[غزل شاهنده]
كمتر پيش مى آيد كه در سطح شهر مغازه اى را پيدا كنيد كه تمام ويترينش فقط با سيگار چيده شده باشد. اما جايى در همين گوشه ـ كنارهاى شهر بازارى پررنگ و لعاب از سيگار وجود دارد كه پذيراى سيگارى ها و يا مغازه دارانى است كه فروش سيگار بهترين منبع درآمدشان است. يك بازار پر از انواع و اقسام سيگارها. فقط كافى است كه انتخاب كنيد. اين روزها ديگر بازارسيگار به چند نوع محدود نمى شود.
انواع و اقسام سيگارهاى لايت، آلترالايت، منتول و يا تقسيم بندى سيگارها بر اساس رنگ بندى پاكت هاى آنها، از جمله پاكت قرمز؛ سفيد، طلايى، آبى و نقره اى همه از مواردى است كه در بازار سيگار ديده مى شود. گذشته از اين كه سيگارهاى داخلى و خارجى معمولاً بنا بر بودجه افراد خريدارى مى شود، سيگارهايى نظير پولو، وينستون، مگنا، مونتانا و كنت. حالا ديگر فقط مى ماند كه شما جزو آدم هاى پولدار باشيد و يا كسانى كه فقط مى خواهند سيگارى به لب بگذارند و آن را و پولشان را دود كنند.
روزى كه سيگار به ايران آمد
جالب است بدانيد سيگار براى اولين بار با نام «پاپيروس» از طريق روسيه تزارى وارد ايران شد و تا مدت ها با استقبال مردم روبه رو نبود ولى سرانجام ترفندهاى استعمارگران و پولسازان، سد فرهنگى مخالفت با سيگار را درهم شكست و كم كم عده اى قليان و چپق را كنار گذاشته و به سيگار رو آوردند و عده اى هم از همان ابتدا دود و دم خود را با سيگار كشيدن شروع كردند و كشت توتون و تنباكو كه به علت دريافت ماليات قابل توجه، مورد مخالفت دولت نبود در قسمت هاى مختلف كشور رواج يافت و كارخانه ها و كارگاه هاى توتون سايى و توتون برى و سيگار پيچى دستى و ‎/‎/‎/‎/ توسط بخش خصوصى داير و با مارك ها و انواع مختلف دسته بندى و به بازار عرضه مى شد. تا سرانجام در سال ۱۲۹۴هـ ‎/ ش. مجلس شوراى ملى، نخستين قانون مربوط به انحصار دخانيات را تصويب كرد و با اصلاحات سال هاى ۱۳۰۲ و ۱۳۰۷ حق وارد كردن، صادر كردن، خريدن، فروختن، ساختن، نگاهدارى و حمل و نقل مواد دخانى و انواع كاغذ سيگار و متفرعات آن در سراسر كشور به دولت واگذار شد و وظايفى براى توتون كاران مقرر گرديد. سپس با قانون سال ۱۳۱۰ انحصار دخانيات، گسترش يافت و مؤسسه انحصارى دولتى دخانيات تأسيس شد.
خريد دستگاه هاى مربوط به دخانيات از جمله حقوق ديگرى بود كه بر عهده مؤسسه انحصار دخانيات محول گرديد و صدور مواد دخانى، از پرداخت حقوق گمركى معاف شد و قاچاق آن مشمول قانون ۱۳۱۰ شناخته شد. همچنين خريد و فروش و ورود سيگار در انحصار مؤسسه قرار گرفت. وزارت ماليه از ۱۳۱۱ مأمور اجراى اين قوانين شد و طى سال هاى ،۱۳۱۳ خريد توتون سيگار و ۱۳۱۴ خريد توتون چپق و تنباكو و نظارت بر ساير مراحل انتخاب محل، نوع كشت، داشت، برداشت و رسيدگى به وضعيت و توليد مواد دخانى توسط دولت عملى گرديد و اولين كارخانه سيگارسازى در ۵ مهر ماه ۱۳۱۶ در جاده قزوين شروع به كار كرد. از همان زمان هم سيگارت هاى اشنو، فومن، گرگان، افسر، تاج، ارديبهشت و نيز انواع سيگار برگ و جيگاره و انواع تنباكو، توتون چپق و انفيه و توتون پيپ با حمايت دولت وارد بازار گرديد. اگر چه الان ديگر اين بازار با انواع و اقسام سيگارها رنگين تر شده است.
آلودگى سيگار به مواد مخدر
اما همه چيز به همين جا ختم نمى شود. در روزگارى كه مى گذرانيم بايد به تنوع سيگارهاى جديدى كه وارد بازار شده است يك نكته ديگر را هم اضافه كنيم «مسئله آلوده بودن سيگارهاى وارداتى و قاچاق به مواد مخدر».
خبر كوتاه است و نگران كننده.
اين خبر را سردار فودازى جانشين رئيس پليس مبارزه با موادمخدر اعلام مى كند «تمام سيگارهايى كه از خارج از كشور وارد مى شود آلودگى دارد چرا كه به تمام اين سيگارها اسانس هاى خاصى مى زنند كه اين اسانس ها اعتيادآور است. به عبارتى ممكن است مقدارى از اين اسانس ها از مواد مخدر يا از مشروبات باشد، به هر حال همه چيز در اينها وجود دارد و آلودگى آنها قطعى است.»
وى تأكيد مى كند: به صراحت اعلام مى كنم سيگارهايى كه در ايران توليد مى شود، تماماً سرطان زا هستند و سيگارهايى كه از خارج وارد كشور مى شود نه تنها سرطان زا هستند بلكه آلودگى به ديگر مواد هم دارند.
اما آلودگى اين سيگارها شامل چه موادى است و با چه هدفى صورت مى گيرد .فودازى در اين باره توضيح مى دهد: توليد كنندگان براى اين كه سيگارها خوشبو شوند به آنها اسانس هاى مختلف و حتى موادى مانند مواد مخدر و مواد محرك زا كه باعث اشتياق به سمت سيگارها مى شود اضافه مى كنند تا از اين طريق ميزان نشئگى سيگار بالا برود و مشترى بيشترى جلب شود و اشتياق براى مصرف اين سيگارها بيشتر شود.
وى خاطرنشان مى كند: البته همه سيگارها اين مواد را دارند ولى از آنجا كه بر روى سيگارهاى قاچاق كنترل نيست ميزان آلودگى آنها بيشتراست.
تمام اين حرف ها البته به معناى توصيه به مصرف سيگار نيست كه مثلاً سيگار ايرانى و يا غير قاچاق مصرف كنيد. نخير؛ نيازى به تأكيد نيست كه مصرف سيگار حال از هر نوع و هر ماركى، داخلى يا خارجى، قاچاق و يا ‎/‎/‎/ براى انسان مضر است و منشأ بيمارى هاى خطرناك از جمله سرطان. اين نكته را جانشين رئيس پليس مبارزه با مواد مخدر كشور نيز مورد تأكيد قرار مى دهد «مصرف سيگار سلامت انسان را به خطر مى اندازد از اين رو همواره توصيه به مصرف نكردن سيگار مى شود اما با تأكيد بيشترى مى گويم سيگارهاى قاچاق كه وارد كشور مى شود داراى آلودگى هاى مختلف است و در داخل توتون آنها از مواد مخدر ضعيف شده استفاده مى شود بنابراين مردم بايد از مصرف آن خوددارى كنند.»
وى تصريح مى كند: تمام سيگارهاى قاچاق به خاطر اسانسى كه به آن زده مى شود داراى آلودگى هستند اما از آنجا كه معمولاً يك نوع سيگار قاچاق بعد از مصرف مجدداً در بازار پيدا نخواهدشد؛ مصرف كنندگان آنها پس از آن به دنبال سيگار ايرانى مى روند و از آنجا كه سيگار ايرانى نمى تواند همان تأثير و حالات را بر آنها داشته باشد و شادى هاى مقطعى آنها را تأمين كند از اين رو آنها به اجبار به سراغ مواد مخدر مى روند.
وى با بيان اين كه سيگارهاى قاچاق از كشورهايى مانند افغانستان و يا حتى كشورهاى اروپايى وارد كشور مى شوند توصيه مى كند: مصرف كنندگان سيگار از سيگارهايى كه برگ استاندارد ندارد خوددارى كنند.
به گفته فودازى نيروى انتظامى با قاچاق اين سيگارها با جديت برخورد مى كند و با كشف سيگارهاى قاچاق آنها را منهدم مى كند.
سيگارهاى قاچاق
اظهارات جانشين رئيس پليس مبارزه با مواد مخدر كشور درباره آلودگى سيگارهاى قاچاق در حالى است كه به گفته معاون هماهنگى و برنامه ريزى ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز سالانه ۸ ميليارد نخ سيگار به صورت قاچاق به كشور وارد مى شود.
سردار ابويى در اين خصوص مى گويد: تحقيقات حاكى از آن است كه علاوه بر عوارض ناشى از مصرف سيگار، درصد بالايى از سيگارهاى قاچاق آلوده به موادمخدر از جمله حشيش، مواد راديواكتيو و مواد سمى و سرطان زا هستند.
ابويى با اشاره به كاهش ميزان سيگارهايى كه به صورت قاچاق به ايران وارد مى شود مى گويد: در مدت زمان ۱۰ سال گذشته حداكثر سيگارى كه از مبادى قانونى تأمين مى شد حدود ۱۰ تا ۱۲ميليارد نخ بود و حدود ۴۱ ميليارد نخ به صورت قاچاق وارد كشور مى شد اما درحال حاضر تقريباً سيكل برعكس شده است و ميزان قاچاق سيگار كاهش يافته است.
وى تشخيص اصل يا تقلبى بودن سيگارهاى قاچاق براى مصرف كنندگان را دشوار عنوان مى كند و مى افزايد: سيگارهايى كه از مبادى قانونى وارد كشور مى شود و همچنين سيگارهاى توليد مشترك از نظر آلودگى به مواد راديواكتيو مورد آزمايش قرار مى گيرد درحالى كه اين امكان در مورد سيگارهاى قاچاق وجود ندارد.
آمارها حكايت از آن دارد كه سن مصرف دخانيات كاهش پيدا كرده است.
ترديدى نيست كه بر اين امر انواع و اقسام سيگارهايى كه هر روز بر تعداد آنها افزوده مى شود و عرضه راحت آنها نيز تأثيرگذار است.
بخواهيم و نخواهيم بخش نه چندان كوچكى از مصرف كنندگان سيگار را نوجوانان و جوانان تشكيل مى دهند.
بدون شك وجود اين بازار رنگارنگ سيگار و اسانس هاى خطرناك آن، نيازمند هوشيارى بيشترى از جانب مسئولان است، قبل از آن كه دير شود.‎/