Iran Newspaper - خانواده

[الهه ستوده]

شايد فرزند شما هم از آن بچه هايى باشد كه خوب غذا نمى خورند، فقط ناخنك مى زنند، معمولاً با غذايشان بازى مى كنند، غالباً از آن ايراد مى گيرند و هر غذايى را هم نمى خورند.
اگر منحنى رشد كودك شما طبيعى است، لزومى ندارد خوردن موادغذايى خاصى را در برنامه تغذيه او بگنجانيد. دكتر محمدجواد حسين زاده، متخصص تغذيه با بيان اين نكته اضافه مى كند: «اگر مايل هستيد كودكتان غذاهاى مختلف را با اشتها و علاقه بخورد، اين كار را براى او به صورت يك اجبار در نياوريد زيرا نتيجه معكوس خواهد داشت. در گروه سنى قبل از مدرسه تا حدى كه نيازهاى معمول تغذيه كودك برطرف شود، بايد به عادات و علايق غذايى او نظارت كرد و البته خوردن هله هوله را كنترل كرد.»
دكتر حسين زاده معتقد است، عادات تغذيه در گروه نوجوانان تغيير مى كند: «در اين سنين شخصيت فرد در حال شكل گيرى است و نوجوانان از عوامل مختلفى در اين مسير الهام و تأثير مى گيرند. سبك زندگى و روش تغذيه نيز از مواردى است كه از طريق الگوبردارى، به فرزندانمان منتقل مى شود. وقتى خودمان درگير زندگى امروزى و كمبود وقت باشيم و سراغ فست فود و غذاهاى پركالرى غيرمفيد برويم، نوجوان نيز خود را با همين اسلوب تغذيه و زندگى تنظيم مى كند، بنابراين صرفاً توصيه كردن و اجبار، نه تنها فايده اى ندارد بلكه ممكن است عكس العمل منفى هم به دنبال داشته باشد.»
دكتر مهديس كامكار، روانشناس، نيز معتقد است وقتى كودك بعضى غذاها را دوست ندارد و نمى خورد، به هيچ وجه نبايد به او اجبار كرد. «بسيارى از بدغذايى ها مى تواند علل جسمى داشته باشد. در سنين پائين، بدن كودك برخى آنزيم ها را ترشح نمى كند و با بعضى غذاها سازگار نيست، بنابراين به آنها طبيعتاً علاقه اى ندارد.» اين روانشناس توصيه مى كند از روش هايى استفاده كنيد كه غذا به مذاق بچه خوش بيايد. «براى غذاهايى كه كودك نمى خورد بايد به دنبال جايگزين بود، بايد با كودك مدارا كرد تا به تدريج با انواع غذاها سازگار شود و حتى غذاى مورد علاقه اش شوند. با ايجاد تنوع در نوع غذا و فضاى خوردن آن، مى توان اين كار را براى كودك تبديل به يك تفريح كرد. بازى هاى كودكانه و جلب توجه بچه نسبت به آن چه كه مى خواهد بخورد، تمايل به خوردن غذا را افزايش مى دهد.»
دكتر حسين زاده عوامل اجتماعى و فرهنگى را نيز بر انتخاب هاى تغذيه اى كودك تأثيرگذار مى داند. «كودكى كه در مدرسه و مهدكودك بچه هاى ديگر را در حال صرف چيپس و تنقلاتى از اين دست مى بيند، ترجيح مى دهد مانند همسالانش عمل كند. بنابراين بهتر است به تدريج فوايد آن چه را از كودك مى خواهيم بخورد، براى او تشريح كنيم تا با آگاهى، تغذيه صحيح داشته باشد.»
اگر مى خواهيد فرزندى داشته باشيد كه در آينده هم سبك غذا خوردن سالم و البته متنوعى داشته باشد، مى توانيد به توصيه هاى زير عمل كنيد:
كودك را مجبور به خوردن نكنيد
يكى از اشتباهات رايج والدين براى قانع كردن كودك، فرياد زدن، دعوا و اجبار است. وقتى با كودك پرخاش مى كنيد، در واقع مى گوييد: «اين غذا را بخور چون من پدر (يا مادر) تو هستم و اين نظر من است.» اين روش مدت زيادى كاربرد ندارد اما اگر به كودك اجازه دهيد درك كند فراتر از اجبارها، انتخاب و استفاده مواد غذايى سالم و باارزش، براى همه عمر او مفيد است، چه شما باشيد و چه نباشيد، او بهترين تغذيه را خواهد داشت.
از كودك كمك بگيريد
از او بخواهيد در كارهاى ساده آشپزخانه به شما كمك كند. وقتى كودك در پخت غذا شركت داشته باشد، تمايل بيشترى به خوردن آن نشان مى دهد.
سخت نگيريد
كودكان زير پنج سال عموماً غذاى مورد علاقه شان را «انتخاب» مى كنند و اين كاملاً طبيعى است. به ندرت پيش مى آيد هر غذايى را كه جلوى كودك مى گذاريد، بخورد. بنابراين هرگز به او لقب «بدغذا» يا «ناخنك زن» ندهيد.
از انتخاب هاى مثبت او استفاده كنيد
بسيارى از والدين مى دانند كه فرزندشان از هر گروه غذايى، كدام مواد را بيشتر دوست دارد و مى خورد.
همانطور كه بچه ها از چندين بار خواندن يك داستان لذت مى برند، ترجيح مى دهند آن چه مى خورند نيز «آشنا» و «قابل پيش بينى» باشد. اگرچه كودكان در فهرست ذهنى شان، غذاهاى متنوعى ندارند اما از لحاظ تغذيه درست عمل مى كنند.
وقتى كودك در مسير رشد قرار مى گيرد و اشتهاى بيشترى پيدا مى كند، خودش از فرصت هاى جديد براى اضافه كردن غذاهاى جديد به فهرست غذايى قبلى اش استفاده مى كند.
غذا را به كودك نشان دهيد
كارشناسان معتقدند كودك ۱۰ تا ۱۵ بار بايد يك غذا را ببيند تا بالاخره آن را بپذيرد. اما بسيارى والدين خيلى زود نااميد مى شوند و تصور مى كنند فرزندشان اين غذا را نمى پسندد.
بنابراين حتى اگر كودك تان فقط با گوشتى كه در بشقابش ريخته ايد، بازى كرد، تسليم نشويد؛ دفعه بعد او كمى از گوشت را امتحان مى كند. در عين حال با معرفى سه غذاى جديد به او در هر وعده غذايى، زياده روى نكنيد؛ هر هفته او را تنها با يك يا دو غذاى جديد آشنا كنيد.
كودك را تطميع نكنيد
براى تشويق كودك به خوردن غذاى اصلى، از خوراكى هايى مانند شكلات به عنوان طعمه استفاده نكنيد. زيرا اين كار به كودك مى آموزد همواره براى انجام يك كار صحيح، منتظر يك پاداش اضافه باشد. پاداش واقعى تغذيه سالم، بدن سالم است، نه يك تكه كيك شكلاتى!
به مقدار هله هوله ها توجه كنيد
گاهى اوقات موضوع اين نيست كه كودك غذاى جديد را دوست ندارد، بلكه او كالرى مورد نيازش را از شير و آبميوه بدست آورده است. در عين حال توجه داشته باشيد از خوراكى هايى به عنوان ميان وعده استفاده كنيد كه مكمل غذاى اصلى باشند، نه اين كه مانند چيپس، نوشابه و شيرينى، صرف غذاى اصلى را با مشكل مواجه كنند.
براى تغذيه قوانينى تعيين كنيد
بعضى والدين از كودك مى خواهند قبل از خوردن هله هوله غذاى اصلى اش را بخورد، يا پيش از اين كه غذاى جديدى را پس بزند، كمى از آن را امتحان كند.
مجموعه اى از اين ترتيبات و قوانين براى غذا خوردن، زمانى كارساز است كه دليل معينى داشته باشد. بنابراين از مشخص كردن قوانين خيلى سختگيرانه يا خيلى آسان بپرهيزيد، زيرا فقط مقررات سالم، متأثر و متعادل هستند كه نتيجه مثبت دارند.
به حرف هاى تان عمل كنيد
اطمينان حاصل كنيد كه از كودكتان همان روش تغذيه اى را مى خواهيد كه خودتان هم از آن پيروى مى كنيد. اگر رژيم غذايى خود شما لبالب از چربى، شكر و نمك است، نمى توانيد از كودك انتظار داشته باشيد به عنوان ناهار مرغ كبابى با سالاد بخورد!
زمان صرف غذا
موقع غذا خوردن با كودك بحث نكنيد. اگر دائماً به او امر و نهى كنيد، غذا خوردن براى او كار پراسترس خواهد شد. قبل از خواب، وقتى مى خواهيد براى فرزندتان قصه بگوييد، بهترين زمان براى صحبت كردن با او در مورد اهميت تغذيه صحيح است.
به كودك فرصت بدهيد
بچه ها بعد از پنج سالگى تمايل بيشترى براى تجربه غذاهاى جديد نشان مى دهند. به فرزندتان اجازه دهيد وقتى بزرگتر مى شود خودش به سادگى سليقه غذايى اش را گسترش دهد.