام خواهد شد. مديرعامل شركت گاز خودرو گفت: تعداد خودروهاى بنزينى تبديل شده به سوخت گاز به ۸۰۰ هزار خودرو رسيده است در حالى كه با احتساب جايگاه هاى دومنظوره ۴۸۰ جايگاه در اختيار اين تعداد از خودروها قرار دارد.اين در حالى است كه به گفته وى طبق استانداردهاى جهانى منطقى است تا به ازاى هر هزار خودرو يك جايگاه CNG وجود داشته باشد.
او در عين حال عنوان كرد: اگرچه تعداد خودروها با جايگاه ها تناسب ندارد اما بايد گفت كه خودروهاى ما هم «دوگانه سوز» هستند كه مى توانند همزمان از بنزين نيز استفاده كنند. علوى همچنين در پاسخ به سؤالى درخصوص غيراقتصادى بودن سرمايه گذارى در احداث جايگاه هاى گاز گفت: طبق محاسبات انجام شده چنانچه تعداد خودروهاى مراجعه كننده به جايگاه ها روزانه از عدد هزار بيشتر شود از نقطه سربه سرى هزينه ـ فايده فراتر رفته و جايگاه به سود دهى مى رسد.
قطعه نداريم
مديرعامل شركت گاز خودرو گفت: آنقدر كه ما در ايجاد جايگاه هاى سى ان جى دقت مى كنيم هرگز در نگهداشت و بهره بردارى از آن دقت لازم را انجام نمى دهيم. علوى توليد نشدن قطعات در ايران، لزوم واردات يا بعضاً انحصارى بودن توليد قطعات را يكى از معضلات اساسى اداره و احداث جايگاه ها دانست.
او تأكيد كرد: دولت در راستاى بومى سازى و تسريع در اجرا يا بهبود روش هاى نگهدارى به تمام سرمايه گذارانى كه بتوانند قطعات پمپ هاى گاز را توليد كنند تضمين خريد مى دهد.
به گفته وى در حال حاضر ۲۰۰ نازل در جايگاه هاى موجود كشور به دلايل فنى غيرفعال هستند.
خبرنگار «ايران» در اين جلسه پرسيد با توجه به مشكلاتى كه افزايش هم يافته است چه الزامى براى استفاده فراگير از سوخت گاز در خودروها وجود دارد در شرايطى كه بسيارى از كشورها و بويژه اتحاديه اروپا تركيبى از سوخت خودروها همچون سوخت ديزل را در سبد مصرف خود قرار داده اند پاك سرشت دبير اين كنفرانس متنوع سازى سوخت خودروها در دستور كار ما قرار دارد و با توجه به حجم گسترده گازى كه نسبت به ساير كشورها در اختيار داريم زمينه ورود به اين پروژه را بيش از پيش براى ما اقتصادى تر كرده است؛ گرچه بايد گفت كه لزوم استفاده از سوخت هايى همچون ديزل و هيدروژن در ميان مدت و بلندمدت نيز احساس مى شود. علوى مديرعامل شركت گاز خودرو هم در اين باره گفت: در دنيا ۷ ميليون خودرو تبديل شده به سوخت گاز وجود دارد به طورى كه از سال ۲۰۰۰ تاكنون سهم خودروهاى گازسوز نسبت به بقيه سوخت ها در آسيا به ۵۱ درصد، در اروپا به ۱۲/۹ درصد، در امريكاى شمالى به ۳/۷ درصد، در امريكاى جنوبى به ۲۷ درصد و در آفريقا به ۲۱ درصد رسيده است.
توسعه جايگاه هاى خانگى
خبرنگار «ايران» از علوى پرسيد تعداد مراجعه تاكسى ها براى سوخت گيرى حتى به ۴ بار در روز هم مى رسد آيا تمهيدى براى افزايش ظرفيت مخازن گاز آنها يا افزايش فشار گاز جايگاه ها انجام داده ايد
وى عنوان كرد: اين كه پيمايش خودروها به ازاى هر دوره سوخت گيرى كم است بستگى به حجم مخازن دارد ولى در مجموع فشار گاز ۲۰۰ بار در ايران مناسب بوده و مشكلى در اين خصوص وجود ندارد.
وى در عين حال گفت با توسعه جايگاه هاى كوچك خانگى (مثلاً در مجتمع هاى مسكونى) از حجم ترافيك و اتلاف وقت در صف هاى گاز كاسته خواهد شد. اولين كنفرانس سى ان جى و نمايشگاه صنايع وابسته به آن ۱۲ و ۱۳ مردادماه سال جارى در هتل المپيك تهران با حضور بخش دولتى و خصوصى برگزار خواهد شد.
