[منبع: بى بى سى ]
لرد براون مدير اجرايى شركت «بريتيش پتروليوم (BP)» براى كاستن از نگرانى هاى كسانى كه بيم آن داشتند مشاركت اين شركت در روسيه احتمالاً روزهاى دشوارى را پيش رو خواهد داشت، گفت: «ما و روس ها كمتر از گذشته با ترديد و بدگمانى به اقدامات يكديگر مى نگريم.»
به رغم بى اعتمادى و بدگمانى ها نسبت به فرهنگ تجارى روسيه، وسوسه كار بازرگانى در كشور روس ها كه در سال ۲۰۰۳ حدود ۸ ميليون بشكه نفت در روز توليد مى كرد چيزى نبود كه BP بتواند در مقابل آن مقاومت كند. در اوت ،۲۰۰۳ اين شركت قراردادى به ارزش ۶ ميليارد دلار با TNK (سومين كمپانى بزرگ نفتى روسيه) منعقد و يك شركت مشترك ۵۰-50 ايجاد كرد.
اگر آن روزها انطباق فرهنگ بازرگانى ميان BP و TNK يك «كشمكش دشوار» توصيف مى شد اوضاع كنونى به قدرى حاد شده كه آن دوره را تحت الشعاع قرار داده است. در سال جارى همكارى BP و TNK به دليل مجموعه اى از پرونده هاى شاكيان، مشكل ويزاى انگليسى ها در روسيه و اتهامات جاسوسى صنعتى براى لندن، بررسى قراردادهاى كاركنان و بحث و مشاجره پيرامون سرمايه گذارى و آينده روبرت دادلى رئيس اين شركت مخدوش و دچار مشكل شده است.
بسيارى از چالش هاى كنونى از جانب سهامداران روسى به وجود آمده است. گروه AAR از سهامداران اصلى TNK است و تحت كنترل ميخائيل فريدمن، ويكتور وكسلبرگ، گرمن خان و لئونيد بلاواتنيك قرار دارد. در چند وقت اخير تقريباً به ندرت مى توان روزى را يافت كه درباره اين شركت اتفاق جديدى نيفتاده باشد. در تازه ترين تحول، BP اعلام كرد كه رابرت دادلى روسيه را به طور موقتى ترك كرده تا خارج از آن كشور شركت را اداره كند.
اين رئيس تحت فشار يكى از كاركنانى است كه مشكل ويزا دارد. در بيانيه BP آمده است: «دادلى همچنان به عنوان مدير اجرايى، رئيس و رئيس هيأت مديره BP-TNK به كار خود ادامه مى دهد و تمام شرايط لازم براى اين كار را داراست. اين شركت طبق معمول به فعاليت و تجارت خود ادامه مى دهد.»
در اتفاقى ديگر، يك دادگاه در سيبرى قراردادهاى شركت را كه به كاركنان فنى اجازه مى دهد تا به عنوان «مأموران به خدمت» از سوى BP فعاليت كنند باطل اعلام كرده است. BP عنوان كرده كه درخواست بازنگرى در اين حكم را خواهد داد. اين در حالى است كه به نظر مى رسد كنسرسيوم AAR قصد دارد كنترل خود بر شركت مشترك را تقويت كند. براساس گزارش رسانه ها، اين اوليگارش ها در نامه اى به دادلى گفته اند كه وى به رغم مخالفت آنها سرمايه گذارى در BP-TNKرا تصويب كرده است. آنها تهديد كرده اند كه ادعاى خسارت مى كنند.
دولت روسيه تنها به اظهارات آلكسى كودرين وزير دارايى اكتفا كرده كه گفته است اين مناقشه بايد به شيوه اى متمدنانه حل وفصل شود. برخى دولت روسيه را متهم به حمايت از AAR كرده اند تا بدين طريق كار را براى BP دشوار كند و درصدد ترك روسيه برآيند.
رشد اقتصادى روسيه عمدتاً مرهون ذخاير عظيم نفت و گاز است و كرملين در سال هاى اخير مهارت و چيره دستى خود را در حفظ اين دارايى ها نشان داده است. يوكاس كه زمانى بزرگترين شركت نفتى روسيه بود به زانو درآورده شد و رو به ورشكستگى نهاد. دارايى هاى اين شركت اكنون تحت كنترل كمپانى نفتى و دولتى روز نفت قرار دارد.
در سال ۲۰۰۶ شركت شل نيز در پى فشارهاى سياسى كرملين كنترل بر منابع و منافع مهم در پروژه نفت و گاز ساخالين(۲) را از دست داد و به گازپروم واگذار كرد.
در قضيه BP، در مرحله كنونى به نظر نمى رسد كه اين شركت وادار به ترك روسيه شود اما فشارها ادامه خواهد يافت. چندى پيش، دادگاهى در سيبرى به نفع شركت AZO Tetlis ـ يك سهامدار كوچك در BP-TNK رأى داد و مدعى شد كه BP-TNKدر پرداخت دستمزد كارشناسان BP از حدى كه براى آن شركت در نظر گرفته شده فراتر رفته است. اما BP آن را رو كرده و مدعى است كه شرايط و دستمزدهاى اين كارشناسان با ساير كاركنان BP-TNKبرابر بوده است.
با اين حال، BP اخيراً ۶۰ نفر از ۱۴۸ كارمند خود را كه مأمور به خدمت در BP-TNKشده بودند از روسيه خارج كرد. از سوى ديگر، برخى اعضاى ديگر اين شركت به دليل مسئله ويزا از ماه مارس قادر به ادامه فعاليت نبوده اند. علاوه بر اين، سرمايه گذاران روسى مى گويند كه دادلى تنها به نفع BP عمل مى كند و درصدد اخراج وى برآمدند كه موفقيتى دربر نداشت. اين در حالى است كه دادلى كه تا ژوئيه ۲۰۰۹ اجازه كار دارد اخيراً مشكل ويزا داشته است. اعتبار ويزاى او ۱۹ ژوئيه پايان يافت كه ۱۰ روز ديگر براى وى تمديد شد. او از آن هنگام روسيه را ترك كرده و BP سهامداران AAR را متهم كرده كه آنان اجازه نمى دهند كه دادلى به درستى به شركت خدمت كند.
مشاجره بر سر اين كه آيا قرارداد اشتغال وى معتبر است يا نه، مانع از تمديد ويزاى او شده است. سهامداران روسى مى گويند كه قرارداد اشتغال وى اواخر سال گذشته خاتمه يافته و رسماً تمديد نشده اما BP مدعى است كه قرارداد وى معتبر است.
لامار مك كى معاون رئيس اجرايى BP مى گويد: «كارشناسان فنى ما كه اجازه فعاليت از آنها سلب شده، نقش مهمى در تبديلBP-TNK به موفق ترين شركت نفتى در روسيه داشته اند.» وى افزود: اين شركت در اوت ۲۰۰۳ تأسيس شد ساليانه حدود ۵‎/۸ درصد افزايش توليد نفت داشته و حدود ۷۰ ميليارد دلار ماليات و حقوق گمركى پرداخت كرده است. اين در حالى است كه BP 20 درصد از توليدات نفت و گاز خود را مديون BP-TNK است و اميدوار است كه اختلافات جارى سريعاً خاتمه يابد.

[سياوش رضايى ]
در سال هاى گذشته فرودگاه ها سازمان هاى عام المنفعه اى بودند كه تنها وظيفه خدمات رسانى به مسافران را برعهده داشتند و عمده فعاليت شان معطوف، به ايجاد امكانات براى نشست و برخاست هواپيماها مى شد. اما با بروز تحولات جهانى در عرصه هاى مختلف اقتصادى و مديريتى مانند محدود شدن منابع عمومى و تصميم دولت ها براى بهره ورى بيشتر ساختارها و كاهش دخالت در امور توليدى، بتدريج فعاليت هاى فرودگاهى نيز مفهومى تجارى يافتند. براين اساس فعاليت هاى فرودگاهى در ايران نيز با تغيير ساختار خود و تفكيك وظايف حاكميتى از تصدى گرى راه تجارى سازى اين صنعت را هموار كرد.
تجارى شدن فرودگاه ها در جهان را مى توان به حدود ۳ دهه گذشته مربوط دانست كه فرودگاه هاى اروپايى طلايه دار آن بودند. در ايران نيز از اواسط دهه ۱۳۶۰ كه در حوزه ساختارى اقداماتى در اين جهت انجام شد. در فصل جديد اقتصاد ايران نيز كه با ابلاغ سياست هاى اصل ۴۴ قانون اساسى عينيت يافته اين حركت شتاب بيشترى پيدا كرده است تا در كنار واگذارى و برون سپارى فعاليت هايى كه قابليت واگذارى دارند، روند تجارى سازى نيز سرعت گيرد. در اين راستا يكى از اقداماتى كه انجام شده تشكيل شركت هاى مجازى در فرودگاه هاى كشور است.
رحمت الله مه آبادى، عضو هيأت مديره و معاون برنامه ريزى و نظارت شركت فرودگاه هاى كشور درباره شركت هاى مجازى مى گويد: هزينه به معناى منابعى است كه براى توليد درآمد به مصرف مى رسد و بنابراين هرگونه مصارف مالى كه بر حفظ و توسعه درآمدهاى بنگاه تأثير گذار نيست به عنوان اتلاف منابع تلقى مى شود.
وى مى افزايد: نكته ديگر براى تجارى سازى و اقتصادى كردن تفكيك وظايف غيرمتجانس از هم، شكستن ساختارهاى بزرگ بر مبناى تخصصى كردن فعاليت ها و مديريت آنها در قالبى مستقل و قابل كنترل است. از اين رو ما وظايف قابل تفكيك را از هم متمايز كرده و در مرحله بعد فعاليت آنها را در ساختار جديد و شركتى تعريف كرديم و اكنون با تشكيل اولين گروه شركت هاى مجازى در مرحله اجرايى قرار گرفته است.
وى تصريح مى كند: اين شركت ها تا انجام مراحل قانونى لازم براى تأسيس، در قالب شركت هاى مجازى تابعه شركت مادر تخصصى فرودگاه هاى كشور فعاليت خواهند كرد.
اقتصادى كردن يك اجبار قانونى
معاون برنامه ريزى و نظارت شركت فرودگاه هاى كشور با اشاره به اين موضوع كه هزينه بسيارى از فرودگاه هاى كشور از محل درآمدهايشان تأمين نمى شود و از منظر حكومتى تداوم ارائه خدمات هر چند زيان ده ضرورى است، مى گويد: براساس قوانين جارى كشور اقتصادى كردن فعاليت ها و فروش خدمات بر مبناى قيمت تمام شده از تكاليف قانونى شركت هاى دولتى است.
مه آبادى اضافه مى كند: معتقديم با تغيير ساختار و اصلاح ساز و كارها، مى توان فعاليت را اقتصادى كرده و درآمدها را افزايش داد.
گفتنى است از بودجه ۲۰۰ ميليارد تومانى شركت فرودگاه هاى كشور، حداقل ۱۸۰ ميليارد تومان بابت خدمات رايگان هزينه مى شود. همچنين خدمات ناوبرى به جاى دلار ۹۰۰ تومانى با دلار ۲۰۰ تومانى ارائه مى شود.
عضو هيأت مديره شركت فرودگاه ها تصريح مى كند: درآمد يك «ترافيك يونيت» در فرودگاه هاى اقتصادى جهان ۸ هزار دلار و در فرودگاه هاى ايران تنها ۵۰۰ دلار است. از اين رو مى توان اين رقم را از طريق اصلاحات ارتقا داد.
وى ادامه مى دهد: دولت برنامه هايش را با نگاه ملى اجرا مى كند و در امورى مانند ساخت فرودگاه، هدفش توسعه زيرساخت هاى ملى است، اما وقتى آن را براى بهره بردارى تحويل ما مى دهد، بايد آن را اقتصادى اداره كرده و سودآورش كنيم. همچنين دولت انتظار دارد كه فعاليت هايمان را شفاف كنيم.
صنعتى شدن شركت فرودگاه ها
صنعتى شدن داراى دو مفهوم بين المللى شدن و حرفه اى شدن فعاليت ها و ساختار است كه براى دستيابى به آن در ابتدا بايد تجارى سازى را دنبال كرد.
بر اين اساس براى صنعتى شدن شركت فرودگاه ها، سه برنامه اصلى شامل تجديد ساختار و تجارى كردن آن، حضور در مجامع و عرصه هاى بين المللى صنعت و همكارى هاى تخصصى با فرودگاه هاى برتر دنيا براى انتقال تجارب و دانش فنى مدنظر قرار گرفت. تجديد ساختار شركت در قالب ۲۳ پروژه اصلى تدوين شد كه با اجراى اين ۲۳ پروژه اصلى و ۲۲ پروژه فرعى برنامه تجارى سازى محقق مى شود، پروژه تشكيل شركت هاى مجازى نيز يكى از ۲۳ پروژه اصلى برنامه تجديد ساختار شركت محسوب مى شود.
هم اكنون فعاليت پنج شركت مجازى، عمليات فرودگاهى، عمليات هوانوردى، مركز آموزش فنون هوايى، فناورى اطلاعات و ارتباطات فرودگاهى و شركت مجازى فرودگاه هاى استان تهران با تركيب فرودگاه هاى امام خمينى (ره) و مهرآباد آغاز شده است.
معاون شركت فرودگاه ها با اشاره به اين كه يكى از اهداف اصلى ما براى تشكيل شركت هاى مجازى، توسعه درآمدهاى غير هوانوردى شركت است، اضافه مى كند: تمام شركت هاى پنجگانه يا درآمدزا هستند يا مى توانند درآمد توليد كنند.
مه آبادى در ادامه مى گويد: رويكرد ما در برخى شركت ها رويكرد توسعه درآمدهاى جارى و توليد درآمدهاى جديد است. براى مثال فرودگاه هاى بين المللى امام خمينى (ره) و مهرآباد كه با توليد ۸۰ درصد درآمدهاى غير هوانوردى به طور بالفعل بزرگترين منبع تأمين درآمدهاى غير هوانوردى شركت هستند، مى توانند در حد قابل ملاحظه اى درآمدهاى جارى خود را توسعه دهند.
به گفته وى، رويكرد ديگر براى تشكيل اين شركت ها، تبديل فعاليت هاى زيان ده به فعاليت هاى سودآور است.
بر اساس اظهارات معاون شركت فرودگاه ها، علت مجازى تعريف شدن پنج شركت جديد طولانى بودن فرايند ثبت شركت هاى جديد در قوانين جارى كشور است. تشكيل شركت هاى زيرمجموعه براى شركت هاى دولتى نيازمند طى تشريفات قانونى زمانبرى است، بر همين اساس به طور موازى ضمن تشكيل شركت هاى مجازى علاوه بر جلوگيرى از اتلاف زمان براى انجام مراحل ثبت آنها نيز اقدام مى شود.
تشكيل شركت هاى جديد
معاون برنامه ريزى و نظارت شركت فرودگاه ها در ادامه مى گويد: تشكيل شركت هاى فرودگاهى حركت بعدى در تحولات ساختارى شركت فرودگاه هاست كه براساس برنامه تحول فرودگاه ها يا مجموعه هاى فرودگاهى نيز بايد در قالب شركت هاى فرودگاهى تشكيل شود.
مه آبادى درخصوص اين كه كدام يك از فرودگاه ها در قالب شركت هاى فرودگاهى قرار مى گيرند آن را موكول به پايان بررسى و مطالعات مى كند و مى افزايد: به طور قطع ساختار آتى اداره فرودگاه ها، ساختارى سنتى نبوده و تمام فرودگاه ها در ساختار شركتى و به صورت تجارى به فعاليت خود ادامه خواهند داد.
گفتنى است، در حال حاضر فرودگاه بين المللى كوالالامپور به تنهايى ۳۶ شركت زيرمجموعه دارد.
به دنبال عرضه سهام شركت در بورس هستيم
عضو هيأت مديره شركت فرودگاه ها درخصوص امكان واگذارى سهام شركت فرودگاه ها در بورس مى گويد: هم اكنون اين شركت تمام فعاليت هاى تصدى گرى قابل واگذارى در حوزه فرودگاهى را واگذار كرده است.
وى اضافه مى كند: در بحث واگذارى سهام نيز با اين كه نام شركت فرودگاه ها در فهرست ۴۳ شركت غيرقابل واگذارى قرار دارد، ولى با اين تفكر كه ورود به بورس فرصت هاى توسعه و تجارت شركت را افزايش مى دهد، مسير واگذارى سهام را نيز دنبال كرده ايم و با اين فرض كه سودآور شدن شركت مقدمه پذيرفته شدن آن در بورس است، تجارى سازى شركت را با تأكيد بيشترى پيگيرى مى كنيم.
مه آبادى تأكيد مى كند: عرضه سهام در بورس به معناى ايجاد فرصت هاى جديد ديگر توسعه مانند دريافت وام از بانك ها و مؤسسات اعتبارى داخلى و خارجى است و بر اين اساس سعى بر آن است تا با تشكيل كارگروه حقوقى موانع موجود در اين مسير مشخص و برنامه هاى لازم تدوين شود.
معاون شركت فرودگاه ها در پايان از برگزارى نشست اعضاى هيأت مديره شركت مجازى عمليات هوانوردى و شركت فناورى اطلاعات و ارتباطات و ساير شركت ها خبر مى دهد و اضافه مى كند: اعضاى هيأت مديره هر شركت مجازى ۳ نفر است كه در مورد شركت فرودگاه هاى استان تهران به ۵ نفر افزايش مى يابد.
مه آبادى خاطرنشان مى كند: در تركيب اعضاى هيأت مديره هر يك از شركت هاى مجازى يكى از اعضاى هيأت مديره شركت فرودگاه ها به عنوان رئيس هيأت مديره حضور دارد ولى مديرعامل شركت مجازى عضو هيأت مديره نيست.

[نادر گلستانى داريانى ]
تلفات انرژى در شبكه برق رسانى، در واقع كل تلفاتى است كه شبكه در فرايند تحويل انرژى الكتريكى از توليد تا مصرف متحمل مى شود. توليد و انتقال نيرو، تغيير سطح ولتاژ توسط پست هاى تبديل، پست هاى توزيع نيرو، مصرف كنندگان برق، اعم از مشتركين خانگى، تجارى، ادارى، صنعتى و كشاورزى، هر كدام بخشى از انرژى را تلف مى كنند.
يكى از موارد مهمى كه كمتر به عنوان تلفات منظور مى شود، ديماند بيش از حد مشتركين صنعتى است. بنابراين با اجراى صحيح مديريت مصرف مى توان بيشينه توان مصرف كننده را كاهش داده، بدون آن كه خللى در برنامه كار مصرف كننده به وجود آيد. تلفات همانند نياز مصرف باعث افزايش ظرفيت نيروگاه ها مى شود. در كاهش تلفات انرژى شايسته است كه كاهش تلفات توان نيز مورد توجه قرار گيرد.
راهكارهاى كاهش واقعى تلفات
كاهش تلفات فقط به تأسيسات برق مربوط نمى شود، بلكه انشعاب هاى غيرمجاز، برق دزدى مانند اينها را نيز در بر مى گيرد. بنابراين، كاهش تلفات در كوتاه مدت ممكن نيست و نبايد از شركت توليد برق چنين انتظارى را داشت. كاهش تلفات نيازمند كنترل پيوسته و واقعى و نيز نظارت سازمان اجرايى برق رسانى در حيطه تأسيسات برق و انشعاب هاى غيرمجاز و جز اينهاست. تجزيه و تحليل، شركت توليد برق بايد مشكلات مرتبط با تلفات در شبكه و تأسيسات برق را فهرست وار بنويسد و راهكارهاى كاهش آن را ارائه نمايد. در اين مرحله، شركت توليد برق براى كاهش تلفات لازم است وظايف را بين شركت هاى برق منطقه اى، شركت هاى توزيع نيروى برق و ساير بخش هاى سازمان برق رسانى تقسيم كند.
افزون بر آن شركت توليد برق مى بايد روند كاهش تلفات را پيوسته مورد بررسى قرار دهد. همچنين ضرورى است از كارها و اقدامات انجام شده ارزيابى سالانه، شش ماهه، دو ماهه يا ماهانه به عمل آيد. در مورد تلفات غيرتأسيساتى، فقط نظارت شديد و توبيخ مشتركانى كه برق دزدى مى كنند، كافى نيست بلكه با اطلاع رسانى، فرهنگ سازى، مشاوره با جامعه شناسان و روان شناسان و از همه مهم تر حل مشكل بيكارى، مى توان تلفات غيرتأسيساتى را به سطح قابل قبولى رساند.
در بيشتر كشورهاى در حال توسعه، تلفات غير تأسيساتى، سهم زيادى از تلفات انتقال و فوق توزيع را تشكيل مى دهد.
بنابراين، لازم است كه شركت هاى برق رسانى، پيش از كاهش تلفات تأسيساتى به فكر كاهش تلفات غيرتأسيساتى باشند و براى كاهش تلفات غير تأسيساتى راهكارهاى فنى، اجتماعى و فرهنگى تدوين نمايند.
هنگامى كه تلفات غيرتأسيساتى به اندازه قابل قبولى رسيد، آنگاه مى بايد فعاليت هاى مربوط به كاهش تلفات تأسيساتى يعنى بازسازى و نوسازى شبكه برق را آغاز كرد.
به عبارت ديگر به موازات انجام اقدام فنى و فرهنگى مربوط به كاهش تلفات غيرتأسيساتى، ضرورى است بهينه سازى شبكه هاى برق به منظور كاهش تلفات تأسيساتى انجام پذيرد. گفتنى است كاهش تلفات غير تأسيساتى حتى ممكن است تا ۱۰سال به طول انجامد.
الگوى كاهش تلفات برپايه تجربه به دست مى آيد. كاهش تلفات اساساً سفسطه آميز بوده و تعميم آن براى تمام كشورها موضوعى پيچيده و دشوار است و اين به سبب تغييرات اساسى، اقتصادى، اجتماعى و موقعيت فرهنگى كشورهاى مختلف است. همچنين موقعيت جغرافيايى كشورها نيز در اين جريان متفاوت است.
بنابراين بايد گفت كه درنتيجه اقدامات مختلف در زمينه كاهش تلفات و اتخاذ تدابيرى كه عليه برق دزدى و انشعاب هاى غيرمجاز، در بخش هاى انتقال، پست هاى برق و توزيع نيرو، صورت گيرد تلفات اساساً كاهش خواهد يافت.
ضمن آن كه وجود اشتباهات زياد در ثبت و ضبط اطلاعات و آمار، شامل خطاى اندازه گيرى، تعويض سيستم قرائت كنتور و كنتورنويسى در زمان هاى مختلف بر درصد تلفات كل برق تأثيرگذار خواهد بود.