گفت وگو: مختار پرتو، مدونا خواسته
ديپلماسى ايران اجلاس بزرگ غيرمتعهدها را به فرصت بزرگى براى گسترش پيمان هاى دوستى با كشورهاى منطقه تبديل كرد. اجلاسى كه در آن نمايندگان بيش از نيمى از كشورهاى جهان (۱۱۸ دولت و چندين سازمان بين المللى) حضور يافتند. براى سياست خارجى احمدى نژاد،اين اجلاس امكانى فراهم كرد كه بتواند ايده اصلى خويش را براى همگرايى منطقه اى بويژه در حوزه خاورميانه و آسيا پيش ببرد. در حاشيه اين اجلاس پيمان ها و توافقنامه هاى مهمى به صورت دو جانبه و چندجانبه ميان ايران و كشورهاى اسلامى و آسيايى امضا شد و چندين نشست كارى پيرامون بحران ها و مناقشات منطقه اى برگزار گرديد.
از زمره ميهمانان بلندپايه اجلاس، عمروموسى، دبيركل اتحاديه عرب بود كه خود طرف مذاكره بسيارى از نشست هاى حاشيه اى اجلاس غيرمتعهدها بود. حضور اين ديپلمات عربى از آن حيث قابل توجه بودكه ديپلماسى دولت نهم در يك سال اخير پروژه هاى مهمى را براى همكارى با سازمان ها و تشكل هاى عربى نظير شوراى همكارى خليج فارس و اتحاديه عرب پيش گرفته است. «ايران» در گفت وگويى با دبيركل اتحاديه عرب دور تازه مناسبات ايران و كشورهاى عربى و تحولات جديد خاورميانه را بررسى كرده است كه از نظر گراميتان مى گذرد.
اگر موافق باشيد اين گفت وگو را با نگاه به سير جديد روابط ايران و اعراب آغاز كنيم در مرحله كنونى به اعتقاد شما دو طرف با چه فرصت هاى جديدهمكارى روبه رو هستند، همين طور موانع پيش روى اين توسعه مناسبات چيست
معتقدم كه روابط ايران و جهان عرب در مسير درست گام بر مى دارد و دو طرف حركت هاى چشمگيرى را براى تعميق روابط و كاستن از دامنه اختلاف ها شروع كرده اند.
طبيعى است كه در اين زمينه اختلافاتى وجود دارد ولى اين بدان معنا نيست كه اين مشكلات قابل حل نيست بلكه مى توان اين مشكلات را از طريق گفت وگو حل كرد كه لازم است زمينه لازم براى اين گفت وگوها را مهيا نمود به صورتى كه مشكلات موجود به سادگى حل شده و باعث ايجاد حساسيت يا تحريك هيچ يك نگردد و ما اميدواريم كه مسائلى زودگذر مانند فيلم فرعون و.// بر روابط موجود تأثيرگذار نباشد چرا كه ما كشورهاى بزرگ و مهمى همچون ايران و مصر و عربستان سعودى و كشورهاى بزرگ عربى را در منطقه داريم، همچنين بحث همكارى ايران و همسايگان عرب مطرح است. علاوه بر اين دو طرف مسائل مهمى جهت همكارى پيش رو دارند كه لازم است اين فرايند همكارى ها تحت تأثير اتفاقات پيش پا افتاده قرار نگيرد. در مجموع من آهنگ همكارى ايران و جهان عرب را رو به جلو مى بينم ما در اتحاديه عرب بر خود لازم مى دانيم درمسير توسعه و تعميق اين روابط گام برداريم و من نيز به نوبه خود در اين زمينه تلاش مى كنم.
درچشم انداز تازه روابط ايران و عرب، فكر مى كنيد كه چه موضوعاتى اهميت ويژه دارد و كدام كشورها نقش اساسى مى توانند ايفا كنند. آيا همچنان اعتقاد داريد كه نزديكى تهران و قاهره بايد محور اين همكارى ها باشد
من به روابط گسترده بين ايران و كشورهاى عربى و از جمله ايران - مصر معتقدم چرا كه اين مسئله به نفع ثبات و امنيت در منطقه است. عادى سازى روابط ميان دو كشور بزرگ منطقه مقدمه همكارى هاى گسترده منطقه اى است هيچ دليلى براى عدم وجود روابط با مصر وجود ندارد و هيچ توجيهى هم براى دخالت ديگران در روابط ميان اين دو كشور وجود ندارد. من به هيچ وجه به موضوع اختلاف ميان شيعه و سنى اعتقادندارم و كاملاً آن را رد مى نمايم چرا كه برخى به نام اسلام و با دستانى غيراسلامى باعث اختلاف ميان مسلمانان گرديده اند و لازم است كه ما هوشيارى خود را حفظ نموده و در دام آنان نيفتيم، ايران كشور دوست و برادر ماست و تمام كشورهاى ايران و مصر و عربستان و سوريه و غيره همه كشورهايى قديمى و داراى ريشه هاى تاريخى هستند و بايد شاهد گفت وگو و هماهنگى در ميان آنها باشيم.
با حضور احمدى نژاد در شوراى همكارى خليج فارس، تهران فصل جديدى در مناسبات خود با جهان عرب گشود اكنون نيز بحث پيوستن ايران به اتحاديه عرب به عنوان ناظر مطرح است، ارزيابى شما در اين زمينه چيست
اين مسئله امكانپذير است همچنان كه بين ما و تركيه تفاهم نامه اى در مورد همكارى اين كشور با اتحاديه عرب به امضا رسيده كه مى تواند در مورد ايران هم مصداق بيابد و اميدوارم كه در اين زمينه به نتيجه مطلوب برسيم.
در اين مدت كه ايده همكارى نوين ايران و كشورهاى عربى مطرح بوده محافل غرب بسيار تلاش كردند تا اختلاف خويش در قضيه هسته اى را به روابط تهران و اعراب بكشانند در اين رابطه ارزيابى شما چيست
وضعيت هسته اى ايران هم اكنون به صورت شفاف و واضح مشخص شده است چرا كه هيچ يك از گزارشهاى آژانس بين المللى انرژى اتمى، نظامى بودن فعاليت هسته اى ايران را تأييد نكرده است بنابراين برنامه هسته اى ايران صلح آميز بوده و به هيچ وجه تهديد محسوب نمى شود. از گفت وگوهاى هسته اى اخير در مورد پرونده هسته اى ايران و حضور نماينده امريكا در نشست اخير ژنو بوى خوبى به مشام مى رسد من در گفت و گو با برخى از مسئولان، ملاحظات خود را در اين رابطه (حضور نماينده امريكا) در مذاكرات بيان كردم.
برگرديم به محورهايى كه در تهران براى همكارى منطقه اى گشوده شده در اين وادى چه نقشى سازمان غيرمتعهدها مى تواند ايفا كند.
اين جنبش امروزه نقش مهمى را در عرصه جهانى ايفا نمى نمايد كه اين خود جاى بحث و گفت وگو دارد، زمانى كه من در دهه نود، وزير امور خارجه مصر بودم، پيشنهادى را در كنفرانس اندونزى مبنى بر تغيير مسير جنبش عدم تعهد مطرح نمودم چرا كه جنبش عدم تعهد داراى دو جريان است كه تعهدى به اين يا آن ندارد ولى موضوع امروز ما منحصر به دو سياست يا دوتفكر نيست، ما امروزه شاهد جهانى سازى هستيم به طورى كه كشورهاى پيشرفته نيز در اين امتداد، با جهانى شدن يك سرى از امتيازات را از دست خواهند داد لذا مى بايست به تشكيل يك كميته انديشيد و جمعى كه توانايى كمك به ايجاد يك خط مشى سياسى را داشته باشند كه براساس آن مصالح كشورهاى در حال پيشرفت در برابر كشورهاى صنعتى مورد توجه قرار گيرد.
فكر نمى كنيد اجلاس اخير تهران بخشى از اين انتظارات شما را تأمين كرد
از ايران به دليل برگزارى بموقع اين اجلاس و توجهى كه نسبت به احياى جنبش عدم تعهد دارد سپاسگزاريم و من اميدوارم از اين اجلاس تا اجلاس بعدى كه در شرم الشيخ برپا مى گردد شاهد تحول و پيشرفت اين جنبش باشيم.
به نظر مى آيد كه در پروسه همكارى جديد ايران و اعراب بحران عراق از اولويت ويژه اى برخوردار است. در اين قضيه چه كارى از عهده كشورهاى منطقه ساخته است
ما بر مصلحت و امنيت ملى عراق تأكيد داريم و اين در سايه شرايطى است كه در حال حاضر بر منطقه و جهان و با توجه به تغيير رئيس جمهور امريكا حاكم است. يكى از دغدغه هاى مشترك ما، بحث توافقات امنيتى مربوط به آينده عراق است. ما به دقت اين تحولات را تحت نظر داريم و مطمئن هستيم كه عراقى ها، با توافقنامه اى كه منجر به خدشه دار شدن حاكميت شان شود و يا آينده آنها را به خطر بياندازد موافقت نخواهند كرد، چرا كه عراقى ها خود مى دانند كه اينجا كشورى بزرگ است كه به اسارت درنمى آيد بلكه خود به ترسيم آينده خود مى پردازد.
شما زمان زيادى را صرف مناقشه لبنان كرده ايد و همين خود دليل بر اهميت اوضاع لبنان است، چه گام هاى ديگرى مى توان براى سامان سياسى اين كشور برداشت
مشكلاتى كه در تشكيل كابينه به وجود آمد، بخشى از واقعيت سياست لبنان است ولى لازم است كه ما از سويى ديگر نيز به اين پرونده، نگاه كنيم و آن اينكه به هر حال در اين كشور دولت تشكيل شد و رئيس جمهور انتخاب شد و لبنان با توجه به شرايط خاصش و تأثيراتى كه در گذشته بيگانگان بر آن گذاشته، ما را وادار به پذيرش تحولات آرام اين كشور مى نمايد. آنچه در لبنان به وقوع پيوست نتيجه تلاش جامعه عرب و اتحاديه عرب و دبير كل اين اتحاديه بود، از اين دستاورد بايد پاسدارى كرد.
با وجود پيشرفت در فضاى سياسى لبنان اما در صحنه فلسطين شاهد وضع رقت بارى هستيم جهان عرب نمى خواهد در اين باره اقدام مؤثرى را انجام دهد
موضوع فلسطين از مهمترين مسائل و در حقيقت مادر تمام آنهاست و بدون حل شدن مشكل فلسطين، ناامنى و بى نظمى همچنان در منطقه پا برجا خواهد ماند، در نتيجه ناچاريم كه همه در جهت يافتن راه حل سياسى در اين زمينه تلاش نماييم.
همچنان كه امروز جهت حل پرونده هسته اى ايران از طريق سياسى و گفت وگو با كشورهاى ۱+5 قدم برمى داريم و سوريه و اسرائيل نيز تلاش مى نمايند تا به يك راه حل سياسى دست يابند، بنابراين بايد براى مسئله فلسطين نيز يك راه حل سياسى در چارجوب عاقلانه و قابل قبول بيابيم نه اينكه طرحى به صورت اجبارى از يك طرف به طرف ديگر تحميل شود و اميدواريم رئيس جمهور جديد امريكا متوجه اشتباهاتى كه در گذشته صورت داده و منجر به ايجاد مشكلاتى در منطقه شده است، باشد.
چه ميزان اميدوار هستيد كشورهايى مثل سوريه موفق به بازپس گيرى اراضى اشغالى شان شوند
طبيعى است كه سوريه طالب بازپس گيرى زمين هاى اشغالى خود باشد و اين حق مسلم و مسئوليت دولت سوريه است كه با هر وسيله اى نسبت به آزادسازى اين سرزمين هاى اشغالى اقدام نمايد و اگر در حال حاضر برخوردهاى ديپلماتيكى و بين المللى وجود دارد كه تركيه نيز اقدام به از سرگيرى گفت وگوها جهت آزادسازى جولان نموده است، ما و تمام جامعه عرب با او همراه هستيم.
آيا شما واقعاً به قول و قرار اسرائيل اعتماد داريد
نه، من به اسرائيل اعتماد ندارم چرا كه همان مشكلات شهرك نشين ها را در مورد سوريه نيز شاهد هستيم با اين اوصاف اميدوارم سوريه بتواند اراضى اشغالى خود را باز پس گيرد.