Iran Newspaper - خانواده

[سميه صيادى فر]
توجه به معنويات در لحظه هاى سخت زندگى و در تألمات روحى و تلاطم هاى روانى همواره آرامبخش افراد است.رمضان و روزه دارى يكى از ماه هايى است كه انسان با عبادت و توجه به خداوند به او نزديك تر مى شود و مى تواند از فشارهاى روانى، اضطراب و استرس هايى كه روزانه با آنها سروكار دارد، خود را مصون و محفوظ نگه دارد.
در مورد نقش روزه دارى در افرادى كه به مشكلات روحى و روانى مبتلا هستند با دكتر فربد فدايى - متخصص اعصاب و روان، دانشيار و مدير گروه روانپزشكى دانشگاه علوم بهزيستى و توانبخشى ـ گفت وگوى كوتاهى داشته ايم.

*** توجه به خداوند و معنويات چه اندازه در آرامش روانى افراد مؤثر است
ياد خدا و توجه به نيروى لايزال و بزرگى و رحمت خداوند به انسان آرامش مى دهد و باعث رفع فشار روانى (استرس) مى شود و از آنجا كه استرس، آشكاركننده بسيارى از نابسامانى هاى روانى است، مى توان گفت توجه به خدا و معنويت سبب سلامت روانى و تخفيف نابسامانى هاى روانى مى شود.
*** آيا تحقيقاتى در مورد نقش و تأثير روزه روى مسائل روحى شده است. اين تحقيقات بيانگر چه چيزى است
اگرچه دانش بشرى در باب روزه ناچيز است، اما مى توان استنباط كرد كه روزه موجب تسلط بر نفس و غرايز اوليه اى چون تشنگى و گرسنگى مى شود و سبب آگاهى از نياز تشنگان و گرسنگان و همدردى و كمك به آنان مى شود. انجام دادن يك كار دشوار چون روزه ، احساس عزت نفس را زيادتر كرده و توان انسان را در رويارويى با شدايد و مشكلات بالا مى برد.
*** كدام گروه از بيمارانى كه به مشكلات روانى مبتلا هستند، مى توانند روزه بگيرند
بيشتر كسانى كه به كسالت روانى مبتلا هستند، مى توانند روزه بگيرند و اصولاً آنان را به انجام احكام و تكاليف تشويق مى كنيم. براى آنان كه دارو ميل مى كنند، اگر دارو بايد در سه وعده ميل شود، عموماً مى توان ترتيبى داد كه داروى ظهر را هنگام سحر يا افطار منتقل كنند و با اين روش امكان گرفتن روزه را داشته باشند.
*** اگر بيمارى براى گرفتن روزه به صورت خودسرانه داروى خود را قطع كند، دچار چه مشكلاتى خواهد شد
خوشبختانه عموم بيماران به پزشك خود اعتماد دارند و در مورد گرفتن روزه نظر پزشك را جويا مى شوند. آن عده كه خودسرانه دارو را قطع مى كنند، بسيارى از اوقات به عود بيمارى و عوارض ناشى از آن مبتلا مى شوند و براى خود و اطرافيان ايجاد زحمت مى كنند.
*** بيماران روحى و روانى هنگام روزه دارى، بايد از رژيم غذايى يا مكمل خاصى استفاده كنند
منظور از روزه گرفتن امساك در خوردن و آشاميدن و افزايش تحمل و آگاهى از حال گرسنگان است. بنابراين با توصيه براى مصرف غذاهاى رنگارنگ و انواع ميوه و شيرينى و آجيل موافق نيستم و آن را با فلسفه روزه مخالف مى دانم. اگر غذا كمتر باشد، بهتر است. براى نوجوانان و بانوان و سالمندان در صورت توصيه پزشك معالج مى توان از مكمل غذايى مانند ويتامين استفاده كرد.
*** در چه زمانى شخص مبتلا به بيمارى روحى كه روزه گرفتن برايش مجاز بوده است، بايد از ادامه روزه دارى خوددارى كند
گاهى بيماران عزيز ما كه چندان وضع جسمى يا تحمل روانى بالايى ندارند، از ما مى خواهند كه به آنان اجازه بدهيم روزه بگيرند. ما هم با اين شرط موافقت مى كنيم كه در صورت تشديد ناراحتى با ما تماس بگيرند و در صورت لزوم به اذن پزشك روزه را خاتمه دهند تا با بهبود انشاالله بتوانند سال آينده روزه بگيرند.
*** روزه دارى چه تأثيرى بر دستگاه عصبى دارد
به جز بيمارانى كه به علت شدت بيمارى بايد از هرگونه فشار جسمى و روانى دور باشند، در بقيه موارد روزه سبب بهبود كاركرد عصبى و تقويت تسلط بر نفس مى شود. در آن عده از بيماران كه به خواب و تغذيه منظم و با فواصل بالنسبه كوتاه و يا قرص يا آمپول با فاصله كم نياز دارند، روزه دارى را توصيه نمى كنيم.
*** بطور كلى چند درصد از بيمارانى كه مشكل روحى و روانى دارند، مى توانند روزه بگيرند
گاهى مشكلات گوارشى بيمار كه شايد ارتباطى هم با وضع عصبى او ندارد، مانع از روزه گرفتن مى شود. در مورد مشكلات روانى كه مانع از روزه گرفتن مى شود بايد بر حسب مورد قضاوت كرد. به صورت تخمينى تقريباً نيمى از بيماران روحى و روانى قادر به گرفتن روزه هستند.
*** زنانى كه پس از زايمان دچار افسردگى شده اند، آيا مجاز به گرفتن روزه هستند
به جهات مختلف توصيه مى شود اين افراد روزه نگيرند تا بتوانند پس از بهبود در صورتى كه منعى با توجه به شيردهى وجود نداشته باشد، در سال هاى بعد روزه بگيرند.
*** نوجوانان و افراد سالمندى كه به يكى از مشكلات روحى و روانى مبتلا هستند، چه موردى را بايد مورد توجه قرار دهند
اين گروه بهتر است با كسب نظر پزشك روزه بگيرند. گاهى پزشك بويژه در مورد سالمندان مجبور است ضمن معاينه با دادن آزمايش هاى لازم وضعيت سالمند را ارزيابى كند. براى اين دو گروه سنى، گاهى استفاده از مكمل هاى غذايى در صورت روزه گرفتن لازم است.