•قدرت درك فشار، خستگى ناپذيرى به رغم سخت و زيان آور بودن حرفه خبرنگارى، جسارت، دلسوز بودن، گذشتن از خود و توجه به مشكلات ديگران، از جمله خصوصياتى است كه نقش خبرنگاران را در زندگى مردم جامعه پررنگ مى كند
گروه اجتماعى -جابرى، امينى فرد، هاشمى: قديمى ها مى گفتند اگر مى خواهى مطلبى فاش نشود، آن را جز با خودت مطرح نكن، اما امروز با وجود گوش ها و چشم هاى تيز و قلم هاى آماده خبرنگاران، حتى اگر كسى حرف را با خودش هم تكرار كند، بايد آن را در صفحات روزنامه ها و سايت ها بخواند!
اين ادعا هرچند با كمى اغراق همراه است، اما واقعيت اين است كه خبرنگاران از معدود قشرهايى هستند كه همه اقشار جامعه به طور مستقيم و غير مستقيم با آنها در ارتباط هستند و خبرنگاران در زندگى آنها نقش دارند.
قدرت درك فشار، خستگى ناپذيرى به رغم سخت و زيان آور بودن حرفه خبرنگارى، جسارت، دلسوز بودن، گذشتن از خود و توجه به مشكلات ديگران، همه از جمله خصوصياتى است كه نقش خبرنگاران را در زندگى مردم جامعه پررنگ مى كند.
خبرنگاران به مقتضاى شغل و حرفه خود افراد روراست و ركى هستند ولى مسئولان و بعضاً مردم از اين خصوصيت مثبت برداشت اشتباه دارند و بنا را بر پررو بودن آنها مى گذارند در حالى كه اگر خبرنگار با كسى رودربايستى داشته باشد، نمى تواند در انعكاس صحيح و بدون تحريف اخبار و رويدادها موفق باشد.
در حقيقت خبرنگار به خاطر رودربايستى و تعارف نداشتن با كسى، نوعى جسارت از خود بروز مى دهد و اين جسور بودن يك خصوصيت درونى مثبت است ولى برخى ها قدرت درك اين مسئله را ندارند و همين موجب مى شود كه گاه برخوردهاى خوب و محترمانه اى با خبرنگاران نداشته باشند و حتى با آنها به صورت لفظى و فيزيكى درگير شوند!
جسارت خبرنگار را نبايد از او سلب كرد
«جسارت و شجاعت از صفات لازم و حتمى يك خبرنگار است و اگر اين ويژگى ناديده گرفته شود، خبرنگار در كار خود موفق نخواهد بود، بنابراين مسئولان نبايد با تعابير مختلف اين جسارت را از او سلب كنند.»
مديرعامل خبرگزارى فارس در گفت وگو با خبرنگار «ايران» با بيان اين مطلب و اشاره به اين كه نبود جسارت موجب محافظه كارى در خبرنگاران به عنوان عناصر رسانه اى مى شود، مى گويد: «خبرنگار بايد ضمن رعايت ملاحظات اخلاقى و انتشار اخبار صحيح و دقيق، جسارت و شجاعت نيز داشته باشد، زيرا شجاعت او موجب جذب مخاطبان مى شود، من هم به عنوان مديرعامل يك خبرگزارى گاهى به شدت از خبرنگارانم گله مى كنم و از آنان مى خواهم به سمت مصاحبه هاى چالشى بروند، چرا كه معتقدم محافظه كارى خبرنگاران اثرگذارى رسانه را كمرنگ مى كند، البته خبرنگاران بايد به سه عنصر منافع ملى، اصول و مبانى ارزشى و اخلاق حرفه اى نيز به شدت پايبند باشند.»
حميدرضا مقدم فر نبود نظام خبرنگارى را يكى از علل مهم رعايت نشدن حقوق خبرنگاران مى داند و مى افزايد: «در حال حاضر نظام خبرنگارى و نظام كارگرى با هم ديده مى شود، براساس قانون كار نيز با خبرنگاران مثل يك كارگر كارخانه برخورد مى شود، البته اين مسئله مشكلات مادى و معنوى را نيز به همراه دارد، از جمله اين كه با اين نگاه كرامت و ارزش شغلى خبرنگار حفظ نمى شود.»وى ادامه مى دهد: «اميدواريم دولت در اين باره لايحه اى را تنظيم كند تا هرچه زودتر شاهد شكل گيرى نظام جامع خبرنگارى در كشور باشيم، البته با توجه به عملكرد دولت نهم، اين مسئله دور از دسترس و غيرممكن نيست، اين نظام مى تواند با حفظ كرامات اجتماعى و ارائه امتيازات مادى خبرنگاران، سختى فوق العاده كار و حساسيت شغلى آنان را كاهش دهد.»
مقدم فر بر ضرورت تشكيل نظام واحد شغلى و حقوقى خبرنگاران تأكيد مى كند و مى گويد: «اين نظام بايد تعريف عمودى داشته باشد تا فردى كه وارد آن مى شود مراحلى را كه بايد از بدو ورود تا دوران بازنشستگى طى كند، بداند؛ هم اكنون اين مراحل مبهم و تعريف نشده است و در حقيقت خبرنگاران در رسانه هاى مختلف جايگاه شغلى متفاوتى دارند، بنابراين بهتر است حقوق و رتبه شغلى خبرنگاران نيز در اين نظام ديده شود.»
خبرنگاران مشكلات خود را رسانه اى نمى كنند
مى توان گفت شغل خبرنگارى و خصوصيت ها و لازمه هاى آن براى مسئولان و برخى از مردم كشور به خوبى تعريف نشده است و خبرنگاران نيز براى تبيين جايگاه خود و انعكاس مشكلاتشان از طريق رسانه ها فرصتى ندارند چرا كه خبرنگاران ابزارى براى انعكاس مشكلات ديگران و بيان عقيده ها، گفته ها و نظرات آنها هستند و تا به حال هيچ كس در اين انديشه نبوده است كه مشكلات خبرنگاران را در سطح وسيع و تأثيرگذار بازتاب دهد.
منعكس نشدن مشكلات خبرنگاران از يك طرف و مشغله هاى شغلى و حجم بالاى كار آنها در رسانه موجب شده است كه آنها در زندگى شخصى خود نيز با مشكلاتى مواجه شوند. مسئله ديگر اين كه استرس هاى موجود در كار خبرنگاران به حدى است كه بالاترين مقام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكى نيز به طور غيرمستقيم نسبت به عواقب آن هشدار مى دهد.
دكتر كامران باقرى لنكرانى وزير بهداشت در ديدار سال گذشته خود با خبرنگاران به مناسبت روز خبرنگار در پاسخ به سؤال خبرنگارى كه از وى پرسيده بود: «نظر شما به عنوان يك پزشك درباره وضعيت جسمانى سلامتى خبرنگاران چيست » جمله اى با اين مضمون گفت كه: از آنجا كه شما خبرنگارها در كار خود با برخى تناقض ها مواجه مى شويد و با مشكلات عامه مردم جامعه سر و كار داريد، به مرور دچار برخى مشكلات روحى و روانى مى شويد كه مى تواند سلامت شما را به خطر اندازد.»
فرهنگ درك فشار
دكتر غلامرضا عليزاده جامعه شناس درباره ويژگى هاى شغل خبرنگارى در جامعه مى گويد: «اصولاً خبرنگارى شغلى سخت و زيان آ ور است به علت اين كه خبرنگاران همواره در معرض خطر هستند و اولين گروهى اند كه يك واقعه خبرى را مى شنوند. خبرنگارى در هر جامعه اى با استرس و فشار عصبى همراه است چرا كه خبرنگاران براساس نوع شغلى كه دارند با انواع مأموريت ها مواجه مى شوند و به محل هايى مى روند كه ممكن است با بى لطفى و كم توجهى برخى از افراد مواجه شوند.»وى با تأكيد بر اين كه فرهنگ درك فشار در خبرنگاران وجود دارد، مى گويد:
|
|
|
«خبرنگاران هميشه با انبوهى از اطلاعات كه ارزش خبرى فوق العاده اى براى مردم دارد مواجه مى شوند و اين موارد موجب مى شود تا در روحيه خبرنگاران فرهنگ درك فشار ايجاد شود. فرهنگ درك فشار خود به نوعى ايجاد استرس مى كند همچنين موجب مى شود كه خبرنگار شرايط اجتماعى و رويدادهاى مهم زندگى را متفاوت تر از ديگر افراد و حتى مشاغل ديگر ببيند. ضمن آن كه هميشه هم با رفتارهاى ناهنجار در محيط كار و حوزه هاى خبرى خود مواجه هستند و آنان در برخى شرايط نمى دانند كه چگونه اخبار را بيان كنند.»دكتر عليزاده با اشاره به اين كه خبرنگاران آسيب پذيرترين قشر در جامعه محسوب مى شوند، تأكيد مى كند: «خبرنگاران تفسيرگر جريان هاى اجتماعى، اقتصادى و سياسى براى مردم هستند اما در زندگى شخصى خود با مسائل و مشكلات بسيارى مواجه مى شوند و با بى مهرى هاى بسيارى در كار و زندگى مواجه مى شوند و مسائل و مشكلات كارى آنان در زندگى شخصى و خانوادگى آنان هم تأثيرگذار است و به لحاظ اقتصادى و اجتماعى در شرايط نابرابرى نسبت به ديگر مشاغل قرار دارند چرا كه اين شغل موجب فرسايش روحى و جسمى فرد مى شود.»
اين استاد دانشگاه درباره توانايى هاى خبرنگاران مى گويد: «خبرنگاران جزو باهوش ترين و توانمندترين افراد جامعه هستند و اگر در هر شغلى وارد شوند به علت توانايى هاى بالايى كه دارند از موفق ترين كارمندان محسوب مى شوند.»