[محمد بخشنده ]
رئيس جمهورى كشورمان نخبگان حاضر در اجلاس را به تأمل در اين پرسش فراخواند كه حال كه اقتصاد سرمايه دارى و نظام بازار آزاد به شكست كامل رسيده است، براى اصلاح وضعيت چه بايد كرد
دكتر احمدى نژاد از چند منظر به اين سؤال مهم پاسخ مى دهد، منظر نخست پيشنهادهايى است كه وى براى اصلاح نظام برنامه ريزى و ساختار مديريت اقتصادى در جامعه بين المللى طرح مى كند. در اين راستا از نظام جايگزين براى نظام سرمايه دارى سخن مى گويد: «نظامى كه برپايه اخلاق و راستى و احترام به ديگران و با مقصد ايجاد جامعه اى مبتنى بر عدالت و برخوردار از رفاه همگانى و نه بر پايه سودجويى حداكثرى و نامحدود بنيان گذارى گردد. بويژه بايد ساز و كار پولى و مالى و بانكى مستقل و جديد طراحى و پياده گردد.» در بخش ديگر اين اصلاح ساختارها رئيس جمهورى تأكيد بر اين دارد كه بايد: «نظام برنامه ريزى توسعه براساس الگوهاى بومى و درون زا و براساس عدالت و مشاركت واقعى همه مردم شكل داده شود.»
اما آنچه در نظرات رئيس جمهورى باعث شد حساسيت غرب برانگيخته شود نقد الگو هاى توسعه اى است كه تمدن اقتصادى غرب بر پايه آن استوار است. احمدى نژاد دراين اجلاس تئورى هاى توسعه جارى در نظام ليبراليسم را به چالش كشيد و به صراحت گفت: در برنامه ريزى توسعه برگرفته از الگوهاى غربى همه كشورها مى خواهند تراز مثبت تجارى داشته باشند و يك مسابقه بى پايان شكل مى گيرد كه نهايت آن بن بست است. هدف اصلى از اين نوع نظام هاى برنامه ريزى توسعه كه سوغات و تحميل بلوك سرمايه دارى به ساير ملت هاست اولاً هضم كردن اقتصادهاى درون زا و خودكفا در اقتصاد جهان سرمايه دارى و ثانياً برقرارى ساز و كارهايى است كه عامل انتقال كسرى بودجه و اختلالات و تورم سرمايه دارى به ديگران و در مقابل انتقال منابع و ثروت آنان به كشورهاى بلوك سرمايه دارى است. اين نظام برنامه ريزى، فرهنگ و اصالت هاى ملى كشورها و نظام هاى برنامه ريزى بومى را نيز متلاشى كرده است.
لذا از ديد رئيس جمهورى كشورمان بحران اخير يك ريشه فلسفى و حلقه مفقوده علمى دارد كه بايد آن را در ناكامى همان تئورى توسعه غرب جست وجو كرد: هر چند اين نظامات برنامه ها و سياست هاى اقتصادى خود را توجيه علمى مى كنند ولى ديديم كه توصيه هاى آنان تنها باعث برهم خوردن تعادل و نظم اقتصادهاى مستقل و وابسته تر شدن آنان به اقتصاد سرمايه دارى بوده است.
دو بازوى اجرايى اين تئورى هاى توسعه همانا بانك جهانى و صندوق بين المللى پول بودند كه از ديد رئيس جمهورى كشورمان سهم بسزا در اين بحران دارند: تغافل و كم توجهى مؤسسه هاى بين المللى و جهانى پولى و بانكى در ارزيابى نظام هاى مالى غربى و پيش بينى بحران ها بخوبى در غيرواقعى بودن ارزيابى مخاطره و ريسك اقتصادها نمايان شده است. امروز قلب و كانون بحران در كشورهايى است كه سال ها براساس ارزيابى اين نهادها امن ترين مكان ها بودند و اين رفتار ناصحيح زمينه جذابيت كاذب و تمركز فعاليت ها و منافع در نقاط محدود و معدودى از جهان و در واقع تمركز و افزايش ريسك جهانى شده است.
كلام آخر رئيس جمهورى در اين طرح بر اين اساس استوار است كه نبايد گذاشت نظام سرمايه دارى بحران درونى خويش را به ملل ديگر تسرى دهد و در اين معضلى كه خود دچار شده ديگران را سهيم سازد لذا تأكيد مى كند: سزاوار است كه همه در برابر تحميلات و زياده خواهى هاى سرمايه دارى جهانى مقاومت نماييم و آنان را به عدالت و دوستى و كنار نهادن اجحاف فرابخوانيم.

[هادى محمودى]
اجلاس نهم آذر دوحه يك نقطه عطف در مواجهه دو گروه كشورهاى توسعه يافته و در حال توسعه بود. اجلاسى با حضور ۶۰ كشور جهان و نمايندگان نهادهاى عظيم سرمايه دارى مثل بانك جهانى و صندوق بين المللى پول و رئيس اتحاديه اروپا.
تفاوت اجلاس دوحه ( تأمين مالى براى توسعه ) با اجلاس هايى كه پيش از اين براى بحران مالى برپا شده اين است كه همه اجلاس ها پيش از اين در پى شريك كردن ملل شرق در بحران مالى غرب بودند، اما اجلاس دوحه با تلاش ايران و كشورهاى مستقل منطقه به اين سمت رفت كه راه استفاده غرب از خزانه مالى شرق را ببندد.
سخنان رئيس جمهورى كشورمان در اجلاس بين المللى دوحه كه در آن نمايندگان ده ها كشور حضور داشتند بازتاب گسترده اى در رسانه هاى خارجى داشت. خبرگزارى فرانسه در نخستين گزارش خود از اين نشست اعلام كرد كه رئيس جمهورى ايران از تريبون اجلاس دوحه، انتقادهاى صريحى را متوجه نظام سرمايه دارى كرد.
اين خبرگزارى با نقل فرازهايى از نطق دكتر احمدى نژاد اضافه كرد: رئيس جمهورى ايران به كشورهاى اسلامى و شرقى توصيه كرد كه در برابر سياست توسعه طلبانه و آزمندانه غرب مقاومت كنند.
خبرگزارى الجزيره نيز كه مباحث اجلاس را بطور زنده پخش مى كرد، اعلام كرد احمدى نژاد در اظهاراتى در كنفرانس تأمين مالى توسعه كه در شهر دوحه پايتخت قطر برگزار شد، گفت: نظام سرمايه دارى جهانى در پشت پرده بحران مالى كنونى است.
وى افزود: آنگونه كه شنيديم به نظر مى رسد آنها مانع بازگشت سرمايه هاى كشورهاى نفتى و عربى مى شوند كه در امريكا سپرده گذارى شده است و بر مصادره بيش از ۳۰۰ ميليارد دلار از درآمدهاى اين كشورها به بهانه كمك پافشارى مى كنند.
اين منبع به نقل از دكتر احمدى نژاد افزود بايد نظامى ايجاد شود كه عارى از دروغ و فريبكارى و تقلب در اقتصادهاى ديگر باشد.
اظهارات دكتر احمدى نژاد از اين جهت مورد توجه قرار گرفت كه در آن به صورت صريح دلايل بحران مالى جهانى تشريح شد و پيشنهادهاى طرف ايرانى براى عبور از اين بحران بيان گرديد. رويترز در گزارشى از طرح پيشنهادى رئيس جمهور كشورمان نوشت، رئيس جمهورى ايران سياست غرب را عامل بحران اخير خواند و تأكيد كرد كه اصلاح اين سيستم بايد از اصلاح سياست هاى غرب شروع شود.
اغلب رسانه هاى امريكا نيز انتقادهاى صريح رئيس جمهور كشورمان از تلاش غرب براى انتقال بحران اقتصادى غرب به شرق را منعكس كردند.
نشريه هرالد تريبيون امريكا در اين باره اين نكته رئيس جمهورى كشورمان را محور قرار داد كه گفته است: كاپيتاليسم به پايان راه خود رسيده است.
همسخنى ميهمانان دوحه باديدگاه ايران
گزارش ها حاكى از آن است كه انديشه اى كه رئيس جمهورى كشورمان درباره بن بست نظام سرمايه دارى مطرح كرد، نظر غالب بر فضاى اجلاس دوحه بوده است. با مرور در نطق هاى اين اجلاس نيز مى توان اين نكته را دريافت كه نوعى اجماع نظر در باره عوامل بحران اقتصاد جهانى پيدا شده است.
شايد براى تأييد اين مدعا شاهدى روشنتر ازاين نباشد كه بانى و ميزبان اجلاس محور سخن خويش را در همان مسيرى پيش برد كه احمدى نژاد ترسيم كرده بود چنانكه كه اغلب رسانه هاى عربى نوشتند كه، امير قطر و رئيس جمهور ايران در نقد عملكرد سيستم اقتصادى غرب هم رأى شدند. امير قطر در سخنانش، با مخالفت با تصميم گيرى هاى برخى از كشورهاى غربى درباره مسائل جهانى تصريح كرد: كشورهاى غربى حق ندارند خواست خود را به كشورهاى ديگر تحميل كنند.
امير قطر خاطرنشان كرد: كشورهاى پيشرفته بايد بدانند موضوع توسعه همانند چترى است كه بايد از حقوق انسانى همگان حمايت كرده و آحاد بشريت را در بر بگيرد.
همفكرى سران كشورها با ديدگاه رئيس جمهور كشورمان آنجا نمايان شد كه در مذاكره دوجانبه، همه ميهمانان دوحه بر يافتن راه مشترك براى مقابله با سياست هاى سلطه جويانه غرب تأكيد كردند و اين جمله تيتر رسانه هاى عربى قرار گرفت كه: نبايد بگذاريم قدرت هاى بزرگ مشكلات خود را به منطقه منتقل كنند.
دكتر احمدى نژاد در اين ديدارها به طرف هاى ديگر تأكيد كرد كه بايد مراقبت كرد قدرت هاى بزرگ كه دچار بحران هاى شديدى شده اند، مشكلات اقتصادى خود را به منطقه ما منتقل نكنند.
احمدى نژاد در ديدار با طراحان اجلاس نيز تأكيد كرد: كشورهاى جهان اسلام با تكيه بر توانمندى هاى خود مى توانند در جهت رفع مشكلات و معضلات منطقه بويژه فلسطين، عراق و افغانستان سطح همكارى هاى خود را توسعه دهند.
رئيس جمهور با تأكيد بر اين كه مشكلات منطقه بايد توسط كشورهاى منطقه حل و فصل شود، اظهار داشت: وجود نيروهاى بيگانه در منطقه خليج فارس نه تنها كمكى به بهبود اوضاع نمى كند بلكه هر روز بر وخامت اوضاع خواهد افزود.
امير قطر در جايگاه پايه گذار اجلاس با استقبال از حضور دكتر احمدى نژاد در دوحه گفت: كشورهاى منطقه نسبت به جمهورى اسلامى ايران احساس برادرانه دارند.
گزارش رسانه هاى عربى بويژه الجزيره نيز حاكى از آن است كه برخى طرف هاى غربى با اطلاع از جهت گيرى ضد سرمايه دارى اجلاس از حضور در آن امتناع كرده اند. الجزيره نوشت: سران كشورهاى در حال توسعه مطمئن هستند دولت هاى غربى براى رفع مشكلات كشورهاى ديگر حاضر به مشاركت و همكارى نيستند.