Iran Newspaper - خانواده

اختلالات اسكلتى - عضلانى يك بيمارى شغلى است. اين اختلالات به علت شرايط نامناسب در محيط كار بروز مى كند. يكى از علل ايجاد اين مشكل وسايلى است كه افراد در محل كار از آن استفاده مى كنند كه حتماً بايد استاندارد باشد، عامل ديگر احساس امنيت و آرامشى است كه فرد بايد در محيط كار داشته باشد تا دچار اين گونه اختلالات نشود.
دكتر سيدجليل ميرمحمدى ميبدى متخصص طب كار و بيمارى هاى شغلى در زير نكاتى را بيان كرده است كه مى تواند اختلالات اسكلتى و عضلانى مربوط به شغل را كاهش دهد.

*** اختلالات اسكلتى - عضلانى مرتبط با كار چگونه به وجود مى آيد
اختلالات اسكلتى - عضلانى مرتبط با كار نوعى بيمارى شغلى به حساب مى آيد. اين گونه اختلالات معمولاً به علت قرار گرفتن بدن در وضعيت نامطلوب هنگام كار كردن يا استفاده از ميز و صندلى نامناسب و غيراستاندارد تشديد مى شود. زمانى كه از صندلى متناسب با ابعاد بدن (غيرارگونوميك) استفاده شود، اختلالات افزايش پيدا خواهند كرد.
*** صندلى قابل استفاده در محيط كار بايد چه استانداردى داشته باشد
يكى از اجزاى مهم صندلى، دستگيره اى است كه قابليت تنظيم ارتفاع را انجام مى دهد. همچنين بايد سطح نشيمن صندلى استاندارد گود و لبه آن گرد باشد. زمانى كه فرد روى صندلى مى نشيند، بايد از اطراف ران ها تا دسته صندلى ۲‎/۵ سانتى متر فاصله باقى مانده باشد و ارتفاع صندلى بايد در اندازه اى تنظيم شود كه لبه نشيمنگاه با عضله ران تماس پيدا نكند و مانع خون رسانى به ساق پا نشود، چون اين موضوع باعث خواب رفتگى و خستگى در عضلات پا مى شود. پشتى صندلى بايد قوس كمر را هنگام نشستن پر كند و قسمت بالاى آن رو به بيرون باشد تا كتف ها در جاى مناسبى قرار بگيرد. صندلى استاندارد، پنج پايه و چرخدار است. پوشش روى صندلى بايد از پارچه باشد تا ايجاد گرما و سرما نكند. بهترين ارتفاع صندلى، ارتفاعى است كه وقتى فرد روى آن مى نشيند و به پشتى آن تكيه مى دهد، كف پاها روى زمين قرار بگيرد تا نيازى به استفاده از زير پايى نباشد. هنگام نشستن روى صندلى زاويه بدن و ران پا بايد بين ۹۰ تا ۱۱۰ درجه باشد، ران پا و ساق پا بين ۹۰ تا ۱۰۰ درجه و زاويه ساق پا و خود پا ۹۰ درجه باشد.
*** با چه اقداماتى در محيط كار مى توان از بروز اختلالات اسكلتى - عضلانى پيشگيرى كرد
افرادى كه شرايط فعاليت آنها به گونه اى است كه معمولاً نشسته كار مى كنند، در ازاى هر يك ساعت كار به مدت ۱۰ دقيقه به صورت ايستاده استراحت كرده و دو تا سه دقيقه از 10 دقيقه استراحت خود را ه نرمش هاى بسيار ساده در محيط كار اختصاص دهند. در افرادى كه فعاليت كارى آنها به صورت ايستاده است نيز به ازاى هر يك ساعت كار، ۱۰ دقيقه نشستن لازم است.
*** اين نرمش ها بهتر است در كدام يك از قسمت هاى بدن و به چه صورت انجام شود
از آنجايى كه معمولاً اكثر فعاليت هاى روزانه با دست، گردن، عضلات پشت و پاها انجام مى شود، فرد بايد بين دو تا سه دقيقه عضلات اندام هاى ذكر شده را شل كرده و استراحت دهد تا خستگى آنها رفع شود.
*** اين نوع اختلالات معمولاً ميان زنان شايع تر است يا مردان
بستگى به نوع شغل دارد، يك نگاه كلى به اين معضل نشان مى دهد دردهاى اسكلتى - عضلانى به دليل انجام كارهاى سخت در مردان شايع تر است اما زنانى كه در بعضى مشاغل مانند مونتاژ، حروفچينى، كار با كامپيوتر و نوشتن مداوم فعاليت دارند، از اين مشكل مستثنى نيستند.
*** نوشتن مداوم و فعاليت زياد با دست چقدر در ايجاد اختلالات اسكلتى - عضلانى نقش دارد
معمولاً افرادى كه شغل هايى مانند حروفچينى، مونتاژكارى، قطعه كارى، نويسندگى، آرايشگرى و.‎/‎/ دارند، بيشتر در معرض خطر هستند، اين افراد به دليل اين كه در حالت هاى ايستاده و نشسته مجبور هستند، وضعيت ثابت و محدود كننده اى را هنگام فعاليت براى بدن خود داشته باشند، اختلالات اسكلتى - عضلانى مشكل عمده اى براى آنها خواهد بود، ايستادن هاى طولانى مدت روى دوپا، بالا بردن دست ها در مدت زمان زياد، خم و راست شدن مچ دست يا نشستن طولانى مدت و نوشتن مداوم ايجاد مشكل خواهد كرد.
*** راه حلى وجود دارد
افرادى كه به صورت طولانى مدت مجبور به ايستادن هستند بايد از ايستادن روى دوپاى خود خوددارى كنند، اين افراد مى توانند يك پاى خود را روى زمين و پاى ديگر خود را روى شيئى مانند زيرپايى چند سانتى متر بالا تر از پاى ديگر به حالت بالا رفتن از پله قرار دهند و هر ۱۰ دقيقه جاى پاى خود را باهم عوض كنند. معضل بعدى دردهايى است كه در كمر و بند شانه ها به دليل استفاده زياد از دست به وجود مى آيد. براى استراحت دست ها از نرمش هاى ساده اى كه مربوط به شانه ها مى شود، مى توان استفاده كرد. معمولاً كسانى كه از مچ دستان خود استفاده مى كنند و حركت هاى تكرارى مداومى در اين ناحيه از دست خود دارند، به علت التهاب عصب «مدين» دچار گزگز و خواب رفتگى در كف دست مى شوند. اين افراد نيز مى توانند هنگام استراحت از مچ بند هايى قوى كه مانع از چپ و راست شدن مچ دست مى شود، استفاده كنند.
*** آيا عوامل ديگر مانند استرس مى تواند عاملى براى ايجاد اختلالات عضلانى باشد
استرس در كار اختلالات شغلى را افزايش مى دهد. عواملى مانند نور كم، صداى زياد، حجم زياد كار، احساس نا امنى، ابهام در نقش كارى فرد، يكنواختى كار و شيفت كارى و مشاغلى كه لحظه ها در آن نقش دارد مانند خبرنگارى و كاركردن در برج هاى مراقبت فرودگاه استرس را زياد مى كند و از لحاظ علمى به اثبات رسيده است كه استرس ارتباط مستقيمى با افزايش اختلالات اسكلتى - عضلانى دارد.
*** راه پيشگيرى از اين نوع اختلال چگونه است
موارد استرس زا بايد رفع شود، با كنترل مهندسى و ادارى، سرو صدا را كاهش داده و حجم بالاى كار را بايد با افزايش مدت زمان انجام آن فعاليت كاهش داد.
گوش كردن به موسيقى ملايم در محيط كار و توجيه افراد درباره شغل شان مى تواند، عوامل استرس زا را كاهش دهد.
*** در شغل هايى كه فرد ناچار است دائم از پله بالا و پائين برود، با چه مشكلاتى روبه رو خواهد شد و در اين مورد چه بايد كرد
معمولاً بالارفتن از پله را به اين افراد توصيه مى كنيم، اما پائين آمدن از پله ها مى تواند باعث فشار و ضربه مكرر به ديسك بين مهره اى و غضروف هاى مفاصل پا شود و در مدت زمان طولانى باعث ايجاد آسيب و دردهاى اسكلتى- عضلانى در كمر و همچنين زانو خواهد شد. به همين دليل توصيه مى شود هنگام پائين آمدن از پله ها آهسته حركت كرده يا از آسانسور استفاده شود.
*** براى افرادى كه مجبور به حمل بار يا وسيله از پله ها هستند چه توصيه هايى داريد
افرادى كه در صنايع و اداراتى فعاليت دارند كه مجبور به حمل بار هستند تا جايى كه امكان دارد بايد از چرخ دستى استفاده كنند. در غير اين صورت مى توانند بار را دو نفره حمل كنند اما اگر شرايط به گونه اى بود كه فرد بايد به تنهايى بار مورد نظر را حمل يا بلند كند بايد تا حد امكان هنگام حمل بار، بار را به سطح بدن نزديك نگه دارد، همچنين حتى المقدور بايد بار را از يك سطح بلند به ارتفاع ۷۵ سانتيمتر از سطح زمين بلند كرد.
در حالت نشسته به گونه اى كه كمر به صورت قائم قرار دارد بار را از بين دو زانو رد كنيد.
*** اگر حجم بار به اندازه اى باشد كه نتوان آن را از ميان دو زانو رد كرد، بهتر است در حالت ايستاده و با خم شدن كمر آن بار را بلند كرد
به هر صورت در بهترين شرايط نبايد بار بيش از ۱۵ كيلوگرم را بلند يا حمل كرد.
*** آيا عوارض ناشى از ضربات شديد هنگام حمل و نقل بار يا وسيله قابل درمان است
عوارضى كه از ضربات شديد به وجود نيامده باشد قطعاً درمان خاص خود را دارد اما اگر اصابت يك ضربه شديد به ستون مهره ها فرد را دچار آسيب كند بايد به متخصص مربوط مراجعه كرد تا درمان مورد نظر صورت گيرد. در بعضى از اختلالات استفاده از نرمش هاى اصلاحى كه بستگى به نوع آسيب دارد و استفاده از اسپلينت ها (مچ بند) كه نوعى ثابت كننده براى مفاصل تحت درمان است، در افرادى كه اختلالات بسيار شديد است مى تواند كمك كننده باشد و در نهايت اگر هيچ كدام از راهكارها مؤثر نبودند از عمل جراحى براى درمان استفاده مى شود.