طى يك هفته اخير به رغم افت قيمت خودرو، باز
هم خودروهاى ساخت داخل بى مشترى شده اند.

[دكترعلى طاهرى ‎/معاون وزير راه و ترابرى و مديرعامل سازمان بنادر]

سازمان بين المللى دريانوردى (آيمو) همه ساله يكى از روزهاى هفته آخر ماه سپتامبر را به عنوان روزجهانى دريا نوردى جشن مى گيرد. چنين روزى به توصيه آيمو توسط ارگان هاى دريايى بسيارى از كشورهاى جهان نيز طى مراسم و جشن هايى باشكوه گرامى داشته مى شود. مراسم روز جهانى دريانوردى در كشورمان امروز برگزار مى شود.هدف از برگزارى اين مراسم و بزرگداشت روز جهانى دريانوردى، جلب توجه افكار عمومى به اهميت ايمنى و امنيت كشتيرانى و حفاظت محيط زيست دريايى است. به اين منظور و متناسب با شرايط روز دريانوردى، همه ساله از سوى سازمان جهانى دريانوردى شعارى براى اين روز در نظر گرفته مى شود. شعار امسال روز جهانى دريانوردى «سازمان بين المللى دريانوردى، ۶۰ سال در خدمت كشتيرانى» است. توجيه اين شعار، تأكيد بر اهميت سازمان بين المللى دريانوردى و فعاليت هاى آن در قانونگذارى دريايى براى جامعه بين المللى دريانوردى است.اما شعار ملى كه امسال براى روز جهانى دريانوردى كشورمان در نظر گرفته شده، «هزاره سوم دريانوردى ايرانيان، چشم انداز توسعه دريامحور» است. منظور از اين شعار، تأكيد بر سابقه ايران در دريانوردى و جلب توجه همگانى به ضرورت توجه بيشتر به اين موهبت خدادادى است. موهبتى كه در كشورمان كمتر مورد توجه قرار گرفته و در نتيجه خسارت هاى قابل توجهى را به اقتصاد اين مرز و بوم وارد آورده است.در دنياى امروز كه هيچ كشورى به طور كامل خودكفا نيست و همه نيازمند حمل و نقل كالاهستند و با توجه به اين كه كشتى ها مقرون به صرفه ترين وسيله براى حمل و نقل كالاى حجيم در مسافت هاى طولانى هستند، بيش از ۹۰ درصد حجم كالاى جهانى توسط كشتيرانى بين المللى جابه جا مى شود.شايد يكى از دلايل ارزانى حمل و نقل دريايى، بزرگ بودن كشتى ها واستفاده آنها از اقتصاد ابعاد (Economy of Scale) باشد. امروزه بيش از ۹۰ درصد حجم حمل و نقل كالا در جهان از طريق دريا انجام مى شود. نقل و انتقال بيش از ۷‎/۵ ميليارد تن كالا در سال از طريق دريا خود بيانگر اهميت و ارزش اين صنعت در تجارت جهانى است. از سوى ديگر، قوانين بين المللى حاكم بر دريانوردى به همه كشورها اجازه مى دهد كه آزادانه با سايرين ارتباط برقرار كنند و هيچ مانعى نمى تواند سد راه عبور آزاد يك كشتى از آبراهه هاى بين المللى شود.به علاوه، كشتيرانى نقش مهمى در ايجاد اشتغال دارد. كاركنان كشتى ها و بنادر، كشتى سازى ها، انواع شركت هاى كشتيرانى و افرادى كه در ساير روش هاى حمل و نقل (زمينى و ريلى) مشغول به كارند، همه به نحوى از فعاليت كشتيرانى ارتزاق مى كنند.
ايران كشورى دريايى است
كشور بزرگ ايران در شمال و جنوب داراى بيش از ۳ هزار كيلومتر مرز آبى است. در حالى كه درياى خزر در شمال ايران به كشورهاى همسايه محصور است، جنوب ايران از طريق خليج فارس و درياى عمان به آبهاى آزاد راه دارد. قرار گرفتن در مجاورت غنى ترين مخازن نفت و گاز در عمق دريا كه بخش عمده نفت دنيا را تأمين مى كند، مالكيت بر جزاير متعدد و سوق الجيشى در آب هاى جنوبى و تسلط بر تنگه هرمز كه با توجه به تردد بالاى كشتى هاى نفتى در آن يكى از راهبردى ترين آبراه هاى جهان است، بر اهميت مرزهاى آبى جنوب كشور افزوده و شرايط خاصى را به ناحيه خليج فارس بخشيده است.
در بيان جايگاه ويژه خليج فارس شايد ذكر اين آمار كافى باشد كه پنج كشور حاشيه خليج فارس، در مجموع بيش از ۶۵ درصد ذخاير نفت و حدود ۲۷ درصد ذخاير گاز دنيا را دراختيار دارند.در ابعاد ملى نيز بايد توجه داشت كه عمده صادرات نفت ايران كه درحال حاضر منبع اصلى درآمد كشور است، از منطقه شمال خليج فارس نشأت مى گيرد.همچنين از آنجا كه ماهيگيرى در استانهاى ساحلى كشور اهميت خاصى در زندگى مردم دارد، ذخاير غنى آبزيان دريايى يكى ديگر از مزيت هاى رقابتى است كه بسيارى از كشورهاى محصور در خشكى و يا با دسترسى محدود به آب از آن محروم هستند.بدون شك با توجه به كثرت نعمات خدادادى كه در دريا براى ما ايرانيان به وديعه نهاده شده، رسيدن به هدف «قدرتمندترين و ثروتمندترين كشور منطقه» دور از دسترس نيست. رجوع به حافظه تاريخى ملت ايران نيز مى تواند اهميت سيادت دريايى را در تحكيم اقتدار تمدن هاى گذشته به اثبات برساند. آنجا كه بوشهر در ۵ هزار سال پيش، مركز تمدن ايلامى بوده و نمونه هايى از اين دست در تاريخ ايران البته بسيار است.
توسعه دريامحور، جبران غفلت تاريخى
امروزه اهميت دريا به حدى است كه بيش از ۵۰ درصد از جمعيت دنيا در فاصله كمتر از ۲۰۰ كيلومتر از خط ساحلى زندگى مى كنند. در كشور ما شرايط متفاوت است و اكثر مردم در شهرهاى دور از سواحل زندگى مى كنند.
اين خود بيانگر مهجور ماندن دريا و مزيت هاى آن در ايران است كه بديهى ترين نتيجه آن، محروميت و خسران براى مردم ساكن در نواحى ساحلى است.بدين جهت بايد گفت يكى از گام هاى بلند توسعه در كشور، آمايش سرزمينى با تأكيد بر توسعه دريامحور و تلاش جهت تمركز بيشتر جمعيت در شهرهاى ساحلى است. گام برداشتن در اين راه، مطمئناً تحقق اهداف دولت را در رفع محروميت از بخش قابل توجهى از كشور؛ يعنى مناطق ساحلى جنوب و شمال تضمين خواهد كرد.براى تسلط بر دنياى امروز بايد بر صنعت حمل و نقل دريايى تكيه كرد و با توجه كافى به صنايع فراساحل، ساخت سكوهاى نفتى و ساخت و تعمير كشتى، در راه رسيدن به ثبات اقتصادى گام برداشت و با تأكيد بر مزيت هاى رقابتى همچون شيلات و صيد آبزيان دريايى، خدمات دريايى قابل ارائه به هزاران كشتى عبورى در منطقه، آموزش هاى تخصصى دريايى و شناخته شدن خليج فارس و درياى عمان به عنوان منطقه ويژه دريايى، امكان فعاليت و زندگى سالم هزاران نفر از جوانان اين مرز و بوم را فراهم آورد. گردشگرى دريايى نيز درصورت توجه و سياستگذارى اصولى مى تواند به يكى از منابع عمده كسب درآمد ارزى بدل شود.همچنين در راه عبور از اقتصاد تك محصولى، توسعه بازاريابى و فعال سازى بخش خصوصى در بنادر ايران بهترين گزينه براى توسعه اقتصادى است. گزينه اى كه با اتخاذ سياست هاى صحيح در توسعه بنادر و ايجاد مزيت هاى رقابتى براى بنادر كشور در قياس با بنادر كشورهاى همسايه و ساير بنادر جهان ثمربخش خواهد بود.
وظيفه ارگان هاى دريايى
براى تحقق اهداف پيش گفته، لازم است كليه دستگاه ها و ارگان هاى دريايى براى جبران غفلت بزرگ تاريخى «عدم توجه به دريا و مزيت هاى آن» بسيج شوند و با همت بلند و عزم راسخ، توسعه ناوگان دريايى در ابعاد كمى و كيفى، ارتقاى سطح ايمنى و امنيت دريانوردى، حفاظت از محيط زيست دريايى، توسعه همكارى هاى دوجانبه و چندجانبه با كشورهاى دريايى منطقه و جهان، ارتقاى جايگاه كشور در مجامع بين المللى و حضور تأثيرگذار در اين مجامع و نيز توسعه بيشتر آموزش ها، صنايع و خدمات مرتبط با دريا و دريانوردى را پسرلوحه كار خود قرار دهند تا بار ديگر «حاكميت، اقتدار و سيادت دريايى ايران» را در ابعاد مختلف شاهد باشيم.