[مجيد شريفى ]
فرهنگسراى نياوران تنها فرهنگسراى تهران است كه زير نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى فعاليت مى كند. اين مجموعه نخستين فرهنگسراى ايران به شمار مى آيد. بنايى با معمارى خيره كننده كه پيرامونش را باغى يك هكتارى فراگرفته است و همين ويژگى باعث شده تا على رغم سن اندك ۳۰ ساله اش در فهرست آثار ملى سازمان ميراث فرهنگى قرار گيرد. نگارخانه اى سه طبقه، نگارخانه ۱۵۰ مترمربعى، دو سالن چندمنظوره، كتابخانه تخصصى هنر و فضاى سبز از جمله قابليت هاى مجموعه فرهنگسراى نياوران است تا در گستره ملى و بين المللى رويدادهاى در خور توجهى را در خود جاى دهد. فرهنگسراى نياوران در انتهاى خيابان پاسداران واقع شده و در زمينه هنرهاى تجسمى، تئاتر ، موسيقى و ادبيات فعاليت دارد. برنامه هايى در حوزه سينما و كتاب نيز گاه در اين فرهنگسرا مخاطبان را به خود جذب كرده است. «اصغر مهرآئين» مدير فرهنگسراى نياوران ۲۰ ماهى مى شود كه رياست اين مجموعه فرهنگى- هنرى را برعهده دارد. در خصوص فعاليت هاى اين فرهنگسرا گفت وگويى با وى انجام داده ايم كه پيش روى شماست.
آقاى مهر آئين، به تازگى نخستين جشنواره هنرى «نماز و نيايش» را برپا كرديد. بد نيست براى شروع گفت وگو بفرماييد ويژگى هاى اين جشنواره چه بود
اين جشنواره از ۸ تا ۱۲ مرداد با همكارى معاونت هنرى و ستاد اقامه نماز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در زمينه هاى هنرهاى تجسمى، موسيقى و تئاتر برگزار شد. 100 اثر تجسمى، ۵ اجراى موسيقى و ۹ اجراى نمايشنامه خوانى با موضوع «نماز و نيايش» براى علاقه مندان عرضه شد كه از اين منظر رويدادى بسيار حائز اهميت بود. در خصوص نخبگان «هنر ايران» نظير يدالله كابلى، نصرالله افجه اى، طه بهبهانى، ناصر آراسته، شاهرخ ديلمقانى، داوود گنجه اى، داريوش پيرنياكان، حميدرضا نوربخش، فردوس حاجيان، حسين رازى، عبدالحى شماسى و حجت الاسلام ابوالقاسم نادرى در شوراى داورى و نيز ارائه آثار از سوى چهره هاى شاخص هنرى كشورمان از نكاتى بود كه بسيار مورد توجه قرار گرفت و شاهد استقبال بسيار چشمگيرى از سوى مردم بوديم.
اهداف اين جشنواره چه بود آيا به اهداف پيش بينى شده رسيديد
تبيين هر چه بيشتر مفاهيم متعالى نماز و نيايش، ارائه نگاه ويژه و عميق از اين مفاهيم آسمانى با بهره گيرى از زبان خلاقانه هنر، ايجاد انگيزه براى هنرمندان جهت ارائه يافته هايشان در موضوع فوق از اين مسير، از اهداف نخست ما بود، اما وراى آنچه گفته شد با برداشتن گام هايى چنين در پى اين هستيم تا مترهاى مناسبى براى ارائه الگو هاى عملى در عرصه اثر مذهبى ارائه شود كه البته هم نياز به همت جامعه هنرى و هم اهتمام اولياى حوزه مذهب دارد. جمع كردن آراى شخصيت هاى مذهبى، هنرى كه از نخستين جشنواره هنرهاى نماز و نيايش ديدن كردند. اين رويداد به مثابه گام نخست موفق ارزيابى مى شود و به گمان بنده اين امر از آن امورى است كه در سايه استمرار و پيگيرى رشد خواهد يافت.
اساساً چه برنامه هايى در فرهنگسراى نياوران اجرا مى شوند
برنامه ها از دو منظر در فرهنگسراى نياوران تعريف و اجرا مى شوند. رويكرد نخست ما به ماهيت فرهنگسرايى اين مركز بر مى گردد. رونق رويدادهاى هنرى، خلق فضاى بانشاط و ايجاد فرصت براى بروز توانمندى هاى هنرمندان از جمله اهداف است. از اين جهت جا دارد سال ۸۶ را به عنوان يك سال متفاوت در رونق رويدادهاى فرهنگسراى نياوران ارزيابى كنيم. لازم به ذكر است كه در سال ۸۶ هر ۱‎/۵ روز يك برنامه تازه در حوزه هاى تئاتر، هنرهاى تجسمى، موسيقى و ادبيات براى شهروندان عزيز برگزار شد. در اين مسير دو نكته مد نظر مان بود: اول اين كه به واسطه جايگاه شناخته شده فرهنگسراى نياوران در داخل و خارج كشور، خوشبختانه اينجا همواره با استقبال بزرگان و نخبگان هنرى مواجه بوده است ليكن على رغم حضور پر رنگ هنرمندان صاحب نام، در خصوص معرفى هنرمندان جوان با استعداد،غفلت نشد و سعى شده فرصت ابراز توانايى به اين عزيزان داده شود.
اما نكته دومى كه در طراحى رويدادها سرمشق مان بود، توجه به همه سبك هاى هنرى، بها دادن به آثارى كه طيف گسترده ترى از مردم خواهان آن هستند و البته دقت نظر و وسواس درخصوص مفاهيم و اند يشه اى كه پشت آثار هنرى نهفته است.
جدا از اين موارد سعى كرديد چه اهداف ديگرى را دنبال كنيد
در كنار رونق رويدادها با مطالعه بر روى خلأ هاى موجود در حوزه هاى كلان جريان هنرى كشور، سعى كرديم در حد توان خود گام هايى با هدف ترميم برداريم. به طور مثال يكى از قديمى ترين و جدى ترين چالش هاى تئاتر ما، فقر حاكم بر جريان نمايشنامه نويسى است. با آگاهى از اين نكته مهم سعى شد با هدف شناسايى نمايشنامه نويسان جوان، به پديده نمايشنامه خوانى پروبال داده شود. در زمانه اى كه مشتاقان پر شمار علاقه مند به تئاتر از كمبود سالن ها و امكانات بسيار محدود اجرا رنج مى برند به تجربه دريافتيم كه نمايشنامه خوانى مى تواند استعدادهاى توانمند اما رنجور را به ميدان آورده و به آنها اميد بدهد. فرهنگسراى نياوران با برپايى سه جشنواره سراسرى متون ايرانى و پنج دوره جلسات موضوعى هفتگى به مركز ثقلى براى اين روند تبديل شده است. در همين جشنواره اى كه پس از سه سال وقفه سوم تا ششم تير ۸۷ برپا شد به نسبت دوره پيشين، حضور نمايشنامه نويسان جوان از رشد ۲۵۰ درصدى برخوردار بود و ۱۰ نمايشنامه نويس جوان معرفى شدند. در حوزه هنرهاى تجسمى يك نمايشگاه بزرگ فروش را همراهى كرده ايم كه حتماً خوانندگان محترم از طريق رسانه ها در جريان آن قرار گرفته اند.
شما گفتيد در سال ۸۶ هر ۱‎/۵ روز يك برنامه تازه ارائه كرديد، اين ركورد با كمبود بودجه چگونه ممكن شد
آنچه در جدول موجود در قالب مقايسه عملكرد چهار سال اخير فرهنگسراى نياوران عرضه شده، محصول برنامه ريزى دقيق براى استفاده از فرصت ها و امكانات موجود فرهنگسرا و نيز حمايت همه جانبه معاونت هنرى و مشاور امور اجرايى و همدلى و همراهى همكاران در فرهنگسرا بوده است.
اين افزايش شمار رويدادهاى هنرى در حالى انجام مى پذيرد كه كمك بودجه دريافتى ما از معاونت هنرى در سال ۸۶ از ديگر سال ها بسيار كمتر است. حال اين كه در پنج ماه نخست سال ۱۳۸۷ هر دو روز يك برنامه هنرى در فرهنگسرا داشتيم.
درخصوص فعاليت هاى مذهبى بويژه در مناسبت هاى خاص هم توضيح بدهيد.
تصور مى شد در فرهنگسراى نياوران نمى توان برنامه اى در مورد مناسبت هاى مذهبى اجرا كرد. اما با در نظر داشتن بافت جمعيتى منطقه شمال تهران، الزامات محيطى و البته نوع خاص مخاطبانمان كه اغلب هنرمندان و هنردوستان هستند، سعى كرديم در قالب هاى جذاب، هنرى و نو، آئين ها و شعائر مذهبى را برگزار كنيم. در اين باره برنامه هاى متعددى برگزار شد؛ از جمله برپايى شام غريبان محرم سال ،۱۳۸۵ آئين ويژه «من، او، سكوت شب» با حضور بيش از ۲ هزار تهرانى و روشن كردن حدود ۲ هزار شمع، برپايى شام غريبان محرم سال ۸۶ با حضور بيش از ۶ هزار نفر عزاداران حسينى و روشن نمودن بيش از ۶ هزار شمع در سوگ اسيران دشت نينوا، برپايى كارگاه خوشنويسى سياه مشق هاى عاشورايى كه در آن هنرمندان خوشنويس، فرهنگ حسينى را با الهام از فرموده هاى امام حسين (ع) و ديگر مضامين مذهبى به يادگار به بيش از دو هزار علاقه مند تقديم كردند، برگزارى جشن عيد سعيد غدير با برنامه هنرى، شب شعر اربعين حسينى، اختصاص سانس هاى ويژه برنامه هاى هنرى به خانواده هاى ايثارگران، برپايى نمايشگاه با موضوع فلسطين، برگزارى نمايشگاه نگارگران قم، جلب حمايت هنرمندان براى كمك به بيماران سرطانى، كودكان بى سرپرست، كودكان كار و ‎/‎/.، اعزام هنرمندان شهرستانى به خارج از كشور و همچنين نوسازى سالن «گوشه» كه جشنواره نمايشنامه خوانى در آن برپا شد و از آغاز سال جارى دو نمايش نيز در آن به روى صحنه رفته است كه به جهت كارايى و طراحى هنرى كاربردى آن از سوى هنرمندان با استقبال بسيار فراوان مواجه شده است.
از سوى ديگر برنامه هايى با اين مضامين برگزار شد: نقاشى هاى عاشورايى، كارگاه خوشنويسى سياه مشق هاى عاشورايى، نگارگران قم، عكس تسنيم با همكارى راديو جوان، جشنواره بسم الله و اسماء متبركه، خوشنويسى هاى مفاهيم آسمان اساتيد محمد سلحشور، اسرافيل شيرچى و ‎/‎/.، عكس كودك و معنويت، نمايشنامه خوانى حماسه سوم خرداد، حمايت از نمايش حضرت سليمان نبى، نمايشگاه زن، هنر و معنويت در ايتاليا، نمايشگاه نماز و نيايش به روايت دوربين در قطر و جشن هاى عيد نيمه شعبان، عيد غدير و ‎/‎/‎/
براساس جدولى كه ارائه داديد در سال ۸۶ آمار جشنواره ها به عدد صفر رسيده است ‎/‎/‎/
اما در عوض سال ۸۷ را به لطف خدا با سه جشنواره درخور توجه آغاز كرديم. از ۲۴ تا ۳۱ خرداد ۸۷ دومين جشنواره هنرهاى تجسمى جوانان زير ۲۵ سال با حضور ۱۳۱۵ هنرمند و ۴۰۴۵ اثر رسيده برگزار شد، سوم تا ششم تير ۸۷ (پس از سه سال وقفه) سومين جشنواره سراسرى نمايشنامه خوانى متون ايرانى و ۸ تا ۱۲ مرداد نيز نخستين جشنواره هنرى نماز و نيايش برگزار شد و اميدوارم با تخصيص اعتبارات لازم تا پايان سال حداقل دو جشنواره موضوعى ديگر را ميزبانى كنيم.
اما در پايان اين گفت وگو بد نيست به برنامه هاى آينده هم اشاره كنيد.
در ۵ ماه نخست سال باوجود تعطيلات عيد نوروز و تعطيلات مكرر رسمى اين ايام، هر دو روز يك برنامه داشته ايم. اميدوارم ضمن بهبود آمار كمى، به رشد قابل توجه كيفى برسيم. بخش بين الملل و حضور پررنگ هنر ايران در ديگر سرزمين ها نيز مورد توجه ماست تا از اعتبار بين المللى فرهنگسراى نياوران براى عرضه پيام صلح و دوستى به ملت هاى دنيا بهره ببريم.

[ يزدان سلحشور‎/ بخش دوم ]
سامرست موآم، لكنت زبان عجيبى داشت كه تا آخر عمر نتوانست از دستش خلاص شود و زندگى اش را بدل به جهنم كرد. به همين دليل هم نتوانست به دو شغل معتبر آبا و اجدادى اش يعنى كشيشى يا تحصيل در رشته حقوق رو آورد و به همين دليل، نه اسقف يكى از مناطق انگلستان شد نه چمبرلين يا چرچيل. در ۱۸۹۲ در دانشكده پزشكى وابسته به بيمارستان سنت توماس در لمبت، واقع در جنوب لندن، پذيرفته شد. پنج سال پزشكى خواند و با ديدگاه علمى آشنا شد و با پيش زمينه اى كه از كلاس هاى درس فلسفه «كونوفيشر» و مطالعاتى كه در آثار شوپنهاور و اسپينوزا داشت، نسبت به جهان اطرافش - يعنى بيشتر نسبت به اوضاع سياسى انگلستان ثروتمند كه آدم هاى خيلى فقيرى داشت - دچار بى اعتمادى و تلخ انديشى شد كه جهان نگرى ادبى او را تا پايان عمر ۹۱ ساله اش تحت تأثير خود داشت.
موآم مدرك پزشكى اش را در ۱۸۹۷ دريافت كرد و همزمان، رمانى به نام «ليزاى لمبتى» منتشر كرد كه زاغه ها و تراژدى هاى بيمارستان و دانشكده را - توأمان - توصيف مى كرد. به روايت ويل دورانت: «كتاب چنان تصاوير راستينى از بينوايى به دست مى داد كه خوانندگان بى اختيار مجذوب آن شدند و خويشاوندان موآم يكه خوردند و به وحشت افتادند. آيا اين جوان الكن ۲۳ ساله نمى دانست كه اين زاغه ها نتيجه طبيعى ناتوانى و بى كفايتى ساكنان آن است و اينكه هيچ آدم متمدنى موضوع هايى از اين دست را در كتاب يا خانواده اى محترم، مطرح نمى كند » به رغم مخالفت شديد خويشاوندان پرنفوذ موآم با كتاب، كتاب وى فروش خوبى داشت و او تصميم گرفت به جاى دنبال كردن پزشكى، نويسنده شود. دورانت مى نويسد: با آنكه در نويسندگى موفق شده بود، براى نويسنده شدن به آموزش دقيق خويش پرداخت. به مطالعه علوم و تاريخ رو آورد تا جهان و انسان را بيشتر بشناسد.
آثار بيشتر رمان نويسان بزرگ را خواند، طرح داستان، شخصيت پردازى و سبك آنان را تحليل كرد؛ اما طى ساليان دراز نتوانست موفقيتى همسان با موفقيت اولين كتابش به دست آورد. بين سال هاى ۱۸۹۷ و ۱۹۱۴ ده رمان نوشت كه هيچ يك آن قدر فروش نرفت تا دستمزد نويسنده و هزينه چاپ را برگرداند. گرچه نمايشنامه هايى كه نوشت وضع بهترى داشت و ظرافت و دقتى كه در طرح اين نمايشنامه ها به كار مى گرفت و قدرت نگارش گفت وگوى شخصيت ها، مردم را جلب مى كرد. نمايشنامه خانم فردريك (۱۹۰۷) يك موفقيت بزرگ بود؛ بعد از آن موآم چنان در دنياى تئاتر مطرح شد كه چهار نمايشنامه كمدى اش را همزمان در تئاترهاى لندن نمايش مى دادند. مجله پانچ كاريكاتورى چاپ كرده بود كه در آن، شكسپير در مقابل پوستر تبليغاتى اين چهار نمايشنامه ايستاده بود و با حسرت انگشت به دندان مى گزيد.» به رغم شهرت روزافزون موآم در عرصه نمايشنامه نويسى و اقبال عامه، اين نمايشنامه ها، جايى در خور، در تاريخ نمايش نيافتند. خود او بعدها نوشت: «تا زمانى كه در مقام نمايشنامه نويس تجربه كافى به دست نياورده بودم، نوشتن را چندان جدى نمى گرفتم؛ تجربه به من آموخت كه زوايد نمايشنامه را يعنى آن چيزهايى را كه در خدمت ارزش نمايشى نبود، دور بريزم.» اين اعتقاد، او را بعدها بر آن داشت كه نسخه بدون زوايد رمان هاى خود را - از جمله «پيرامون اسارت بشر» را - منتشر كند گرچه رمان هاى او، واقعاً موجز و پيراسته بودند اما معتقد بود كه هر اثر موجز و پيراسته اى، باز هم زوايدى دارد! از ۱۹۱۴ به بعد، سال هاى موفقيت موآم در عرصه رمان و داستان كوتاه آغاز شد اما اين نويسنده جوان، يك تجربه هيجان انگيز را هم در ۱۹۱۷ از سر گذراند. از سوى دولت بريتانيا مأمور شد كه در كسوت يك جاسوس به سن پترزبورگ برود و با بودجه اى نامحدود، روسيه را در حالت جنگ نگه دارد و بلشويك ها را از رسيدن به قدرت دور! نويسندگان خوب، اغلب توطئه گران افتضاحى هستند. بنابراين شكست خورد و ارثيه مادر -بيمارى سل- دوباره گريبانش را گرفت. خب! او در ۱۶ دسامبر ،۱۹۶۵ ۴۸ سال پس از عود كردن بيمارى اش درگذشت و در آن زمان، يكى از مشهورترين نويسندگان جهان بود و ما همگى اين را خوب مى دانيم!