والدين دوست دارند فرزندانى بلند قامت داشته باشند، در حالى كه اين دغدغه فكرى همواره در آنان وجود دارد، متأسفانه ناآگاهى، مشغله هاى كارى و گاه سهل انگارى خود به عنوان اصلى ترين عامل در كاهش رشد به شمار مى رود. متخصصان بر اين عقيده هستند كه براى داشتن فرزندانى با رشد جسمى و ذهنى بيشتر، مادران بايد توجه بيشترى را به تغذيه خود از دوران قبل از باردارى داشته باشند و در زمان باردارى و شيردهى اين توجه را بيشتر كنند پس از آن نيز كودكان را با عادات صحيح غذايى تربيت كنند. دكتر سيد على كشاورز متخصص تغذيه در گفت وگوى زير توصيه هايى را براى داشتن فرزندانى قدبلند دارد.
*** براى اين كه فرزندان به يك رشد مناسب دست يابند، مراقبت ها را از چه زمانى بايد آغاز كرد
رژيم متعادل را بايد از زمانى كه غذاى كمكى براى كودك شروع مى شود آغاز كرد.
تا شش ماهگى نياز كودك با شير مادر تأمين مى شود، ولى پس از شش ماهگى غذاهاى كمكى مانند فرنى، حريره بادام، پوره سبزى ها، سوپ، آب ميوه و ميوه را شروع كرده و از ۹ تا ۱۰ ماهگى از قسمت نرم غذاى سفره قبل از اضافه كردن نمك و چاشنى ها استفاده شود و به گونه اى اقدام كنيد كه تا يك سالگى كودك به اصطلاح غذاخور شده باشد.
سال دوم زندگى كودك بايد غذاى سفره، غذاى اصلى كودك باشد و شير و شير مادر نقش كمكى داشته باشند.
در اين دوره است كه عادات غذايى كودك شكل مى گيرد و مهم است كه مادر رفتار غذايى اش عالمانه باشد و رفتار غلط شكل نگيرد.
*** براى اين منظور مادر چگونه بايد رفتار كند
تكرار در مصرف يك ماده غذايى باعث پذيرش خواهد شد.
بنابراين انسان بايد برنامه غذايى متعادلى را از يك سالگى به بعد بر اساس گروه هاى چهارگانه غذايى و هرم غذايى در پيش بگيرد.
بررسى علمى نشان دهنده آن است كه ژاپنى ها زمانى كه به امريكا مهاجرت كردند، به تدريج با تغيير عادات غذايى و الگوى غذايى، الگوى رشد و بيمارى شان تغيير كرد، به گونه اى كه قدبلندتر شدند و الگوى بيمارى ها نيز شبيه امريكايى ها شد.
اين مسئله ثابت كرد كه تغذيه در رشد قدى مهمتر از وراثت است و والدين كوتاه قد در صورت در پيش گرفتن رژيم مناسب غذايى، فرزندانى قدبلند خواهند داشت يا بررسى ها در مردم هلند نشان مى دهد كه بلندى قد آنها صرفاً به خاطر ژن نيست، بلكه الگوى غذايى شان است و ميانگين مصرف لبنيات در كشور آنها ۴۸۰ ليتر است در حالى كه در كشور ما ۸۰ تا ۸۵ ليتر است و آنها شش برابر ما لبنيات مصرف مى كنند و اين رشد به خاطر كلسيم بالا، پروتئين بالا و ويتامين ها است.
لبنيات، غذايى نسبتاً كامل در دوران رشد به حساب مى آيد.
*** تأثير روى در رشد قدى چگونه است
در رشد قدى ثابت شده كه وجود روى كافى در غذا مؤثر است.
در اغلب مناطق كشور ما كودكان به مقدار لازم و كافى روى دريافت نمى كنند و اغلب ريزش هاى مو كه با آن روبه رو هستيم، به علت كمبود روى است.
در دوران رشد كمبود روى باعث كوتاهى قد مى شود و در تكامل دستگاه تناسلى و بارورى نيز كمبود روى اثر سوء دارد، بنابراين داشتن رژيم متعادل با روى كافى و لبنيات كه عمدتاً تأمين كننده پروتئين، كلسيم و ويتامين ب۲ است به رشد قدى مطلوب كمك مى كند.
*** مصرف چه موادى بر رشد قدى تأثير منفى دارد
يكسرى از مواد مثل فست فودها ارزش تغذيه اى كمى دارند.
در اين ميان مصرف چيپس، پفك، كاكائو و نوشابه تأثير منفى بيشترى بر جاى مى گذارد.
وقتى پدر و مادر به گمان اين كه در حق فرزند خود محبت مى كنند، براى او پفك مى خرند، با اين بسته كوچك پفك، معده او را پر مى كنند، در اين زمان بچه غذا نمى خورد يا كم مى خورد، بنابراين نياز پروتئينى و ويتامينى او تأمين نمى شود.
تنقلات كم ارزش نيز جلو رشد كودك را مى گيرد چون نياز بدن به عناصر معدنى تأمين نمى شود.
بنابراين آنچه كه مى تواند والدين را به داشتن فرزندانى بلندقد كمك كند داشتن رژيم متعادل تغذيه اى از جمله مصرف ميوه و سبزى ها، لبنيات و روى است.
*** تغذيه زمان باردارى در رشد قدى كودك تأثيرگذار نيست
تحقيقات دانشمندان علم تغذيه ثابت كرده است كه تغذيه دوران باردارى در اين مسئله تأثيرگذار است. بندرت مى بينيم خانمى بگويد من آماده باردارى هستم؛ در اين مرحله بايد چه تغذيه اى داشته باشم.
براى ما به عنوان متخصص تغذيه خوشحال كننده است كه خانمى قبل از باردارى مراجعه كند و بخواهد عادات غذايى اش را براى باردارى اصلاح كند و بر اساس نياز غذا بخورد.
باردارى دورانى است كه اگر مادر تغذيه مناسب نداشته باشد، بر رشد مغزى و جسمى (قد) جنين تأثير خواهد داشت و پس از تولد سوءتغذيه مادر بر نوزاد قابل جبران نيست و نمى توان آن را برطرف كرد.
بنابراين دوران باردارى از نظر تغذيه بسيار مهم و حساس است.
*** چه موادى را توصيه مى كنيد كه يك زن باردار بيشتر استفاده كند
بطور عام دوران باردارى و شيردهى و حتى قبل از آن زنان و دختران ما به اندازه كافى لبنيات مصرف نمى كنند.
لازم است هر زنى سه واحد لبنيات در طول روز مصرف كند.
سه واحد يعنى يك ليوان شير، دو پياله ماست و يك قوطى كبريت پنير. در دوران باردارى بر اين ميزان بايد افزود.
در سه ماهه اول يك واحد به اين ميزان اضافه مى شود يعنى روزانه چهار واحد لبنيات لازم است و در سه ماهه سوم بايد مادر در روز پنج واحد لبنيات مصرف كند.
نكته ديگرى كه بايد به آن توجه داشت، آن است كه گوشت، مرغ و ماهى بهترين منابع غذايى است و در ضمن مادر نياز به مكمل آن نيز دارد.
اين مسئله در جامعه رعايت نمى شود و از اين بابت مشكلات تغذيه اى وجود دارد.
*** ميزان مصرف گوشت بايد چقدر باشد
يك زن باردار در وعده ناهار بايد سه تا چهار واحد گوشت و در شام دو واحد گوشت داشته باشد، اگر اين گونه شد ديگر نبايد نگران رشد جنين بود.
*** تعداد وعده هاى غذايى براى رشد مناسب چند وعده است
والدين بايد توجه داشته باشند كه صرف سه وعده غذايى از اهميت خاصى برخوردار است.
صبحانه وعده بسيار مهمى است. بچه ها خوردن صبحانه را از والدين ياد مى گيرند. يك فرد چاق هم بايد سه وعده غذايى داشته باشد.
بچه هاى مدرسه اى يا بچه هايى كه مهدكودك مى روند بايد ميان وعده داشته باشند ولى اين ميان وعده نبايد چيپس و پفك باشد، لقمه هايى كه با گوشت و پنير گرفته مى شود و ميوه براى ميان وعده مناسب است.
خوردن ميان وعده در عصر يا همان عصرانه براى رشد بچه ها خيلى مهم است.
*** چه توصيه اى داريد
پدرى كه به علت مشغله روزانه، مى خواهد غيبتش را با چيپس و پفك پر كند و اين گونه بچه اش را شادمان كند اشتباه مى كند، او نمى داند كه با اين كار كودك وعده شام را نخواهد خورد و چه ظلمى در حق فرزندش مى كند.
