|
رسيدن به سلامت روح و جسم در حج
|
|
|
[ليلا دليخون ]
آرزوى هر مسلمانى، رفتن به سفر معنوى پررمز و راز حج است. اهميت برخوردارى از سلامت كامل به منظور بهره بردارى از اين سفر معنوى بر هيچكس پوشيده نيست، بنابراين مسافران سرزمين وحى در اين سفر بسيار متفاوت، نبايد از سلامتى خود غافل بمانند، چرا كه مراقبت از سلامت، پيش شرط استفاده از فضاى معنوى حج است، لذا رعايت حتى جزئى ترين نكات و اصول بهداشتى لازم و ضرورى است تا بيمارى نتواند خللى در اين سفر روح بخش، ايجاد كند.
رعايت اصول بهداشتى
دكتر عبدالرضا سودبخش، دانشيار گروه بيمارى هاى عفونى دانشگاه تهران در گفت وگو با خبرنگار «ايران» در اين باره با اشاره به بروز بيمارى هاى عفونى در حجاج مى گويد: بيمارى هايى كه ممكن است بين حاجيان بروز كند از نظر راه انتقال با روش هاى مختلفى تقسيم بندى مى شوند و عمده ترين روش تهديدكننده سلامت آنها، بروز بيمارى از راه انتقال است كه به شيوه هاى «خوراكى - مدفوعى»، «ترشحات تنفسى»، «انتقال از پشه و نيش حشرات» و «سرنگ آلوده» تقسيم مى شود. وى مى افزايد: بروز بيمارى از طريق «خوراكى - مدفوعى» معمولاً با علائم اسهال، استفراغ و تهوع همراه بوده و خوردن غذا با دست هاى آلوده، آشاميدن آب آلوده و غيربهداشتى، خوردن سبزيجات آلوده و تناول غذاهايى كه نحوه آماده سازى و شرايط نگهدارى آنها غيربهداشتى و غير اصولى بوده ازجمله راه هاى انتقال بيمارى از اين طريق است و براى پيشگيرى از بروز بيمارى بايد نكات بهداشتى را رعايت كرد.
وى مى گويد: شستن دست ها قبل و بعد از خوردن غذا، مصرف نكردن آب هاى غيربهداشتى، پرهيز از خوردن غذاهاى مانده و اطمينان از بهداشتى بودن سبزيجات و سالاد قبل از مصرف از جمله نكاتى است كه حجاج بايد مدنظر قرار دهند. همچنين ترشحات تنفسى نيز موجب انتقال بيمارى هاى عفونى مى شود.
اين دانشيار دانشگاه مى گويد: آنفلوآنزا يكى ديگر از بيمارى هاى مهم ويروسى است كه با ترشحات تنفسى و تماس دست آلوده به ويروس، منتقل مى شود. اين بيمارى اغلب با تب بالا و ناگهانى، كوفتگى عضلانى، درد گلو و سرفه همراه است و در افراد بالاى ۶۵ سال و بيماران قلبى - ريوى مزمن مى تواند منجر به پنومونى (ذات الريه) شود كه در صورت به كار نبردن درمان مناسب بسيار خطرناك است، بنابراين پرهيز از تماس با شخص بيمار، گرفتن دهان و بينى به هنگام عطسه و سرفه، زدن ماسك، دور ريختن دستمال كاغذى هاى آغشته به ترشحات دهان و بينى، زدن واكسن آنفلوآنزا به ويژه در افراد بالاى ۶۵ سال و بيماران قلبى و ريوى مزمن تا حد زيادى از انتقال بيمارى جلوگيرى مى كند.
دكتر سودبخش عفونت خطرناك ديگر را كه پيشگيرى از آن همانند آنفلوآنزاست، عفونت با باكترى «مننگوكوك» عنوان كرده و مى گويد: اين عفونت مى تواند موجب بروز التهاب چركى مغز (مننژيت چركى) شود كه در صورت عدم تشخيص و درمان بموقع بسيار خطرناك است، اما هم اكنون سازمان حج و زيارت حاجيان را قبل از اعزام، ملزم به تزريق واكسن مننژيت كرده است.
وى درباره بيمارى هاى عفونى كه به وسيله پشه و نيش حشرات بروز مى كند، توضيح مى دهد: در حال حاضر چندين بيمارى از اين طريق، در عربستان شايع است؛ يكى از اين بيماريها تب دانگ با علايم بالينى كوفتگى عضلانى است. بيمارى ديگر در اين گروه «تب دره ريفت» است كه علاوه بر نيش حشرات با تماس با لاشه و خون آلوده و تنفس منتقل مى شود و احتمال دارد حتى بدون علامت باشد. اين بيمارى معمولاً موجب التهاب مغز و در صورت عدم درمان به موقع گاهى موجب كورى مى شود.
اين دانشيار دانشگاه با اشاره به بيمارى «تب كريمه كنگو» مى گويد: اين بيمارى در ايران و عربستان مشاهده شده است. در اين بيمارى علاوه بر نيش حشرات، دست زدن به لاشه آلوده حيوانات و ترشحات آن نيز منجر به بروز بيمارى مى شود، لذا لازم است حجاج از دست زدن و تماس با لاشه گوسفندان قربانى خوددارى كنند.
همچنين تزريقات آلوده يكى ديگر از راههاى بروز بيماريهاى عفونى است، بنابراين بيماران ديابتى بايد براى تزريق انسولين به اندازه كافى سرنگ به همراه داشته باشند و از سرنگ هاى غيراستريل استفاده نكنند.
مبتلايان به بيمارى هاى گوارشى قبل از سفر حتماً با پزشك مشورت كنند
دكتر «حسين خدمت»، فوق تخصص گوارش، كبد و آندوسكوپى نيز درباره مشكلاتى كه ممكن است حجاج با آن مواجه شوند، مى گويد: به علت شرايط خاص آب و هوايى كشور عربستان، مشكلات بهداشتى حجاج، محدوديت هاى تغذيه اى، تراكم جمعيت و محدوديت هاى فى نفسه سفر، امكان بروز بيمارى هاى گوارشى يا عود و تشديد بيماريهاى قبلى شايع است. سوءهاضمه، درد شكم، رفلاكس معده به مرى، مسموميت غذايى و اختلالات اجابت مزاج از جمله شايع ترين بيمارى هاى گوارشى حجاج است، بنابراين افرادى كه مبتلا به بيمارى هاى گوارشى هستند، پيش از سفر بايد با پزشك درباره توصيه هاى بهداشتى- درمانى و داروهاى مورد نياز در طول سفر مشورت كنند.
وى تأكيد مى كند: بيماران مبتلا به سيروز يا نارسايى مزمن كبد، كوليت زخمى، بيمارى هاى كرون، سوءجذب، هپاتيت مزمن ويروسى يا خودايمنى، زخم فعال اثنى عشر يا معده و موارد شديد سندرم روده تحريك پذير (كوليت عصبى) از جمله كسانى هستند كه بايد حتماً به توصيه هاى دقيق و كامل پزشك معالج خود در طول سفر توجه كنند.
وى يادآور مى شود: زمان بندى منظم و مناسب براى صرف غذا، شست و شوى دست ها با صابون و مواد ضدعفونى كننده قبل از مصرف غذا، اجتناب از مصرف زياد نوشابه هاى گازدار و غذاهاى تند و محرك از مهم ترين نكات پيشگيرانه بروز بيمارى هاى گوارشى است. كسانى كه به علت بيمارى هاى مزمن و شديد مفصلى، سردردهاى ميگرنى يا بيمارى هاى قلبى و مغزى نيازمند مصرف مداوم مسكن هاى قوى هستند، لازم است قبل از سفر با پزشك متخصص گوارش درباره نياز به مصرف داروهاى گوارشى حفاظت كننده همزمان، مشورت كنند.
دكتر «خدمت» با تأكيد بر اينكه مصرف مايعات فراوان حين مصرف غذا يا بلافاصله پس از آن منجر به بروز علايم سوزش سر دل و رفلاكس معده به مرى مى شود، توصيه مى كند: حجاج لازم است به علت شرايط سفر و نيز تحرك زياد در طول شبانه روز مايعات زيادى مصرف كنند. به علاوه مصرف مايعات بايد با زمان صرف وعده هاى اصلى غذا كمى فاصله داشته باشد.
حضور متخصصان تغذيه در كاروان ها ضرورى است
دكتر مسعود كيمياگر، متخصص تغذيه نيز درباره رعايت نكات تغذيه اى حجاج مى گويد: يكى از مشكلاتى كه حاجيان در اين ايام با آن مواجه مى شوند يبوست است، لذا به آنها توصيه مى شود از خوردن زياد موز و چاى خوددارى كنند و به افرادى كه زمينه يبوست دارند توصيه مى شود كه آلو به همراه داشته باشند. وى با بيان اين كه معمولاً حجم غذايى كه در كاروان ها ميان حجاج توزيع مى شود خيلى زياد است، خاطرنشان مى كند: حجاج مجبور نيستند همه غذايى كه به آنها داده مى شود، مصرف كنند. آنها بايد سعى كنند از پرخورى و زياده خورى بپرهيزند. همچنين وعده شام نبايد سنگين باشد و بايد از مصرف زياد شيرينى پرهيز كرد.
بهترين دسر براى اين افراد نيز ميوه است، چرا كه علاوه بر پيشگيرى از يبوست به دليل نداشتن چربى و كالرى ويتامين زيادى دارد.
كيمياگر به سالمندان توصيه مى كند: معمولاً سالمندان داراى بيمارى هايى هستند كه كاروان ها بايد برنامه غذايى اين گروه را با توجه به شرايط سنى آنها تهيه كنند و تمهيداتى بينديشند كه غذاى رژيمى نيز براى اين عده تهيه شود.
به علاوه سالمندان نيز بايد از زياده خورى پرهيز و سعى كنند خيلى متعادل غذا بخورند و از زياد نشستن خوددارى كرده و تحرك لازم را داشته باشند.
وى تأكيد كرد: مسئولان سازمان حج و زيارت بايد همانگونه كه در همه كاروان ها پزشكان حضور دارند، حتماً متخصصان تغذيه و كارشناسان بهداشت مواد غذايى را نيز همراه كاروان ها داشته باشند تا به خوبى راهكارهاى مناسب و لازم در اين زمينه را به حجاج بدهند.
|
