[ميترا يزدچى]
سالانه ميليون ها نفر به اقصى نقاط دنيا سفر كرده و موجب مبادلاتى كلان مى شوند. سال ،۲۰۰۳ ۶۹۱ ميليون گردشگر، ۵۲۳ ميليارد هزينه و ۲۰۰ ميليون شغل در جهان ايجاد كرده اند. براساس پيش بينى سازمان جهانى جهانگردى، در سال ۲۰۲۰ ميلادى (۱۳۹۹ شمسى) اين رقم به ۱۶۰۰ ميليون گردشگر، حدود ۱۵۰۰ ميليارد دلار هزينه و ۵۰۰ ميليون شغل افزايش مى يابد.
كشور ما ايران نيز به علت داشتن قابليت هاى تاريخى، فرهنگى، هنرى و بومى بالقوه، توانايى جذب درصد قابل توجهى از اين بازار عظيم جهانى را دارد، اما براى راهيابى به مسابقه جهانى جذب گردشگر فقط داشتن قابليت هاى طبيعى و تاريخى ملاك نيست، بلكه ابزارهايى لازم است تا اين توانايى ها به محصول گردشگرى و آماده پذيرايى تبديل شود.
امروزه با پيشرفت تكنولوژى و گسترش فناورى اطلاعات در همه ابعاد زندگى افراد، يكى از مهمترين عوامل مؤثر در مسابقه بين المللى جذب گردشگر، استفاده از فناورى اطلاعات است.
گردشگرى منطق آينده جهان
مشايى، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى، گردشگرى را منطق آينده جهان مى خواند و مى گويد: موضوع گردشگرى اين نيست كه يك دولتى بخواهد يا نخواهد گردشگرى را توسعه بدهد يا ندهد بلكه اين اتفاق منطق جهان آينده است و ما فقط مى توانيم روند آن را تسريع يا تضعيف كنيم.
وى با تأكيد بر استفاده از فناورى اطلاعات مى افزايد: اينكه از ظرفيت بزرگى به نام فناورى اطلاعات براى توسعه هدفمند، علمى، مؤثر و كم هزينه استفاده نكنيم يك خيانت محسوب مى شود، بايد درگيرى تنگاتنگى ميان (آى تى) و گردشگرى در كشور ايجاد شود.
معاون رئيس جمهور تصريح مى كند: همواره بر توسعه فناورى اطلاعات در بخش هاى گوناگون تأكيد داشته ام و امروزه با گسترش موضوع (آى تى) بايد با اشراف كامل به دامنه وسيع اين دانش و تكنيك وارد شويم.
ساختارشكنى، لازمه توسعه گردشگرى
محمد شريف ملك زاده، معاون گردشگرى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى درباره موفقيت در عرصه گردشگرى الكترونيكى مى گويد: براى كشورى كه در دنيا سردمدار علم است دورى از تكنولوژى هاى روز فاجعه است، بنابراين بايد ساختارشكنى كنيم و نوآورى به خرج دهيم.
وى با اشاره به وجود دو هزار و ۲۰۰ دفاتر خدمات مسافرتى در كشور و لزوم تبديل اين دفاتر به ۴۰۰ دفتر تخصصى مى افزايد: درصد بسيار كمى از دفاتر خدمات مسافرتى در كشور از خدمات اينترنت استفاده مى كنند، اين در حالى است كه بسيارى از شركت هايى كه در مقوله سفر كار مى كنند امكانات و اطلاعات كافى درباره سفر، هتل، پرواز و رزرو بليت ندارند.
ملك زاده ادامه مى دهد: اميدواريم كه با راه اندازى وب سايت هاى كامل و آبرومندانه، اين سرزمين به مقصد اصلى جهانگردان تبديل شود، اين مهم نياز به عزم ملى دارد كه همه ما مسئول آن خواهيم بود.
وى با اشاره به تدوين آئين نامه دفاتر خدمات مسافرتى در دفتر استانداردسازى معاونت گردشگرى مى گويد: تهيه اين دستورالعمل نيازمند همكارى همه بخش هاى فعال در موضوع گردشگرى است.
نمايشگاه مجازى، هميشه، همه جا
نمايشگاه ها يكى از مهمترين مراكز معرفى قابليت هاى گردشگرى يك كشور هستند و سالانه نمايشگاه هاى زيادى در كشورهاى مختلف برگزار مى شود، با اين وجود اين نمايشگاه ها همان قدر كه محاسنى دارند مشكلاتى را نيز دربردارند.
حسين برزين، مسئول ستاد نمايشگاه ها و تبليغات سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى، با تأكيد بر اهميت حضور كشورها در نمايشگاه هاى تخصصى گردشگرى درباره چالش هاى پيش روى نمايشگاه ها مى گويد: نمايشگاه هاى حضورى نياز به برنامه ريزى و اجراى بلندمدت دارند كه معمولاً در سيستم دولتى با مشكل مواجه شده و در فرصت هاى بسيار محدود صورت مى پذيرد.
وى نمايشگاه هاى حضورى را نيازمند هماهنگى هاى ميان سازمانى، هزينه هاى زياد، نبود محدوديت زمانى و ارائه اطلاعات كافى درباره اقلام ارائه شده مى خواند و مى گويد: وجود مشكلات متعدد نمايشگاه هاى حضورى و مزاياى نمايشگاه هاى مجازى ما را بر آن داشت تا اقدام به ايجاد نمايشگاه مجازى جمهورى اسلامى ايران كنيم، زيرا نمايشگاه مجازى هميشه و همه وقت در دسترس كاربر است و با يك بار هزينه براى مدت ها سطح قابل توجهى از خدمات را به مخاطب ارائه مى دهد.
فناورى اطلاعات در خدمت توسعه كشورها
عبدالمجيد رياضى، دبير شوراى عالى فناورى اطلاعات، فناورى اطلاعات را عاملى براى توسعه كشورها مى داند و مى گويد: امروزه ۲۴ كشور عقب مانده دنيا هم وب سايت اطلاع رسانى گردشگرى دارند و برنامه توسعه خود را براساس (آى تى) مى نويسند.
وى گردشگرى را بدون (آى سى تى) بى معنى مى داند و مى افزايد: امروزه حضور كشورها در دنياى مجازى يك اصل انكارناپذير است و ما نمى توانيم به عنوان يك برنامه استراتژيك، توسعه گردشگرى را در كشور داشته باشيم، اما در فضاى مجازى حضور پيدا نكنيم.
معاون وزير ارتباطات استفاده از فناورى اطلاعات را نخستين اقدام در هر سفر مى خواند و مى گويد: در حال حاضر هر گردشگرى كه در دنيا قصد جابه جايى دارد نخستين كارى كه انجام مى دهد جست وجوى ظرفيت هاى كشور هدف، روى اينترنت است.
زيرا خدماتى كه در پورتال هاى گردشگرى دنيا ارائه مى شود، موجب بهره مندى مخاطبان بدون حضور در كشور هدف از خدماتى چون رزرو بليت و مكان اقامت مى شود.
بيمه الكترونيكى در خدمت گردشگرى الكترونيكى
اگرچه بيمه و امنيت براى هر كسى مهم است، ولى اين مهم در سفر چند برابر مى شود، زيرا شما از سكونتگاه خود دور هستيد و هر اتفاق غيرمنتظره اى مى تواند همه برنامه هاى شما را تحت تأثير قرار دهد.
دكتر فرامرز فتح نژاد، مديركل خدمات رايانه بيمه مركزى ايران، با تأكيد بر اهميت بيمه الكترونيك در انتخاب مقصد درباره خدمات بيمه اى در سفر مى گويد: بيمه قبل از هر سفر مى تواند در انتخاب مقصد مؤثر بوده و خدماتى همچون عيادت اضطرارى، ارسال دارو، بازگشت جسد در صورت فوت، زيان ناشى از تأخير هواپيما و پيدا كردن چمدان هاى مفقودى را شامل شود.
وى اجراى بيمه الكترونيك را در كشور دچار مشكل مى داند و مى گويد: استفاده از بيمه الكترونيك در كشور چالش هاى زيادى را به همراه دارد، از جمله اينكه فرهنگ استفاده از اينترنت پائين است، برنامه هاى منسجم و كارآمدى براى توسعه فناورى اطلاعات وجود ندارد، برنامه استراتژيكى در ورود به بخش ها و زمينه هاى تخصصى ديگر نيست، باور و عزم ملى هم در به كارگيرى فناورى اطلاعات وجود ندارد.

[ غزاله مرعشى]
تنگه واشى در ۱۵ كيلومترى شمال غربى شهرستان فيروزكوه كه در روزگار گذشته شكارگاه فتحعلى شاه قاجار بوده قرار دارد. اين منطقه زيبا، اين روزها تبديل به يكى از معروف ترين جاذبه هاى گردشگرى استان تهران شده است. اين تنگه كه از طبيعت بسيار زيبايى برخوردار است در روزهاى آخر هفته پذيراى گردشگران بسيارى است كه با تورهاى طبيعت گردى يك روزه يا به صورت خانوادگى به اين منطقه مى آيند تا چند ساعتى از بودن در دامان طبيعت لذت ببرند. تنگه واشى مسيرى آبى به طول حدود ۳۰۰ متر است كه از دل دره اى صخره اى به عمق ۱۰۰ متر مى گذرد. سرچشمه اين رودخانه كوه هاى ساواشى است. گردشگران با گذشت دو كيلومتر از تنگه اول و دشتى زيبا به تنگه دوم مى رسند. در انتهاى اين تنگه آبشارى چشم نواز و زيبا قرار دارد. اما متأسفانه با وجود استقبال گسترده مردم، امكانات رفاهى و بهداشتى در اين منطقه بسيار ناچيز و محدود است.
يكى از مهمترين مشكلاتى كه گردشگران اين تنگه با آن مواجه اند، وضع سرويس هاى بهداشتى است. تعداد سرويس هاى بهداشتى موجود در اين منطقه بسيار اندك و حتى تعدادى از آنها هم خراب است و يا در آنها قفل شده است. حداقل انتظارى كه از يك سرويس بهداشتى در يك مكان عمومى مى رود داشتن صابون مايع است اما اين تعداد بسيار محدود سرويس هاى بهداشتى تنگه واشى كه به هيچ وجه جوابگوى جمعيت گردشگران نيست، نه فقط مايع صابون كه در بيشتر مواقع آب هم ندارند! اين شرايط بد كار را به جايى رسانده كه نام «سرويس غيربهداشتى» بيشتر زيبنده اين مكان است! همچنين در سرتاسر اين تنگه نمى توانيد شير آب آشاميدنى پيدا كنيد و اگر هم تصميم بگيريد آب معدنى يا نوشابه نوش جان كنيد! مجبوريد به دكه هايى مراجعه كنيد كه يخچال ندارند و براى خنك نگه داشتن نوشيدنى ها، از حوضچه هايى استفاده مى كنند كه از آب خنك ولى بسيار آلوده و كدر پر شده است، به طورى كه بطرى هاى آب معدنى و نوشابه به صورت لب تا لب در اين آب سياه غوطه ور شده اند و به قول معروف شنا مى كنند. از ديگر مشكلات اين منطقه تعداد محدود سطل هاى زباله است كه اين مسئله هم موجب آلوده شدن طبيعت اين منطقه شده و آلودگى هاى زيادى را براى گردشگران ايجاد كرده است. جاده خاكى و سنگلاخ منتهى به تنگه و پاركينگ نابسامان آن، شايد كوچكترين مشكلى باشد كه گردشگران با آن مواجه مى شوند و به طور حتم با وجود مشكلات فراوان، اين مسئله زياد به چشم آنها نمى آيد. مواردى كه به آن اشاره شد، حداقل امكانات رفاهى اند كه وجود آنها در هر مكان عمومى لازم و ضرورى است و از حقوق مسلم گردشگران محسوب مى شود.
طبيعت بسيار زيباى تنگه واشى مى تواند يكى از جاذبه هاى گردشگرى كشور ما محسوب شود و حتى پذيراى گردشگران خارجى باشد البته اگر متوليان تنگه واشى به اين منطقه كم لطفى نكنند و امكانات رفاهى بيشترى در اين مكان قرار دهند لذت طبيعت گردى به كام گردشگران تلخ نخواهد شد.