Iran Newspaper - خانواده

محمدرضا گنجعلى در سال ۱۳۳۷ در تهران متولد شد. او تحصيلاتش را در دانشگاه تهران تا مقطع كارشناسى ارشد ادامه داد و سپس دوره تخصصى خالص سازى مواد شيميايى را در ژاپن گذراند. وى دكتراى شيمى تجزيه را از دانشگاه تهران اخذ كرد.
نخستين فارغ التحصيل دانشگاه تهران در رشته شيمى، در سال ۱۳۸۲ جزو دانشمندان بين المللى از مؤسسه ISI در رشته شيمى شد. اين دانشمند ايرانى به علت مقالات متعدد در زمينه سنسورهاى الكتروشيميايى در سطح بين المللى، رتبه اول جهان را داراست.با وجود جايگاه بالاى دكتر گنجعلى در عرصه علم و دانش وقتى قرار شد به گفت وگو با ما بنشيند، آنقدر بى آلايش باب سخن را باز كرد و نزديك مان شد كه احساس كرديم سال هاست با او آشنا هستيم.با دكتر گنجعلى گفت وگويى فارغ از مباحث تخصصى شيمى ترتيب داديم و حرف هاى نگفتنى او را پيش روى گذاشتيم.

*** چطور شد كه رشته شيمى را انتخاب كرديد
رشته شيمى را دوست داشتم. سال ۱۳۵۵ بود كه رتبه من در كنكور زير ۲۰۰ شد. با اين رتبه در هر رشته اى مى توانستم موفق شوم، ولى علاقه خاصى به شيمى داشتم.
*** دوران دانشجويى چقدر اهل مطالعه بوديد
در كلاس نمى توانستم بنشينم. من بطور كلى اعتماد به نفس زيادى دارم. احساس مى كردم كتابى را كه قرار است در پايان ترم امتحانش را بدهيم، با يك روز وقت گذاشتن به نتيجه مى رسم و برايم كافى است. به همين خاطر الآن هم دركلاس هايم حاضر-غايب نمى كنم و حضور دانشجويان در كلاس هاى من اجبارى نيست، ولى به هر حال در ياد گرفتن و مطالعه حريص بودم. روزى را بدون مطالعه نمى گذراندم. خيلى فعال بودم. گرايش هاى سياسى نداشتم ولى جزو اولين گروه از دانشجويانى بودم كه به فرمان حضرت امام خمينى (ره) لبيك گفت.
*** فعاليت هاى غيردرسى هم داشتيد
بله، از آن زمان به واليبال، فوتبال، بسكتبال و كشتى توجه داشتم. الآن هم بازى مى كنم.
*** چطور شد كه براى ادامه تحصيل به ژاپن رفتيد
ژاپن آن سال به ايران يك بورس داده بود. در آن زمان عضو هيئت علمى دانشگاه بودم. پس از دادن امتحان و انجام مصاحبه به ژاپن رفتم و در زمينه تكنولوژى خالص سازى مواد شيميايى در ژاپن تخصص گرفتم.
*** چگونه مدارج علمى را طى كرديد
من مدارج علمى را به صورت غيرنرمال گذراندم. بهمن ماه سال ۷۵ دكترا را كه گرفتم، استاديار شدم و سال ۷۹ نيز به درجه دانشيارى نايل شدم و پس از آن در مدت سه سال با حمايت ها و پيگيرى هاى رياست وقت دانشگاه خارج از ضوابط و با مجوز وزير به درجه استادى رسيدم.
*** روز را از چه ساعتى آغاز مى كنيد و در چه ساعتى به پايان فعاليت مى پردازيد
متأسفانه روزها تمركز ندارم، ولى شب ها تمركز دارم. روزها در دانشگاه هستم و در آزمايشگاه كار مى كنم ولى كار تفكر و نوشتن را شب ها انجام مى دهم و حداقل تا ساعت دو نيمه شب بيدار هستم. در هفته صد ساعت كار مى كنم و ۴۵ دانشجوى فوق دكترا، دكترا و فوق ليسانس دارم.
*** براى علاقه مند كردن به پژوهش و كارهاى تحقيقاتى چه مى توان كرد
براى رشد هر چيزى بايد مواد اوليه آن موجود باشد. كار تحقيقاتى مثل كار كشاورزى است وقتى محصول به بار آورد، اگر ميوه اش را نچينى يا با قيمت خيلى پائين عرضه كنى، در اصل به كشاورزى صدمه زده اى. در كشور ما ۲۲ دانشمند بين المللى وجود دارد، ولى از آنها قدردانى نمى شود، مورد حمايت قرار نمى گيرند و حقوق يك ميليونى براى استاد دانشگاه با اين مرتبه و جايگاه خيلى كم است، براى الگوپذير كردن جوانان، ابتدا بايد فكرى اساسى در اين زمينه بكنيم.
*** پس چه نيرويى باعث مى شود شما با وجود مشكلات باز هم به جلو حركت كنيد
حضرت على (ع) مى فرمايند: در دو چيز حرص و طمع است يكى پول و يكى علم، كه هرگز از بين نمى رود تا زمانى كه به خاك بپيوندد. من هم عاشق تحقيق و علم هستم و نمى توانم آن را رها كنم. يك ايرانى هستم كه به فرهنگ قوى و غنى كشورم افتخار مى كنم. مى دانم كه با پول اين مردم درس خوانده ام و وظيفه ام هم خدمت به همين مردم است. وظيفه من تحقيق است و از كمبودها و بى توجهى ها هم دلسرد نمى شوم.
*** چند فرزند داريد
سه پسر دارم. پسر بزرگم دانشجوى خود من است، پسر دومم هم صنايع غذايى مى خواند و پسر سومم كلاس دوم دبستان است.
*** همسرتان شاغل هستند
همسرم ليسانس شيمى و فوق ليسانس الهيات دارند.
*** همكلاس بوديد
نه، من يك سال جلوتر از ايشان وارد دانشگاه شده بودم، ولى معدل خانمم از من بالاتر بود. به من گفت حيف است كه درس و تحقيق را ادامه ندهى، خودش خانه نشست و مشوق من شد. من همه جوره مديون او هستم.
*** فكر مى كنيد چه چيزى جز كوشش و تلاشى كه داشتيد باعث شد به موفقيت برسيد
خيلى چيزها مؤثر است. دعاى پدر و مادر، بخصوص مادر. من فرزند چهارم خانواده بودم. پدرم كارمند جزء بانك ملى مركزى بود و مادرم در حد خواندن و نوشتن مى دانست، من هيچگاه جلوى آنها حتى پاهايم را دراز نكردم. مسئله ديگرى كه خيلى مهم بود احترام به استاد بود. حديثى از امام محمد باقر (ع) داريم كه مى فرمايند: اگر مى خواهى علمت زياد شود به استادت احترام بگذار و من فوق تصور اين احترام را براى اساتيدم قائل شدم. از عوامل ديگر همسرم بود. او محيط را به خوبى آماده كرد و نهايت همكارى و لطف و عنايت را به من داشت. او مرا خيلى خوب درك كرده است. من در زندگى علاقه مادى خاصى نداشته و ندارم (مانند ماشين و خانه و.‎/) در زندگى به غذاهاى سنتى ايرانى علاقه داشته و دارم و همواره از دستپخت همسرم لذت مى برم. به دليل اين كه سال ها درس خوانده ام، درس داده ام و كار صنعتى - توليدى مى كردم براى خانواده ام وقت كمى گذاشته ام اما در ۱۰ سال اخير سعى ام بر اين بوده كه جبران كنم.
*** كدام يك از اساتيدتان تأثير خاصى داشته اند
پروفسور شمسى پور. هميشه دعاگويشان هستم. ايشان استاد دكتراى من بودند، ماهى گرفتن را به من ياد دادن، نه ماهى خوردن. در طول چهار سال ايشان با بزرگوارى شگردهاى محقق شدن را به من آموختند.
*** بهترين خاطره اين سال ها
رفتن به حج. مدت ها بود كه مستطيع شده بودم و همسرم مى گفت بايد حج بروى، ولى من مى گفتم: محال است بروم، مگر اين كه دعوت شوم. تا اين كه دانشگاه تهران آگهى داد كه اساتيد به حج بروند. قرار بود از بين اساتيد قرعه كشى شود. اسم من در ليست رزرو بود. دومين رزرو بودم. به من گفتند سه شنبه وضعيت نهايى ليست مشخص مى شود.
تماس گرفتم، گفتند: هيچ كدام از اساتيد انصراف نداده اند و نيازى به استفاده از ليست رزرو نبوده است. خيلى ناراحت شدم چهارشنبه صبح بود كه به من تلفن شد و گفتند براى ثبت نام بياييد. متعجب شدم و علت را پرسيدم، ولى كسى پاسخى نداد تا اين كه حج رفتم و در آنجا جويا شدم. گفتند شما به عنوان پژوهشگر برجسته دانشگاه انتخاب شده بوديد و در جلسه اى يك دفعه قرار شده كه شما نيز به حج اعزام شويد.
*** كشور ما چند دانشمند بين المللى دارد
۲۲ دانشمند بين المللى داريم، در حالى كه بايد با توجه به جمعيت مان ۵۰۰ تا ۵۵۰ دانشمند داشته باشيم.
*** از چه سالى تحقيقات در ايران رشد و شتاب بيشترى به خود گرفت
حدود سال ۶۷-66 كه دكترا در دانشگاه شيراز راه اندازى شد و تحقيقات در ايران شكل گرفت. در رشته شيمى تعداد دانشمندان بين المللى بيشتر از رشته هاى ديگر است و اين نشان مى دهد كه بنيه علمى واقعى نداريم و جرقه هايى كه ديده مى شود، شخصى است.
*** چه تعداد مقاله داريد
از سال ۱۳۷۲ وارد تحقيقات محض شدم و تا اواخر سال ۲۰۰۸ بيش از ۳۲۰ مقاله بين المللى چاپ كرده ام.
از سال ۲۰۰۷ بيشترين مقالات را در سال به چاپ رساندم و از اين رو رتبه اول را در كشور دارم. از نظر مقالات بين المللى با ارجاع بالا، نفر اول ايران هستم و اختلافم از اين لحاظ با نفرات بعدى زياد است. يعنى ۲۹ مقاله با ارجاع بالا دارم، ولى نفر بعدى ۱۴ مقاله با ارجاع بالا دارد.
*** چه آرزويى داريد
در آرزوهاى دنيوى دوست دارم نفر اول جهان در چند رشته باشم كه جديداً روى آنها شروع به كار كرده ام. خداوند انگيزه رقابت شديد را در وجود من گذاشته است و دوست دارم هميشه اول باشم، دوم شدن و آخر شدن برايم تفاوتى ندارد.
اما آرزوى معنوى من اين است با معصومين و پيامبر (ص) و اهل بيتش محشور شوم. به حضرت فاطمه زهرا (س)، امام على(ع)، امام حسين (ع)، امام رضا (ع) و حضرت مهدى موعود (عج) ارادت خاصى دارم. در عمرم روزى نبوده است كه آنها را زيارت نكرده باشم.