گروه سياسى ـ مقداد نيلى: مذاكرات پريروز سعيد جليلى و نماينده سياست خارجى اتحاديه اروپا و نمايندگانى از ۱+۵ در حالى برگزار شد كه مانند هميشه مورد توجه ويژه رسانه هاى دنيا قرار گرفت. در حالى كه هنوز به طور دقيق مشخص نيست پشت درهاى بسته مذاكره تيم سه نفره جمهورى اسلامى با نمايندگان ۱+۵ چه مواضعى بيان شده اما لحن جليلى و سولانا در جلسه خبرى روز شنبه نشان داد كه دست كم موفقيت مذاكرات و لزوم تداوم آن در دورهاى بعدى مورد اتفاق طرفين است. اين مسئله خصوصاً هنگامى وضوح بيشترى يافت كه خبرنگار ايرنا در كنفرانس خبرى از سولانا درباره سخنان اخيرش پرسيد كه آيا وى آنچنان كه هفته پيش در برلين و در يك مصاحبه خبرى اعلام كرده بود، همچنان درباره موفقيت آميز بودن مذاكرات ترديد دارد يا نه او در پاسخ ضمن توجه دادن به سخنانش در آن مصاحبه تأكيد كرد: برآيند روشنى از آينده مذاكرات مى بيند و اميدوارى اى از اين روند براى وى ايجاد شده است. لحن سولانا در بيان سخنانى از اين دست آنچنان معقول بود كه خبرنگاران ساير رسانه ها آن را مورد توجه قرار دهند و در پاسخ به سؤال خبرنگار روزنامه ايران در اين باره، آن را كم سابقه توصيف نمايند. با اين حال خاوير سولانا در گپ و گفتى كه لحظاتى پس از اتمام كنفرانس خبرى در محوطه هتل دويل با خبرنگاران داشت از گفت وگوهايى كه با جليلى درباره تاكتيك داشته خبر داد و گفت كه جليلى هم گفته ظرف دو تا سه هفته آينده پاسخ مكتوبى به اين پيشنهاد ۱+۵ ارائه خواهد داد.
اصطلاح (Freeze to Freeze) عنوان جديدترين پيشنهاد ۱+۵ است كه شاكله پيشنهادات موسوم به non-paper سولانا در سفر اخيرش به تهران را تشكيل مى دهد. مطابق اين پيشنهاد درصورتى كه ايران از افزايش توان غنى سازى و همچنين نصب سانتريفيوژهاى جديد صرف نظر كند، غرب نيز نسبت به عدم صدور قطعنامه اى جديد عليه ايران در شوراى امنيت متعهد مى شود . اين سخنان سولانا در محوطه هتل محل مذاكرات در پاسخ به انبوه سؤالات خبرنگاران رسانه هاى غربى بود كه از ابتداى ورود جليلى به محل مذاكرات تلاش داشتند با تمركز سؤالات خود درباره اين راهكار پيشنهادى غرب، تيم مذاكره كشورمان در مذاكرات ژنو را به موضع پاسخگويى و انفعال بكشانند. سؤالات چندين باره خبرنگاران امريكايى و انگليسى در اين باره با گونه هاى مختلفى از جمله اين كه غرب بايد چه چيزى به ايران بدهد كه شما انجماد در برابر انجماد را بپذيريد يا جواب صريح شما در برابر تاكتيك پيشنهادى انجماد در برابر انجماد چيست و يا به صورت بله يا خير جواب دهيد كه انجماد در برابر انجماد آرى يا نه همه حاكى از خط مشترك روانى رسانه هاى غرب چون VOA، رويترز، نيويورك تايمز، CNN و... در القاى رسانه اى آن فضا به نتيجه مذاكرات بودند. در پاسخ به اين تاكتيك هماهنگ رسانه اى، جليلى گونه اى ديگر پاسخ داد. وى در اين كنفرانس خبرى كه بلافاصله پس از مذاكرات برگزار شد از ظرفيت هاى فراوان اقتصادى، سياسى، منطقه اى و حتى بين المللى ايران سخن گفت و اين كه هنوز دغدغه هاى گوناگون مشترك ميان ايران و ۶ كشور مذاكره كننده وجود دارد كه مى بايست با برقرارى تفاهم ميان اين «۷ كشور» راه حل هاى مشتركى براى آن يافت. نماينده رهبر معظم انقلاب در شوراى عالى امنيت ملى و دبير اين شورا در ادامه، رفتار ايران براى حل اين مسائل بين المللى را صادقانه و سخاوتمندانه دانست و گفت به همين دليل در بسته پيشنهادى ايران هيچ ما به ازايى در برابر همكارى ها براى حل معضلات بين المللى مطرح نشده است.
دكتر جليلى البته در پاسخ به سؤالات خبرنگاران درباره «سند بدون كاغذ» ۱+۵ و تأكيد (Freeze to Freeze) نيز گفت: در برابر پيشنهادهاى مذكور از سوى ايران نيز در اين جلسه non-paper به گروه ۱+۵ ارائه شده است؛ پيشنهادى كه با پيشنهادهاى ۱+۵ اگرچه مشتركات قابل توجهى دارد، اما تفاوت هايى هم دارد كه بايستى در مذاكرات آتى مورد توجه قرار گيرد.
چارچوب ترسيم شده از سوى جليلى براى توصيف آنچه در پشت درهاى بسته مذاكرات ژنو گذشت با يك جمله كليدى همراه بود، جلسه اى كه با كمترين حاشيه مى توانست تمام هدف ايران را از شركت در چنين مذاكراتى به نمايندگان رسانه ها منتقل كند: «به نظر ما مشكلات دنيا امروز با همكارى ۱+۶ بهتر قابل حل است تا ۱-۷» بلافاصله پس از بيان اين جمله از سوى دكتر جليلى برخى خبرنگاران كه به سرعت مشغول يادداشت بردارى و ارسال خبر بودند، براى لحظاتى دست از قلم كشيده و به جليلى و مترجمش كه در حال بيان اين جمله بود، خيره شدند. جليلى در ادامه سخنانش تأكيد كرد: جمهورى اسلامى در بسته پيشنهادى اخير خود راهكار بلندمدت ديپلماسى اش را ترسيم كرده است. اين واقعيت را كريستين امانپور خبرنگار ايرانى تبار CNN هم كه پيش از آغاز رسمى مذاكره بارها با صداى بلند به زبان فارسى از جليلى مى پرسيد فهميده بود و به همين جهت در گزارشى كه آن را در كنار كافى شاپ جنبى هتل دويل ارائه مى داد، اين جمله را مورد تأكيد قرار داد كه ايران در اين مذاكرات به وضوح دنبال يك استراتژى بلندمدت است. بدين ترتيب ديدگاه كلى جمهورى اسلامى درباره مذاكرات براى همگان تفسير و مشخص شد كه مذاكرات از ديدگاه جمهورى اسلامى ايران ديگر منحصر به موضوع هسته اى كشورمان و تحصيل حق مسلم هسته اى ايران نيست، بلكه مذاكراتى كه ابتدائاً هسته اى بود، خود تبديل به مسيرى شده است براى گفت و گو و حل معضلات بين المللى. معضلاتى كه تجربيات اخير منطقه اى و بين المللى نشان داد براى حل معادلات پيچيده آنها، حضور قدرت نافذ و تأثيرگذار جديدى به نام جمهورى اسلامى ايران اجتناب ناپذير است.
اين دقيقاً همان مسئله اى است كه يك عضو بلندپايه تيم مذاكره كننده هم در گفت و گو با خبرنگار روزنامه ايران، بر اجتناب ناپذير بودن پذيرش آن از سوى ۱+۵ تأكيد مى كند و با اشاره به ساختمان زيبايى كه در مقابل ما و در ميان يكى از مجموعه ساختمان ها قرار دارد، مى گويد: «شما مى توانيد بگوييد كه از اين ساختمان متنفريد و يا دوست داريد كه اين ساختمان اساساً در اين مجموعه نمى بود اما هرگز نمى توانيد بگوييد كه اين ساختمان زيبا وجود ندارد» وى سپس لبخندى مى زند و مى گويد: «چون وجود دارد!»
اشاره اين مذاكره كننده بلندپايه كشورمان به نقش آشكار شده ايران در حل بحران هاى لاينحل بين المللى و منطقه اى است كه البته اين واقعيت اين روزها مصاديق فراوان و واضحى پيدا كرده است. با اين حال اگرچه رسانه هاى غربى در كنفرانس خبرى ديروز و در سؤال هاى متعدد خود تلاشى نمايان براى متمركز كردن اذهان عمومى بر پيشنهاد جديد غرب در قالب آن كه «انجماد در برابر انجماد» ناميده شده، داشتند و سعى كردند بدين وسيله بار هزينه انفعال و عقب نشينى واضح اروپا و امريكا براى از سرگيرى گفت و گوها را با تاكتيك رسانه اى به جمهورى اسلامى ايران منتقل نمايند، اما شايد مهمترين نكته اجلاس ديروز، بر خلاف سؤال هاى متفاوتى كه پرسيده شد، سؤالى بود كه حتى يك نفر از انبوه خبرنگاران هم حاضر به پرسيدن آن از سولانا و جليلى نشد و آن موضوع «تعليق غنى سازى اورانيوم» از سوى ايران بود. امرى كه نشان داد عقب نشينى امريكا و اروپا از درخواست مكرر اين موضوع به فضاى ديپلماتيك منحصر نمانده و امروز سياستگذاران رسانه اى غرب هم فهميده اند كه اين موضوع به تاريخ پيوسته است. بدين ترتيب مى توان ادعا كرد كه در روز ۱۹ جولاى ۲۰۰۸ دستور كار مجموعه ديپلماسى كشور ما در بلندمدت حتى براى ديپلمات هاى خارجى نيز ترسيم شد و از اين پس بايد منتظر تعيين چارچوب و هدفگذارى هاى جديدى براى مذاكرات ۱+۵ با ايران و يا به عبارت ديگر «مذاكرات ۱+۶» براى حل معضلات جهانى بود.

دكتر سعيد جليلى در ديدار با رئيس هيأت روسيه در مذاكرات هفت كشور شركت كننده در اجلاس ژنو تأكيد كرد، مشتركات نقشه راه پيشنهادى طرفين استخراج و مبناى مذاكره آتى قرار خواهد گرفت.
«سرگى كيسلياك» معاون وزير امور خارجه روسيه كه رياست هيأت اين كشور در مذاكرات ژنو را به عهده داشت، صبح ديروز در محل اقامت دكتر سعيد جليلى نماينده رهبرى و دبير شورايعالى امنيت ملى حضور يافت و با وى درباره آخرين تحولات مذاكرات ژنو گفت وگو كرد. در اين ديدار دكتر جليلى تأكيد كرد، ايران براى مذاكره در قالب ۱+۶ جدى است و رويكرد راهبردى در مذاكرات دارد.
دبير شورايعالى امنيت ملى با اشاره به محتواى دو سند مبادله شده در جريان مذاكرات ژنو موسوم به نقشه راه پيشنهادى طرفين گفت: دو نقشه راه پيشنهادى مشتركات خوبى براى تداوم گفت وگوها دارد كه مى تواند مبناى خوبى براى فعاليت هاى آتى باشد و نقاط افتراق آن نيز قابل بحث است. «سرگى كيسلياك» معاون وزير امور خارجه روسيه نيز با اشاره به رويكرد مثبت ايران در مذاكرات گفت: هرگونه اقدامى فراتر از رويه ها و مقررات بين المللى درباره ايران غير اعتماد ساز است. وى با تأكيد بر ضرورت استفاده از ديپلماسى براى توافق طرفين، اظهار داشت: روسيه اميدوار است با تداوم رويكرد مثبت ايران، طى دو هفته آينده مذاكرات درباره برنامه هسته اى ايران از سر گرفته شود. كيسلياك در ژنو اعلام كرده بود، مذاكرات ژنو در فضايى جدى و با حسن نيت و احترام از سوى تمامى شركت كنندگان برگزار شد. در حاشيه اين ديدار خبرنگار «ايران» درباره اثرات حضور نماينده امريكا از معاون وزير امور خارجه روسيه پرسيد كه وى اين حضور را مثبت ارزيابى كرد و گفت: «اين كه نماينده همه كشورها و آقاى جليلى در مذاكرات حضور داشتند بسيار خوب بود.» وى همچنين درباره اين موضوع كه چرا سخنگوى وزارت خارجه امريكا پس از مذاكرات بار ديگر از تهديد و تحريم سخن گفته، اظهار داشت: من نمى توانم درباره رفتارهاى امريكا صحبت كنم اما رفتار ديپلماتيك ما اين است كه اين مذاكرات نتيجه دهد.
* ديدار معاون وزير خارجه چين با دكتر جليلى
معاون وزير خارجه چين در ديدار با دكتر جليلى اعلام كرد، چين با هرگونه اقدامى فراتر از مقررات بين المللى درباره پرونده هسته اى ايران مخالف است.
«لوجيى» معاون وزير امور خارجه چين كه مسئوليت هيأت كشورش در مذاكرات ژنو را به عهده داشت، ظهر ديروز در محل اقامتگاه دكتر سعيد جليلى نماينده رهبرى و دبير شورايعالى امنيت ملى در ژنو حضور يافت و با وى درباره تحولات مذاكرات ژنو رايزنى كرد.
در اين ديدار دكتر جليلى با تشريح مواضع منطقى جمهورى اسلامى ايران در تداوم مذاكرات تأكيد كرد: ايران در تداوم مذاكره جدى است و خواستار بررسى مشتركات ديدگاه هاى طرفين است.
معاون وزير خارجه چين نيز ضمن مخالفت با هرگونه فعاليت خارج از مقررات بين المللى خواستار تداوم تلاش و همكارى طرفين براى يافتن راه حل مرضى الطرفين شد. معاون وزير خارجه چين فضاى مذاكرات ژنو را فضاى همكارى و مشاركت بين شركت كنندگان خواند و خواستار تسريع در يافتن راه حلى منطقى براى تداوم مذاكرات شد.
در حاشيه اين ديدار نيز معاون وزير امور خارجه چين در گفت وگو با خبرنگار «ايران»، مذاكرات ژنو را مثبت خواند و از حضور نمايندگان ارشد ۷ كشور در يك ميز مذاكره استقبال كرد.
* تعيين نقشه راه مذاكرات ۱+۶ تا دو هفته ديگر
معاون سياست خارجى و امنيت بين الملل شوراى عالى امنيت ملى گفت: در مذاكرات «۱+۶» ژنو توافق شد كه تا دو هفته آينده، نقشه راه مذاكرات متقابل آينده مشخص شود. على باقرى افزود: بر اساس نقشه راهى كه توافق مى شود، جدول زمانى و موضوعى، اولويت ها و الزامات هر يك از طرفين تعيين خواهد شد و بر اساس آن چارچوب ادامه مذاكرات مشخص مى شود.وى اضافه كرد: در اين مذاكرات ايران و طرف مقابل هريك پيشنهادى را براى نقشه راه مذاكرات متقابل آينده مطرح كردند و مذاكرات براى توافق بر نقاط مشترك آن تا دو هفته آينده انجام خواهد شد.معاون سياست خارجى و امنيت بين الملل شوراى عالى امنيت ملى با اشاره به اينكه پيشنهاد ايران بسيار شفاف بود، افزود: اين اختيار به طرف مقابل داده شده است كه نتيجه كار را با انتخاب مسير مذاكرات مشخص كند.وى در ادامه گفت: طرف مقابل مى تواند با جمع «۱+۶» بر زمينه هاى همكارى مشترك تأكيد كند كه دراين صورت نگرانى هاى موجود به تعهدات متقابل تبديل مى شود و نتيجه آن صلح و ثبات بين المللى است.باقرى اضافه كرد: همچنين طرف مقابل مى تواند جمع «۱-۷» را انتخاب كند كه نتيجه آن مطلوب هر يك از كشورها نيست.

گروه سياسى ـ يك روز پس از مذاكرات هفت كشور در ژنو، منوچهر متكى وزير امور خارجه كشورمان درباره حضور نماينده امريكا در اين مذاكرات گفت: اين فرصتى براى امريكا بود كه مستقيماً از مطالب و نظرات جمهورى اسلامى ايران آگاه شود.
متكى ديروز در حاشيه جلسه هيأت دولت در ارزيابى اين اقدام امريكايى ها اظهار كرد: تصميم دولت امريكا را به عنوان يك اقدام شكلى مثبت ارزيابى مى كنيم و اميدواريم اين اقدام شكلى به اقدامى محتوايى منتهى شود كه نتيجه مرضى الطرفين داشته باشد.
متكى در پاسخ به اين سؤال كه آيا براى ايجاد دفتر حافظ منافع امريكا در ايران نامه رسمى از سوى ايالات متحده دريافت كرده ايد، گفت: تمايل امريكايى ها به پيگيرى اين مسئله به سبك امريكايى يعنى از طريق رسانه ها و مقامات آگاه صورت گرفته است و ما درخواست رسمى در اين زمينه نداشته ايم. خبرنگارى از متكى پرسيد، گفته مى شود اين مباحث از طريق دلال هاى رابطه ميان ايران و امريكا مطرح شده است، وزير خارجه پاسخ داد: اين كه بحث واسطه اى در كار باشد، وجود ندارد. جمهورى اسلامى ايران هميشه با مردم خود شفاف برخورد كرده و چنانچه در اين مورد درخواست رسمى باشد، آن را بررسى خواهيم كرد. وزير امور خارجه در پاسخ به سؤال ديگرى درباره برنامه سفر رئيس جمهورى به نيويورك گفت: موضوع سفر رئيس جمهورى به نيويورك دردست بررسى است كه پس از تمام شدن مطالعات اعلام خواهد شد.
* كاخ سفيد نمى تواند از فرصت مذاكرات استفاده كند
در حالى كه مذاكرات هفت كشور در ژنو از سوى شركت كنندگان اصلى آن، مذاكراتى سازنده و رو به جلو توصيف مى شود و تصميم بر تداوم آن نيز بر اين فضاى مثبت صحه مى گذارد، امريكا و برخى رسانه هاى غربى سعى دارند با تحليل هاى مبهم، ايران را تحت فشار انتخاب ميان گزينه همكارى يا مناقشه نشان دهند. شان مك كورمك سخنگوى وزارت امور خارجه امريكا با بيان اين كه تلاش ها براى واداشتن و ترغيب ايران به صرفنظر كردن از ادامه فعاليت هاى غنى سازى اورانيوم آن را جدى گرفته و ابراز اميدوارى كرد جمهورى اسلامى ايران بتواند از ميان «همكارى»و «مقابله»گزينه خوبى را انتخاب كند.
از سوى ديگر روزنامه انگليسى تايمز در گزارشى با اشاره به نشست ژنو با ناديده گرفتن اظهارات سولانا و جليلى كه اين مذاكرات شش ساعته را مثبت توصيف كردند عدم توافق در خصوص غنى سازى اورانيوم را يك بن بست خواند.
اين روزنامه انگليسى به نقل از ديويد ميلى بند، وزير امور خارجه انگليس نوشت: اكنون زمان انتخاب براى ايرانى هاست.
* مذاكرات ژنو، حسن نيت متقابل
اما ساير كشورهايى كه نمايندگانى در مذاكرات ژنو داشتند مواضع متفاوتى اتخاذ كردند از جمله سرگى كيسلياك، معاون وزير خارجه روسيه گفت: ملاقات ژنو در جوى جدى و در عين حال همراه با حسن نيت و احترام متقابل برگزار شد.
معاون وزير خارجه روسيه گفت: «مسكو اميدوار است تهران طى دو هفته اى كه مورد توافق قرار گرفته به پيشنهادات گروه ۱+۵ پاسخ دهد تا امكان آغاز گفت و گوهاى جدى پيرامون حل مسأله هسته اى ايران فراهم شود. » معاون وزير امور خارجه چين نيز در حاشيه نشست شنبه ايران و گروه ۱+۵ در ژنو با اشاره به فرصت استثنايى براى پيشبرد مذاكرات هسته اى گفت: طرفهاى مذاكره با گسترش تلاش هاى ديپلماتيك و انعطاف پذيرى در مواضع خود، راه حل مناسبى را براى موضوع هسته اى ايران پيدا مى كنند. همچنين قرار است وزيران امور خارجه كشورهاى عضو اتحاديه اروپا سه شنبه هفته جارى در بيست و هفتمين دور از نشست هاى خود نتايج مذاكرات سولانا - جليلى را بررسى كنند.