[مهين صمدى]
ترديدى در اين نيست كه دولت ميخائيل ساكاشويلى فقط با تكيه بر حمايت هاى امريكا و غرب مى توانست وارد چنين بازى مرگبار با قدرت بزرگى مثل روسيه شود. بر همين اساس همه مقام هاى روس انگشت اتهام خويش را در اين دعوا به سوى غرب نشانه رفته اند.
پس نظريه كسانى كه اين جنگ را بر محور رويارويى غرب با روسيه ارزيابى مى كنند چندان دور از واقعيت نيست. پيوند هاى دولت ساكاشويلى با غرب فراتر از همه رفاقت هايى است كه برخى احزاب و جناح هاى قدرت اين منطقه با امريكا دارند. دولت ساكاشويلى مولود يك جنبش ليبرالى است. پيوند ميان او و امريكا سال ۲۰۰۳ در جريان انقلاب رنگى برقرار شد و بيش از همه رهبران سياسى در جهان از سوى دولت امريكا پشتيبانى مى شود. كافى است به آنچه در جريان سفر اخير بوش به تفليس ميان او و رئيس جمهور امريكا رد و بدل شد نگاه شود. جورج بوش در اين سفر وعده آغاز روند پذيرفتن گرجستان به سازمان ناتو را داد يعنى همان چيزى كه يكى از بهانه هاى جنگ اخير است ‎/
ميخائيل ساكاشويلى كه خود در دو دانشگاه امريكا تحصيل كرده است در پاسخ حمايت هاى رئيس جمهور بوش علائق قلبى خويش را آشكار ساخت. او خطاب به بوش گفت: «زمانى كه من سخنرانى شما را در ورشو شنيدم، رئيس جمهور گرجستان نبودم. شما درباره آزادى در منطقه از درياى بالتيك تا درياى سياه مى گفتيد، به نظر مى رسد آن روز اين يك نطق بسيار خيالى و اجرا نشدنى بود، چون كه آن زمان هيچ كس نمى خواست روى ما حتى فكر كند. به عقيده من به خاطر مردم كشورهايمان، به خاطر ارزش هاى مشتركمان، به خاطر اين كه امريكا براى همه ما چه اهميت دارد ما موظف ايم كه نقش آوردن آزادى را تا آخر انجام دهيم.
ديدار بوش از تفليس به اين صورت به تجديد پيمان اتحاد ميان دو كشور تبديل شد. پيدا بود كه قدرتى مثل روسيه كه وارد يك رقابت جهانى با امريكا شده به چنين اتفاقى كه حضور امريكا و ناتو را در مرزهاى جنوبى آن دائمى مى كند تن نخواهد داد.
همه ناظران قفقاز نسبت به عواقب اين بازى پر خطر امريكا هشدار داده بودند اما واشنگتن حتى به هشدارهاى شركاى خويش در ناتو در باره پيوستن گرجستان و اكراين به بلوك متحدان غرب گوش نداد، از جمله آلمان و فرانسه كه بارها اعلام كردند كه عضويت اكراين و گرجستان در پيمان ناتو امكان دارد فاجعه آفريند.
به اعتقاد ناظران دليل اصلى نگرانى اين كشورها آن بود كه مى دانستند همپيمانى با امريكا ممكن است سياست خارجى دولت هاى جوانى مثل ساكاشويلى را به سوى توسعه طلبى سوق دهد. اين پيش بينى ها اكنون محقق شده است. اندك زمانى بعد از آنكه بوش پيمان استراتژيك خويش با دولت گرجستان را منعقد كرد ساكاشويلى ارتش اين كشور را روانه ايالت خود مختار اوستياى جنوبى كرد. تصميم دولت ساكاشويلى براى استفاده از نيروى نظامى براى سركوب مردم اوستيا در شرايطى اتخاذ شد كه شركاى امريكايى او درناتو در دو مسئله مهم كوزوو و استقرار سپر موشكى درگير رقابت سنگين با روسيه بودند به اين صورت ترديدى باقى نمى ماند كه نزاع اوستيا تابعى از بازى نظامى استراتژيك قدرت هاى بزرگ است ‎/

[آلن لامبال ‎/ ترجمه : حسين قنبرى]
هندى ها مى گويند با يك ميليارد و دويست ميليون نفر جمعيت ديگر بيش از اين نمى توانند در جهان با بى توجهى روبه رو شوند. هر چند جايگاه اين كشور با چين قابل مقايسه نيست اما نقش دهلى نو در امور جهان هر روز بحث انگيز مى شود.
هند از زمان استقلالش در سال ۱۹۴۷ تا كنون همواره در پى بالا بردن جايگاه بين المللى خود بوده است اما مشكلات درونى آن موانعى را بر سر سير صعودى اين كشور پديد آورده است كه در اين ميان مى توان از شورش هاى متعددى كه در آن صورت مى گيرد نام برد. علاوه بر منطقه مناقشه برانگيز كشمير، جنبش هاى استقلال طلبانه و جدايى طلب و توسل به اقدامات تروريستى در ايالت آسام و ساير ايالات هاى شمال شرقى مشكلاتى جدى براى دهلى نو پديد مى آورد. همچنين شورش هاى مائوئيست ها در مركز و شرق هند نيز در حال گسترش است. با همه اين اوصاف هند مدعى است كه تا حدودى در مقابله با اين شورش ها موفق عمل كرده اما آنچه پيداست اين امر نيز چه از لحاظ انسانى و چه از لحاظ مالى هزينه هاى هنگفتى براى دهلى نو در پى داشته است.
از سوى ديگر نبايد رودررويى اين كشور با سازمان هاى افراطى كه نيروهاى شبه نظامى و حتى نظامى فراوانى را جذب خود كرده اند را فراموش كرد.
درست است كه ۸۵۰ ميليون هندو و ۱۶۰ميليون مسلمان تا كنون توانسته اند زندگى مسالمت آميزى با هم داشته باشند اماگاهى اوقات درگيرى هايى نيز ميان اين دو جامعه به بهانه هاى مختلف صورت مى گيرد و در مجموع مى توان گفت كه گسست فرهنگى و دينى ميان اين دو جامعه هنوز به طور كامل برطرف نشده است و به نظر مى رسد با رشد جمعيتى مسلمانان كه نسبت به هندو ها بيشتر است اين تنش ها در آينده بيش از گذشته مشاهده شود. بر خلاف گرايش به هندوئيسم، گرايش به اسلام كه در هند بسيار مشاهده مى شود روز به روز برتعداد مسلمانان مى افزايد.
پس از حوزه فرهنگ، بيشترين تحولات در عرصه اقتصاد هند نمايان شده است. هند از اوايل سال هاى ۱۹۹۰ به سمت خصوصى سازى پيش رفت، امرى كه چينى ها از مدت ها پيش به آن روى آورده بودند ‎/ توليد ناخالص داخلى اين كشور هم اكنون بيش از هزار ميليارد دلار است كه با آهنگ كمترى نسبت به چين در حال رشد است و رشد ۹ درصدى آن نيز در مقايسه با رشد جمعيتش ناكافى به نظر مى رسد.
هند تلاش مى كند كه به عنوان قطب بيوتكنولوژى، صنعت دارويى، توليد نرم افزار و صنعت هوا و فضا شناخته شود در اين راستا موشك هايى با برد ۳۵۰۰ كيلومتر را با موفقيت در ۱۲ آوريل ۲۰۰۷ آزمايش كرده است ‎/ نمونه ديگر قدرت هند در صنعت فضايى پرتاب چهار ماهواره تنها با يك موشك است كه در ۱۰ ژوئيه ۲۰۰۷ انجام گرفت.
هند براى رونق اقتصادى خود سياست ايجاد مناطق اقتصادى ويژه را در دستور كار خود قرار داده است تا از اين راه بتواند سرمايه گذارى هاى خارجى را به سمت خود جلب كند و با اين اقدامات ايجاد شغل كرده و صادراتش را نيز افزايش دهد. اما در اجراى اين سياست كه با تصرف اراضى كشاورزى براى ايجاد مناطق ويژه اقتصادى همراه است گاه شاهد اعتراضات شديدى بوده است.
تضادهاى دو حريف شبه قاره
زخم اختلاف هاى تاريخى دو كشور شبه قاره بار ديگر سر باز كرده است.
پاكستان همواره به عنوان مانعى بر سر هند در راه اجراى كامل طرح هاى منطقه اى و تا حدودى جهانى بوده است. به عقيده تحليلگران سياسى، اسلام آباد هميشه از جنبش هاى استقلال طلبانه در كشمير و ساير نقاط هند حمايت كرده است. در واقع هند، پاكستان را به اين متهم مى كند كه در سوء قصد هاى صورت گرفته در سراسر خاك هند نقش داشته است و حتى خود اسلام آباد از طريق سرويس هاى ويژه اطلاعاتى و ساير ارگان ها سوء قصد هايى را سازماندهى مى كند .پاكستان نيز در مراكز بين المللى ادعا كرده است كه هند بويژه در كشمير حقوق بشر را نقض مى كند و كمك هايى را به شورشيان بلوچستان پاكستان كرده است. اتهاماتى كه هنوز هم بين دو كشور رد و بدل مى شود.
آتش بس اعلام شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۰۳ بسيار شكننده است و هيچ پيشرفتى در حل و فصل مناقشات و درگيرى ها بر سر كشمير مشاهده نمى شود؛ منطقه اى كه در بخش تحت كنترل هند آن هنوز هم سوء قصد هايى ديده مى شود.
البته برخى همكارى ها ميان دهلى نو و اسلام آباد وجود دارد ‎/ ارتباطات تلفنى منظم ميان ستاد هاى ارتش زمينى و ملاقات ميان فرماندهان محلى نيروهاى شبه نظامى از مدتها پيش وجود دارد و سازمان هاى امنيتى دريايى و ساحلى اطلاعات خود را با يكديگر مبادله مى كنند.
اما اقدام اخير دولت موهان سينگ در انعقاد پيمان دوستى با امريكا همه جوانه هاى اعتماد پاكستان را پژمرده ساخت. اسلام آباد مى گويد هند ديگر به تعهدات خود مبنى بر تبادل فهرست تأسيسات هسته اى دو كشور كه در سال ۱۹۸۸ پيشنهاد و در سال ۱۹۹۱ به تصويب رسيد پايبند نيست. هند برپايه اين پيمان متعهد شده كه به تأسيسات هسته اى يكديگر حمله نكنند. از سوى ديگر هند و پاكستان توافقاتى را در زمينه آزمايش موشك هاى بالستيك و مبارزه مشترك عليه تروريسم دارند كه به نظر نمى رسد هندى ها به طرز رضايت بخشى به آنها پايبند بوده باشند. در سايه اين بدبينى ها مبادلات تجارى ميان هند و پاكستان نيز همچنان محدود مانده است.
على رغم مقاومت پاكستان، هند تلاش مى كند خود را به عنوان يك قدرت منطقه اى در جنوب آسيا مطرح كند. هند با استفاده از موقعيت، جمعيت و اهميت تجارى و اقتصادى خود، خواه ناخواه توانسته است شركاى تجارى براى خود بدست آورد و سلطه خود را افزايش دهد.
دولت مان موهان سينگ همواره بيش از آن كه به ديپلماسى چند مليتى در سازمان همكارى منطقه اى آسياى جنوبى كه هفت كشور پاكستان، بنگلادش ، نپال، بوتان، سريلانكا ، مالديو و هند را شامل مى شود متوسل شود، مذاكرات دوجانبه با همسايگان خود را در اولويت قرار داده است.
هم اكنون دهلى نو از طريق بندر چابهار در ساخت جاده ها و راه آهن در خاك افغانستان فعاليت دارد تا از اين راه بتواند به كشورهاى آسياى مركزى دسترسى داشته باشد. محصولات توليد شده در افغانستان از طريق خاك پاكستان به هند وارد مى شود اما محصولات توليد شده در هند اين امكان را ندارد كه از طريق خاك پاكستان وارد افغانستان شود. علاوه بر اين به علت بى ثباتى طولانى مدت پاكستان و افغانستان و خطرات موجود بر سر حمل و نقل زمينى از طريق اين كشور ها، هم اكنون هندى ها در مذاكره با دولت كرزاى در پى يافتن روش هاى ديگرى براى حضور در كابل است.
ادامه دارد