[ترجمه: عليرضا سزاوار ]
استفاده از هواپيماهاى بدون خلبان مى تواند گام بزرگى در پيشرفت هوانوردى و ايجاد امنيت بيشتر در آسمان پرازدحام امروز و به ويژه آينده باشد. از سال ۱۹۹۷ هواپيماهاى بدون خلبان در ارتش امريكا مورد استفاده قرارمى گيرد و اكنون دولت اين كشور تصميم دارد از آنها بيشتر استفاده كند و در مواردى چون حفاظت از مرزها، دستگيرى مجرمان و كمك در زمان بروز حوادث طبيعى نيز آنها را به پرواز درآورد. برخى از شركت ها بر اين عقيده اند كه هواپيماهاى بدون خلبان پتانسيل تجارى بسيار بالايى براى استفاده در موارد مختلف دارند. (از بذرافشانى محصولات كشاورزى تا پيشگويى وضع هوا)‎/ «نيك ساباتينى» از مديران مسئول امنيت هوايى، معتقد است گسترش به كارگيرى هواپيماهاى بدون خلبان قدم بزرگى در تحول هوانوردى خواهد بود. هرچند او با هواپيماهاى تك نفره كه هيچ اطمينانى به امنيت آنها نيست، مخالف است. اداره كل هوانوردى (FAA) با دو مشكل اساسى در اين باره روبه روست. به اين معنى كه اگر به هر علتى ارتباط اپراتور با هواپيما قطع شود، چه اتفاقى روى خواهد داد و ديگر اين كه هر هواپيما براى تشخيص هواپيماهاى ديگر براى دورى كردن از آنها به يك سامانه بسيار پيشرفته نياز است.
سال گذشته FAA دو هواپيماى بدون خلبان را براى استفاده هاى تجارى آزمايش كرد. طبق اظهارات «ساباتينى» امسال با آزمايش ۵۰ نوع ديگر از اين هواپيماها موافقت شده است.
«رابرت آون» پروفسورى از دانشگاه هوانوردى Embry-Riddle مى گويد: «صنايع نظامى و غيرنظامى از اداره كل هوانوردى درخواست كرده است كه هواپيماهاى بدون خلبان را در فضاى هوايى امريكا به پرواز درآورند.»
وى در ادامه مى افزايد: «مجلس بايد اداره كل هوانوردى را تشويق كند كه مراحل لازم براى كسب مجوز عمليات نظامى و غيرنظامى را با محدوديت هاى مناسب تسريع كند.» در حال حاضر اگر ارتش يا دولت امريكا بخواهد يك هواپيماى بدون خلبان را در محدوده هوايى غيرنظامى به پرواز درآورد، اداره كل هوانوردى چنين اجازه اى را در مناطق غيرمسكونى به اين شرط مى دهد كه هواپيماهاى مربوطه توسط شخصى از روى زمين يا هواپيماى ديگرى در تعقيب آن كنترل شود. در درخواست «رايك ويترينگتون» نماينده طرح «هواپيماهاى بدون خلبان» از وزارت جنگ امريكا تأكيد شده است براى انجام آزمايش هاى غيرنظامى و تجارى نيز به فضاى هوايى كشور دسترسى داشته باشند. طبق اظهارات يكى از اعضاى انجمن خلبانان و مالكان هواپيما، هنوز هيچگونه آزمايش قطعى براى اثبات امنيت هواپيماهاى بدون خلبان در محدوده هاى هوايى كه هواپيماهاى معمولى در آنجا بى خطر هستند، انجام شده است. اين هواپيماها نه فقط قادر به تشخيص و دورى از ديگر هواپيماها نيستند، بلكه نمى توانند به راهنمايى هاى كنترل ترافيك هوايى نيز پاسخ دهند. تنوع اين هواپيماها يكى از مشكلاتى است كه كنترل آنها را دشوار كرده است.
در حال حاضر هواپيماهاى بسيارى وجود دارند كه فقط از راه دور توسط يك كاربر كنترل مى شوند. وزن برخى از آنها حتى از يك پوند هم كمتر است و برخى ديگر ممكن است طول بال هايشان از يك بوئينگ ۷۳۷ نيز بيشتر باشد. مقامات دولتى و قانونگذاران امريكا هم اكنون در حال بررسى امنيت هواپيماهاى بدون خلبان در محدوده هاى فضايى غيرنظامى هستند.

[غزاله مرعشى]
اگر مى خواهيد برگرانش زمين غلبه كرده و همانند فضانوردان درهوا معلق بمانيد، لازم نيست هزينه هاى سنگين يك سفر فضايى تفريحى را تقبل كنيد، بلكه مى توانيد باخريد بليت هواپيماهايى كه پروازهاى «گرانش صفر» را انجام مى دهند در شرايطى مشابه آنچه فضانوردان تجربه مى كنند قرار بگيريد.
فضانوردان پيش از اعزام به فضا بايد تحت آزمايشات بسيار سختى قرار گيرند تا از نظر جسمى براى قرار گرفتن در شرايط سخت سفر فضايى آماده شوند. آنها براى تمرينات آماده سازى از دستگاه هايى استفاده مى كنند كه شرايط موجود در سفينه هاى فضايى از جمله بى وزنى را شبيه سازى مى كند. امروزه تعدادى از اين دستگاه ها با اندكى تغييرات براى هدف كاملاً متفاوتى ساخته مى شود. اين وسايل فقط براى تفريح مردم عادى آماده سازى شده اند.
تقريباً هر فرد آرزو دارد كه لحظاتى مانندفضانوردان در هوا غوطه ور باشد. به همين علت دستگاه شبيه سازى كه بيش از همه مورد استقبال عموم واقع شده است، هواپيمايى است كه در حين پرواز شرايط بى وزنى را براى مسافران فراهم مى آورد. اما چگونه مى توان با وجود گرانش زمين، شرايط بى وزنى را به وجود آورد در واقع شرايط بى وزنى در حين سقوط آزاد حاصل مى شود. با وجود اين كه عبارت معادل شرايط بى وزنى، «گرانش صفر» است اما بدين معنى نيست كه گرانش به طور كامل از بين رفته است. اين وضعيت در دو حالت به وجود مى آيد: زمانى كه جسم در حين حركت در يك مدار در فضا سقوط آزاد مى كند و هنگامى كه جسم درون هواپيما قرار دارد كه در يك مسير سهمى گون خاص پرواز مى كند.
شرايط بى وزنى زمانى به وجود مى آيد كه برآيند تمام نيروهاى وارد بر جسم صفر باشد.
در حالت عادى، گرانش زمين شتابى رو به پائين به افراد وارد مى كند و به همين خاطر همه اشيا روى زمين باقى مى مانند. حال اگر در وضعيتى خاص، مثل هواپيمايى كه در مسير سهمى گون حركت مى كند، به افراد شتاب ديگرى وارد شود به طورى كه اثر گرانش زمين را خنثى كند، افراد در شرايط بى وزنى قرار مى گيرند.
براى آن كه مسافران هواپيما بتوانند شرايط بى وزنى را تجربه كنند هواپيما بايد ابتدا با سرعتى خاص در ارتفاعى مشخص، تحت زاويه ۴۵ درجه به طرف بالا پرواز كند. سپس مدتى مسير مستقيم را بپيمايد و بعد از آن تحت زاويه ۴۵ درجه به طرف پائين پرواز كند. در يك مسير پرواز سهمى گون اينچنينى فقط نيروى وارد شده به هواپيما، گرانش زمين و سرعت افقى هواپيما است كه نيروى گريز از مركز را ايجاد مى كند.
در حين پرواز هواپيما رو به بالا، برآيند نيروهاى ناشى از شتاب گرانش زمين و شتاب هواپيما به گونه اى است كه نيروى روبه پائينى كه به مسافران وارد مى شود ۱‎/۸ برابر گرانش زمين در حالت عادى است و افراد بطور موقت خود را تقريباً دو برابر سنگين تراحساس مى كنند.
زمانى كه هواپيما به قله مسير سهمى گون پرواز مى رسد و به صورت افقى پرواز مى كند، نيروى گريز ازمركز تقريباً با نيروى گرانش برابر شده و آن را خنثى مى كند در چنين حالتى مسافران هواپيما حالت بى وزنى را تجربه مى كنند ودرهوا معلق مى شوند. مدت زمان اين بخش از پرواز ۳۰ ثانيه است. زمانى كه هواپيما رو به پائين پرواز مى كند، نيروى وارد شده به طرف پائين به افراد دوباره به حدود ۱‎/۸ گرانش زمين مى رسد. درهر پرواز تفريحى، هواپيما ۱۵ بار مسير سهمى شكل را مى پيمايد و در نتيجه مسافران حدود هفت تا هشت دقيقه شرايط بى وزنى را تجربه مى كنند.
هواپيماى در نظر گرفته شده براى اين پروازها بوئينگ ۲۰۰ - 727 است كه طراحى آن به گونه اى است كه صندلى مسافران در قسمت انتهايى هواپيما قرار دارد و درقسمت ميانى و جلوى هواپيما سالن بزرگ و خالى اى وجود دارد كه مسافران مى توانند در آن به راحتى درهوا غوطه ور شوند.
مسافران هواپيما، بعد از خريد بليت ۳هزار و ۵۰۰ دلارى اين سفر تفريحى، تحت معاينات پزشكى قرار مى گيرند واگر مشكل جسمى خاصى نداشتند، مى توانند وارد هواپيما شوند. بعد از صرف يك غذاى سبك، نمايش فيلم ويدئويى آموزشى و جلسه پرسش و پاسخ، افراد براى پرواز آماده مى شوند. مسافران همانند پرواز هاى عادى در صندلى مى نشينند و كمربند هاى خود را مى بندند، زمانى كه هواپيما به ارتفاع مناسب رسيد مسافران كمربندها را باز كرده و به قسمت سالن مى روند و روى زمين دراز مى كشند.
هنگامى كه هواپيما به قله مسير سهمى گون پرواز نزديك مى شود، نيروى روبه پائين كه به افراد وارد مى شود به تدريج كم مى شود. زمانى كه اين نيرو به حد گرانش مريخ و ماه مى رسد، خدمه آن را به مسافران اعلام مى كنند. درنقطه گرانش صفر مسافران درهوامعلق مى شوند و بعد از مدتى خدمه از آنان مى خواهند كه در وضعيتى قرار بگيرند كه پاهايشان رو به زمين باشد. زمانى كه نيروى روبه پائين زياد تر شد و مسافران از حالت بى وزنى خارج شدند، دوباره روى كف سالن دراز مى كشند تا براى مسير سهمى شكل بعدى آماده شوند.
جالب است بدانيد كه مردم به اين هواپيما لقب «ستاره دنباله دار تهوع» را داده اند زيرا بسيارى از مسافران در طول سفر دچار سرگيجه و حالت تهوع مى شوند.

[نجمه افضلى ‎/منبع: newscinetist]
«اريك رمزى» حدود ۹ سال پيش بر اثر يك تصادف دچار آسيب مغزى شد و تمام ماهيچه هاى بدنش به جز يكى از ماهيچه هاى يك چشمش دچار فلج كامل حركتى شد. هر چند توانايى هاى ذهنى اريك در درك محيط پيرامون كاملاً سالم است ولى او به خاطر فلج كامل حركتى توانايى برقرارى ارتباط با محيط بيرون را ندارد و مسئله كوچكى مثل خارش بدن براى او به صورت مشكلى لاينحل است.
اخيراً با تلاش محققان در دانشگاه بوستون روشى ابداع شده است كه به وسيله آن اريك و بيمارانى مشابه او مى توانند توانايى مكالمه را دوباره به دست بياورند.
در اين روش ابتدا يك الكترود در ناحيه اى از مغز اريك كار گذاشته شد. سپس از او خواستند كه به حروف و صداهاى مختلف فكر كند. الكترود اطلاعات مربوط به فعاليت هاى مغز را به طور كامل ثبت كرد.
در تحقيقات ديگرى كه روى افراد سالم انجام مى گرفت، فعاليت هاى مغز هنگام مكالمه و تلفظ حروف و صداهاى مختلف ثبت و پردازش مى شد. در طى اين تحقيقات مشخص گرديد زمانى كه فرد به حرف با صداى خاصى فكر مى كند، مغز به ماهيچه هاى لب ها، زبان، فك و حنجره دستور مى دهد تا با حركاتى خاص آن صدا را توليد كنند. سپس به وسيله يك نرم افزار تمام فعاليت هاى عصبى مغز كه منجر به توليد حروف صدادار مى شود ثبت گرديد. زمانى كه اريك به حرف خاصى فكر مى كند نرم افزار با استفاده از اطلاعاتى كه قبلاً در آن ذخيره شده، تشخيص مى دهد كه فرمان هاى مغز مربوط به توليد كدام حرف است. سپس به وسيله يك دستگاه صوتى صداى مربوط به آن حرف پخش مى شود.
از طرف ديگر چون اريك صداى توليد شده توسط دستگاه را مى شنود، مى تواند با تمرين و تكرار مهارت مكالمه خود را توسعه دهد و تلفظ حروف را بهبود بخشد. البته تاكنون اريك فقط موفق شده است حروف صدا دار را به وسيله دستگاه بيان كند. براى بيان حروف بى صدا و كلمات نياز به ارتقا دادن ويژگى هاى سخت افزارى و نرم افزارى دستگاه است زيرا فرمان هاى مغز به ماهيچه هاى مختلف براى توليد حروف بى صدا بسيار پيچيده تر از حروف صدادار است.