[محمدعلى خطيبى ‎/ نماينده ايران در هيأت عامل اوپك]

نفت محدوده ۱۴۰ دلار را هم طى ماه گذشته ميلادى تسخير كرد. گرچه شنيده مى شود كه برخى مصرف كنندگان عمده نفت بر اين نكته تأكيد دارند كه قيمت ها به طرز سرسام آورى افزايش يافته و اين صعود بى سابقه را به توليدكنندگان نفت خام و به ويژه اوپك ارتباط مى دهند اما بايد گفت كه اوضاع به گونه ديگرى رقم خورده است كه شايد بازيگران عرصه بازار بويژه عاملان كانون هاى مصرف هرگز حاضر نيستند به واقعيت هاى موجود بازار تن دهند. واقعيت امروز بازار نفت اين است كه قيمت هاى جارى نفت هرگز برآيندى از عرضه و تقاضاى نفت خام نيست و آنچه بيش از همه عامل تحريك منحنى هاى قيمت به سمت ارقام بالاتر شده است، تحولات ژئوپلتيكى است كه از سوى عوامل غيرمنطقه اى در عمده ترين مبادى توليد آشكار شده است. امروز عرضه نفت خام اگر بيش از سطح تقاضاى جهانى آن نباشد، كمتر از آن نيست؛ به گونه اى كه اكنون بازار نفت با مازاد عرضه هم روبروست. اكنون در شرايطى كه اوپك يك تا ۱‎/۵ ميليون بشكه فراتر از نياز بازار، نفت عرضه مى كند، تقاضاى نفت به شدت در حال ضعيف شدن است؛ كاهش رونق اقتصادى كشورهاى صنعتى كه نه به دليل رشد قيمت هاى نفت بلكه متأثر از برهمكنش مؤلفه هاى متعدد نقش آفرين در حوزه اقتصاد، تشديد شده است، كاهش دامنه دارى را در حجم تقاضاى اين دسته از كشورها به وجود آورده است.
كاهش ۸۵۰ هزار بشكه اى سطح تقاضاى نفت امريكا نسبت به سال گذشته بيان كننده واقعت هاى آشكارى است كه تأييدكننده عرضه كافى نفت در بازارهاى جهانى است؛ اين در حالى است كه برمبناى پيش بينى هاى انجام شده انتظار مى رفت تا سالانه ۱‎/۵ ميليون بشكه به سطح تقاضاى جهانى نفت خام افزوده شود.
امروز محدوده بزرگى از افزايش قيمت نفت را بايد به عوامل غيربنيادين بازار نسبت داد؛ گرچه نگرانى هايى نسبت به عرضه مستمر نفت در ميان مدت و بلندمدت وجود دارد؛ نتايج مطالعات مؤسسات تحقيقاتى و آنچه كه از اطلاعات مبادى توليد و مصرف به دست مى آيد، به خوبى نشان مى دهد كه حداقل در يك بازه زمانى كوتاه مدت دغدغه اى نسبت به تأمين پايدار انرژى و بويژه نفت خام نبايستى احساس شود؛ به گونه اى كه شاهديم كوچك ترين تغيير در مواضع كشورهاى صنعتى به كاهش بى سابقه قيمت هاى نفت در هفته گذشته انجاميد.آرام شدن اوضاع سياسى منطقه خاورميانه با اظهاراتى از سوى مقامات اسرائيلى به يك باره قيمت نفت را ۱۶ دلار كاهش داد و تأييد كرد كه نوسانات قيمت ها نه تنها ناشى از عرضه نفت نيست بلكه عنوان كردن نااطمينانى نسبت به ناكافى بودن نفت خام نسبت به تقاضاى فعلى جهان امرى بى معنى است. در بازار امروز ديگر نگرانى چندانى نسبت به قطع عرضه توليد كشورهاى خاورميانه وجود ندارد هر چند قيمت هاى آتى نفت مى تواند محمل نوسان هاى غيرپيش بينى شده اى باشد كه همواره در تاريخ نفت عامل فشار بر بازارها بوده است. جنگ تجارى امريكا با كاهش ارزش دلار كه به افزايش دامنه دار سطوح قيمت هاى نفت انجاميد، نكته اى است كه نشان مى دهد بخش عمده اى از التهاب بازار متأثر از ترجيح منافع ملى برخى كشورهاى صنعتى نسبت به تأمين بلندمدت منافع جهانى و بويژه در حوزه انرژى است كه انتظار مى رود اين دسته از كشورها به جاى اخلال در نظام بازار با نگاهى به محدوديت ظرفيت هاى مازاد در دهه هاى آتى از مخاطرات بازار نفت بكاهند تا امنيت پايدار عرضه و تقاضاى جهانى نفت خام وجه واقعى ترى به خود گيرد.‎/