براساس قانون برنامه چهارم توسعه تعداد لكوموتيوهاى ناوگان ريلى كشور تا پايان اين برنامه بايد به ۸۰۰ دستگاه افزايش يابد. ناوگانى كه در حال حاضر كمتر از ۴۰۰ لكوموتيو در اختيار دارد. از سوى ديگر با طرح توسعه اى كه دولت پيگير آن است تا پنج سال آينده حداقل به هزار لكوموتيو در خطوط ريلى نيازمنديم. خريد ۱۵ دستگاه «ترن ست»، ۲۰ دستگاه ريل باس، ۷۰ دستگاه لكوموتيو برقى و ۱۵۰ دستگاه لكوموتيو مسافرى و همچنين بازسازى و به روزرسانى لكوموتيوهاى موجود، راهكارهايى است كه براى تأمين ناوگان موردنظر، انجام شده است. در اين ميان قرارداد خريد ۱۵۰ دستگاه لكوموتيو مسافرى از شركت زيمنس آلمان با همكارى شركت داخلى صنايع ريلى مپنا از اهميت خاصى برخوردار است. اجرايى شدن اين قرارداد باعث افزايش ۵۰ درصدى تعداد لكوموتيوهاى ناوگان ريلى و افزايش ۱۰۰ درصدى ظرفيت حمل مسافر خواهد شد.
براساس قرارداد اوليه كه ۲/۵ سال پيش مطرح بود خريد ۲۰۰ دستگاه لكوموتيو از طرف آلمانى در دستور كار قرار داشت كه به دليل طولانى شدن روند قرارداد، قيمت لكوموتيوهاى مدنظر افزايش يافت و به همين دليل قرارداد به ۱۵۰ دستگاه لكوموتيو كاهش يافت.
حسن زيارى، مديرعامل شركت راه آهن درباره زمانبندى و چگونگى تحويل لكوموتيوها مى گويد: LC اين قرارداد در آبان ماه سال گذشته باز شد و براساس قرارداد ۳۰ ماه پس از آن اولين لكوموتيو از طرف شركت زيمنس تحويل راه آهن مى شود.
وى مى افزايد: در ابتداى سال جارى نيز ۲۵ درصد از كل مبلغ قرارداد يعنى ۱۲۰ ميليون يورو به عنوان پيش پرداخت به شركت زيمنس پرداخت شد. براساس مفاد اين قرارداد ۳۰ دستگاه لكوموتيو به صورت ساخته شده (CBU) وارد كشور مى شود و پس از استقرار كارخانجات و راه اندازى خط توليد ۱۲۰ دستگاه ديگر در داخل كشور توليد خواهد شد. بدين ترتيب همراه با خريد لكوموتيو دانش فنى و مهندسى اين صنعت نيز طى مدت ۱۰ سال به داخل كشور منتقل خواهد شد.
مديرعامل راه آهن با اشاره به اين كه طول اين قرارداد ۶/۵ سال است، اظهار مى دارد: زمان تحويل اولين لكوموتيو ساخت داخل نيز از زمان اجراى قرارداد ۴۰ ماه تعيين شده است. زيارى در پاسخ به اين سؤال كه با توجه به اين كه برخى از شركت هاى خارجى در اجراى تعهدات خود كوتاهى كرده اند، چه ضمانتى براى اجراى اين قرارداد ديده شده است ، تصريح مى كند: در واقع در اين قرارداد طرف اصلى راه آهن شركت مپناست.
وى اضافه مى كند: عمده مشكلاتى كه در برخى از قراردادهايى كه در اجرا به مشكل برخورده اند ناشى از مبهم بودن متن آنها بوده، زيرا اين نقص راه را براى تفسيرهاى ناصواب و شانه خالى كردن از تعهدات باز گذاشته است.
مديرعامل راه آهن تأكيد مى كند: به همين منظور پس از امضاى قرارداد اوليه با امضاى يك اصلاحيه، ضمانت اجرايى اين قرارداد را افزايش داديم.
وى با اشاره به اين كه راه آهن به صورت دو طرفه يعنى هم از مپنا و هم از زيمنس ضمانت گرفته است، مى گويد: عمده اين ضمانت ها مالى هستند تا در صورتى كه در اجراى تعهدات پيش بينى شده قصورى انجام گرفت، اين ضمانت ها به اجرا گذاشته شود.
اين لكوموتيوها با سرعت ۲۰۰ كيلومتر در ساعت داراى سيستم ديزل الكتريك با موتور دور بالا با كنترل هوشمند سوخت كه مصرف سوخت را تا حد زيادى كاهش مى دهد. براى نخستين بار واگن هاى مولد برق و بخار در اين لكوموتيوها حذف شده است كه از اين طريق صرفه جويى زيادى در قيمت تمام شده آنها حاصل مى شود.
با اجراى دقيق و صحيح اين گونه قراردادها كه همراه با انتقال دانش فنى و مهندسى هستند و همچنين اقدامات ديگرى كه در زمينه توليد موتور لكوموتيو انجام مى شود، بستر بومى شدن اين صنعت حساس و استراتژيك در كشور فراهم مى شود تا در سايه آن با سرعت و سهولت بيشترى به اهداف توسعه شبكه ريلى كشور و بهره مندى از مزاياى بى شمار آن دست يافت.
