[عليرضا سزاوار]
در حال حاضر صنعت حمل و نقل ريلى به يك صنعت كاملاً توسعه يافته تبديل شده است. خطوط آهن كمك فراوانى به انجام مديريت رايانه اى در امر حمل و نقل داشته و توانسته است از طريق پيشرفت هاى انجام شده، جابه جايى را با سرعت بيشتر و هزينه كمترى انجام دهد. در حال حاضر بيش از ۴۰درصد جابه جايى در برخى كشورها به وسيله ترن ها انجام مى شود و اين به معناى جابه جايى ۵ ميلياردنفر در روز است كه در يك شبكه ۲۳۰ هزاركيلومترى صورت مى گيرد. حجم بارى كه در چهارسال گذشته در ايالات متحده به وسيله ترن انجام شده، روندى صعودى داشته است زيرا ميزان مصرف سوخت براى جابه جايى هر تن بار به وسيله ترن در حدود يك سوم مصرف سوخت به وسيله كاميون است. اين در حالى است كه هم اكنون نوآورى هايى در حال ظهور است كه تمام آنچه را كه در گذشته به انجام رسيده كاملاً تحت الشعاع قرار خواهد داد.
هم اكنون صدها جوشكار، مونتاژكار، تكنيسين و مهندس در كارخانه جنرال الكتريك واقع در ايالات آريزونا وظيفه ساخت لوكوموتيوهايى به وزن بيش از ۱۸۰ تن را بر عهده دارند. به محض اينكه كارگران فنى كارخانه، تجهيزات الكترونيكى حساس را بر روى شاسى لوكوموتيو نصب مى كنند، جرثقيل هاى غول پيكر اقدام به جاگذارى اتاقك لوكوموتيوى مى كنند كه نزديك به ۲۵۰ متر طول و ۵مترارتفاع دارد.
جديدترين لوكوموتيوى كه توسط جنرال الكتريك ساخته شده است، هيبريد (Hybrid) نام دارد كه بسيار سريع و هوشمند بوده و آلودگى بسيار اندكى دارد. در اين سوپر ترن، يك سيستم كنترل جديد و يك پيشرانه ديزلى ۱۴ سيلندر كه مى تواند به اندازه يك پيشرانه ۱۸ سيلندرى نيرو توليد كند و نيز يك سيستم خنك كنندگى از نوع هوا به هوا كه كمك زيادى به موتور براى انجام احتراق بهتر مى كند، وجود دارد.تفاوت اين لوكوموتيو با تمامى انواع قبلى اش اين است كه حداقل ۲۵درصد سوخت كمتر مصرف مى كند و جالب اينكه بخشى از انرژى مورد نياز خود را از سيستم ترمز تأمين مى كند. موتورهاى ديزلى اين لوكوموتيو قادرند دينام ها را تبديل به منبع توليد انرژى براى موتورهاى برقى كنند.
باترى هايى كه در اين لوكوموتيو نصب شده اند مى توانند انرژى اى به ميزان ۱۸۰۰ كيلووات ساعت توليد كنند و جالب اينكه اين انرژى مى تواند براى يك شبانه روز كامل حداقل برق ۶۰ خانه را تأمين كند و در صورتى كه به طور كامل از برق و انرژى اين باترى ها استفاده شود، ميزان نيرويى كه به وسيله آن توليد مى شود، برابر با سه هزار اسب بخار است. به گفته آقاى «ويليام سوود» كه مدير پروژه هيبريد در جنرال الكتريك است، چنانچه تمامى لوكوموتيوهاى موجود در امريكاى شمالى را با اين ترن هاى جديد عوض كنيم، ميزان صرفه جويى در مصرف سوخت سالانه بيش از ۵۰۰ ميليون دلار خواهد بود. البته برنامه توليد ترن هاى مدل هيبريد يك برنامه جديد نيست زيرا در اواخر سال،۲۰۰۲ صنايع لوكوموتيوسازى كانادا، سيستمى را معرفى كرد به نام «Green Goat» (به معناى بز سبز) كه البته ماشينى بود با توان و قدرت پائين و از آنجايى كه برنامه طراحى و توليد آن با عجله انجام شده بود، چندان موفق نبود. در ترن هاى بزسبز تقريباً ۹۰درصد انرژى به وسيله باترى هاى آن توليد مى شد و البته آلودگى نسبتاً زيادى هم داشت و در سطح گسترده اى از آن بهره بردارى نشد.
باب هافمن كه يك تحليلگر در امور حمل و نقل است، مى گويد: «صنعت حمل و نقل را مى توان با صنعت برق مقايسه كرد. زيرا زمانى كه در دسترس است، كسى به آن توجهى ندارد. ولى به محض اينكه كمبود و كاستى اى در آن به وجود مى آيد، همه متوجه مى شوند.» افرادى كه وظيفه كنترل ترافيك خطوط راه آهن را بر عهده دارند، از سيستم هاى راديويى و حس گرهاى راه دور استفاده مى كنند. اين افراد وظيفه دارند به طور مرتب سرعت ترن ها را كنترل كرده و همچنين طول مسيرها را ارزيابى كنند. هدايت ترن ها شغل سختى است زيرا علاوه بر پارامترهاى مختلفى كه بايد به آن توجه داشته باشند، تقريباً ۲۰درصد حركت قطارها بدون راهنمايى و علامت خاصى انجام مى شود يا به عبارت ديگر كنترل كنندگان ترافيك ريلى در كورى به سر مى برند و به همين علت هم ترن ها نبايد از حد مجاز سرعت بگذرند تا مهلتى براى جلوگيرى از اشتباه باشد.
شركت جنرال الكتريك سيستم جديدى را به نام PFD بر روى ترن هاى هيبريد قرار داده است كه پيشرفته ترين سيستمى است كه ارتباط بين خدمه ترن و مركز كنترل را برقرار مى كنند و آخرين وضعيت قطار را توسط سيگنالهاى ديجيتالى به مركز كنترل اطلاع مى دهند و در صورتى كه در مسير حركت خطرى وجود داشته باشد و خدمه قطار متوجه آن نشوند، اين سيستم پس از هشدار دادن به طور خودكار قطار را متوقف مى كند. فناورى ديگرى كه در اين قطارهاى پيشرفته استفاده شده است، سيستم AFI است كه در واقع يك سيستم شناسايى تجهيزات به طور خودكار است. يعنى هنگامى كه اين لوكوموتيوها از كنار ايستگاه هاى خاصى عبور كردند، حسگرهاى نصب شده در آنجا به وسيله اين سيستم، موقعيت دقيق قطار و وضعيت آن را به مركز كنترل انتقال مى دهد و هر نوع عيب و مشكلى را بلافاصله تشخيص داده و به مركز كنترل اطلاع مى دهند.
براى كنترل موقعيت ترن ها به طور كامل از انواع سيستمGPS استفاده مى شود كه همگى با استفاده از ايستگاه هاى زمينى كار مى كنند. زيرا سيستم ماهواره آنها را از قبل به درستى مى شناسند. جالب اينكه معمولاً ميزان دقت اين سيستم ماهواره اى كنترل كننده فقط چندسانتى متر است يعنى دقيق ترين موقعيت ترن ها را به مركز كنترل منتقل مى كند. از ۲ سال پيش خطوط راه آهن آلاسكا كه هم اكنون شامل ۸۵ لوكوموتيو است به اين سيستم ماهواره اى مجهز شدند و از طريق اين سيستم امكان كنترل حركت آنها در فضايى به وجود آمده كه از نظر جغرافيايى به وسيله هيچ سيستم ديگرى به جز GPS امكانپذير نبود.
در حال حاضر شركت lat-lan كه در اين زمينه با جنرال الكتريك همكارى مى كند، با استفاده از يك سيستم GPS كه به وسيله نور خورشيد فعال مى شود، قادر است وضعيت بار و محموله ترن هاى تحت پوشش خود را از نظر دماى لحظه به لحظه كالاها و نيز ضربات وارد آمده به آنها و بسيارى اطلاعات ديگر به درستى در كنترل داشته باشد و در صورتى كه تغيير غيرعادى اتفاق افتد، بلافاصله اطلاعات مربوط به آن به تمامى ايستگاه هاى بين راهى ارسال مى شود.
امروز بيشتر قطارها مجهز به سيستم ترمز بادى هستند كه از طريق لوله هاى بين واگن ها هواى فشرده مورد نياز را به سيستم ترمز انتقال مى دهد، يعنى براى كاهش سرعت ترن، لوكوموتيوران هواى فشرده مورد نياز را از قسمت جلوى ترن رها كرده و اين هواى فشرده از هر واگن به واگن عقبى حركت كرده تا در نهايت فشار لازم براى به حركت درآوردن لنت هاى ترمز ايجاد شود. اين روند براى هر واگن تقريباً يك ثانيه طول مى كشد. حال آنكه بعضى ترن ها تا ۱۵۰ واگن داشته و ۱۵۰ ثانيه زمان براى توقف كامل در شرايط اضطرارى زمانى طولانى محسوب مى شود. اين در حالى است كه در ترن هيبريد براى اين منظور از يك سيستم ترمز الكترونيكى استفاده شده است. در اين سيستم جديد هم لوله ها وظيفه هوارسانى را بر عهده دارند ولى سوپاپ ها از طريق يك جفت سيم و يك سيستم الكترونيكى فعال مى شوند. در اين روش جديد تمامى سوپاپ ها و تمامى واگن ها به طور همزمان فعال مى شوند و در نتيجه مسير توقف تا ۹۰درصد كاهش مى يابد. با توجه به فعاليت هايى كه در زمينه انتقال فناورى و استفاده از آنها در صنعت حمل و نقل ريلى هم اكنون در حال انجام است، به نظر مى رسد كه در مسير اتوماسيون ترن ها و خطوط ريلى هيچ مانع قابل توجهى وجود نداشته باشد. در حال حاضر بسيارى از كشورهاى توسعه يافته جهان تصميم قاطعى مبنى بر استفاده بيش از قطارهاى مجهز و پيشرفته به منظور جابه جايى بيشتر بار و مسافر را دارند و براى رسيدن به اين هدف هم همواره تلاش مى كنند.

معاون فنى و عمرانى شهردارى منطقه چهار از تكميل و راه اندازى نخستين پاركينگ طبقاتى در شرق تهران خبر داد.
به گزارش «ايران عصر»، مهندس جواد ميرزاقلى با اشاره به هزينه تكميل اين پاركينگ كه بالغ بر ۱۸ ميليارد ريال بوده است، افزود: اين پاركينگ به منظور جلوگيرى از ايجاد ترافيك در معابر اطراف ساختمان مركزى منطقه چهار شهردارى به خيابان هاى فرجام و هنگام در زمينى به مساحت تقريبى دو هزار و ۴۰ مترمربع تكميل و به بهره بردارى رسيد.
وى ادامه داد : اين پروژه در زيربنايى بالغ بر ۱۶هزار و ۵۶۲ مترمربع در هشت طبقه كه داراى پد هلى كوپتر است ساخته شده است.
همچنين مهندس احسان الله شريفى، قائم مقام شهردار منطقه چهار نيز از افتتاح نخستين خانه سلامت در محله تهرانپارس خبر داد و افزود: اين پروژه با هدف افزايش سرانه فرهنگى و اجتماعى اين محله و مشاركت بيشتر نوجوانان و جوانان در امور اجتماعى راه اندازى شده است.

مديرعامل شركت كنترل ترافيك شهر تهران از نصب ۵۹دوربين خودكار ثبت تخلفات در سطح معابر عمومى شهر تا پايان سال خبر داد.
به گزارش خبرنگار «ايران عصر»، مهندس حجت الله بهروز گفت: از ابتداى سال تاكنون ۱۲ دستگاه دوربين خودكار ثبت تخلفات در بزرگراه نيايش نصب شده است كه بزودى به بهره بردارى مى رسد.
وى افزود : با نصب اين دوربين ها تمام نقاط بزرگراه نيايش تحت كنترل قرار دارد و هرگونه تخلفى در رانندگى ثبت خواهد شد.
مديرعامل شركت كنترل ترافيك شهر تهران خاطرنشان كرد: هشت دوربين ثبت تخلفات نيز تا اول مهرماه در بزرگراه صياد شيرازى نصب و به بهره بردارى مى رسد.
بهروز با تأكيد بر اين كه دوربين ها ساخت داخل اما قابل رقابت با نمونه هاى خارجى هستند، تصريح كرد: با نصب دوربين هاى ثبت تخلفات مى توان مانع از بروز تخلفات و حوادث رانندگى شد چراكه با متخلفانى كه تخلف آنها از طريق دوربين ها به ثبت برسد برخورد مى شود و بر اساس قوانين جريمه خواهند شد.