[نسرين زارعى]
پوسيدگى دندان كودكان در ايران بيشتر از استانداردهاى بين المللى است. در مقايسه مى توان گفت، در كشورهايى مثل نروژ ميزان شاخص DMF كمتر از نيم درصد است در حالى كه در كشور ما اين شاخص در كودكان بين ۳ تا ۴ درصد است.عدم توجه به مراقبت هاى لازم، رعايت نكردن بهداشت دهان و دندان، تغذيه نادرست و ‎/‎/‎/ از مسائلى است كه باعث ايجاد اين مشكل در كشور ما شده است.دكتر محمدرضا طاهريان دندانپزشك و رئيس چهل و هشتمين كنگره بين المللى انجمن دندانپزشكى ايران، به بيان علل ايجادكننده پوسيدگى دندانى و راهكارهاى پيشگيرى از آن پرداخته است.

*** پايه هاى اوليه مراقبت از دندان و پيشگيرى از پوسيدگى دندان از چه زمانى است
مراقبت از دندان و پيشگيرى هاى اوليه از دوران باردارى آغاز مى شود. چون عوامل تحكيم ساختار دندان، بخشى مربوط به مسائل ژنتيك و بخشى ديگر مربوط به دوران باردارى و رژيم غذايى مادر در اين زمان است و مادران باردار بايد تغذيه مناسب داشته باشند.
*** پس از تولد چه مراقبتى لازم است
پس از تولد نوزاد مادر بايد توجه داشته باشد كه پس از هر بار شير خوردن لثه هاى كودك را با يك تنظيف پاك كند و پس از خوردن شير بايد دهان نوزاد شسته شود. در سنين پس از نوزادى بايد توجه داشت كه سندرم شيشه شير باعث ايجاد ناهنجارى فكى و دندانى مى شود.
*** مراجعه به دندانپزشك كودك از چه سنى بايد توسط والدين مورد توجه قرار گيرد
والدين بايد از دو سالگى كودك را نزد دندانپزشك كودك ببرند و با رويش دندان ها وضعيت دندانى او مورد توجه ويژه متخصص قرار گيرد تا اگر مشكلى وجود دارد، از همان ابتدا رفع شود.
*** پوسيدگى دندانى كودكان در كشور ما نسبت به دنيا در چه وضعيتى است
پوسيدگى مسئله اى چند عاملى است. متأسفانه ميزان پوسيدگى در كودكان ايرانى بيشتر از استانداردهاى جهانى است و اين فاصله هم زياد است.
*** چرا
علتش مسائل بهداشتى، پيشگيرى و تأمين فلورايد، كلسيم و تغذيه است. تغذيه عامل بسيار مهمى است.
در يك تحقيق كه انجام داده شد، متوجه شديم در استان گيلان ميزان خريد مسواك و خميردندان بيشتر از استان سيستان و بلوچستان است، ولى با اين حال ميزان پوسيدگى در اين استان بيشتر است. بررسى ما نشان داد كه علت اين مسئله به تغذيه برمى گردد.
*** براى جلوگيرى از پوسيدگى چه چيزى را بايد مورد توجه قرار داد
مصرف مواد قندى و كربوهيدرات باعث بالا رفتن ميزان پوسيدگى مى شود.
*** ميزان پوسيدگى در چه سنى بالاتر است
در كودكان شش تا ۱۲ سال بالاتر است بايد توجه داشت در اين دوره دندان هاى دائمى رويش مى كنند.
*** پوسيدگى در كدام دندان بيشتر است
دندان ششم يعنى آسياى بزرگ اول پائين. اين دندان در شش سالگى رويش پيدا مى كند. بايد به اين نكته توجه داشت كه دندان هاى عقب بيشتر دچار پوسيدگى مى شوند. چون راحت تميز نمى شوند، ولى دندان هاى جلو به علت تماس بيشتر با لب و زبان و مسواك راحت تر تميز مى شوند.
*** براى كم كردن ميزان پوسيدگى در دندان كودكان چه بايد كرد
بايد مصرف فلورايد بررسى شود. در بعضى از شهرها مثل بوشهر ميزان فلورايد موجود در آب زياد و بيش از حد است كه خود خطرآفرين بوده و ايجاد بيمارى مى كند. بنابراين نمى توان يك دستور كلى صادر كرد كه همه كودكان به يك ميزان فلورايد مصرف كنند، بلكه بايد متخصص، كودك را در هر سن و هر منطقه مورد بررسى قرار داده و نيازهاى او را ارزيابى كند.
*** آيا شست وشوى دندان با فلورايد كه از طريق مدارس انجام مى شود، درست است
به نظر من بحث فلورايدتراپى در مدارس كه در حال انجام شدن است بايد پژوهش شود. نبايد ببينيم پس از چند سال اجراى اين طرح، چه تأثيرى داشته است. بررسى هاى ما و شواهد نشان مى دهد با اين كه چند سال اين كار انجام شده ولى از ميزان پوسيدگى كم نكرده است. توجه به اين نكته كه در چه حوزه اى اين كار مؤثر بوده است، مى تواند ما را به اين نتيجه برساند كه اين كار نبايد براى همه مدارس و يكسان و سراسرى انجام شود.
*** عادت مسواك زدن را چگونه مى توان در كودكان ايجاد كرد
از بيست ماهگى بايد مراقبت جدى روى دندان هاى كودك آغاز شود. اگر پدر و مادر عادت به مسواك زدن داشته باشند و هنگام مسواك زدن اعضاى خانواده و پدر و مادر در حضور كودك مسواك بزنند، آن وقت بچه ها به مسواك زدن عادت مى كنند.
*** روزى چند بار لازم است كودك مسواك بزند
بعد از هر بار خوردن شكلات و شيرينى بايد دهان را شست و يكبار مفصل مسواك زدن در روز كفايت مى كند.
*** يعنى چقدر
قرص هاى تشخيصى اگر پس از مسواك زدن مورد استفاده قرار گيرد، پلاك هاى ميكروبى رنگ شده نشان مى دهد دندان ها كاملاً تميز هستند يا خير.بنابراين با استفاده از اين قرص ها فرد متوجه مى شود كه هر بار چند دقيقه بايد مسواك بزند. اين كار بايد به دقت انجام گيرد و چون بازسازى پلاك هاى ميكروبى۲۴ ساعت زمان لازم دارد، مى توان در روز يك بار مفصل و خوب مسواك زد ولى پس از هر بار تغذيه دهان را شست و مواد غذايى را از ميان دندان ها خارج كرد.
*** روى هر سطح دندان چند بار بايد مسواك زده شود
بين هشت تا ۱۰ بار هر سطح دندان بايد مسواك زده شود. دندان سه سطح داخلى، بيرونى و جونده دارد و سپس بايد نخ دندان كشيده شود. نخ دندان هم بايد دو بار كشيده شود تا پلاك ها خارج شود.
*** چه توصيه اى به والدين داريد تا ميزان پوسيدگى دندان ها كمتر شود
والدين بايد به مصرف مواد لبنى توجه بيشترى داشته باشند. اگر مادر و پدرى شير و لبنيات مصرف نكند، براى كودك اين رفتار نادرست است كه الگو مى شود. بنابراين هرگز جلوى كودك از خوردن شير اظهار نارضايتى نكنند. شست وشوى دهان و مسواك زدن در كودكان باعث عادت آنها مى شود و اين را ملكه ذهنى كودك كنند و بچه ها بايد عادت خوب مسواك زدن و تلقين به اين كار را داشته باشند و سالى دو بار نيز دندان هاى كودكان بايد تحت نظر دندانپزشك كودك بررسى شود.
*** مهمترين عوامل مؤثر در پيشگيرى از پوسيدگى دندان چه چيزهايى است
آگاهى، مهمترين عامل در پيشگيرى است. آگاه بودن به اهميت پيشگيرى و همچنين تغذيه درست در كودكان و استفاده از مواد لبنى بويژه شير بسيار مؤثر است. رفتار پدر و مادر نسبت به اين موضوع و اظهار علاقه شخصى آنان به خوردن شير، كودك را نيز به خوردن شير راغب مى كند. توجه داشته باشيد كه شيركاكائوبه هيچ وجه اثر سازنده ندارد، بلكه بيشتر باعث تخريب دندان مى شود.
نكته بعد رعايت بهداشت است كه بايستى با دقت انجام شود. در كودكان كم سال شستن دهان كودك با آب و كمك انگشت مى تواند مؤثر باشد. رعايت بهداشت توسط پدر و مادر موجب گرته بردارى (الگوبردارى) كودك مى شود.
درمان بموقع نيز حائز اهميت است. وقتى كودك را از سن دو سال به بعد براى بررسى نزد دندانپزشك مى بريم پس از مدتى او با بررسى ميزان حساسيت كودك در برابر عوامل بيمارى زا به شما خواهد گفت كه مراجعات كودك بايد چه فواصلى داشته باشد (مثلاً سه ماه يكبار يا شش ماه يكبار)‎/
توجه داشته باشيم اگر پدر و مادر دندان و لثه بيمارگونه داشته باشند، ميكروب هاى بيمارى زا مثل استرپتوك موتانس از دهان آنان و از طرق مختلف مثل بوسيدن به كودك منتقل مى شود. بنابراين ميزان آگاهى و حساسيت پدر و مادر با سلامت دهان كودك رابطه اى مستقيم دارد.
*** آيا كودك را بايد از خوردن مواد كربوهيدرات و شيرين (شكلات و آبنبات) منع كرد
ما نمى توانيم كودك را از خوردن مواد شيرينى مثل شكلات و آبنبات منع كنيم، اما بهتر است خوردن اين مواد با وعده هاى اصلى غذا همراه باشد.
*** مادر در دوران حاملگى چه كارهايى را براى سلامت دهان و دندان كودك مى تواند انجام دهد
فقط استفاده از مواد كلسيم دار و تغذيه مناسب مى تواند تا حدى مؤثر باشد.

[مونا كربلايى]
خدايا!
هيچ باران سهمگين و آسمان گرفته و ابرى اى نيست
كه با خود گرما و نور خورشيد
و آسمان صاف و آبى را به دنبال نداشته باشد.
ما كه صدها بار شاهد اين صحنه ها بوده ايم؛
پس چرا هر بار آسمان دلمان ابرى و چشمانمان بارانى مى شود، فكر مى كنيم تا ابد اين وضع ادامه دارد !
پروردگار مهربان من! به دل هاى ما چنان نور يقينى بتابان كه هيچوقت از تو و كرانه بى انتهاى لطفت نا اميد نشويم.

[فرشته عليزاده]
زمان تهيه: شش دقيقه
مواد لازم براى يك نفر
يك و يك چهارم فنجان شير كم چرب
يك قاشق مرباخورى وانيل شكرى
۴۳ گرم قهوه اسپرسو دم كرده
طرز تهيه
شيرا را تا ۷۰ درجه سانتيگراد گرم كنيد. وانيل را در ليوان ريخته قهوه را به آن اضافه كنيد. سپس شير را به آن افزوده و هم بزنيد.

[شادى ستارى ]
مواد لازم
يك عدد تخم مرغ
يك فنجان شير
دو قاشق غذاخورى روغن كانولا
نصف قاشق غذاخورى بذر كتان
نصف فنجان شامپوى بچه
۱۰ قطره عصاره اوكاليپتوس
طرز تهيه
تخم مرغ را به همراه روغن ها در مخلوط كن ريخته و به مدت چهار دقيقه صبر كنيد. سپس ساير مواد را به آن افزوده و تا به دست آمدن تركيبى يكنواخت منتظر بمانيد. تركيب را در حمام روى موها گذاشته و پس از پنج دقيقه با آب ولرم آبكشى كنيد.