تبريز - خبرنگار «ايران»:با تكميل پرونده بازار تبريز، بزرگترين بناى سرپوشيده جهان در آستانه ثبت در ميراث جهانى قرار گرفته است.
بازار تبريز طى ساليان دور علاوه بر محوريت مراودات اقتصادى منطقه، مركز تحولات سياسى و اجتماعى آذربايجان و ايران بويژه در دوران مشروطه بوده است.
جالب اين كه با گذشت قرن ها از فعاليت بازار تبريز اين مجموعه به هيچ وجه كاركردهاى خود را از دست نداده و همچنان در عرصه هاى اقتصادى، سياسى، اجتماعى و فرهنگى منطقه تاثيرگذار است.
با توجه به ويژگى هاى مورد اشاره، اين مجموعه از ابتداى امسال از سوى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى كشور به عنوان يكى از كانديداهاى ايران براى ثبت در فهرست جهانى مطرح شد.
فريبرز دولت آبادى معاون ميراث فرهنگى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى كشور مى گويد: در حال حاضر پرونده بازار تاريخى تبريز به صورت ويژه براى ثبت در فهرست جهانى يونسكو در حال تدوين است.
وى همچنين يادآور مى شود: به صورت همزمان با پرونده بازار تاريخى تبريز، پرونده هاى مجموعه شيخ صفى الدين اردبيلى و بافت تاريخى يزد نيز در حال جمع آورى است.
مشخصات بازار تبريزتاريخ اوليه بناى بازار تبريز معلوم نيست اما آثار بر جاى مانده از جهانگردان و تاريخ نگاران ايرانى و خارجى همچون ماركوپولو و حمدالله مستوفى قدمت اين مجموعه را به قرن چهارم هجرى مى رساند.مجيد چتر روز مسئول بخش بازار سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با اشاره به تجديد بناى مداوم بازار تبريز در طول ساليان گذشته خاطرنشان مى كند: قدمت بناى كنونى بازار تبريز در بافت تاريخى شهر مربوط به دوره زنديه بوده كه پس از زلزله ويرانگر ۱۱۹۳ هجرى قمرى بر روى خرابه هاى شهر دوباره احيا شده است.
وى با بيان اين كه وسعت مجموعه بازار تبريز به يك كيلومتر مربع مى رسد ادامه مى دهد: اين وسعت بازار تبريز را به وسيع ترين بناى سرپوشيده جهان تبديل كرده است.
كارشناس و مسئول بازار تبريز در سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى با اشاره به مشخصات بازار تبريز مى گويد: اين مجموعه داراى ۲۰ راسته و بازار، ۳۵ سرا، ۲۵ تيمچه و ۱۱ دالان بوده و دربرگيرنده بيش از ۴۰ نوع شغل و صنف است. همچنين بازار تبريز داراى ۴ مدرسه علوم دينى و ۲۵ مسجد تاريخى است.
وى با بيان اين كه براساس آمار موجود، حدود ۸ هزار مغازه در بافت بازار تبريز وجود دارد، مى افزايد: با فرض اين كه حداقل ۲ نفر در هر مغازه كار مى كنند بازار تبريز براى ۱۶ هزار نفر به طور مستقيم و براى حدود ۳۵ هزار نفر نيز به صورت غيرمستقيم ايجاد شغل كرده است.
وى همچنين اضافه مى كند: بر اساس مطالعات انجام شده روزانه بيش از ۲۰ هزار نفر براى خريد و فروش و تأمين مايحتاج و كالاهاى مورد نياز خود در داخل بازار تبريز تردد كرده و بدين ترتيب يكى از شلوغ ترين بازارهاى جهان را پديد آورده است. مجموعه بازار تبريز در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است.
ويژگى هاى بازار تبريزبازار تبريز در مقايسه با نمونه هاى مشابه در سطح بين المللى داراى ويژگى هاى منحصر به فردى است كه اهميت و لزوم ثبت جهانى اين مجموعه را بيش از پيش نمايان مى سازد.
تراب محمدى رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى در اين باره مى گويد: بازارهاى تاريخى ايران و جهان محوريت اقتصادى خود را از دست داده اند اما بازار تاريخى تبريز همچنان كانون مراودات اقتصادى شمالغرب كشور است.
مجيد چتر روز مسئول بخش بازار سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى نيز با اشاره به ويژگى هاى معمارى بازار تبريز خاطرنشان مى كند: بازار تبريز به دليل اين كه از دوران زنديه تا عهد قاجار همواره بر محدوده آن افزوده شده از نظر معمارى داراى تنوع سبك و كثرت فضاى معمارى بوده و از اين نظر نيز در بين بناهاى تاريخى منحصر به فرد است.
وى يادآور مى شود: مجموعه بازار تبريز به گونه اى طراحى شده كه در گرم ترين روزهاى فصل تابستان هوايى خنك و مطبوع داشته و در روزهاى سرد زمستان نيز گرم است.
اين كارشناس ميراث فرهنگى با بيان اين كه بازار تبريز مجموعه اى كامل از جريان زندگى است، تشريح مى كند: بازار تبريز علاوه بر مكانى براى داد و ستد تمام نيازهاى زندگى روزمره مردم آن دوران را رفع مى كرد به طوريكه پيش بينى زورخانه براى ورزش صبحگاهى، حمام هاى تاريخى براى نظافت، مسجد، مدرسه و ديگر اماكن عمومى موجود دليلى بر اين مدعاست.
اقدام هاى انجام شده براى حفاظت بازار تبريز
تراب محمدى رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با تشريح هماهنگى هاى به عمل آمده براى آماده سازى بازار تبريز، مى گويد: با همكارى ميراث فرهنگى و شهردارى تبريز قرار است ارتفاع ساختمان هايى كه ممكن است حريم منظرى بازار را بر هم بزند تعديل شود. وى با بيان اين كه بازار تاريخى تبريز بايد از هر گزندى كه ثبت جهانى آن را به خطر اندازد، مصون بماند، مى افزايد: به همين منظور اجازه هيچ گونه ساخت و ساز غيرمجاز در حريم بازار تاريخى تبريز داده نمى شود. وى، كف سازى بازار، ساماندهى آبرسانى و مرمت ساختمان ها و تيمچه هاى داخل بازار را از ديگر اقداماتى عنوان مى كند كه براى تكميل پرونده ثبت جهانى بازار تبريز در حال انجام است.محمدى همچنين از امضاى تفاهمنامه مابين ايران و ژاپن براى مقاوم سازى بازار تبريز خبر داده و مى گويد: سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با امضاى تفاهمنامه با كارشناسان ژاپنى، قصد دارد بازار تبريز را در برابر حوادث طبيعى مقاوم سازى كند.