[دكتر آلبرت بغزيان ‎/استاد دانشگاه]

به نظر مى رسد كه بحث هاى منتشر شده در رسانه هاى غربى در صدد است اولاً وضعيت پيش آمده در بازاهاى مالى امريكا را «بحران» بنامند و ثانياً راه حل «بحران» را كه همانا تحمل هزينه هاى مالى است را به ديگر كشورها منتقل كنند. در اين ميان سؤالات متعددى در اذهان عمومى و سياستگذاران مطرح مى شود. سؤالاتى از اين قبيل:
آيا بايد وضعيت مالى امريكا را جدى گرفت
آيا بايد آن را به عنوان فرصت و يا تهديد قلمداد كرد
آيا بايد نگران شد
آيا بايد آن را بحران تلقى كرد
آيا راه حل رفع به ظاهر بحران وجود دارد
آيا كشورهاى در حال توسعه بايد هزينه رفع بحران را بدهند و چگونه
آيا بحران را بايد به قيمت جهانى نفت نسبت داد
براى پاسخگويى به اين سؤالات بهتر است كه وضعيت پديد آمده را ريشه يابى كنيم. بحران از كجا شروع شد مگر نه اينكه چند شركت فعال در بازار ثانويه مالى و مشتقات مالى به طمع سود بردن از ايجاد تقاضا در بازار مسكن امريكا وام هاى متعددى را خريدارى كردند و ريسك اين وضعيت را نيز خود پذيرفته بودند. مگر نه اينكه قبل از اين وضعيت سودهاى كلانى بدست آورده اند و هيچگاه شريك نخواسته و حتى نپذيرفته اند. حال آيا بايد به كمك آنها شتافت و هزينه را به ماليات دهندگان تحميل كرد حال بايد وضعيت مالى ساير بازارهاى مالى دنيا را كه مسلماً به دنبال وضعيت در بازار مالى امريكا قابل پيش بينى بود را به آن مرتبط ساخت و هزينه را به ساير كشورها تحميل كرد. براى بسيارى از اقتصاددانان پرواضح بوده است كه سيكل هاى موجود در اقتصاد امريكا و بخصوص بازار مسكن خود را نمايان مى سازند و معمولاً در زمان هاى انتخابات رياست جمهورى امريكا و براى كسب آراى بيشتر احزاب به جان همديگر مى افتند و وضعيت را حادتر مى سازند. حتى وضعيت را «بحرانى» جلوه مى دهند و تا زمان برگزارى انتخابات سعى مى كنند راه حل را فاش نكنند و اقدامى از سوى حزب غيرحاكم ولى اميدوار به كسب قدرت در انتخابات صورت نگيرد.
شايد بسيارى از خوانندگان رسانه ها به ياد دارند زمانى كه قيمت نفت شروع به افزايش كرد بسيارى از تحليلگران (كه در كشورمان نيز داريم) شروع به اظهارنظرهايى براى توجيه پديده و اينكه در آينده چه رخ مى دهد انجام دادند و در اين رابطه هيچگاه اظهار نظر كارشناسى صورت نگرفت كه چرا براى توجيه افزايش اين قيمت پاسخ ها تكرارى و نسخه بردارى شده است. به ياد آوريم اكثريت معتقد بودند كه رشد اقتصادى امريكا، ورود اقتصادهاى نوظهور و پيشرو جديدى مانند چين به بازار انرژى در تأمين نيازهاى رشد اقتصادى خود و… عوامل اصلى اين افزايش قيمت هستند و حتى قيمت نفت به مرزهاى ۲۰۰ دلار نزديك خواهد شد. وجود حباب قيمت كاملاً مشخص بود و كشورهايى كه آن را تشخيص دادند البته سود بردند، چه خريدار انرژى و چه فروشنده آن. خريداران خوشبين تا مى توانستند خريد را به تعويق انداختند و فروشندگان بدبين هم تا مى توانستند پيش فروش كردند.
اوپك نيز به عنوان يك بازيچه به ميدان دعوت شد تا با تشكيل جلسات به فكر افزايش توليد بيفتد، تا مبادا تازه واردين توليدكننده نفت به ميدان وارد شوند. ولى ناگهان آن وضعيت رو به بالاى قيمت نفت در هم شكست و حالا كه رو به پائين حركت مى كند تحليلگران صحبت از كاهش نرخ رشد اقتصادى امريكا مى كنند (خلاف آن موقعى كه وضعيت را روبه رشد نشان مى دادند)‎/ در جمع بندى بايستى عنوان كرد كه وضعيت مالى اخير قابل پيش بينى بوده است و راه حل آن نيز كاملاً مشخص. بايد بگذاريم بازار تثبيت شود. ورود دولت ها براى تسريع در نيل به تثبيت قابل درك است ولى اينكه خسارات وارده به شركت هاى ورشكسته را بايد ماليات دهندگان و مردم ساير كشورها تحمل كنند امرى غيرعادلانه است. دنياى سرمايه دارى بدون ورشكستگى معنى ندارد. مخصوصاً اينكه كليد رفع اين وضعيت نيز تا فرارسيدن روز انتخابات رياست جمهورى امريكا رو نخواهد شد. اين وضعيتى موقتى است، پس چرا بايد راه حل بلند مدت اتخاذ كرد. براى مثال بسيارى از تحليلگران كشور در خصوص آثار منفى اين «بحران» ابراز نگرانى مى كنند و كاهش تقاضاى انرژى در دنيا و به تبع آن كاهش قيمت نفت را كانال ورود اين بحران به اقتصاد داخلى كشور مى دانند، در حالى كه بايد اين فرصت را تشخيص داد و از آن بهره گرفت كه امن بودن بازدهى سرمايه گذارى در كشور مى تواند جذب كننده وجوه سرمايه گذارى خارجى باشد. حال شاهد اين هستيم كه مجدداً اوپك تشكيل جلسه مى دهد تا با كاهش عرضه مانع سقوط قيمت نفت گردد، يعنى هزينه اين وضعيت مالى را كشورهاى درحال توسعه پرداخت كنند.‎/

«ديروز بازار لرزيد، امروز نفس تازه كرد.» اين تحليل كارشناسان تالار شيشه اى از وقايع اتفاقيه بورس در دو روز ابتدايى معاملات در هفته جارى است، معاملاتى كه در ابتدا با بازگشايى نماد فولاد و مخابرات در ميان تعجب حاضران به افت ناگهانى شاخص منجر شد.‎/‎/