[محمد مهاجر]
ماجراى منظومه شمسى ما از اين قرار است كه ستاره اى به نام خورشيد در مركز واقع شده است و ۸ سياره گوناگون، هر كدام با خصوصيات خاص خود و مدارى منحصربه فرد بر گرد اين ستاره مركزى مى چرخند. اين چرخش ها و جابه جايى ها در آسمان، از ديد ما ساكنان زمين، موقعيت ها و حالات خاصى را به وجود مى آورند. مقارنه و مقابله دو نمونه از متداول ترين اين حالات خاص هستند. اجازه دهيد به تعريف دقيق و علمى اين دو پديده وارد نشويم، اما به زبان ساده مى توان گفت كه دو جرم آسمانى هنگامى در مقارنه اند كه از ديد ما بسيار به هم نزديك شده باشند. در اين حالت اين دو جرم با هم طلوع مى كنند و در يك زمان زير افق غربى از ديدها مخفى مى شوند. مقارنه مريخ و زحل كه چند هفته پيش اتفاق افتاد يكى از اين نمونه ها بود.
اما در برخى مقارنه ها، دو جرم آسمانى آنقدر به هم نزديك مى شوند كه حركت آنها در آسمان مى تواند به همپوشانى يكديگر نيز منجر بشود. در طى اين پديده استثنايى و غيرمعمول كه اختفا نام دارد، يكى از دو جرم آسمانى براى دقايقى پشت جرم دوم پنهان مى شود. مانند مقارنه ماه و خورشيد در جمعه دو هفته پيش، ۱۱ مرداد، كه منجر به اختفاى جزئى خورشيد پشت قرص ماه شد كه ما اصطلاحاً اين نوع اختفاى را كسوف مى ناميم.
اما پديده اى كه در طى يك هفته آينده محور اخبار آسمان خواهد بود مقابله است. به زبان ساده مقابله يعنى اين كه دو جرم آسمانى در يك زمان و از ديد ما، در دورترين موقعيت از هم قرار گرفته باشند. بدين ترتيب هنگامى كه يكى از اين دو طلوع مى كند، ديگرى در حال غروب كردن است و بالعكس. به راحتى مى توانيد تجسم كنيد كه چرا مقابله فقط هنگامى اتفاق مى افتد كه زمين روى خط واصل بين دو جرم ديگر قرار گرفته باشد. پديده مقابله بيشتر براى سيارات نسبت به خورشيد مطرح مى شود. به عنوان مثال حدود يك ماه پيش، در ۱۹ تيرماه، مشترى در مقابله با خورشيد قرار داشت. سياراتى مانند مريخ و مشترى كه در مدارى فراتر از مدار زمين به دور خورشيد مى چرخند، در شرايط مقابله بيش از هر زمان ديگر به زمين نزديك مى شوند. بنابراين در اين زمان بهتر از هر وقت ديگر مى توان آنها را رصد كرد. پرنورى مشترى در اين يك ماه اخير، ناشى از همين مطلب است.
اما آنچه در اين هفته بايد از آسمان بدانيد اين است كه ۲ مقابله در پيش رو داريم. اول مقابله نپتون، دورترين سياره منظومه شمسى از خورشيد كه جمعه شب، ۲۵ مردادماه، همزمان با غروب خورشيد از حوالى افق جنوب شرقى طلوع مى كند. اين كره نيلى رنگ و سرمازده، اگرچه در اين شب ها بيش از هر زمان ديگر به ما نزديك شده است، اما با اين حال رصد آن با چشم غيرمسلح همچنان غيرممكن است. اگر يك ابزار رصدى مناسب در اختيار داريد، چند ساعت پس از غروب خورشيد و در صورت فلكى به دنبال اين عضو اسرارآميز منظومه شمسى بگرديد.
اما از مقابله نپتون جالب تر، مقابله ماه است. يگانه قمر زمين، هر ماه يك بار در شرايط مقابله با خورشيد قرار مى گيرد و آن هنگامى است كه در شرايط بدر به سر مى برد و قرص كامل آن ديده مى شود. حتماً مى پرسيد اين اتفاق معمول و متداول، چرا بايد اينقدر جذاب و جالب باشد نكته مهم در مورد قرص كامل ماه در نيمه شعبان امسال اين است كه اين مقابله منجر به يك خسوف جزئى خواهد شد. ماه در ۴۶ دقيقه بامداد يكشنبه ۲۷ مرداد در مقابله خواهد بود و اين بدان معنى است كه پديده خسوف كه از اواخر شنبه شب آغاز شده است، در اين ساعت به اوج خود مى رسد و از آن به بعد ماه شروع به باز شدن مى كند. هرچقدر رصد نپتون سخت و وابسته به وجود ابزارهاى رصدى است، مشاهده خسوف در نيمه شعبان امسال (۲۷مرداد) آسان است. مشاهده آن را از دست ندهيد.

[نجمه افضلى]

«اين قدر هله هوله نخور! ناهار ميلت نمى كشه!»
نزديكى هاى زمان خوردن ناهار يا شام كه مى شود، پدر و مادرها از بچه ها مى خواهندكه چيزى نخورند تا براى غذا اشتها داشته باشند. به مواد غذايى اى كه بين وعده هاى اصلى غذا خورده مى شود ميان وعده مى گويند. پدر ومادرها با خوردن ميان وعده مخالف نيستند. آنها مى خواهند بچه ها ميان وعده هاى مفيد و مغذى را در زمان هاى مناسب مصرف كنند.
خوردن غذا براى بدن مثل بنزين زدن براى ماشين است. بچه ها در طول روز فعاليت هاى بدنى زيادى انجام مى دهند و انرژى زيادى مصرف مى كنند. آنها بايد سه بار در روز با خوردن غذا سوخت گيرى كنند تا انرژى شان تمام نشود از طرف ديگر معده بچه ها نسبت به بزرگترها كوچكتر است در نتيجه آنها كمتر غذا مى خورند و زودتر سير مى شوند. مانند ماشينى كه باك كوچكى دارد و در هر بار سوخت گيرى بنزين كمترى مى زند. اين ماشين نسبت به ماشين هاى ديگر كه بنزين بيشترى در باك شان جا مى گيرد، نياز دارد كه به تعداد دفعات بيشترى بنزين بزند. بچه ها به همين علت، بايد علاوه بر سه وعده اصلى غذايى، دو يا سه بار در طول روز ميان وعده بخورند.
البته خوردن ميان وعده هاى غذايى اجبارى نيست. سعى كنيد هميشه با توجه به احساس گرسنگى غذا بخوريد. غذا خوردن يك نياز است، يك تفريح نيست! دليلى ندارد كه هر وقت حوصله تان سر رفت يا جلوى تلويزيون نشستيد يك ظرف پر از خوراكى هم جلوى خودتان بگذاريد. اين عادت غلط، ممكن است موجب چاق شدن شما بشود ‎/ از طرف ديگر اعتنا نكردن به احساس گرسنگى هم اشتباه است. شايد اگر نزديك زمان ناهار يا شام باشد بخواهيد كمى گرسنگى را تحمل كنيد اما در اوقات ديگر گرسنه ماندن موجب مى شود تا احساس خستگى و بى حوصلگى كنيد.
حدود ساعت ۱۰ تا ۱۱ صبح و ۵ تا ۶ عصر زمان مناسبى براى خوردن ميان وعده است. يك ميان وعده مناسب چه چيزى مى تواند باشد ميوه، آجيل، سبزيجات مختلف ، پاپ كورن، نان و پنير، يك ليوان شير يا آب ميوه يا يك تكه كيك (البته بدون شكلات و خامه!) انتخاب هاى مناسبى براى ميان وعده هستند. بهتر است از مواد غذايى اى كه بسيار شيرين يا چرب هستند استفاده نكنيد.
بعضى از بچه ها فكر مى كنند هر وقت در طول روز گرسنه شان شد بايد سراغ چيپس و پفك و شيرينى و شكلات بروند.اين مواد غذايى نه تنها براى بدن فايده اى ندارند حتى نمى توانند شما را سير كنند. به عنوان مثال اگر شما براى ميان وعده يك سيب بخوريد، هم احساس گرسنگى تان برطرف مى شود هم انرژى كافى دريافت مى كنيد و هم بدن تان ويتامين هاى موردنيازش را دريافت مى كند.
اما اگر شما يك بسته چيپس بخوريد مقدار زيادى چربى و كالرى دريافت مى كنيد و سير هم نمى شويد. سيرنشدن موجب مى شود چيپس بيشترى بخوريد و در نتيجه مواد مضر بيشترى را راهى شكم خود كنيد!
بچه ها معمولاً به خوردن چيپس و شكلات علاقه زيادى دارند. دليلى ندارد كه به طور كل خوردن اين خوراكى ها را قدغن كنيد. نكته اين جاست كه نبايد در خوردن آنها زياده روى كنيد. هرگز هله و هوله را جايگزين غذاى اصلى نكنيد. براى ميان وعده ها هم سعى كنيد از مواد غذايى مفيد بسيار بيشتر استفاده كنيد. اگر به اندازه كافى غذا و ميان وعده هاى مفيد نخوريد مثل ماشينى مى شويد كه به جاى بنزين در باك آن آب ريخته اند!

[پدرام شهپرى]

شايد شما هم ديده يا شنيده باشيد كه بعضى ها سيگار كشيدن را دليلى براى بزرگ شدنشان مى دانند و فكر مى كنند كه خيلى پر دل و جرأت هستند كه مى توانند سيگار بكشند اما بيايد قضيه را از بعد ديگرى بررسى كنيم: «آثار زيانبار سيگار.»
«نيكوتين» و «منوكسيد» موجود در سيگار سم است يعنى اين كه افراد سيگارى با سيگار كشيدن سم را به بدنشان وارد مى كنند.
سيگار علاوه بر اين كه بدبو است موجب بدبويى دهان افراد سيگارى مى شود، پوست افراد سيگارى نسبت به ساير افراد چروكيده تر است كه علت اصلى آن اثرات سمى تنباكو بر روى سلول هاى بدن است. اگر دقت كرده باشيد افراد سيگارى دندان هاى بدنمايى دارند يعنى دندان هايشان زرد و لق است. آنان به خاطر كشيدن سيگار به بيمارى لثه مبتلا مى شوند.
سم سيگار موجب لخته شدن خون مى شود و اين لخته ها اغلب در مغز فرد سيگارى جمع مى شوند كه منجر به سكته مغزى فرد مى شود.
فشارخون بالا كه منجر به كورى مى شود و آسيب ديدگى ريه و ابتلا به امراض ريوى نيز از آسيب هاى سم نيكوتين است. از ديگر امراض، حمله قلبى، بيمارى هاى روده و مثانه و درد اندام ها به علت تنگ شدن مجراى رگ ها و كاهش اكسيژن رسانى به عضلات است. بعضى از پزشكان مى گويند هر نخ سيگار ۵ دقيقه از عمر آدم را كم مى كند.
سيگار و نيكوتين موجود در آن براى چند دقيقه مغز را آرام مى كند و در عوض اين همه مشكل براى فرد ايجاد مى كند. پس به كسانى كه دوروبرتان سيگارى هستند بگوييد اين مطلب را بخوانند، شايد اثر داشت. كسى چه مى داند.

[رامك اسدى]

مويى كه داخل غذاست يا ناخن هايى كه زير آن سياه شده براى هيچ كس منظره خوشايندى نيست بلكه چندش آور هم هست. بدن ما با حدود ۵ ميليون تار مو پوشيده شده كه بلندترين آنها روى سر قرار گرفته است. جاى ناخن ها هم كه ناگفته پيداست.
موها موجب گرم شدن بدن مى شوند و ناخن ها هم نقش محافظت انگشتان در برابر فشار را به عهده دارند و از ماده سختى به نام كراتين ساخته شده اند. كراتين ماده اى مشترك بين پرها و پنجه هاى دايناسورها و موها و ناخن هاى ماست.
موصاف ها حدود ۱۵۰ هزار تار مو و موقرمزها حدود ۹۰ هزار تار مو روى سرشان دارند.
رشد موهاى ما در هواى گرم سريع تر از هواى سرد است. در مورد ريزش بايد بدانيم كه اگر هر روز ۶۰ تا ۱۰۰ تار مو بريزد عادى است ولى اگر ريزش مو بيشتر از اين باشد، احتمال كچل شدن وجود دارد.
تارهاى مو خيلى محكم هستند؛ با طنابى كه از ۱۰۰۰ تار مو بافته شده باشد مى توانيم يك مرد قوى هيكل را از روى زمين بلند كنيم.هنگام ترسيدن موها سيخ مى شود. علت آن ماهيچه هاى كوچكى است كه روى پوست سر وجود دارند و ريشه مو را مى كشند.
ناخن براى جويدن نيست
بعضى ها عادت بدى دارند: «جويدن ناخن». اين عادت موجب مردن كسى نمى شود ولى انواع و اقسام ميكروب و آلودگى زير ناخن هايتان را وارد بدنتان مى كند.
گاهى اوقات ناخن شست پايتان در گوشت اطرافش فرومى رود اين اتفاق دردناك زمانى مى افتد كه ناخن را صاف و درست كوتاه نكنيد. اگر مدت يك سال ناخنتان را كوتاه نكنيد دو و نيم سانتى متر رشد مى كند.
اگر ناخن شما لاى در گير كند ممكن است بيفتد، اما نگران نباشيد چون دوباره از بستر ناخن، يك ناخن جديد مى رويد.