[ محمد بخشنده ]
هدف هاى سياسى غائله ۲۶ نوامبر هند هر چه باشد طراحان اين حمله گوشه چشمى به موقعيت طلايى بمبئى در اقتصاد هند و آسيا داشته اند. در واقع محل اجراى اين عمليات بسيار هوشمندانه انتخاب شده بود و همه تيترهايى كه در فرداى فاجعه بر پيشانى مطبوعات جهان نشست اين نكته را به روشنى بيان مى كرد كه طراحان حمله سوداى متوقف ساختن موتور توسعه اقتصادى هند را در سر مى پرورانند. نقش بمبئى در چرخه اقتصادى هند را به راحتى مى توان با حجم سرمايه گذارى هنگفتى كه فقط در دو سه سال اخير به اين ناحيه هجوم آورده دريافت.واقعه نفوذ شبكه هاى ترور به قلب اقتصاد هند اين درس هميشگى علم سياست را به خاطر مى آورد كه براى تروريست ها، بازارهاى سرمايه آسانترين هدف به حساب مى آيد در روز ۲۶ نوامبر تروريست ها آتش ناامنى را هم به بازار اصلى سرمايه هند سرايت دادند هم اين كه خيل سرمايه گذاران و شركاى پرشمار هند را دچار ترديد ساختند.
محافل اقتصادى هند ، شهر بمبئى را نيويورك دوم مى ناميدند. بازار اين شهر براى آنها حكم وال استريت را داشت به همين دليل وقتى آنها بناهاى رفيع و محل هاى اقامت سرمايه گذاران را در ميان شعله هاى آتش غوطه ور ديدند ناخواسته اين عبارت بر زبان مقام هاى دهلى جارى شد كه شعله هاى آتش و لايه هاى غليظ دود در تاج محل شباهتى به تخريب برج هاى دوقلوى نيويورك دارد ‎/ ترديدى در اين نيست كه با اين واقعه، ناامنى كه دشمن ذاتى اقتصاد و سرمايه شناخته مى شود تا مدتى گريبان اقتصاد بالنده هند را رها نخواهد كرد.
آمارها و گزارش هاى اوليه نيز دلالت بر همين دارند كه ارزش سهام در بازار بورس بمبئى يك و چهاردهم درصد كاهش يافته است البته چنين حملاتى در بازار اقتصادى هر كشور ديگرى بروز كند تأثيرات منفى شديدى بر تجارت و فعاليت هاى بازرگانى خواهد گذاشت. رشد اقتصادى در هند در سال ۹ درصد است و براى سران دهلى كه چشم اميد به فتح قله هاى بزرگ سياست و اقتصاد درهزاره سوم دوخته اند چنين واقعه اى بدترين خبر است ‎/ سه هتل در اين حملات هدف قرار گرفتند كه بازرگانان بين المللى و صنعتگران جهان را به اين كشور مى كشاند و بمبئى مقر بسيارى از دفاتر شركت هاى چند مليتى است. بدون شك طراحان حادثه خبر داشتند كه الگوى اقتصادى هند، گشودن دروازه هاى كشور به روى سرمايه گذاران است و بمبئى پل اصلى اين ارتباط جهانى است ‎/
در سال هاى اخير هند فرايند توسعه خود را سرعت بخشيد سهم عمده اين سرمايه گذارى ها به بخش گردشگرى متوجه بود كه نماد جذب گردشگران نيز تاج محل است چنان كه گزارشگران هند توصيف كرده اند صنعت گردشگرى سال۲۰۰۷ شش ميليارد يورو درآمد براى هند داشت كه ده درصد از منابع مالياتى اين كشور را نيز تأمين كرد. در هر حال اين غائله زمانى به وقوع پيوست كه دهلى چندين قرار داد عظيم سرمايه گذارى با طرف هاى عمدتاً غربى امضا كرده بود بويژه پس از امضاى پيمان هسته اى با امريكا هندى ها آخرين موانع را هم از مسير سرمايه گذارى غربى ها برداشته بودند.
همزمان با اين تكاپو براى جذب سرمايه گذارى خارجى ، دهلى در پى آن بود كه راهى براى عبور كم هزينه از بحران اقتصاد جهانى بيابد زيرا چنانكه آمارها نشان مى داد از ابتداى بحران اقتصادى۱۳ ميليارد و ۵۰۰ ميليون دلار از هند خارج شده است. اكنون دولت هند با نگرانى سخن از اين مى گويد كه ميزان رشد اقتصادى هفت تا هشت درصد خواهد بود در حالى كه طى سه سال گذشته اين كشور ۹ درصد رشد اقتصادى داشت. به نظر مى آيد براى اين قدرت نوظهور اقتصاد جهانى اكنون بحث امنيت، اهميتى فراتر از حتى بحران مالى جهانى يافته است و هندى ها در واقعه ۲۶ نوامبر به اين باور رسيدند كه اقتصاد بالنده شان فقط در سايه داشتن چتر ايمنى مطمئن مى تواند به افق هاى درخشان چشم بدوزد.

اجلاس قاهره مى توانست يكى از فرصت هاى مهم صلح ميان دو جناح درگير فلسطين - فتح و حماس - باشد. اما اين فرصت به آسانى از دست رفت. نكته مهم اين است كه صلح ميان اين دو جناح بزرگ مقدمه و پيش نياز هر گونه طرح صلح واقعى در باره آينده فلسطين است و هيچ ميانجيگرى نمى تواند بدون آشتى دادن دو گروهى كه هر كدام بر بخشى ازقلمرو فلسطينى حكومت دارند راه به جايى ببرد.
از اين رو با آنكه اعتماد طرف هاى فلسطينى بويژه حماسى ها به واسطه هاى عربى كمترشده اما هنوز انديشه آشتى دو جناح از ميان نرفته است ‎/ بنابراين در چشم انداز تحولات تازه اى كه پس از ناكامى ديپلماسى امريكا و نيز بن بست طرح تحريم اسرائيل به وجود آمده بررسى راه هاى رساندن گروه هاى فلسطينى به صلح و تفاهم از اهميت ويژه اى برخوردار است.
واقعيت اين است كه در وادى مذاكرات آشتى سه چيز حماس را نگران مى كند. اول اجتناب مصر از پاسخ به اصلاحاتى است كه اين جنبش در مورد سند صلح مصر پيشنهاد داده است. ديگرى تمايل مصر جهت تعيين ضرب الاجل براى پايان گفت وگوهاست. مسئله سوم مربوط به روش برخوردى است كه قاهره احتمالاً با محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين، در طول گفت وگوها در پيش مى گيرد. حماس قصد ندارد در جلسات گفت وگو حضور يابد، مگر آنكه اين سه نكته شفاف شود.
سران حماس نمى خواهند محمود عباس به عنوان ميانجيگر مستقل اين گفت وگوها حضور يابد بلكه مايلند وى به عنوان طرفى معارض در اين گفت وگو شركت كند. اين جنبش به ابومازن نه به عنوان رئيس مردم فلسطين بلكه به عنوان شريكى در توطئه عليه جنبش و همدستى در محاصره غزه مى نگرد. در نتيجه حماس نمى خواهد او بر لژ سلطنتى تكيه كند در حالى كه نمايندگان اين جنبش در سطحى پائين تر به همراه بقيه جناح ها بنشينند.
سران حماس همچنين نگرانند كه مصر ضرب الاجلى را براى پايان گفت وگو تعيين كرده و از اين جنبش خواسته شود امتيازاتى را بدهد فقط به اين دليل كه زمان رو به پايان است.
افزون بر اين حماس از مصر مى خواهد اصلاحاتى را كه در مورد سند صلح مصر پيشنهاد داده است، در نظر گرفته شود. سران حماس مى دانند كه مصر تنها علاقه مند به هموار ساختن راه براى دوره ديگر رياست محمود عباس باشد. بويژه اينكه جنبش مى خواهد مسئله تمديد دوره رياست عباس به كميته هاى فرعى واگذار شود كه قاهره پيشنهاد تشكيل آنها را داده است. حماس تمايلى به تمديد دوره رياست ابومازن تا قبل از نهايى شدن توافقات و تنظيم جداول زمانى ندارد. حماس همچنين خواهان آن است كه هر گونه توافقنامه به تصويب مجلس قانونگذارى فلسطين برسد.
حماس به ابومازن اختيار ادامه مذاكره با اسرائيل را نخواهد داد. اين جنبش به قاهره مى گويد خواهان صلح است اما به مذاكرات بيهوده و بى اثر با اسرائيل باز نمى گردد. حماس خواهان تعيين مكانيسم ها و جداول زمانى براى احياى سازمان آزادى بخش قبل از رسيدن به هر گونه توافق با فتح است.
حماس همچنين بر لزوم بازسازى سرويس هاى امنيتى در كرانه باخترى و غزه اصرار مى ورزد. مقامات حماس مى گويند كه سند پيش نويس قاهره به اتفاق آراى همه جناح ها تصويب نشده است، در حقيقت به اين دليل كه مصر برخى از جناح هاى داراى ديدگاه مشترك با حماس را از شركت در اين گفت وگو محروم ساخته - تاكتيكى كه به معناى منزوى ساختن حماس است.
سعيد صيام وزير كشور دولت حماس گفته حماس آماده است انعطاف پذيرى بيشترى را براى به نتيجه رساندن گفت وگوها از خود نشان دهد. صيام در اظهارات خود در هفته نامه الاهرام عنوان كرد كه موفقيت گفت وگو به تلاش عامدانه «كميته چهارجانبه» جهت به نتيجه نرسيدن آن بستگى دارد. وى مى گويد حماس خواهان حل تمامى مسائل مهم در توافقى كلى و اجراى توافقنامه در هر دو بخش غزه و كرانه باخترى است.
آيا حماس به شكست گفت وگوها متهم مى شود صيام چندان در اين مورد نگران به نظر نمى رسيد. وى خاطر نشان ساخت: «آنها واقعاً ما را با چه چيزى تهديد مى كنند آيا چيزى بدتر از فلج شدن بخشى از سلامتى شما و يا مرگ مردم شما وجود دارد حماس در غزه مرجع قدرت است و دو سوم مجلس قانون گذارى فلسطين را در اختيار دارد. حضور آن در قدرت بر اثر يك انتخاب است ونه يك شورش».
صيام عنوان كرد كه تلاش ها براى پايان دادن به اختلافات درونى فلسطينيان با نزديك شدن پايان رياست عباس در نهم دسامبر(۱۹آذر) سرعت گرفته است. وى گفت: تلاش هاى صورت گرفته از سوى فعالان خارجى براى شكستن محاصره غزه ممكن است برخى مقامات را خجالت زده كرده باشد. وى فتح را به مانع گذارى در روند گفت وگوى صلح متهم كرد كه شايد دليل آن اعتراضات ايالات متحده، اسرائيل و بازيگران منطقه اى باشد.
قاضى حَمَد،مقام گفت وگوكننده حماس با ساير جناح هاى فلسطينى مى گويد فرمول هاى مختلفى براى دستيابى توافقنامه اى امكان پذير حاصل گرديده است. نكته اساسى با اين وجود بازسازى سرويس هاى امنيتى است. اين سخت ترين هدفى است كه از عهده آن برآمدن تنها به فتح و حماس بستگى ندارد بلكه به ديدگاه هاى اسرائيل و ايالات متحده نيز وابسته است.
وى گفت:ناديده گرفتن مخالفت اسرائيل در مورد گنجاندن هر گونه گروه مقاومت در آرايش امنيتى كرانه باخترى مشكل است. وى پيشنهاد تشكيل كميته اى شش طرفه (شامل عربستان سعودى، يمن، اردن، سوريه، لبنان، قطر و مصر) را مى دهد كه وظيفه يافتن راه حل اين موضوع را برعهده دارند.
حَمَد گفت: گرچه حماس تمايلى به پذيرش يك نخست وزير از جناحى ديگر را ندارد، اما يافتن نامزدى مناسب براى حماس ممكن است آسان نباشد.
مسئله ديگرى كه ممكن است بر گفت وگو سايه بيفكند ناخشنودى حماس از روش برخورد قاهره با سران اين جنبش است. خصوصاً اينكه حماس از خوددارى قاهره در اجازه دادن به هيأت نمايندگان مجلس قانون گذارى فلسطين جهت ترك غزه براى سفر به كشورهاى عربى و اسلامى ابراز ناخرسندى كرد. احمد بحر سخنگوى مجلس قانون گذارى فلسطين اظهار داشت كه ادامه بستن گذرگاه رفح توسط مصر اثرى منفى بر گفت وگوى ملى و نيز بر چشم اندازهاى آزادى گلعاد شاليت سرباز اسير اسرائيلى دارد.
بحر به الاهرام گفت اقدامات مصر به اعتبار اين كشور در ميان فلسطينيان آسيب مى رساند. مصر از ورود هيأتى از نمايندگان شوراى فلسطين به رهبرى خود بحر براى ترك غزه على رغم ميانجيگرى عمروموسى رئيس اتحاديه عرب و ديگر مقامات عربى سر باز زد.دولت حماس همچنين نگران عدم موفقيت گفت وگوى قاهره براى توقف بازداشت صدها تن از مقامات و رهبران حماس در كرانه باخترى است. مقامات حماس مى گويند باوجود آماده شدن جناح ها براى ترك غزه جهت گفت وگو در قاهره، بازداشت هاى گسترده همچنان ادامه داشت. فوزى برهوم سخنگوى حماس گفت گرچه دولت هنيه تمامى زندانيان سياسى را آزاد كرده اما اعضاى خودش در كرانه باخترى هنوز در بازداشت به سر مى برند.
اسرائيل به نوبه خود، در مورد گفت وگوهاى صلح قاهره به مخالفت بى سر وصدا اكتفا نمى كند ‎/ روزنامه يديعوت احارونوت به نقل ازمنابعى در وزارت خارجه اسرائيل، از توقف گفت وگوهاى اسرائيل با فلسطينيان در صورت به توافق رسيدن فتح و حماس در قاهره خبر داد.